Bài học nhận thức và hành động - Câu nói trên đã đặt ra vấn đề cho mỗi con người và xã hội cần phải nhận thức được tầm quan trọng của gia đình đối với mỗi người và sự phát triển của xã h[r]
Trang 1SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
ĐỀ CHÍNH THỨC
KÌ THI CHỌN HSG LỚP 9 NĂM HỌC 2013-2014
ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề
Câu 1 (3,0 điểm)
Euripides đã từng tâm niệm:
“Duy chỉ có gia đình, người ta mới tìm được chốn nương thân để chống lại tai ương của số phận”
Trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên
Câu 2 (7,0 điểm)
Nhận xét về Truyện Kiều của Nguyễn Du, Mộng Liên Đường chủ nhân - nhà bình
luận văn học nổi tiếng thế kỉ XIX viết: Nguyễn Du là người “có con mắt nhìn xuyên sáu cõi, có tấm lòng nghĩ suốt nghìn đời”
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ điều đó qua đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích (trích Truyện Kiều - Nguyễn Du - SGK Ngữ văn 9 - Tập một - NXB Giáo
dục Việt Nam 2010 tr 93 – 94)
-HẾT -
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh:……… SBD:………
Trang 2SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC KÌ THI CHỌN HSG LỚP 9 NĂM HỌC 2013-2014
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: NGỮ VĂN
(Gồm 04 trang)
Câu 1: (3,0 điểm)
I Yêu cầu về kĩ năng
Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội: Bố cục và hệ thống ý sáng rõ Biết vận dụng phối hợp nhiều thao tác nghị luận Hành văn trôi chảy Lập luận chặt chẽ Dẫn chứng chọn lọc, thuyết phục Không mắc các lỗi diễn đạt, dùng từ, ngữ pháp, chính tả
II Yêu cầu về kiến thức
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo những ý cơ bản sau:
1 Giải thích ý kiến
- Gia đình là tập hợp những người cùng sống chung thành một đơn vị nhỏ nhất
trong xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống Gia đình thường gồm có: vợ chồng, cha mẹ, con cái…
- Chốn nương thân là nơi ở nhờ để tìm sự che chở
- Tai ương; điều không may mắn, mang lại nhiều đau khổ, tổn thất lớn cho con
người
=> Ý kiến trên đề cao vai trò, giá trị to lớn của gia đình đối với cuộc sống của mỗi con người
2 Luận bàn về ý kiến
- Đây là một ý kiến đúng vì đã nhìn thấy vai trò của gia đình đối với sự hình thành
và phát triển nhân cách của con người
- Gia đình có giá trị bền vững và vô cùng to lớn không bất cứ thứ gì trên cõi đời này sánh được, cũng như không có vật chất hay tinh thần nào thay thế nổi
- Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng, che chở cho ta khôn lớn, là cái nôi hạnh phúc của con người từ bao thế hệ, đùm bọc, cưu mang, nâng đỡ giúp ta vượt qua những khó khăn, trở ngại trong cuộc sống
- Mỗi con người khi sinh ra, lớn lên và trưởng thành đều có sự ảnh hưởng giáo dục
từ truyền thống gia đình, là nền tảng để con người vươn lên trong cuộc sống
Trang 3- Tuy nhiên câu nói trên chưa hoàn toàn chính xác Bởi trong thực tế cuộc sống có rất nhiều người ngay từ khi sinh ra đã không được sự che chở, đùm bọc, giáo dục, nâng
đỡ của gia đình nhưng vẫn thành đạt, trở thành người có ích cho xã hội
- Phê phán những hành vi bạo lực gia đình, thói gia trưởng trong gia đình
3 Bài học nhận thức và hành động
- Câu nói trên đã đặt ra vấn đề cho mỗi con người và xã hội cần phải nhận thức được tầm quan trọng của gia đình đối với mỗi người và sự phát triển của xã hội
- Mọi người cần có trách nhiệm bảo vệ, xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, hạnh phúc Muốn làm được điều đó mọi thành viên trong gia đình phải biết yêu thương, đùm bọc, che chở lẫn nhau
III Biểu điểm
- Điểm 3: Đáp ứng được các yêu cầu nêu trên Văn viết có cảm xúc Dẫn chứng
chọn lọc và thuyết phục Có thể còn một vài sai sót nhỏ
- Điểm 2: Cơ bản đáp ứng được các yêu cầu nêu trên Dẫn chứng chưa thật phong
phú Có thể còn một vài sai sót nhỏ
- Điểm 1: Chưa hiểu chắc yêu cầu của đề bài Kiến thức sơ sài Còn mắc nhiều lỗi
- Điểm 0: Không hiểu đề, sai lạc phương pháp
Câu 2: (7,0 điểm)
I.Yêu cầu về nội dung
Hiểu đề, biết cách làm bài văn nghị luận văn học Biết phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ Hành văn trôi chảy Văn viết có cảm xúc Không mắc lỗi diễn đạt, dùng từ, ngữ pháp, chính tả
II Yêu cầu về kiến thức
Học sinh có thể làm theo nhiều cách nhưng phải làm sáng tỏ những nội dung cơ bản sau:
1 Giải thích ý kiến
- Sáu cõi là Đông, Tây, Nam, Bắc và Trên, Dưới chỉ vũ trụ
- Con mắt là cái nhìn chỉ sự cảm nhận, đánh giá
- Nghìn đời chỉ thời gian từ xưa đến nay
- Nghĩ là những suy nghĩ, tình cảm
Trang 4=> Nguyễn Du cảm nhận và suy nghĩ sâu sắc, thấu suốt về cuộc đời, về con người đến mức xưa nay hiếm Cơ sở của cái nhìn và suy nghĩ ấy chính là tấm lòng của Nguyễn
Du đối với cuộc đời Ông không chỉ hiểu đời, hiểu người mà còn yêu thương con người sâu sắc
2 Chứng minh qua đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích (trích Truyện Kiều -
Nguyễn Du)
a Nguyễn Du hiểu được tâm trạng cô đơn, trơ trọi, ngổn ngang trăm mối, chán ngán, tủi buồn, thương mình bơ vơ vô hạn của Thúy Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích
- Từ lầu cao trông ra xa chỉ thấy nước mây thăm thẳm, núi cũng xa vời “Trăng gần” chẳng xóa được sự hoang vắng Dưới mặt đất thì “bốn bề bát ngát”, những cát và
bụi Cái mênh mông vắng lặng đến lạnh người khiến Kiều càng chìm đắm trong nỗi niềm
cô đơn bẽ bàng
- Bức tranh thiên nhiên được chấm phá bằng vài nét bút tài hoa: “non xa”, “trăng gần”, “cát vàng”, “bụi hồng”…đã làm nổi bật tâm trạng như bị sẻ chia của Thúy Kiều
b Nguyễn Du đã hiểu và cảm thông với nỗi nhớ ngậm ngùi, khắc khoải của Thúy Kiều đối với người yêu và cha mẹ
- Nhớ người yêu
+ Kiều nhớ tới Kim Trọng điều này hoàn toàn phù hợp với tâm lí
+ Đau đớn tưởng tượng đến chàng Kim chắc chưa hay biết nàng đã lưu lạc nên vẫn
mòn mỏi trông chờ “Tin sương luống những rày trông mai chờ” Càng đau đớn khi trăng gợi nhớ vầng trăng, chén rượu thề nguyền càng xót xa ân hận “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng”
+ Càng nhớ người yêu càng thấm thía tình cảnh bơ vơ nơi chân trời góc biển với
một trái tim yêu thương nhỏ máu “Tấm son gột rửa bao giờ cho phai”
- Nhớ cha mẹ
+ Kiều xót xa hình dung cha mẹ ngóng trông tin nàng “Xót người tựa cửa hôm mai”
+ Day dứt khôn nguôi vì không được phụng dưỡng cha mẹ khi cha mẹ ngày càng
già yếu “Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?”
Kiều đã quên cảnh ngộ của bản thân để nghĩ tới người yêu và cha mẹ Kiều là người tình thủy chung, người con hiếu thảo, người phụ nữ có tấm lòng vị tha đáng trân trọng
Trang 5c Nguyễn Du như cảm nhận được tiếng thét gào nổi loạn và tuyệt vọng, sự mặc cảm cô đơn trong lòng Kiều
- “Cánh buồm xa xa” thấp thoáng trong buổi chiều tà gợi nỗi buồn nhớ quê hương
xa cách
- Cánh “hoa trôi man mác” gợi nỗi buồn về thân phận lênh đênh, vô định
- “Nội cỏ rầu rầu” đến tận chân mây là nỗi bi thương, vô vọng
- “Gió cuốn mặt duềnh” và “ầm ầm tiếng sóng” gợi tâm trạng hãi hùng, lo sợ trước
tai họa Dự báo một tương lai khủng khiếp đầy tai ương, bất trắc đang chờ đợi Kiều
3 Đánh giá chung
Bằng tấm lòng nhân ái, Nguyễn Du đã đồng cảm sâu sắc với số phận con người đặc biệt là người phụ nữ trong xã hội phong kiến Nhà thơ như hóa thân vào nhân vật để hiểu
rõ tâm trạng của nhân vật, để động đến cái sâu thẳm trong tâm hồn con người Để người đọc cùng yêu thương, trân trọng, xót xa cho nhân vật của mình, Nguyễn Du phải là người
có một tài năng lớn,“có con mắt nhìn xuyên sáu cõi, có tấm lòng nghĩ suốt nghìn đời”
III Biểu điểm
- Điểm 7,0: Đáp ứng được các yêu cầu nêu trên, văn viết sâu sắc, diễn đạt trong
sáng Bài viết thể hiện sự sáng tạo, cảm thụ riêng Có thể còn một vài sai sót nhỏ
- Điểm 5-6: Cơ bản đáp ứng được các yêu cầu nêu trên, văn viết chưa thật sâu sắc
nhưng diễn đạt trong sáng Có thể còn một vài sai sót nhỏ
- Điểm 3-4: Cơ bản hiểu yêu cầu của đề Bố cục bài viết rõ ràng Chọn và phân tích
được dẫn chứng song ý chưa sâu sắc Có thể mắc một vài sai sót nhỏ
- Điểm 1,2: Chưa xác định rõ yêu cầu của đề Bố cục chưa rõ ràng, diễn đạt thiếu
mạch lạc
- Điểm 0: Sai lạc cả nội dung và phương pháp
Lưu ý:
- Giám khảo nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh Cần khuyến khích những bài viết có chất văn, có những suy nghĩ sáng tạo
- Việc chi tiết hóa điểm số của các câu, các ý phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của câu và được thống nhất trong hội đồng chấm Điểm lẻ được làm tròn đến 0,5 điểm sau khi đã chấm xong và cộng điểm toàn bài