SỞ GD&ĐT LÀO CAI TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÀO CAI ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG MÔN THI NGỮ VĂN 11 Thời gian 180 phút (Không kể thời gian giao đề) (Đề thi gồm 02 câu trong 01 trang) Câu 1 (8,[.]
Trang 1SỞ GD&ĐT LÀO CAI
TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÀO CAI
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG
MÔN THI: NGỮ VĂN 11 Thời gian: 180 phút
(Không kể thời gian giao đề) (Đề thi gồm 02 câu trong 01 trang)
Câu 1 (8,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
CHUYỆN CỦA ỐC SÊN
Ốc sên con ngày nọ hỏi mẹ của nó:
- Mẹ ơi! Tại sao chúng ta từ khi sinh ra đã phải đeo cái mình vừa nặng vừa cứng trên lưng thế? Thật là thiệt chết đi được!
- Vì cơ thể chúng ta không có xương sống để chống đỡ, chỉ có thể bò và bò cũng không nhanh Mẹ nó nói.
- Chị sâu róm không có xương, cũng chẳng bò nhanh Tại sao chị ấy không phải đeo cái mình vừa nặng vừa cứng đó?
- Vì chị sâu róm sẽ thành bướm Bầu trời sẽ bảo vệ chị ấy.
- Nhưng em giun đất cũng không có xương, cũng chẳng bò nhanh, cũng chẳng biến hóa được Tại sao em ấy không phải đeo cái mình vừa nặng vừa cứng đó?
- Vì em giun sẽ chui xuống đất Lòng đất sẽ bảo vệ em ấy.
Ốc sên con bật khóc nói: “Chúng ta thật đáng thương, bầu trời không bảo vệ chúng ta, lòng đất cũng chẳng che chở chúng ta”
- Vì vậy mà chúng ta có cái mình - ốc sên mẹ an ủi con – Chúng ta không dựa vào bầu trời, cũng chẳng dựa vào đất, chúng ta phải dựa vào chính chúng ta.
(Quà tặng cuộc sống, Nhiều tác giả, NXB Thanh Niên, 2009, tr.35)
Viết bài văn thể hiện suy nghĩ của anh/chị về điều được gợi ra từ câu chuyện trên
Câu 2 (12,0 điểm)
Về thế giới hình tượng bên trong của thơ, Trần Đình Sử cho rằng: Đó chính là thế giới chủ quan nội cảm của tác phẩm Hãy nhìn đời theo thế giới ấy, sống trong đó như là "nhà của mình", lúc ấy người đọc sẽ thấy nhà thơ muốn nói gì và đã nói như thế nào.
(Lời nói đầu - Những thế giới nghệ thuật thơ - Trần Đình Sử, NXB ĐH Quốc gia Hà Nội,
2021 Tr 6)
Ý kiến trên gợi cho em suy nghĩ gì về thơ và cách đọc thơ? Qua trải nghiệm văn học của mình, hãy làm rõ
HẾT
-Người ra đề: Bùi Thị Phương Thúy SĐT: 0942999982
ĐỀ ĐỀ XUẤT
Trang 2SỞ GD&ĐT LÀO CAI
TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÀO CAI HDC THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG
MÔN THI: NGỮ VĂN 11 Thời gian: 180 phút
(HDC gồm 02 câu trong 05 trang)
1 Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách viết một bài văn nghị luận xã hội, bố cục bài viết sáng rõ, không mắc các lỗi chính tả, diễn đạt,…
- Bài viết có quan điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, thuyết phục, văn phong trong sáng,…
2 Yêu cầu về nội dung:
Thí sinh có thể trình bày bài viết theo nhiều cách, dưới đây là một số gợi ý định hướng chấm bài
2.1 Giải thích
a Tóm lược nội dung câu chuyện
- Sâu róm, giun đất: có thể biến hóa để bay hoặc chui xuống lòng đất
để tránh kẻ thù, là hình ảnh gợi liên tưởng đến những người may mắn, được chở che, bảo vệ để
- Ốc sên: không biến hóa được như bướm, không chui xuống đất được như giun, và ốc sên có cái vỏ ốc cứng cáp để tự bảo vệ và tiếp tục sinh tồn Ở đây ốc sên biểu tượng cho những người thiếu may mắn hơn, không được chở che, không được bảo vệ, phải dựa vào chính mình
b Khái quát vấn đề nghị luận Con người cần phải tự lực, phải dựa vào chính năng lực và bản lĩnh của mình
1,5
2.2 Bàn luận
* Khẳng định việc tự lực, tự dựa vào chính năng lực và bản lĩnh của mình là một thái độ sống đúng đắn và tích cực
* Trong cuộc sống, chúng ta có thể nhận được bảo vệ, hỗ trợ, giúp đỡ
từ người khác
- Nếu biết tận dụng sự giúp đỡ như một trong những nguồn sức mạnh, một sự động viên ta sẽ gặp nhiều thuận lợi, sẽ dễ dàng hơn trong cuộc sống
- Nếu chỉ dựa vào người khác mà bản thân không vận động, sẽ dẫn đến hậu quả là: ta sẽ dễ phải phụ thuộc vào người khác, không tự làm chủ được cuộc sống của mình
* Con người cần phải sống tự lực
- Tự lực là khi ta tự mình lo được cho bản thân mình, tự mình làm những việc cần làm và muốn làm, tự thực hiện những dự định, mơ
4,0
ĐỀ ĐỀ XUẤT
Trang 3ước của bản thân
- Ý nghĩa của việc sống tự lực:
+ Giúp ta có thể tự lập, tự chủ trong cuộc sống của mình + Giúp ta có niềm tin, niềm tự hào về bản thân
+ Tự lực, dựa vào chính mình cho ta nguồn năng lượng tích cực, nhiệt huyết, niềm vui sống
+ Đóng góp được cho cộng đồng, xã hội những giá trị mới mẻ, góp phần xây dựng nên một xã hội độc lập, tự chủ, vững mạnh
- Phải làm thế nào để sống tự chủ + Ý thức về tầm quan trọng của việc phải dựa vào chính mình + Trau dồi năng lực, khả năng của bản thân
+ Tôi luyện ý chí
+ Cần nhận thức rõ hoàn cảnh để có những thích nghi, thay đổi, ứng phó phù hợp
2.3 Bàn luận mở rộng, nâng cao vấn đề
- Luôn tự chủ, làm chủ cuộc sống của chính mình là một cách sống, một lựa chọn không dễ dàng, đòi hỏi cả sự nỗ lực và bản lĩnh
- Tự chủ không có nghĩa là khước từ mọi sự hỗ trợ, giúp đỡ từ người khác, mà trong nhiều trường hợp cần trân trọng và tận dụng sự giúp
đỡ ấy
- Có hành động thiết thực giúp người khác có thể tự chủ, độc lập, nhưng đồng thời cũng cần giúp đỡ, hỗ trợ, bảo về cho những người đang cần
1,5
1 Yêu cầu về kĩ năng
- Biết cách viết một bài văn nghị luận văn học
- Thể hiện được những kiến thức lí luận văn học, kết hợp giữa lí luận
và cảm thụ văn học
- Lập luận chặt chẽ, có cảm xúc, không mắc các lỗi chính tả, diễn đạt
2 Yêu cầu về kiến thức
2.2 Giải thích
* Giải thích từ ngữ:
- Thơ: sáng tác nghệ thuật ngôn từ giàu hình ảnh, nhạc điệu, thể hiện
cảm xúc, tình cảm
- Hình tương thơ: được hình thành từ những hình ảnh giàu tính nghệ
1,5
Trang 4thuật phản chiếu cuộc sống trong thơ
- Đó chính là thế giới chủ quan nội cảm của tác phẩm: thế giới hình
tượng chính là nơi thể hiện đời sống tâm hồn, cảm xúc của tác phẩm
thơ
- Hãy nhìn đời theo thế giới ấy, sống trong đó như là "nhà của mình",
lúc ấy người đọc sẽ thấy nhà thơ muốn nói gì và đã nói như thế nào:
Người đọc thâm nhập vào bên trong tác phẩm, khám phá thế giới hình
tượng bằng cả tâm hồn trọn vẹn , và khi ấy, ta sẽ chiếm lĩnh được giá
trị của tác phẩm thơ một cách sâu sắc, đầy đủ, tinh tế, cụ thể là thấu
trọn được những giá trị nội dung tư tưởng và những độc đáo, đặc sắc
nghệ thuật của hình thức thơ
* Khái quát vấn đề nghị luận
Thế giới hình tượng là nơi thể hiện cảm xúc chủ quan của người viết
trong tác phẩm thơ Người đọc cần thâm nhập vào thế giới ấy để có
thể thấy hết được cái hay, cái đẹp của tác phẩm Ý kiến bàn về đặc
trưng thơ và vấn đề tiếp nhận thơ ca
2.3 Bàn luận
- Ý kiến trên là một nhận định đúng đắn và sâu sắc về thế giới hình
tượng trong thơ và cách tiếp nhận thơ ca
- Thế giới hình tượng là thế giới chủ quan nội cảm của tác phẩm
+ Nghệ thuật nói chung, văn học nói riêng phản ánh thế giới bằng
hình tượng nghệ thuật Hình tượng văn học là nơi thể hiện tư tưởng,
tình cảm của tác phẩm và được xây dựng bằng chất liệu ngôn từ
+ Thơ là một thể loại văn học, khác biệt cơ bản của thơ với các thể
loại khác là khả năng thể hiện đời sống tâm hồn, những trạng thái cảm
xúc, những rung động trước thế giới của con người qua ngôn ngữ
giàu tính nghệ thuật với những đặc trưng riêng của ngôn ngữ thơ ca
+ Thơ thể hiện thế giới, bao gồm thế giới đời sống khách quan tồn tại
bên ngoài và thế giới bên trong (thế giới chủ quan nội cảm) thông qua
hệ thống hình tượng thơ Chính những hình ảnh đời sống được tái
hiện trong thơ cùng mối liên hệ giữa các hình ảnh ấy và sự gắn kết
giữa các câu thơ chính là nơi để cảm xúc của con người được bộc lộ
Nhờ thế giới hình tượng của thơ, mà thơ có thể thể hiện thế giới tâm
hồn với những điều tế vi, sâu kín nhất, thế giới cảm xúc với mọi cung
bậc từ mãnh liệt tha thiết đến mong manh mơ hồ, thậm chí cả chiều
sâu bí ẩn của xúc cảm
+ Hình tượng thơ thường được tạo nên bởi ngôn từ giàu sức biểu cảm,
giàu hình ảnh và giàu nhạc điệu
- Cách tiếp nhận thơ ca
Hãy nhìn đời theo thế giới ấy, sống trong đó như là "nhà của mình",
4,0
Trang 5lúc ấy người đọc sẽ thấy nhà thơ muốn nói gì và đã nói như thế nào
+ Người đọc khi đến với một tác phẩm thơ, không chỉ đọc chữ nghĩa,
quan tâm đến các dấu hiệu hình thức bên ngoài, mà quan trọng hơn là
đến được với thế giới hình tượng bên trong của thơ
+ Để đến với được thế giới ấy, cần đi qua lớp vỏ ngôn từ để có sự
nhập tâm, lắng hồn mình trong những xúc cảm mà hình tượng chứa
đựng và thể hiện, từ đó mà trải nghiệm những xúc cảm Đó cũng là
cội nguồn của sự thấu hiểu, đồng cảm, tri âm ở trong thơ
+ Khi tiếp cận được thế giới hình tượng của một tác phẩm thơ, người
đọc sẽ hiểu được thông điệp mà nhà thơ gửi gắm, những xúc động mà
nhà thơ thể hiện và như vậy, người đọc sẽ mở rộng được biên độ dao
động cảm xúc của trái tim mình, trở nên nhạy cảm và giàu có hơn về
tâm hồn; người đọc sẽ thấy được những nét độc đáo, đặc sắc, phong
cách riêng trong "cách nói" của nhà thơ
2.4 Chứng minh
- Giới thiệu ngắn gọn về tác giả và tác phẩm được chọn để liên hệ.
- Chỉ ra được một cách khái quát hình tượng thơ trong tác phẩm, cảm
nhận những xúc cảm, tư tưởng mà thế giới hình tượng trong bài thơ
thể hiện
- Phân tích dẫn chứng đã lựa chọn để làm nổi bật: nhà thơ muốn nói
gì và đã nói như thế nào
(Học sinh cần lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu, biết cách phân tích dẫn
chứng để chứng minh)
5,0
2.5 Đánh giá, mở rộng, nêu ý nghĩa của vấn đề
- Khẳng định thế giới hình tượng là thế giới sống đặc thù, chứa đựng
cảm xúc, tình cảm, tư tưởng của con người
- Con đường đến với thơ ca là con đường chủ động, của những rung
động từ trái tim Đọc thơ là thâm nhập vào thế giới hình tượng và phải
là sự nhập tâm, nhập hồn, đến với thơ bằng những cảm xúc chân
thành
- Bài học đối với người sáng tác và tiếp nhận:
+ Với người sáng tác: lắng nghe những cảm xúc của trái tim mình, ghi
lại những rung động của tâm hồn bằng lối viết giàu tính nghệ thuật,
mang phong cách riêng
+ Với người tiếp nhận: không ngừng nâng cao trình độ tiếp nhận,
hướng tới khả năng tiếp cận thưởng thức những vẻ đẹp và giá trị của
tác phẩm thơ ca, cảm nhận được những vẻ đẹp của hình thức và nội
dung thơ, thấu hiểu được tiếng nói của người viết thông qua thế giới
nghệ thuật
1,0
Kết bài
- Khẳng định tính đúng đắn, sâu sắc của nhận định
- Nêu ý nghĩa của nhận định
0,5
Trang 6Tổng điểm 20
Lưu ý khi chấm bài:
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm một cách máy móc, linh hoạt trong việc vận dụng hướng dẫn chấm
- Cần khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong đáp án nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ,
- Hết