1. MỞ ĐẦU 1.1. Lý do chọn đề tài Mạng xã hội mở ra nhiều mối quan hệ hữu ích cho người sử dụng tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, mạng Internet vẫn còn nhiều điều phải lưu ý khi đây là môi trường thuận lợi cho những mục đích xấu, trở thành cạm bẫy cho những người nhẹ dạ, thiếu hiểu biết, nhất là giới trẻ khi họ chưa được trang bị cho mình những kiến thức để vượt qua cám dỗ. Ngày nay, cùng với sự tiến bộ nhanh chóng về khoa học, kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin, sự ra đời của internet và mạng xã hội trên phạm vi toàn cầu đã khiến một số thành phần lợi dụng mạng xã hội để đưa lên những hình ảnh, video clip, thông tin nhằm mục đích quảng bá cho lối sống thực dụng, thậm chí môi giới mại dâm và lôi kéo một bộ phận trong xã hội, đặc biệt là thanh, thiếu niên đam mê vào lối sống đồi trụy, thác loạn. Đối với thanh thiếu niên ngày nay đang sống trong môi trường xã hội hóa với nhiều biến cố dữ dội, sự lựa chọn lý tưởng và lẽ sống không còn được đơn giản như trước đây. Giới trẻ hiện nay phải đối mặt với nhiều cám dỗ trong cuộc sống. Tính lý tưởng và lẽ sống không còn giản đơn theo một khuôn mẫu. Nếu xã hội, gia đình và bản thân người trẻ tuổi không định hướng đúng cho họ về lý tưởng, về lẽ sống, về lối sống… thì họ rất dễ dàng bị ảnh hưởng bởi lối sống tiêu cực, đồi trụy mà một số trang mạng xã hội đã quảng bá, làm cho họ trở thành những con người sống thực dụng, tha hóa đạo đức, thậm chí trở thành những con người phạm tội bị xã hội lên án… Để ngăn chặn những hiện tượng, hành vi trên cộng đồng xã hội cần phải hành động với những giải pháp đồng bộ, lường trước những vấn đề và đương đầu với những hệ lụy. Ở tầm vĩ mô, liên quan đến vấn đề này cần giáo dục về đạo đức, lối sống cho những người trẻ tuổi do các gia đình, nhà trường và đoàn thể xã hội chịu trách nhiệm. Một trong những vấn đề hết sức quan trọng của gia đình, nhà trường là giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, giáo dục về các chuẩn mực xã hội, về đạo đức và lối sống, về quy định của pháp luật. Điều này sẽ giúp đại đa số học sinh “miễn dịch” với những sự tác động xấu của mạng xã hội. Từ những lí do trên chúng tôi chọn đề tài: Tích hợp kiến thức Giáo dục công dân vào giảng dạy bài 9 “Tin học và xã hội” trong chương trình Tin học lớp 10 để giúp học sinh nhận biết, cảnh giác với tội phạm qua mạng Internet để thực hiện.
Trang 1MỤC LỤC
Trang
2.3.2 Giáo viên cung cấp thêm cho học sinh một số cách phòng tránh lừa đảo qua mạng Internet 12
Trang 2TÍCH HỢP KIẾN THỨC GIÁO DỤC CÔNG DÂN VÀO GIẢNG DẠY BÀI 9 “TIN HỌC VÀ XÃ HỘI” TRONG CHƯƠNG TRÌNH TIN HỌC LỚP 10 ĐỂ GIÚP HỌC SINH NHẬN BIẾT, CẢNH GIÁC VỚI TỘI PHẠM QUA MẠNG INTERNET.
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Mạng xã hội mở ra nhiều mối quan hệ hữu ích cho người sử dụng tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, mạng Internet vẫn còn nhiều điều phải lưu ý khi đây là môi trường thuận lợi cho những mục đích xấu, trở thành cạm bẫy cho những người nhẹ dạ, thiếu hiểu biết, nhất là giới trẻ khi họ chưa được trang bị cho mình những kiến thức để vượt qua cám dỗ
Ngày nay, cùng với sự tiến bộ nhanh chóng về khoa học, kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin, sự ra đời của internet và mạng xã hội trên phạm vi toàn cầu đã khiến một số thành phần lợi dụng mạng xã hội để đưa lên những hình ảnh, video clip, thông tin nhằm mục đích quảng bá cho lối sống thực dụng, thậm chí môi giới mại dâm và lôi kéo một bộ phận trong xã hội, đặc biệt là thanh, thiếu niên đam mê vào lối sống đồi trụy, thác loạn Đối với thanh thiếu niên ngày nay đang sống trong môi trường xã hội hóa với nhiều biến cố dữ dội, sự lựa chọn lý tưởng và lẽ sống không còn được đơn giản như trước đây Giới trẻ hiện nay phải đối mặt với nhiều cám dỗ trong cuộc sống Tính lý tưởng và lẽ sống không còn giản đơn theo một khuôn mẫu Nếu xã hội, gia đình và bản thân người trẻ tuổi không định hướng đúng cho
họ về lý tưởng, về lẽ sống, về lối sống… thì họ rất dễ dàng bị ảnh hưởng bởi lối sống tiêu cực, đồi trụy mà một số trang mạng xã hội đã quảng bá, làm cho
họ trở thành những con người sống thực dụng, tha hóa đạo đức, thậm chí trở thành những con người phạm tội bị xã hội lên án…
Để ngăn chặn những hiện tượng, hành vi trên cộng đồng xã hội cần phải hành động với những giải pháp đồng bộ, lường trước những vấn đề và đương đầu với những hệ lụy Ở tầm vĩ mô, liên quan đến vấn đề này cần giáo dục về
Trang 3đạo đức, lối sống cho những người trẻ tuổi do các gia đình, nhà trường và đoàn thể xã hội chịu trách nhiệm Một trong những vấn đề hết sức quan trọng của gia đình, nhà trường là giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, giáo dục về các chuẩn mực xã hội, về đạo đức và lối sống, về quy định của pháp luật Điều này sẽ giúp đại đa số học sinh “miễn dịch” với những sự tác động xấu của mạng xã hội
Từ những lí do trên chúng tôi chọn đề tài: Tích hợp kiến thức Giáo dục công dân vào giảng dạy bài 9 “Tin học và xã hội” trong chương trình Tin học lớp 10 để giúp học sinh nhận biết, cảnh giác với tội phạm qua mạng Internet để thực hiện.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp trong việc giúp học sinh cảnh giác và phòng tránh một số chiêu thức lừa đảo qua mạng xã hội Thông qua đó để học sinh
có thể tham gia vào việc tuyên truyền trong cộng đồng địa phương Học sinh
có kỹ năng cơ bản sử dụng mạng xã hội để phục vụ học tập hiệu quả hơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 10 trường THPT Đăk Mil, huyện Đăk Mil, tỉnh Đăk Nông
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Tích hợp kiến thức giáo Giáo dục công dân lớp 12 vào bài học Tin học lớp 10
1.5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Một số chiêu thức lừa đảo qua mạng xã hội: thông tin bịa đặt, xuyên tạc, nói xấu cán bộ, bôi nhọ chế độ, lừa tìm việc, lừa xuất khẩu lao động, bán hàng qua mạng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, gây áp lực tống tiền …gây hoang mang cho dư luận
Một thực tế cho thấy, từ mạng internet, chúng ta có thể thấy nhiều thông tin không được kiểm chứng, sai sự thật, thậm chí độc hại Do vốn sống và bản lĩnh tuổi trẻ còn hạn chế, nên nhiều học sinh nhiễm tư tưởng xấu và có những phát ngôn gây ảnh hưởng xấu đến chính trị, kinh tế, đạo đức, lối sống…
Trang 42 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề
Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định số 16/2006/QĐ – BGDĐT ngày 5/6/2006 của bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo
đã nêu: “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh Phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh Bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác rèn luyện kĩ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”
Dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học nói chung và dạy học tin học nói riêng, đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục Dạy học tích hợp làm cho người học nhận thức được sự phát triển xã hội một cách liên tục, thống nhất, thấy được mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, khắc phục được tính tản mạn rời rạc trong kiến thức
Trong dạy học, tích hợp liên môn được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học trong các lĩnh vực học tập khác nhau thành một môn tổng hợp mới hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội dung vốn
có của môn học ví như lồng ghép nội dung Giáo dục công dân vào môn tin học … Như vậy thông qua dạy học tích hợp liên môn thì những kiến thức, kỹ năng học được ở môn này có thể sử dụng như những công cụ để nghiên cứu, học tập các môn học khác: chẳng hạn môn Tin học được sử dụng giúp cho học sinh đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao về phong cách sống, làm việc một cách khoa học có tổ chức, trình độ kiến thức vững vàng và kỹ năng thực hành tốt Đối với bộ môn Giáo dục công dân lớp 12 trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản nhất về pháp luật, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
Nội dung các bài học đã trực tiếp xây dựng nên nền tảng tư tưởng, tình cảm đạo đức, trách nhiệm và nghĩa vụ của công dân đối với gia đình, học
Trang 5đường và cộng đồng xã hội Vì thế giáo viên dạy bộ môn này cần phải thấy rõ
và đánh giá đúng được vị trí, tầm quan trọng của môn học Như vậy, sau khi được trang bị những kiến thức cơ bản từ bộ môn Giáo dục công dân 12, học sinh có thể tự thao tác trên máy tính, mạng internet để tìm những tư liệu cần thiết phục vụ trực tiếp cho việc tìm hiểu quyền và nghĩa vụ cơ bản được pháp luật quy định dưới sự hướng dẫn của giáo viên tin học và giáo dục công dân Trong xã hội tin học hóa, những hành động vô ý thức do thiếu hiểu biết hoặc cố ý làm ảnh hưởng đến hệ thống thông tin tin học đều là hành vi vi phạm pháp luật Vì vậy, trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng trong việc tiếp cận và xử lí thông tin khi thực hiện các quyền cơ bản của công dân là hết sức cần thiết
Trang 62.2 Thực trạng của vấn đề
Việc dạy học theo phương pháp truyền thống trước đây học sinh thường tiếp thu bài một cách thụ động, khả năng nhận thức của các em trong lớp không đồng đều Việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn còn hạn chế Bài giảng còn khô khan, cứng nhắc, nghiêng nhiều hàn lâm, giáo điều, chưa phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh Giáo viên mất nhiều thời gian trong quá trình giảng giải, hiệu quả dạy học chưa cao
Như chúng ta đã biết mục tiêu của Giáo dục chính là đào tạo thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu của đất nước theo từng giai đoạn phát triển Trước hết phải
kể đến đó chính là xã hội, gia đình và bản thân ngành giáo dục còn chú trọng các môn khoa học nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý nâng cao kỹ năng sống cho học sinh
Đa số các em đều ngoan và đã chú trọng việc học tập của mình Tuy nhiên cùng với sự bùng nổ về mạng internet và đặc biệt là mạng xã hội hiện nay thì phần lớn các em học sinh đều được phụ huynh tạo điều kiện trang bị các thiết bị di động thông minh; các thiết bị này có thể truy cập vào mạng internet ở mọi thời điểm và bất cứ nơi đâu nếu có wifi hoặc 3G, 4G Mục đích
là để các em tiện liên lạc, giao lưu học hỏi mà chưa ý thức được các nguy cơ tiềm ẩn trong đó là rất lớn Các em có thể dễ dàng đăng ký và truy cập vào các trang mạng xã hội chỉ bằng một số thao tác đơn giản Do vậy thiết nghĩ cần trang bị cho các em kiến thức, đạo đức về văn hóa và pháp luật trong xã hội tin học hóa cũng như kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình trước những chiêu thức lừa đảo tinh vi, khi tham gia cộng đồng mạng (hay có thể gọi là cộng đồng ảo)
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
2.3.1 Bài học sử dụng nội dung tích hợp trong chương trình giáo dục công dân lớp 12.
Có thể nói trong chương trình tin học lớp 10 một số bài học có thể tích hợp với nội dung giáo dục công dân để học sinh có thể tiếp thu một cách tích cực và có thêm những hiểu biết về pháp luật Từ đó các em có thể tránh được
Trang 7những sai lầm không đáng có Nhưng với phạm vi nghiên cứu của đề tài tôi đi
sâu vào tiết 20 bài 9: Tin học và xã hội
Mục “Văn hóa và pháp luật trong xã hội tin học hóa”
Tiết PPCT: 20
Tuần dạy: 10
Ngày soạn: 16/10/2017 Lớp dạy: 10
Chương I: MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA TIN HỌC
BÀI 9 TIN HỌC VÀ XÃ HỘI
1 MỤC TIÊU
1.1 Kiến thức:
– Biết được ảnh hưởng của tin học đối với sự phát triển của xã hội – Biết được những vấn đề thuộc văn hoá và pháp luật trong xã hội tin học hoá
– Người thực hiện những hành vi lừa đảo qua mạng Internet là người
vi phạm pháp luật và phải chịu trách nhiệm pháp lí tương ứng
1.2 Kĩ năng:
– Nêu được các ảnh hưởng của tin học đối với sự phát triển của xã hội
1.3 Thái độ:
– Có hành vi và thái độ đúng đắn về những vấn đề đạo đức liên quan đến việc sử dụng máy tính
2 CHUẨN BỊ
- SGK, SGV TIN HỌC LỚP 10, GDCD lớp 12 – Bài 2 Thực hiện pháp luật
- Máy tính, ti vi đa năng, wifi
3 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
3.1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số lớp.
3.2 Kiểm tra bài cũ: (3’)
Hỏi: Nêu những ứng dụng của tin học trong quản lý, truyền
thông, giáo dục, giải trí?
Trang 83.3 Tiến trình dạy học
Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung
Hoạt động 1: Tìm hiểu Ảnh hưởng của
tin học đối với sự phát triển của xã hội
(10 phút)
Đặt vấn đề: Ta đã biết ứng dụng của tin
học trong các lĩnh vực của đời sống xã hội
Như vậy sự ảnh hưởng của Tin học trong
cuộc sống xã hội ngày nay như thế nào?
GV hướng dẫn các nhóm thảo luận từng
vấn đề
H Nêu những thành tựu phát triển xã hội
có nhờ vào sự đóng góp của tin học mà em
biết?
HS: Các nhóm thảo luận, đưa ra ý kiến
Y tế, giáo dục, xã hội, …
GV: Theo em như thế nào là phát triển
ngành tin học?
HS: Sử dụng có hiệu quả và phát triển
1 Ảnh hưởng của tin học đối với sự phát triển của xã hội.
• Nhu cầu của xã hội ngày càng lớn cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật đã kéo theo sự phát triển như vũ bão của tin học
Ngược lại sự phát triển của tin học đã đem lại hiệu quả to lớn cho hầu hết các lĩnh vực của xã hội
• Nền tin học của một quốc gia được xem là phát triển nếu nó đóng góp được phần đáng kể vào nền kinh tế quốc dân và vào kho tàng tri thức chung của thế giới
Hoạt động 2: Tìm hiểu Xã hội tin học
hoá (7 phút)
GV: Nêu những lợi ích mà ngành tin học
mang lại cho con người?
HS: Các nhóm thảo luận, đưa ra ý kiến
2 Xã hội tin học hoá.
Nhờ sự hỗ trợ của tin học:
• Tiết kiệm được thời gian, tiền bạc
• Tăng năng suất lao động
• Giảm nguy hiểm, thiệt hại cho con người
• Giao dịch thuận tiện
• Nâng cao chất lượng cuộc sống cho con người
Hoạt động 3: Tìm hiểu Văn hoá và pháp
luật trong xã hội tin học hoá (23 phút)
GV: Vì sao phải có ý thức bảo vệ thông
tin?
HS: Thông tin là tài sản chung của mọi
người
GV chiếu clip thủ đoạn lừa đảo công nghệ
cao – tin trúng thưởng:
CLIP\tung_tin_trung_thuong_qua_internet
mp4
(Ấn giữ phím Ctrl rồi Click chuột vào
đường link trên để xem clip)
GV: Nêu ra những hành vi được coi là
phạm pháp đối với việc sử dụng thông tin?
3 Văn hoá và pháp luật trong xã hội tin học hoá.
a Văn hóa trong xã hội tin học hóa
- Thông tin là tài sản chung của mọi người, do đó phải có ý thức bảo vệ chúng
- Mọi hành động ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hệ thống tin học đều coi là bất hợp pháp
b Pháp luật trong xã hội tin học hóa
Xã hội phải đề ra những qui định, điều luật để bảo vệ thông tin và xử lý các tội phạm phá hoại thông tin ở nhiều mức độ khác nhau
(tích hợp nội dung mục 2 “Vi phạm
Trang 9HS: những hành vi phạm tội liên quan đến
lĩnh vực tin học
+ Phát tán phần mềm, virus gây hại, cản trở
hoặc gây rồi loạn cho mạng (máy
tính/internet), sử dụng hoặc phát tán thông
tin trái phép, hack, sử dụng mạng hay các
thiết bị số khác để chiếm đoạt tài sản
GV: Những hành vi lừa đảo mạng Internet
có phải là hành vi vi phạm pháp luật hay
không?
HS trả lời
GV hỏi:
Những hành vi ấy cần phải xử lý như thế
nào?
HS trả lời
GV hướng dẫn học sinh xem
- Clip nghiêm trị đối tượng tung hoang tin:
CLIP\nghiem_tri_dung_internet_tung_hoa
ng_tin.mp4
(Ấn giữ phím Ctrl rồi Click chuột vào
đường link trên để xem clip)
- Đăng tải thông tin trên mạng xã hội
không đúng, gây hoang mang dư luận, một
chủ tài khoản Facebook bị phạt 10 triệu
đồng
https://thanhnien.vn/viet-nam/phat-nguoi-
tung-tin-gao-gia-tren-facebook-10-trieu-dong-919865.html
GV chiếu Clip xét xử vụ tuyên truyền
chống phá nhà nước
CLIP\xet xu vu tuyen truyen chong pha
nha nuoc.mp4
(Ấn giữ phím Ctrl rồi Click chuột vào
đường link trên để xem clip)
pháp luật và trách nhiệm pháp lí” trong bài “thực hiện pháp luật”)
- Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí
+ Vi phạm pháp luật
Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.
+ Trách nhiệm pháp lí
Trách nhiệm pháp lí là nghĩa vụ của các chủ thể vi phạm pháp luật phải gánh chịu những biện pháp cưỡng chế do Nhà nước áp dụng.
Trách nhiệm pháp lí được áp dụng nhằm:
+ Buộc cá chủ thể vi phạm pháp luật chấm dứt hành vi trái pháp luật + Giáo dục, răn đe những người khác
để họ tránh, hoặc kiếm chế những việc làm trái pháp luật
+ Vi phạm hình sự :
- Vi phạm hình sự là những hành vi
nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm quy định tại Bộ luật Hình sự
Trang 10GV đặt câu hỏi:
? Nếu không kịp thời xét xử những vụ việc
như thế này sẽ gây ra những hậu quả gì
trong dư luận
? Hãy cho biết ý kiến của em đối với
những trường hợp tội phạm như vừa xem
GV hướng dẫn cho HS tìm kiếm thông tin
“website giả mạo”, “Lừa đảo qua mạng xã
hội” trên trang tìm kiếm google
HS đưa ra kết quả:
- Địa chỉ website giả mạo:
www.thenaponline.com,
www.ga.com/napthe.php
(Giao diện hai website trên-phụ lục 1)
www.hackco-pro.coo.vn,
www.napnhanh-card.99k.org
(Giao diện hai website trên-phụ lục 2)
www.ftpmega.com
(Giao diện website lừa đảo giống hệt
facebook -phụ lục 3)
(Hình ảnh dùng Facebook dụ người dùng
nạp thẻ “một ăn mười”-phụ lục 4)
GV:
- Hướng dẫn cho HS truy cập vào địa chỉ:
http://www.luatdaiviet.vn/xem-tin-tuc/toi-pham-trong-linh-vuc-tin-hoc Để tìm hiểu
thông tin về tội phạm trong lĩnh vực tin học
và quy định của pháp luật
- Yêu cầu HS trình bày kết quả:
Tội phạm trong lĩnh vực tin học
Bị phạt tiền từ hai mươi triệu đồng đến hai trăm triệu đồng hoặc phạt tù
từ một năm đến năm năm Phát tán vi rút, chương trình tin học có
tính năng gây hại.
Bị phạt tiền từ hai mươi triệu đồng đến hai trăm triệu đồng hoặc phạt tù
từ một năm đến năm năm
Cản trở hoặc gây rối loạn hoạt động của
mạng máy tính, mạng Internet.
Bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc bị phạt tù
từ sáu tháng đến ba năm
Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên
mạng máy tính, mạng Internet
Bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc bị phạt tù
từ sáu tháng đến ba năm Truy cập bất hợp pháp vào mạng máy tính,
mạng Internet hoặc thiết bị số của người
Bị phạt tiền từ hai mươi triệu đồng đến hai trăm triệu đồng hoặc phạt tù
