Đề, đáp án hsg ngữ văn 7 25 trang

Niềm tự hào ấy được thể hiện rất rõ trong một bài ca dao: Thăng Long Hà Nội đô thành Nước non ai vẽ nên tranh họa đồ Cố đô rồi lại tân đô Nghìn năm văn vật bây giờ là đây.” Em hãy v

ĐỀ SỐ 7:

Câu 1(5,0 điểm)

Thế kỉ XVI, xã hội phong kiến Việt Nam không ổn định, “Thế sự đảo điên,cuộc đời tráo trở” Tình hình ấy đẫ được nhà thơ Nguyễn Bình Khiêm phản ánh khá rõ trong bài thơ “Thói đời” Dưới đây là phần đầu của bài thơ:

“Thế gian biển cái vũng nên doi (*)

Mặn nhạt chua cay lẫn ngọt bùi

Còn bạc, còn tiền, còn đệ tử

Hết cơm, hết rượu, hết ông tôi.”

(Theo Lã Nhâm Thìn, Bình giảng thơ Nôm đường luật,NXB Giáo dục, 2002)

a Hãy chỉ ra những cặp từ trái nghĩa có trong khổ thơ trên

b Tìm biện pháp tu từ điệp ngữ (điệp từ) có trong khổ thơ và nêu ý nghĩa biểu đạt (biểu cảm) của biện pháp tu từ đó trong đoạn thơ

Câu 2(5,0 điểm)

Trong Một thứ quà của lúa non: Cốm, Thạch Lam đã viết:

“Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cánh đồng lúa xanh bát ngát, mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ Việt Nam Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm để làm quà sêu tết Không còn gì hợp hơ với sự vương vít của tơ hồng, thức quà trong sạch, trung thành như các việc lễ nghi Hồng cốm tốt đôi Và không bao giờ có hai màu lại hòa hợp hơn được nữa: màu xanh tươi của cốm như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lựu già Một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai vị nâng đõ nhau để hạnh phúc được lâu bền (Thật đáng tiếc khi chúng ta thấy những tục lệ tốt đẹp ấy mất dần, và những thức quý của đất mình thay dần bằng những thức bóng bẩy hào nháng và thô kệch bắt chước người ngoài: những kẻ mới giàu có vô học có biết đâu mà thưởng thức được những vẻ cao quý kín đáo và nhũn nhặn?)

(Sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập 1, NXB Giáo dục, 2012)

a Hãy chỉ ra nhận xét của Thạch Lam về cốm Đoạn trích còn có phát hiện

về giá trị nào khác nữa của cốm?

b Nhà văn đã phân tích cho người đọc thấy sự hài hòa của hai lễ vật hồng

và cốm trên những phương diện nào? Sự phân tích đó có ý nghĩa gì?

Câu 3 (10 điểm)

Người Hà Nội luôn tự hào về thủ đô nghìn năm văn hiến của mình Niềm

tự hào ấy được thể hiện rất rõ trong một bài ca dao:

Thăng Long Hà Nội đô thành

Nước non ai vẽ nên tranh họa đồ

Cố đô rồi lại tân đô

Nghìn năm văn vật bây giờ là đây.”

Em hãy viết một bài văn biểu cảm về một cảnh đẹp của Hà Nội

Hết

Chú thích (*) Cũng có bản phiên âm là “vũng nên đồi” Dọi có nghĩa là dải phù

sa ở dọc sông hay cửa sông hoặc dải đất lồi ra phía biển do cát tạo thành

b

- Biện pháp tu từ điệp ngữ:

+ Còn + Hết

- Ý nghĩa biểu đạt:

+ Khẳng định, nhấn mạnh sự đảo điên của xã hội

+ Cho thấy giá trị, vai trò của đồng tiền trong

xã hội phong kiến thối nát, đồng tiền chi phối mọi mối quan hệ

0,50,5

1,51,5

- Nhận xét của Thạch Lam về cốm: Cốm là 1,0

- Giá trị khác: Làm quà sêu tết 1,0

b - Sự hài hòa của hai lễ vật hồng và cốm trên

những phương diện: màu sắc và hương vị

- Ý nghĩa: tôn vinh cốm, thấy được ý nghĩa văn hóa của cốm để từ đó có thái độ trân trọng đối với một món quà của dân tộc

1 Yêu cầu về kỹ năng:

- Nắm được phương pháp làm bài biểu cảm Đảm

bảo cấu trúc bài văn có đủ ba phần: mở bài – thân bài –

kết bài

- Diễn đạt ít mắc lỗi chính tả, ngữ pháp, văn viết trôi

chảy, thuyết phục, dùng từ, đặt câu phù hợp

- Xác định đúng vấn đề để biểu cảm, thể hiện được

cảm xúc, suy nghĩ của mình về đối tượng Học sinh phải

biết vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm đề bài viết

thêm phong phú, sâu sắc

- Bài viết có ý sáng tạo (nhưng phải phù hợp)

0,25

0,25

0,2

0,25

2 Yêu cầu về nội dung:

2.1 Mở bài: Giới thiệu một cảnh đẹp ở Hà Nội cùng với

những cảm xúc, cảm nghĩ khái quát của mình về cảnh đẹp

đó

2.2 Thân bài

- Nêu những đặc điểm, tính chất của cảnh đẹp đã tác

động tới cảm xúc, suy nghĩ của người viết

- Đặc điểm, tính chất của cảnh đẹp đã làm cho người

viết liên tưởng đến những gì?

1,02,5

1,5

1,51,5

đẹp đó.

- Người viết thấy cảnh đẹp đó có ý nghĩa gì với đời

sống của mình và mọi người

2.3 Kết bài: Khẳng định lại cảm xúc, suy nghĩ của mình

đối với cảnh đẹp

1,0

ĐỀ SỐ 8:

I Phần Đọc hiểu (6,0 điểm):

Hãy đọc bài thơ và thực hiện các yêu cầu từ 1-5:

Những mùa quả mẹ tôi hái được

Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng

Những mùa quả lặn rồi lại mọc

Như mặt trời, khi như mặt trăng

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên

Còn những bí và bầu thì lớn xuống

Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi

Và chúng tôi như một thứ quả trên đời

Bảy mươi tuổi mẹ mong chờ được hái

Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh

(Mẹ và quả - Nguyễn Khoa Điềm)

1 Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Nêu nội dung chính bài thơ (0,75 điểm)

2 Theo em, phương thức biểu đạt chính tác giả sử dụng trong bài thơ trên là gì?

Lí giải ý kiến của mình? (0,5 điểm)

3 Giải nghĩa từ quả trong bài thơ trên Từ quả thuộc loại từ nào? (0,75 điểm)

4 Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu

thơ sau:

“Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.” (1,5 điểm)

5 Cảm nhận sâu sắc của em về khổ thơ thứ hai (2,5 điểm)

II Phần Làm văn (14 điểm):

Câu 1 (6,0 điểm):

Từ nội dung của đoạn thơ trên, viết một đoạn văn nghị luận trình bày suy

nghĩ của em về nhận định: “Trong vũ trụ có lắm kì quan, nhưng kì quan đẹp

nhất là trái tim của người mẹ.”

- Bài thơ ca ngợi công lao to lớn của người mẹ, đồng thời nhắc nhở

mỗi người về ý thức trách nhiệm, sự đền đáp công ơn sinh thành của

chúng ta với mẹ

0,250,5

2 - Phương thức biểu đạt chính tác giả sử dụng trong bài thơ trên là biểu

của mẹ.

- Từ “quả”là từ nhiều nghĩa

0,25

4 - Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ là:

+ Hoán dụ “bàn tay mẹ mỏi”

+ Ẩn dụ “một thứ quả non xanh”

- Hiệu quả: Tái hiện được tâm tư sâu kín của tác giả Qua đó thể hiện

rõ tấm lòng yêu thương và sự biết ơn mẹ rất chân thành và sâu sắc

Hai câu thơ chính là nỗi lòng của những người làm con, đồng thời

thức tỉnh lương tri của những người làm con phải sống đúng đạo hiếu

với đấng sinh thành của mình

1,5

5 Học sinh bày tỏ cảm nhận sâu sắc của mình về khổ thơ

Hình thức: đoạn văn

Nội dung: cần hướng tới bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ vẻ đẹp của người

mẹ bình dị mà đẹp đẽ biết bao Tác giả khắc học hình ảnh người mẹ

tảo tần, lam lũ, nhọc nhằn nhưng giàu đức hi sinh Mẹ vẫn âm thầm

chăm sóc cho những đứa con của của mình, dẫu gian truân không một

chút phàn nàn Nhà thơ đã thấu hiểu những vất vả, sự hi sinh thầm

lặng của mẹ đều vì con Qua đó đã thể hiện rõ lòng kính trọng, biết ơn

sâu sắc của nhà thơ đối với mẹ

2,5

II PHẦN LÀM VĂN (14 điểm)

Câu1

6,0 đ

I.Yêu cầu về kĩ năng: Thí sinh biết viết bài văn nghị luận xã hội;

kết cấu chặt chẽ, diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ và ngữ pháp

II Yêu cầu về kiến thức: Bài viết cần đảm bảo được những kiến thức cơ bản sau:

1 Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận:: “Trong vũ trụ có lắm kì

quan, nhưng kì quan đẹp nhất là trái tim của người mẹ.”

=> Khẳng định sự kì diệu và lớn lao của trái tim người mẹ: tấm

lòng của người mẹ là vĩ đại nhất, đẹp đẽ nhất, kì diệu nhất trong

vũ trụ, không có gì sánh bằng

Bình luận – Bàn luận, mở rộng vấn đề:

- Mọi kì quan trên thế giới dù rộng lớn, kì vĩ đến nhường nào thì cũng có giới hạn nhất định trong không gian, thời gian, thiên về ýnghĩa vật chất Còn tình cảm mẹ dành cho con là vô hạn, thiên vềgiá trị tinh thần Sự vĩ đại của trái tim người mẹ không chỉ biểu

hiện ở những cái lớn lao đáng được tôn vinh, ca ngợi mà còn ở cảnhững điều nhỏ bé, bình dị

- Đến với kì quan là để chiêm ngưỡng, thán phục Còn đến với

trái tim người mẹ là được yêu thương, che chở, nâng bước để

trưởng thành và hoàn thiện chính mình

- Người con cần phải trân trọng, biết ơn tấm lòng của mẹ, sống

tròn đạo hiếu

- Phê phán những hiện tượng con cái chưa hiểu và không trân

trọng tấm lòng người mẹ, có những hành động sai trái, lỗi đạo

- Xác định được động lực phấn đấu của bản thân để sống tròn

đạo hiếu đối với đấng sinh thành của mình

(Lưu ý:- Chỉ cho điểm tối đa khi thí sinh đạt được cả yêu cầu về

2

8 đ

- Biết xác định đúng vấn đề nghị luận: màu sắc cổ điển và hiện đại

trong bài thơ “Nguyên tiêu”của Hồ Chí Minh

- Có bố cục mạch lạc, chặt chẽ, luận điểm đúng đắn, sáng tỏ, luận cứ xác đáng, thuyết phục, diễn đạt tốt, có cảm xúc, không hoặc mắc rất ítlỗi chính tả, lỗi dùng từ và ngữ pháp, chữ viết cẩn thận…

Yêu cầu kiến thức:

Yêu cầu kiến thức:

* Dẫn dắt, giới thiệu nội dung và giới hạn vấn đề cần nghị luận

* Giải quyết vấn đề

- Giải thích:

+ Màu sắc cổ điển trong thơ chính là nói đến những yếu tố về nội

dung và thi pháp chịu ảnh hưởng của thơ ca cổ điển phương Đông về

đề tài, thể thơ, bút pháp, thi liệu, cảm xúc,…

+ Màu sắc hiện đại trong thơ ca: thể hiện không khí mới mẻ của thời

hiện đại, hình tượng thơ luôn vận động một cách tự nhiên, khỏe

khoắn, hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai

=> Thơ Bác có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa màu sắc cổ điển và

hiện đại, tiêu biểu là bài thơ “Nguyên tiêu”

- Chứng minh

+ “Nguyên tiêu”là bài thơ mang vẻ đẹp cổ điển:

.) Ngôn ngữ: tiếng Hán Thơ chữ Hán thường cô đọng, súc tích, lời ít

ý nhiều

.) Thể loại: thất ngôn tứ tuyệt, thơ cổ Đường thi đòi hỏi người viết

phải am hiểu sâu sắc và tinh tế mới đúc kết được tình ý trong câu chữ ) Đề tài: đề tài mùa xuân quen thuộc trong thi ca cổ

.) Hình ảnh: trăng, trời, nước, khói sóng là những hình ảnh quen thuộctrong thơ ca cổ điển, giàu tính ước lệ, tượng trưng

.) Bút pháp: chấm phá, tả cảnh ngụ tình Trong cảnh rằm xuân dẹp đẽ,tâm hồn thi sĩ hiện lên khoáng đạt, tràn trề sức xuân

.) Không gian, thời gian: khoáng đạt, mang không khí cổ điển

+“Nguyên tiêu”là bài thơ mang vẻ đẹp hiện đại:

0,5

1,0

2,5

.) Bài thơ viết về cảnh đêm rằm mùa xuân rất gần gũi với thơ cổ Hìnhảnh, âm điệu của bài thơ cũng phảng phất phong vị ấy nhưng cảnh

xuân ở đây tràn đầy sức sống Thơ xưa dù miêu tả cảnh xuân nhưng

chưa bao giờ niềm vui tươi, nhựa sống lại được thổi vào tràn trề như

vậy Xuân ở dưới thấp, xuân ở trên cao, xuân ở đất trời và cái gốc củaxuân chính là ở lòng người

.) Hình ảnh hiện đại hiện ra rõ nét nhất trong không gian khói sóng

bàng bạc: giữa dòng bàn bạc việc quân Nếu như không gian này

trong thơ cổ thường báo hiệu sự chia li, nhung nhớ,… thì đằng sau

không gian mịt mù khói sóng, Người đang đàm đạo việc quân cơ Đó

là công việc của người lãnh tụ đang ngày đêm lo cho dân, lo cho vận

mệnh đất nước Xuân lúc này là mùa xuân của trí tuệ, mùa xuân của

niềm tin chiến thắng

.) Vẻ đẹp hiện đại còn được thể hiện trong mạch vận động của bài

thơ Mạch thơ vận động hướng tới ánh sáng, càng lúc càng sáng: ánh sáng của thiên nhiên lan tỏa rồi bừng lên ánh sáng của tâm hồn, của

trí tuệ Kì lạ thay trăng chỉ là một vầng ở câu đầu đã thành trắng ánh

mặt trời ở câu cuối, thiên nhiên, đất trời tràn ngập ánh trăng Và con

thuyền quân dụng thoắt cái đã thành con thuyền thi tứ, đong đầy ánh

sáng Qua đó cho thấy niềm vui sống tràn trề của người chiến sĩ, thi sĩ

Hồ Chí Minh Niềm vui của Người như lan tỏa ấm áp khiến người

đọc thấy tâm hồn dạt dào cảm xúc với mùa xuân

- Đánh giá, nhận xét:

+ Màu sắc cổ điển và hiện đại góp phần làm nên nét đặc sắc trong bút pháp của thơ Người

+ Ở Bác luôn có sự kết hợp độc đáo giữa con người chiến sĩ và con

người thi sĩ, con người dân tộc và con người thời đại Đó là tinh hoa,

là cốt cách của một con người vĩ đại

* Khái quát lại vấn đề nghị luận, bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc của cá

Em hiểu như thế nào về câu ngạn ngữ trên?

Câu 2 (6,0 điểm)

Trong văn bản “Ý nghĩa văn chương”, Hoài Thanh khẳng định:

“Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống…”

Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Qua các tác phẩm văn học, em hãy làm sáng

Em hiểu như thế nào về câu ngạn ngữ trên?

1 Nội dung: đảm bảo một số ý cơ bản sau:

- Nói đến vẻ đẹp và sự vĩ đại của trái tim người mẹ, trích dẫn câu

ngạn ngữ của Mĩ

- Giải thích cụm từ “kì quan”: Là những công trình kiến trúc hay

những cảnh vật đẹp kì lạ, tuyệt diệu, hiếm thấy

- Nêu ý nghĩa câu nói: Trái tim người mẹ chính là kì quan vĩ đại nhất,

đẹp nhất trên đời vì nó được tạo ra bằng chính tình yêu thương vô bờ

mẹ dành cho con Phép so sánh nhằm ngợi ca, tôn vinh hình tượng

mẹ

- Giải thích vì sao lại như vậy:

+ Vì mỗi người sinh ra đều được tượng hình từ giọt máu đào của mẹ,

suốt chín tháng mười ngày nằm trong bụng mẹ con được vỗ về, yêu

thương

+ Mẹ vắt kiệt sức mình, đau đớn quằn quại vượt cạn Rồi con được

sinh ra Dòng sữa ngọt ngào của mẹ nuôi con lớn khôn

+ Mẹ nuôi con ăn học, dạy dỗ con thành người Dạy cho con biết lễ

nghĩa, lẽ đời

0,25đ0,5đ0,5đ

1,5đ

+ Trái tim mẹ nhân hậu, bao dung che chở suốt cuộc đời con…

+ Dù con nhỏ hay đã lớn, dù ở gần mẹ hay ở xa, dù con làm gì, ở đâu,

lên núi hay xuống biển thì suốt đời, lòng mẹ vẫn theo con

->Mẹ sáng tạo ra Con người - sáng tạo nên Thế giới, không có mẹ

không có nhà thơ, không có anh hùng Trái tim là tình mẹ - biển lớn

bao la, sự hi sinh cao cả - biểu tượng đẹp nhất, vĩ đại nhất trên đời,

không kì quan nào có thể sánh bằng

- Liên hệ, mở rộng vấn đề

+ Đạo làm con phải kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ Không

bao giờ được phép xúc phạm, chà đạp lên tình thương yêu của cha

mẹ

2 Hình thức:

- Sử dụng phép lập luận giải thích

- Viết thành đoạn hoặc bài văn ngắn giải thích rõ ràng, lí lẽ thuyết

phục, tránh mắc các lỗi: chính tả, dùng từ, viết câu

3 Sáng tạo

- Bài viết thể hiện được tính sáng tạo của bản thân người viết, sử dụng

linh hoạt các kiểu câu, lập luận sắc sảo,

+ Văn chương là tấm gương phản chiếu đời sống hay nói cách khác,

là bức tranh về đời sống xã hội và con người Phản ánh đời sống, văn

chương quay trở lại phục vụ đời sống

+ Vì thế, văn chương là hình dung, hình ảnh của sự sống muôn hình

vạn trạng bởi nó vô cùng phong phú đa dạng và phức tạp Bởi nhà

văn xây dựng lên tác phẩm của mình bằng chính những vật liệu lấy từ

trong đời sống thực tế (nêu dẫn chứng)

0,5 đ

0,5đ

0,75đ

- Văn chương phản ánh cuộc sống một cách chân thực, song không

phải sao chép như một chiếc máy photocopy mà có chắt lọc, chiếu xạ

qua lăng kính của nhà văn để khái quát lên bức tranh cuộc sống muôn

sắc màu một cách tổng quát và đầy đủ nhất, về tất cả những điều tốt

đẹp và những thói xấu độc ác của con người, về những mặt sáng - tối

của đời sống xã hội…Qua đó, người đọc nhận thức được cuộc sống

đang diễn ra trên khắp không gian, thời gian rộng lớn như thế nào và

tìm cách ứng xử (nêu dẫn chứng)

+ Ý thứ hai: Nói “ văn chương còn sáng tạo ra sự sống…”

- Văn chương phản ánh đời sống và quay trở lại phục vụ đời sống,

sáng tạo ra sự sống, đó là chức năng của văn chương

+ Văn chương ngợi ca những phẩm chất những việc làm tốt đẹp của

con người nhằm tôn vinh, khích lệ cái tốt phát triển lan tỏa Làm cho

cuộc sống ngày càng tốt hơn, con người văn minh hơn như: khích lệ

tinh thần yêu nước của mọi người khi đất nước bị xâm lăng để bảo

toàn lãnh thổ và cuộc sống hòa bình, ấm no, hạnh phúc; kêu gọi mọi

người yêu thương đùm bọc lẫn nhau khi đồng bào gặp hoạn nạn, khó

khăn (dẫn chứng)

+ Văn chương không chỉ khơi gợi cho người đọc tư tưởng, tình cảm,

thái độ sống tốt…đem lại nhận thức cuộc sống mà còn phơi bày thói

xấu xa, độc ác, phi nhân tính của xã hội để cải tạo con người và xã

hội Đấu tranh với nó nhằm đem lại cuộc sống tốt đẹp cho con người,

đưa xa hội đi lên, phát triển (dẫn chứng)

=> Đánh giá khái quát: Như vậy dù phản ánh cái tốt hay cái xấu thì

văn chương đều nhằm cải tạo con người ngày càng hoàn thiện hơn,

cải tạo xã hội ngày một tốt đẹp hơn, hướng con người vào cái chân,

thiện, mĩ của cuộc sống, đó là nhiệm vụ quan trọng và công dụng lớn

lao của văn chương.(hoặc học sinh liên hệ thực tế, liên hệ bản thân)

c Kết bài:

- Khẳng định vấn đề và nêu ý nghĩa của văn chương trong mọi thời

đại, liên hệ bản thân

(Chú ý: Mỗi lý lẽ lên nêu một hoặc vài dẫn chứng để tăng sức thuyết