LỜI MỞ ĐẦU Lời đầu tiên, chúng em xin gửi tới Viện Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân lời cảm ơn, lời tri ân sâu sắc nhất vì đã tạo điều kiện để chúng em thực hiện bài nghiên cứu này Đặc[.]
CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA NGHIÊN CỨU
Khái niệm “việc làm” và “việc làm thêm”
Theo Điều 13, Bộ luật Lao động (23/06/1994), mọi hoạt động lao động tạo ra thu nhập hợp pháp đều được công nhận là việc làm Điều này khẳng định rằng những công việc không bị pháp luật cấm sẽ được xem là hợp pháp và hợp lệ trong thị trường lao động.
“Việc làm thêm” được định nghĩa trên trang Wikipedia là công việc không chính thức và không thường xuyên, thực hiện bên cạnh một công việc chính thức và ổn định (Wikipedia.com, 2015).
Việc làm thêm cho sinh viên bao gồm các công việc toàn thời gian và bán thời gian ngoài giờ học, như trong kỳ nghỉ hoặc thời gian rảnh rỗi Những công việc này cần phù hợp với chương trình học tập của sinh viên Tùy thuộc vào quỹ thời gian cá nhân, mỗi sinh viên có thể chọn công việc làm thêm phù hợp với khả năng của mình Một số công việc làm thêm phổ biến cho sinh viên bao gồm bồi bàn, buôn bán nhỏ và tình nguyện.
Lợi ích và tác hại của việc làm thêm đối với sinh viên
Có rất nhiều lý do để sinh viên chọn cho mình một công việc làm thêm Bài báo
Làm việc bán thời gian trong thời gian học tập mang lại nhiều lợi ích cho sinh viên Hai lý do chính khiến sinh viên chọn công việc này là để cải thiện tình hình tài chính và để tích lũy kỹ năng cũng như kinh nghiệm quý giá cho tương lai.
Theo Kanika Tandon trong bài viết “Student jobs: Pros and cons” trên trang www.topuniversities.com, sinh viên có thể kiếm tiền từ công việc làm thêm, giúp họ tự trang trải chi phí sinh hoạt và học phí, cũng như tiết kiệm một khoản tiền nhỏ Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu cá nhân mà còn mang lại hứng thú cho sinh viên khi họ có thể mua sắm những thứ mình thích, như điện thoại hay xe cộ Hơn nữa, việc làm thêm giúp sinh viên trải nghiệm môi trường làm việc thực tế, tích lũy kinh nghiệm quý báu và tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp tương lai.
Khi bắt đầu công việc mới, du học sinh có thể cảm thấy bỡ ngỡ nhưng sẽ nhận được sự hỗ trợ từ đồng nghiệp hoặc cần tự thúc đẩy bản thân học các kỹ năng cần thiết để vượt qua khó khăn và duy trì công việc Việc làm thêm rất hữu ích cho du học sinh trong việc cải thiện tiếng nói và hiểu biết về văn hóa địa phương Thông qua các công việc dịch vụ, họ có cơ hội giao tiếp với người bản địa, từ đó buộc phải học tiếng để phục vụ cho việc học tập, giao tiếp và thích nghi với văn hóa của đất nước họ đang sinh sống.
Theo Darlena Cunha trong bài viết “Lợi ích của việc làm thêm cho sinh viên” (Website work.chron.com, 2015), việc làm thêm giúp sinh viên học cách quản lý tài chính cá nhân hiệu quả Họ phải cân nhắc chi tiêu hợp lý, từ đó biết trân trọng giá trị đồng tiền hơn Kinh nghiệm vừa học vừa làm cũng dạy họ kỹ năng quản lý và phân bổ thời gian, đảm bảo tiến độ cho cả hai công việc Kỹ năng này rất quan trọng, giúp sinh viên kiểm soát mọi việc và giảm thiểu rủi ro từ những tình huống bất ngờ.
Bài viết “Students & Part-Time Work” trên website professionals.collegeboard.com nhấn mạnh rằng công việc làm thêm giúp sinh viên phát triển kỹ năng mềm, tăng cường sự tự tin và trách nhiệm với công việc Thông qua những vị trí như nhân viên dịch vụ hay tình nguyện, sinh viên có cơ hội giao tiếp với nhiều người ở các độ tuổi và tầng lớp xã hội khác nhau, từ đó cải thiện kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống Hơn nữa, nếu thể hiện tốt và gặp may mắn, sinh viên có thể nhận được cơ hội làm việc tại các công ty lớn và uy tín.
Có một công việc làm thêm có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng có những ảnh hưởng tiêu cực đến sinh viên, đặc biệt là về quỹ thời gian cá nhân Theo Kanika Tandon trong bài viết "Student jobs: Pros and cons" trên website www.topuniversities.com, sinh viên làm việc trong thời gian học phải đối mặt với áp lực từ công việc và việc học, dẫn đến cảm giác kiệt sức và mất đi sự nhiệt tình Nếu không có thời gian nghỉ ngơi, khả năng cao là kết quả học tập và công việc của họ sẽ không đạt yêu cầu.
Mặc dù có những lợi ích từ kinh nghiệm làm thêm, Kanika Tandon cũng chỉ ra rằng hầu hết sinh viên thường không được nhận vào các vị trí chuyên môn cao, nơi họ có thể học hỏi nhiều kỹ năng quý giá Điều này dẫn đến việc những công việc này không có giá trị khi sinh viên điền vào đơn xin việc, không giúp họ có được công việc tốt trong tương lai.
Nhiều sinh viên hiện nay phải làm những công việc không mong muốn chỉ để trang trải cuộc sống, điều này không chỉ kìm hãm ước mơ và đam mê của họ mà còn hạn chế cơ hội xây dựng các mối quan hệ cá nhân Theo tác giả bài viết “Students & Part-Time Work”, việc làm thêm có thể khiến sinh viên đánh mất những giấc mơ của mình Do đó, việc không lựa chọn công việc phù hợp có thể dẫn đến lãng phí thời gian và sức trẻ mà không mang lại lợi ích đáng kể nào cho họ.
PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH THỰC TRẠNG
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát thực trạng việc làm thêm của sinh viên IBD năm cuối bằng cách phân loại sinh viên thành hai nhóm: có và không đi làm thêm Dựa trên sự phân loại này, nhóm đã thiết kế các câu hỏi phù hợp để thu thập thông tin chi tiết và rõ ràng hơn cho nghiên cứu Sau khi thu thập dữ liệu, kết quả đã được trình bày dưới dạng biểu đồ để minh họa cho các phát hiện của nghiên cứu.
Biểu đồ 1: Số sinh viên có việc làm thêm và không có việc làm thêm
Sinh viên có việc làm thêm Sinh viên không có việc làm thêm
Theo biểu đồ, 64% sinh viên IBD năm cuối, tương đương 43 sinh viên, đã tìm được việc làm thêm Điều này cho thấy rằng sinh viên năm cuối có xu hướng muốn làm quen với môi trường làm việc để chuẩn bị cho công việc chính thức sau khi tốt nghiệp Công việc làm thêm không chỉ giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm thực tiễn mà còn củng cố kiến thức học tập Hơn nữa, việc làm thêm ổn định cũng mang lại nguồn thu nhập, hỗ trợ tài chính cho các nhu cầu cá nhân của sinh viên.
Hiện tại, 36% sinh viên chưa có việc làm thêm, cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định này như thời gian hạn chế và việc tìm kiếm công việc phù hợp Đặc biệt, sinh viên năm cuối thường muốn tận hưởng thời gian học tập của mình, tham gia các hoạt động câu lạc bộ hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân Bên cạnh đó, sự đa dạng của thị trường việc làm hiện nay có thể khiến sinh viên cảm thấy bối rối trong việc lựa chọn công việc làm thêm phù hợp với bản thân.
Ngoài các lý do đã đề cập, còn nhiều yếu tố khác gây khó khăn cho sinh viên năm cuối trong việc tìm kiếm việc làm thêm Nhóm nghiên cứu đã đặt ra câu hỏi để làm rõ nguyên nhân tại sao 36%, tức 24 trong số 67 sinh viên IBD năm cuối hiện không có việc làm thêm.
Biểu đồ 2: Lý do sinh viên không có việc làm thêm Đã xin việc nhưng không thành công
Muốn tập trung vào việc học
Chưa tìm được việc làm ưng ý
Không thích đi làm thêm
Theo biểu đồ, lý do chính khiến sinh viên IBD năm cuối không có việc làm thêm là do chưa tìm được công việc ưng ý và muốn tập trung vào học tập Mặc dù thị trường việc làm hiện có nhiều cơ hội cho sinh viên, nhưng do thiếu kinh nghiệm, họ thường gặp khó khăn với các hợp đồng lao động có hạn chế về mức lương, thời gian và khối lượng công việc Kết quả là, có tới 50% sinh viên IBD năm cuối chưa tìm được công việc phù hợp với bản thân.
46% sinh viên cho biết họ muốn tập trung vào việc học hơn là đi làm, đặc biệt là sinh viên năm cuối, những người muốn dồn toàn bộ thời gian và sức lực để đạt điểm cao nhằm tăng cơ hội xin việc sau này Phụ huynh cũng khuyến khích con em tập trung học tập để đạt kết quả tốt nhất Điều thú vị là không có sinh viên nào từng nộp hồ sơ xin việc mà không thành công, cho thấy họ không gặp khó khăn trong quá trình xin việc Chỉ có 4% sinh viên không thích đi làm thêm, thường là do không cần kinh nghiệm hoặc chưa sẵn sàng hòa nhập với môi trường làm việc Hơn nữa, một số sinh viên không quá lo lắng về tài chính cá nhân, do đó không cần phải tìm việc làm thêm.
Sinh viên IBD năm cuối thường có những hoạt động thú vị trong thời gian rảnh Nhóm nghiên cứu đã khảo sát 24 trong số 67 sinh viên chưa đi làm thêm để tìm hiểu về thói quen và sở thích của họ Kết quả khảo sát được thể hiện rõ ràng trong biểu đồ dưới đây.
Học bài Đi chơi với bạn bè, người yêu,… Ở nhà xem phim, ngủ,… Khác
Biểu đồ 3: Hoạt động trong thời gian rảnh của sinh viên IBD năm cuối chưa đi làm thêm (đơn vị: số ý kiến)
Chỉ có 9 sinh viên dành thời gian rảnh để đầu tư cho việc học kết hợp nghỉ ngơi, giải trí, điều này cho thấy rằng việc học tập cần có sự cân bằng với thư giãn Mặc dù nhiều sinh viên lý giải việc không có công việc làm thêm là để tập trung vào học tập, nhưng thực tế là rất ít người chọn dành thời gian rảnh để củng cố kiến thức đã học.
Trong số 24 sinh viên IBD năm cuối, có 15 sinh viên không chọn học tập trong thời gian rảnh mà ưu tiên cho các hoạt động giải trí như đi chơi, hẹn hò, và xem phim Điều này cho thấy nhu cầu giải trí của họ rất lớn, với việc học chỉ là thứ yếu Là sinh viên năm cuối, họ cần trải nghiệm cuộc sống từ nhiều góc độ khác nhau để học hỏi thêm những bài học quý giá từ thực tế Tuy nhiên, có tới 22 trên 24 sinh viên, tức 91,7%, chọn ở nhà để thư giãn thay vì ra ngoài Mặc dù không thể phủ nhận rằng họ vẫn có thể học hỏi từ thế giới bên ngoài, nhưng rõ ràng là giải trí đang được nhiều sinh viên ưu tiên hơn.
Dựa trên số liệu, sinh viên không có nhiều lựa chọn cho thời gian rảnh của mình Các hoạt động giải trí trong thời gian này thường đơn điệu và thiếu sự đa dạng.
Với 64% sinh viên IBD năm cuối (43/67 sinh viên) đã có việc làm thêm, gấp hơn 1,5 lần so với số sinh viên chưa tìm được việc, cho thấy phần lớn sinh viên nhận thấy nhiều lợi ích từ việc làm thêm Dưới đây là một số công việc phổ biến mà sinh viên thường lựa chọn.
Biểu đồ 4: Công việc làm thêm của sinh viên IBD năm cuối
Công việc văn phòng Công việc chân tay Công việc kinh doanh Công việc mang tính trải nghiệm
Theo biểu đồ, 37,21% sinh viên IBD năm cuối chọn làm các công việc chân tay như bồi bàn hay phát tờ rơi, do nhu cầu nhân lực lớn cho những công việc này Sự gia tăng các quán ăn, nhà hàng và công ty dịch vụ đã tạo ra nhu cầu tuyển dụng cao với mức lương hợp lý, phù hợp với tính năng động của sinh viên Thêm vào đó, thị trường công việc chân tay đa dạng và thời gian làm việc linh hoạt giúp sinh viên dễ dàng sắp xếp thời gian học và làm.
Công việc kinh doanh ngày càng trở thành lựa chọn phổ biến của sinh viên, với 18,60% trong số họ, tương đương 8 sinh viên, tham gia Lĩnh vực này không chỉ giúp sinh viên năm cuối IBD làm quen với thị trường mà còn cho phép họ lựa chọn hình thức bán hàng online, tiết kiệm thời gian và chi phí quảng cáo Với sự phát triển của Internet, các công việc kinh doanh online thu hút sự quan tâm của nhiều đối tượng và lứa tuổi, giúp sản phẩm được quảng bá rộng rãi không chỉ trong nội thành mà còn trên toàn quốc mà không tốn chi phí quảng cáo Bán hàng online cũng là lựa chọn lý tưởng cho những sinh viên bận rộn, cho phép họ quản lý công việc kinh doanh dễ dàng thông qua điện thoại, tiết kiệm đáng kể thời gian.
Chỉ có 11,63% sinh viên lựa chọn công việc văn phòng như soạn thảo văn bản hay kế toán, cùng với các công việc trải nghiệm như tình nguyện và thực tập Dù những công việc này mang lại nhiều lợi ích như kinh nghiệm làm việc và nâng cao kỹ năng giao tiếp, số lượng sinh viên tham gia vẫn hạn chế Điều này một phần do yêu cầu kinh nghiệm cho các vị trí văn phòng, khiến việc tuyển dụng trở nên khắt khe hơn Ngoài ra, các tổ chức tình nguyện uy tín hiện nay cũng không nhiều, chủ yếu chỉ xoay quanh những hoạt động quen thuộc như phát cơm miễn phí hay thăm viện dưỡng lão.
Sinh viên IBD năm cuối thường cảm thấy lạ lẫm với các công việc do thiếu hoạt động mới lạ và đa dạng Điều này dẫn đến việc họ chưa có đủ trải nghiệm thực tế để tự tin trong môi trường làm việc.
ĐỀ XUẤT VÀ GIẢI PHÁP
Nghiên cứu cho thấy sinh viên IBD năm cuối ngành Quản trị Kinh doanh gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian cá nhân, dẫn đến áp lực và mệt mỏi do lịch trình học tập và làm việc không hợp lý Nếu tình trạng này kéo dài, sinh viên có thể không đạt được kết quả học tập tốt và gặp khó khăn trong công việc Bên cạnh đó, việc lựa chọn công việc phù hợp với sức khỏe và thời gian cũng là một thách thức, khi nhiều sinh viên phải đối mặt với mức lương không hợp lý, khối lượng công việc lớn và mục tiêu nghề nghiệp chưa rõ ràng.
Nhóm nghiên cứu đã đưa ra các đề xuất và giải pháp hiệu quả nhằm giúp sinh viên giải quyết những khó khăn khi phải cân bằng giữa việc học và làm.
Sinh viên IBD năm cuối cần xác định rõ mục tiêu khi đi làm thêm, có thể là để tăng thu nhập và trang trải sinh hoạt cá nhân, hoặc để tích lũy kinh nghiệm trong môi trường làm việc thực sự Mục tiêu này sẽ ảnh hưởng đến việc lựa chọn công việc; nếu cần thiết phải có việc làm ngay, có thể bạn sẽ chấp nhận công việc có mức lương không tương xứng với công sức bỏ ra Ngược lại, nếu mục tiêu là trải nghiệm và gắn kết lý thuyết với thực tiễn, bạn sẽ có cơ hội tìm kiếm và lựa chọn công việc phù hợp hơn.
Sinh viên nên chọn việc làm thêm phù hợp với ngành học của mình, vì đây là cơ hội để áp dụng kiến thức vào thực tiễn Môi trường làm việc này không chỉ giúp tích lũy kinh nghiệm quý báu mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Sinh viên cần quản lý thời gian một cách khoa học giữa việc học và làm thêm, dựa vào quỹ thời gian, nhiệm vụ học tập và khả năng cá nhân Tùy thuộc vào tình hình thực tế, sinh viên có thể chọn công việc toàn thời gian hoặc bán thời gian trong kỳ nghỉ hoặc thời gian rảnh Việc phân bổ thời gian hợp lý giúp đảm bảo tiến độ học tập và chủ động trong công việc Nếu không sắp xếp hợp lý, cả việc học và công việc có thể bị ảnh hưởng tiêu cực, dẫn đến căng thẳng và cản trở ước mơ cũng như đam mê của tuổi trẻ.
Để duy trì hiệu quả trong học tập và công việc làm thêm, sinh viên cần chú trọng đến sức khỏe của mình Việc duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng và dành thời gian tập thể dục hàng ngày là rất quan trọng để có được thể lực tốt.
Để đảm bảo hiệu quả trong việc học tập, sinh viên cần lập kế hoạch thời gian cá nhân và tìm kiếm công việc phù hợp với khoảng thời gian rảnh Sau khi lựa chọn công việc, sinh viên nên xem xét kỹ lưỡng điều kiện làm việc, bao gồm giao thông và cơ sở vật chất, để tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến việc di chuyển và khả năng làm việc Hơn nữa, tính chất công việc cũng rất quan trọng; nếu công việc quá căng thẳng có thể dẫn đến stress và ảnh hưởng đến sức khỏe Trong trường hợp sinh viên không quá cần thiết về tài chính và có kỹ năng thực tế tốt, họ nên cân nhắc việc tạm thời không làm thêm để tập trung vào việc học, nghỉ ngơi và xây dựng mối quan hệ xã hội, từ đó chuẩn bị tốt hơn cho tương lai Điều quan trọng nhất là hoàn thành tốt chương trình đại học để trang bị đủ kỹ năng cho công việc sau này.