Ôn tập dòng điện xoay chiều

* Các giá trị hiệu dụng của dòng điện xoay chiều Cường độ hiệu dụng của dòng điện xoay chiều bằng cường độ của một dòng điện không đổi, nếu cho hai dòng điện đó lần lượt đi qua cùng một

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

A LÝ THUYẾT

10 DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

* Dòng điện và điện áp xoay chiều

Dòng điện xoay chiều là dòng điện có cường độ là hàm số sin hay

côsin của thời gian

Điện áp xoay chiều là điện áp biến thiên theo hàm số sin hay côsin

của thời gian

Tạo ra dòng điện xoay chiều bằng máy phát điện xoay chiều dựa

trên cơ sở hiện tượng cảm ứng điện từ

Trong một chu kì T dòng điện xoay chiều đổi chiều 2 lần, trong mỗi

giây dòng điện xoay chiều đổi chiều 2f lần

* Các giá trị hiệu dụng của dòng điện xoay chiều

Cường độ hiệu dụng của dòng điện xoay chiều bằng cường độ của

một dòng điện không đổi, nếu cho hai dòng điện đó lần lượt đi qua

cùng một điện trở R trong những khoảng thời gian bằng nhau đủ dài thì

nhiệt lượng tỏa ra bằng nhau

+ Cường độ hiệu dụng và điện áp hiệu dụng: I =

2

o

I

; U =

2

o

U

+ Ampe kế và vôn kế đo cường độ dòng điện và điện áp xoay chiều

dựa vào tác dụng nhiệt của dòng điện nên gọi là ampe kế nhiệt và vôn

kế nhiệt, số chỉ của chúng là cường độ hiệu dụng và điện áp hiệu dụng

của dòng điện xoay chiều

+ Khi tính toán, đo lường, các mạch điện xoay chiều, chủ yếu sử

dụng các giá trị hiệu dụng

* Các loại đoạn mạch xoay chiều

+ Đoạn mạch chỉ có điện trở thuần: uR cùng pha với i ; I =

R

U R

+ Đoạn mạch chỉ có tụ điện: uC trể pha hơn i góc 2

I =

C

C

Z

U

; với ZC =

C



1 là dung kháng của tụ điện

Tụ điện C không cho dòng điện không đổi đi qua (cản trở hoàn toàn),

nhưng lại cho dòng điện xoay chiều đi qua với điện trở (dung kháng):



1

+ Đoạn mạch chỉ có cuộn cảm thuần: uL sớm pha hơn i góc

2



I =

L

L Z

U

; với ZL = L là cảm kháng của cuộn dây

Cuộn cảm thuần L cho dòng điện không đổi đi qua hoàn toàn (không cản trở) và cho dòng điện xoay chiều đi qua với điện trở (cảm kháng):

ZL = L

+ Đoạn mạch có R, L, C mắc nối tiếp (không phân nhánh):

Giãn đồ Fre-nen: Nếu biểu diễn các điện áp xoay chiều trên R, L và C bằng các véc tơ tương ứng  

R

U ,  

L

U và  

C

U tương ứng thì điện áp xoay chiều trên đoạn mạch R, L, C mắc nối tiếp là:



U =  

R

U +  

L

U +  

C

U

Dựa vào giãn đồ véc tơ ta thấy:

U = U R2  (U L U C) 2 = I 2

C L

2 (Z - Z )

C L

2 (Z - Z )

R  gọi là tổng trở của đoạn mạch RLC

Độ lệch pha  giữa u và i xác định theo biểu thức:

tan =

R

Z

Z L  C

=

R C

L





Cường độ hiệu dụng xác định theo định luật Ôm: I =U Z

* Biểu thức điện áp xoay chiều, cường độ dòng điện xoay chiều

Nếu i = Iocos(t + i) thì u = Uocos(t + i + )

Nếu u = Uocos(t + u) thì i = Iocos(t + u - ) Với Io =

Z

U o

; tan =

R

Z

Z L  C

+ Cộng hưởng trong đoạn mạch RLC: Khi ZL = ZC hay L = C



1 thì có hiện tượng cộng hưởng điện Khi đó: Z = Zmin = R; I = Imax = U R ; P = Pmax =

R

U2

;  = 0

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

+ Các trường hợp khác:

Khi ZL > ZC thì u nhanh pha hơn i (đoạn mạch có tính cảm kháng)

Khi ZL < ZC thì u trể pha hơn i (đoạn mạch có tính dung kháng)

* Công suất của dòng điện xoay chiều

+ Công suất của dòng điện xoay chiều: P = UIcos = I2R

+ Hệ số công suất: cos = Z R

+ Ý nghĩa của hệ số công suất cos: Công suất hao phí trên đường dây

tải (có điện trở r) là Php = rI2 =



2 2 2 cos

U

rP

Nếu hệ số công suất cos

nhỏ thì công suất hao phí trên đường dây tải Php sẽ lớn, do đó người ta

phải tìm cách nâng cao hệ số công suất Theo qui định của nhà nước thì

hệ số công suất cos trong các cơ sở điện năng tối thiểu phải bằng 0,85

Với cùng một điện áp U và dụng cụ dùng điện tiêu thụ một công suất

P, tăng hệ số công suất cos để giảm cường độ hiệu dụng I từ đó giảm

hao phí vì tỏa nhiệt trên dây

11 TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG - MÁY BIẾN ÁP

* Truyền tải điện năng

+ Công suất hao phí trên đường dây tải: Php = rI2 = r(

U

P

)2 = P2

2

U

r

+ Hiệu suất tải điện: H =

P

P

P hp

+ Độ giảm điện trên đường dây tải điện: U = Ir

+ Biện pháp giảm hao phí trên đường dây tải: giảm r, tăng U

Vì r = S l nên để giảm ta phải dùng các loại dây có điện trở suất

nhỏ như bạc, dây siêu dẫn, với giá thành quá cao, hoặc tăng tiết diện

S Việc tăng tiết diện S thì tốn kim loại và phải xây cột điện lớn nên

các biện pháp này không kinh tế

Trong thực tế để giảm hao phí trên đường truyền tải người ta dùng

biện pháp chủ yếu là tăng điện áp U: dùng máy biến áp để đưa điện áp

ở nhà máy lên rất cao rồi tải đi trên các đường dây cao áp Gần đến nơi

tiêu thụ lại dùng máy biến áp hạ áp để giảm điện áp từng bước đến giá

trị thích hợp

Tăng điện áp trên đường dây tải lên n lần thì công suất hao phí giảm

n2 lần

* Máy biến áp

Máy biến áp là những thiết bị có khả năng biến đổi điện áp (xoay chiều)

Cấu tạo

+ Một lỏi biến áp hình khung bằng sắt non có pha silic

+ Hai cuộn dây có số vòng dây N1, N2 khác nhau có điện trở thuần nhỏ và độ tự cảm lớn quấn trên lỏi biến áp Cuộn nối vào nguồn phát điện gọi là cuộn sơ cấp, cuộn nối ra các cơ sở tiêu thụ điện năng gọi là cuộn thứ cấp

Nguyên tắc hoạt động

Dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ

Nối hai đầu cuộn sơ cấp vào nguồn phát điện xoay chiều, dòng điện xoay chiều chạy trong cuộn sơ cấp tạo ra từ trường biến thiên trong lỏi biến áp Từ thông biến thiên của từ trường đó qua cuộn thứ cấp gây ra suất điện động cảm ứng trong cuộn thứ cấpï

Sự biến đổi điện áp và cường độ dòng điện trong máy biến áp

Với máy biến áp làm việc trong điều kiện lí tưởng (hiệu suất gần 100%) :

1

2

U

U

= 2

1

I

I

= 1

2

N N

* Công dụng của máy biến áp

+ Thay đổi điện áp của dòng điện xoay chiều đến các giá trị thích hợp + Sử dụng trong việc truyền tải điện năng để giảm hao phí trên đường dây truyền tải

+ Sử dụng trong máy hàn điện, nấu chảy kim loại

12 MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU

* Máy phát điện xoay chiều 1 pha

+ Các bộ phận chính:

Phần cảm là nam châm vĩnh cữu hay nam châm điện Đó là phần tạo

ra từ trường

Phần ứng là những cuộn dây, trong đó xuất hiện suất điện động cảm ứng khi máy hoạt động

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

Một trong hai phần đặt cố định, phần còn lại quay quanh một trục

Phần cố định gọi là stato, phần quay gọi là rôto

+ Hoạt động: Khi rôto quay, từ thông qua cuộn dây biến thiên, trong

cuộn dây xuất hiện suất điện động cảm ứng, suất điện động này được

đưa ra ngoài để sử dụng

+ Nếu từ thông qua cuộn dây là (t) thì suất điện động cảm ứng xuất

hiện trong cuộn dây là: e = -

dt

d

= - ’(t) + Tần số của dòng điện xoay chiều: Máy phát có 1 cuộn dây và 1 nam

châm (gọi là một cặp cực), rôto quay n vòng trong 1 giây thì tần số

dòng điện là f = n Máy có p cặp cực, rô to quay n vòng trong 1 giây thì

f = np Máy có p cặp cực, rô to quay n vòng trong 1 phút thì f = 60n p

* Dòng điện xoay chiều ba pha

Dòng điện xoay chiều ba pha là một hệ thống ba dòng điện xoay

chiều, gây bởi ba suất điện động xoay chiều có cùng tần số, cùng biên

độ nhưng lệch pha nhau từng đôi một là 23

* Cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều 3 pha

Dòng điện xoay chiều ba pha được tạo ra bởi máy phát điện xoay

chiều ba pha

Máy phát điện xoay chiều ba pha cấu tạo gồm stato có ba cuộn dây

riêng rẽ, hoàn toàn giống nhau quấn trên ba lỏi sắt đặt lệch nhau 1200

trên một vòng tròn, rôto là một nam châm điện

Khi rôto quay đều, các suất điện động cảm ứng xuất hiện trong ba

cuộn dây có cùng biên độ, cùng tần số nhưng lệch pha nhau 23

Nếu nối các đầu dây của ba cuộn với ba mạch ngoài (ba tải tiêu thụ)

giống nhau thì ta có hệ ba dòng điện cùng biên độ, cùng tần số nhưng

lệch nhau về pha là

3

2

* Các cách mắc mạch 3 pha

+ Mắc hình sao

Ba điểm đầu của ba cuộn dây được nối với 3 mạch

ngoài bằng 3 dây dẫn, gọi là dây pha Ba điểm cuối

nối chung với nhau trước rồi nối với 3 mạch ngoài bằng một dây dẫn gọi là dây trung hòa

Nếu tải tiêu thụ cũng được nối hình sao và tải đối xứng (3 tải giống nhau) thì cường độ dòng điện trong dây trung hòa bằng 0

Nếu tải không đối xứng (3 tải không giống nhau) thì cường độ dòng điện trong dây trung hoà khác 0 nhưng nhỏ hơn nhiều so với cường độ dòng điện trong các dây pha

Khi mắc hình sao ta có: Ud = 3Up (Ud là điện áp giữa hai dây pha,

Up là điện áp giữa dây pha và dây trung hoà)

Mạng điện gia đình sử dụng một pha của mạng điện 3 pha: nó có một dây nóng và một dây nguội

+ Mắc hình tam giác Điểm cuối cuộn này nối với điểm đầu của cuộn tiếp theo theo tuần tự thành ba điểm nối chung Ba điểm nối đó được nối với 3 mạch ngoài bằng 3 dây pha Cách mắc này đòi hỏi 3 tải tiêu thụ phải giống nhau

* Ưu điểm của dòng điện xoay chiều 3 pha

+ Tiết kiệm được dây nối từ máy phát đến tải tiêu thu.ï + Giảm được hao phí trên đường dây

+ Trong cách mắc hình sao, ta có thể sử dụng được hai điện áp khác nhau: Ud = 3Up

+ Cung cấp điện cho động cơ ba pha, dùng phổ biến trong các nhà máy,

xí nghiệp

13 ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ BA PHA

* Sự quay không đồng bộ

Quay đều một nam châm hình chử U với tốc độ góc  thì từ trường giữa hai nhánh của nam châm cũng quay với tốc độ góc  Đặt trong từ trường quay này một khung dây dẫn kín có thể quay quanh một trục trùng với trục quay của từ trường thì khung dây quay với tốc độ góc ’

<  Ta nói khung dây quay không đồng bộ với từ trường

* Nguyên tắc hoạt động của động cơ không đồng bộ 3 pha

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

+ Tạo ra từ trường quay bằng cách cho dòng điện xoay chiều 3 pha đi

vào trong 3 cuộn dây giống nhau, đặt lệch nhau 120o trên một giá tròn

thì trong không gian giữa 3 cuộn dây sẽ có một từ trường quay với tần

số bằng tần số của dòng điện xoay chiều

+ Đặt trong từ trường quay một rôto lòng sóc có thể quay xung quanh

trục trùng với trục quay của từ trường

+ Rôto lòng sóc quay do tác dụng của từ trường quay với tốc độ nhỏ hơn

tốc độ của từ trường Chuyển động quay của rôto được sử dụng để làm

quay các máy khác

B CÁC CÔNG THỨC.

Cảm kháng của cuộn dây: ZL = L

Dung kháng của tụ điện: ZC =

C



1

C L

2 (Z - Z )

Định luật Ôm: I =

Z

U

; Io =

Z

U O

Các giá trị hiệu dụng:

2

o

I

I  ;

2

o

U

U  ; UR = IR; UL = IZL; UC = IZC

Độ lệch pha giữa u và i: tan =

R

Z

Z L  C

=

R C

L





Công suất: P = UIcos = I2R Hệ số công suất: cos = Z R

Điện năng tiêu thụ ở mạch điện: W = A = P.t

Biểu thức của u và i:

Nếu i = Iocos(t + i) thì u = Uocos(t + i + )

Nếu u = Uocos(t + u) thì i = Iocos(t + u - )

Trường hợp điện áp giữa hai đầu đoạn mạch là u = Uocos(t + ) Nếu

đoạn mạch chỉ có tụ điện thì i = Iocos(t +  + 2 ) = - I0sin(t + )

hay đoạn mạch chỉ có cuộn cảm thì i = Iocos(t +  -

2

 ) = I0sin(t +

) Khi đó ta sẽ có: 2

0

2 2 0

2

U

u I

i

 = 1

ZL > ZC thì u nhanh pha hơn i; ZL < ZC thì u chậm pha hơn i

Cực đại do cộng hưởng điện:

Khi ZL = ZC hay  =

LC

1

thì u cùng pha với i ( = 0), có cộng hưởng điện Khi đó Imax = U R ; Pmax =

R

U2

Cực đại của P theo R: R = |ZL – ZC| Khi đó Pmax = 2| 2 |

C

Z

U

R

U

2

2

Cực đại của UL theo ZL: ZL =

C

C Z

Z

R2 2

 Khi đó UCmax =

R

Z R

U 2 L2

Cực đại UL theo :  =

2

1

2

R C

L

4

2

C R LC R

L U

Cực đại của UC theo ZC: ZC =

L

L Z

Z

R2 2

 Khi đó ULmax =

R

Z R

U 2  C2

Cực đại UC theo :  =

2

1

2

R C

L

2

C R LC R

L U

Máy biến áp:

1

2

U

U

= 2

1

I

I

= 1

2

N

N

Công suất hao phí trên đường dây tải: Php = rI2 = r(U P )2 = P2

2

U

r

Khi tăng U lên n lần thì công suất hao phí Php giảm đi n2 lần

Hiệu suất tải điện: H =

P

P

P hp

Độ giảm điện áp trên đường dây tải điện: U = Ir

Từ thông qua khung dây của máy phát điện:

 = NBScos(t + ) = 0 cos(t + )

Suất động trong khung dây của máy phát điện:

e = - d dt = - ’ = NBSsin(t + ) = E0 cos(t +  - 2 ) Tần số dòng điện do máy phát điện xoay chiều 1 pha có p cặp cực, rôto quay với vận tốc n vòng/giây phát ra: f = pn (Hz)

Trong 1 giây dòng điện xoay chiều có tần số f đổi chiều 2f lần

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

Máy phát điện xoay chiều 3 pha mắc hình sao: Ud = 3Up Mắc hình

tam giác: Ud = Up

Tải tiêu thụ mắc hình sao: Id = Ip Mắc hình tam giác: Id = 3Ip

Công suất tiêu thụ trên động cơ điện: I2r + P = UIcos

C BÀI TẬP TỰ LUẬN

1 Một tụ điện có điện dung C = 31,8F, khi mắc vào mạch điện thì

dòng điện chạy qua tụ điện có cường độ i = 0,5cos100t (A) Tính dung

kháng của tụ điện và viết biểu thức điện áp giữa hai bản của tụ điện

2 Mắc cuộn dây có điện trở thuần R = 10 vào mạch điện xoay chiều

có điện áp u = 5cos100t (V) Biết cường độ hiệu dụng của dòng điện

qua cuộn dây là 0,25A

a) Tìm tổng trở của cuộn dây và độ tự cảm của nó

b) Tính công suất tiêu thụ của cuộn dây

3 Nếu đặt vào hai đầu cuộn dây điện áp 1 chiều 9V thì cường độ dòng

điện trong cuộn dây là 0,5A Nếu đặt vào hai đầu cuộn dây điện áp

xoay chiều có giá trị hiệu dụng là 9V thì cường độ hiệu dụng của dòng

điện qua cuộn dây là 0,3A Xác định điện trở thuần và cảm kháng của

cuộn dây

4 Cho đoạn mạch RLC gồm R = 80, L =

318mH, C = 79,5 F Điện áp giữa hai đầu

đoạn mạch là: u = 120 2cos100t(V) Viết biểu thức cường độ dòng

điện chạy trong mạch và tính điện áp hiệu dụng giữa hai đầu mỗi dụng

cụ

5 Cho mạch điện xoay chiều như hình vẽ Điện áp giữa hai đầu đoạn

mạch có biểu thức uAB = 120cos100t(V) Điện trở R = 50 3 ; L là

cuộn thuần cảm có độ tự cảm L =



1

H ; C là tụ điện có điện dung thay đổi được

a) Với C = C1 =

 5

10  3

F, viết biểu thức cường độ dòng điện trong mạch và tính công suất tiêu thụ của mạch điện khi đó

b) Điều chỉnh điện dung của tụ điện đến giá trị C2 sao cho trong mạch có cộng hưởng điện Tính điện dung C2 của tụ điện và viết biểu thức điện áp hai đầu cuộn dây khi đó

6 Một mạch điện AB gồm một điện trở thuần R = 50, mắc nối tiếp

với một cuộn dây có độ tự cảm L =



1

H và điện trở Ro = 50 Đặt vào hai đầu đoạn mạch điện áp xoay chiều uAB = 100 2cos100t(V) a) Tính tổng trở của đoạn mạch

b) Viết biểu thức cường độ dòng điện tức thời đi qua đoạn mạch và biểu thức điện áp tức thời ở hai đầu cuộn dây

c) Tính công suất tiêu thụ của đoạn mạch

7 Một đoạn mạch gồm R = 50, cuộn thuần cảm L =

 2

1

H và tụ điện có điện dung C =



4

10 

F mắc nối tiếp Đặt vào hai đầu đoạm mạch một điện áp xoay chiều có điện áp hiệu dụng 110V, tần số 50Hz

a) Tính công suất, hệ số công suất và độ lệch pha giữa điện áp u và cường độ dòng điện i của đoạn mạch

b) Để u và i cùng pha với nhau thì phải ghép với C một tụ điện có điện dung Cv bằng bao nhiêu và ghép như thế nào? Tính công suất tiêu thụ của đoạn mạch khi đó

8 Đặt điện áp 0cos 100

3

u U  t 

  (V) vào hai đầu một tụ điện cĩ điện dung

4 2.10



 (F) Ở thời điểm điện áp giữa hai đầu tụ điện là 150 V thì cường độ dịng điện trong mạch là 4A Viết biểu thức cường độ dịng điện chạy trong mạch

9 Đặt điện áp xoay chiều 0cos 100 ( )

3

u U  t  V

cuộn cảm thuần cĩ độ tự cảm 1

2

L



 (H) Ở thời điểm điện áp giữa hai đầu cuộn cảm là 100 2 V thì cường độ dịng điện qua cuộn cảm là 2A Viết biểu thức cường độ dịng điện chạy qua cuộn cảm

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

10 Đặt điện áp u 100cos( t )

6



   (V) vào hai đầu đoạn mạch cĩ điện trở thuần, cuộn cảm thuần và tụ điện mắc nối tiếp thì dịng điện qua mạch là

3



   (A) Tính cơng suất tiêu thụ và điện trở thuần của mạch

điện

11 Đặt điện áp u 100 2 cos t  (V), cĩ  thay đổi được vào hai đầu

đoạn mạch gồm điện trở thuần 200 , cuộn cảm thuần cĩ độ tự cảm 25

36

H và tụ điện cĩ điện dung

4

10

 F mắc nối tiếp Cơng suất tiêu thụ của đoạn mạch là 50 W Xác định tần số của dịng điện

12 Dòng điện chạy qua một đoạn mạch có biểu thức i = I0cos100t.

Trong khoảng thời gian từ 0 đến 0,02s, xác định các thời điểm cường độ

dòng điện có giá trị tức thời có giá trị bằng: a) 0,5I0; b)

2

2 I0

13 Cho mạch điện như hình vẽ Trong đó R

= 100 3; C =

 2

10  4

F; cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm L thay đổi được Điện áp giữa hai đầu đoạn mạch là

u = 200cos100t (V) Tính độ tự cảm của cuộn dây trong các trường

hợp:

a) Hệ số công suất của mạch cos = 1

b) Hệ số công suất của mạch cos =

2

3 c) Điện áp hiệu dụng trên cuộn cảm L là cực đại

14 Cho mạch điện như hình vẽ Trong đó cuộn dây có điện trở thuần r

= 90, có độ tự cảm L =



2 , 1

H, R là một biến trở Đặt vào giữa hai đầu đoạn mạch một điện

áp xoay chiều ỗn định : uAB = 200 2cos100t (V)

a) Điều chỉnh biến trở để R = 70 Lập biểu thức cường độ dòng

điện chạy trong đoạn mạch và biểu thức điện áp giữa hai đầu cuộn dây

Tính công suất tiêu thụ của đoạn mạch

b) Định giá trị của biến trở R để công suất toả nhiệt trên biến trở đạt giá trị cực đại, tính công suất toả nhiệt trên biến trở và hệ số công suất của đoạn mạch lúc đóù

15 Cho mạch điện như hình vẽ Trong đó điện trở thuần R = 50, cuộn

dây thuần cảm có độ tự cảm L = 159mH, tụ điện có điện dung C = 31,8F, điện trở của ampe kế và dây

nối không đáng kể Đặt vào giữa hai đầu đoạn mạch một điện áp xoay chiều : uAB = 200cos100t (V)

a) Viết biểu thức cường độ dòng điện chạy trong mạch và biểu thức điện áp giữa hai đầu mỗi phần tử R, L, C

b) Giử nguyên giá trị hiệu dụng nhưng thay đổi tần số của điện áp giữa hai đầu đoạn mạch để số chỉ của ampe kế là lớn nhất Xác định tần số của điện áp và số chỉ của ampe kế lúc đó

16 Cho mạch điện như hình vẽ Trong đó

R = 60, cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm L =

 2

1

H, tụ điện có điện dung C thay đổi được Đặt vào giữa hai đầu đoạn mạch một điện áp xoay chiều ỗn định: uAB = 120 2cos100t (V)

a) Điều chỉnh để cường độ dòng điện trong mạch sớm pha hơn điện áp 0,25 Tính điện dung của tụ điện Viết biểu thức cường độ dòng điện chạy qua đoạn mạch

b) Xác định điện dung của tụ điện để cho công suất tiêu thụ trên đoạn mạch đạt giá trị cực đại Tính giá trị cực đại đó

c) Xác định điện dung của tụ điện để cho điện áp hiệu dụng giữa hai bản tụ giá trị cực đại Tính giá trị cực đại đó

17 Cho mạch điện xoay chiều gồm điện trở thuần R = 10, cuộn dây

thuần cảm L và tụ điện C =

 2

10  3

F mắc nối tiếp Biểu thức của điện áp giữa hai bản tụ là uC = 50 2cos(100t – 0,75)(V) Xác định độ tự cảm cuộn dây, viết biểu thức cường độ dòng điện chạy trong mạch

18 Mạch RLC gồm cuộn thuần cảm có độ tự cảm L =



2

H, điện trở thuần R = 100 và tụ điện có điện dung C =



4

10 

F Khi trong mạch

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

có dòng điện xoay chiều i = 2cost(A) chạy qua thì hệ số công suất

của mạch là

2

2 Xác định tần số của dòng điện và viết biểu thức điện áp giữa hai đầu đoạn mạch khi đó

19 Cho một mạch nối tiếp gồm một cuộn thuần cảm độ tự cảm L, điện

trở R, tụ điện có điện dung C Đặt vào mạch một điện áp xoay chiều có

điện áp hiệu dụng không đổi và có tần số góc  thay đổi được Tìm giá

trị của  để:

a) Điện áp hiệu dụng trên R đạt cực đại

b) Điện áp hiệu dụng trên L đạt cực đại

c) Điện áp hiệu dụng trên C đạt cực đại

20 Cuộn sơ cấp và thứ cấp của một máy biến áp có số vòng lần lượt là

N1 = 600 vòng, N2 = 120 vòng Điện trở thuần của các cuộn dây không

đáng kể Nối hai đầu cuộn sơ cấp với điện áp xoay chiều có giá trị hiệu

dụng 380V

a) Tính điện áp ở hai đầu cuộn thứ cấp

b) Nối hai đầu cuộn thứ cấp với bóng đèn có điện trở 100 Tính

cường độ dòng điện hiệu dụng chạy trong cuộn sơ cấp Bỏ qua hao phí

ở máy biến áp

21 Điện năng được tải từ trạm tăng áp tới trạm hạ áp bằng đường dây

tải điện một pha có điện trở R = 30 Biết điện áp ở hai đầu cuộn sơ

cấp và thứ cấp của máy hạ áp lần lượt là 2200V và 220V, cường độ

dòng điện chạy trong cuộn thứ cấp của máy hạ áp là 100A Bỏ qua tổn

hao năng lượng ở các máy biến áp Tính điện áp ở hai cực trạm tăng áp

và hiệu suất truyền tải điện Coi hệ số công suất bằng 1

22 Một động cơ điện xoay chiều có điện trở dây cuốn là 32, khi mắc

vào mạch có điện áp 200V thì sản ra công suất 43W Biết hệ số công

suất của động cơ là 0,9 Tính cường độ dòng điện chạy qua động cơ

23 Một máy phát điện xoay chiều một pha cĩ phần cảm là rơto gồm 8 cặp

cực (8 cực nam và 8 cực bắc) Rơto quay với tốc độ 300 vịng/phút

a) Tính tần số của suất điện động cảm ứng do máy phát ra

b) Để tần số của suất điện động cảm ứng do máy phát ra bằng 50Hz thì

rơto phải quay với tốc độ bằng bao nhiêu?

24 Một khung dây dẫn phẳng dẹt hình chữ nhật cĩ 500 vịng dây, diện

tích mỗi vịng 54 cm2 Khung dây quay đều quanh một trục đối xứng

(thuộc mặt phẳng của khung), trong từ trường đều cĩ vectơ cảm ứng từ vuơng gĩc với trục quay và cĩ độ lớn 0,2 T Tính từ thơng cực đại qua khung dây Để suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung dây cĩ tần

số 50Hz thì khung dây phải quay với tốc độ bao nhiêu vịng/phút?

2 2.10 cos 100

4







Tìm biểu thức của suất điện động cảm ứng giữa hai đầu cuộn dây gồm 500 vịng dây này

D CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Trong một mạch điện xoay chiều chỉ có tụ điện thì điện áp giữa hai

đầu đoạn mạch so với cường độ dòng điện

A sớm pha 2 B trể pha 4

C

trể pha 2 D sớm pha 4

2 Để tăng dung kháng của 1 tụ điện phẵng cĩ điện mơi là khơng khí ta

A tăng tần số điện áp đặt vào hai bản của tụ điện.

B

tăng khoảng cách giữa hai bản tụ

C giảm điện áp hiệu dụng giữa hai bản tụ.

D đưa bản điện mơi vào trong lịng tụ điện.

3 Đặt điện áp xoay chiều u = U0cost vào hai đầu đoạn mạch chỉ có tụ

điện Biết tụ điện có điện dung C Biểu thức cường độ dòng điện trong mạch là

A i = CU0cos(t - 2 ) B i = CU0cos(t + ).

C

i =  CU 0cos(  t + 2 ) D i = CU0cost.

4 Điện áp xoay chiều ở hai đầu một đoạn mạch điện có biểu thức là u

= U0cost Điện áp hiệu dụng giữa hai đầu đoạn mạch này là

A U = 2U0 B U = U0 2 U = C

2

0

U

. D U =

2 0

U

.

5 Khi có cộng hưởng điện trong đoạn mạch điện xoay chiều RLC

không phân nhánh thì

A

Cường độ dòng điện tức thời trong mạch cùng pha với điện áp tức thời đặt vào hai đầu đoạn mạch

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

B Điện áp tức thời giữa hai đầu điện trở thuần cùng pha với điện áp

tức thời giữa hai bản tụ điện

C Công suất tiêu thụ trên mạch đạt giá trị nhỏ nhất.

D Điện áp tức thời giữa hai đầu điện trở thuần cùng pha với điện áp

tức thời giữa hai đầu cuộn cảm

6 Đặt một điện áp xoay chiều u = 300cost(V) vào hai đầu một đoạn

mạch RLC mắc nối tiếp gồm tụ điện có dung kháng ZC = 200, điện trở

thuần R = 100 và cuộn dây thuần cảm có cảm kháng ZL = 200

Cường độ hiệu dụng của dòng điện chạy trong đoạn mạch này bằng

A 2,0A B 1,5A C 3,0A D 1,5 2A

7 Đặt điện áp xoay chiều u = U0cost vào hai đầu đoạn mạch chỉ có tụ

điện Nếu điện dung của tụ điện không đổi thì dung kháng của tụ điện:

A Lớn khi tần số của dòng điện lớn.

B

Nhỏ khi tần số của dòng điện lớn

C Nhỏ khi tần số của dòng điện nhỏ.

D Không phụ thuộc vào tần số của dòng điện.

8 Đặt một điện áp xoay chiều u = 200 2cos100t(V) vào hai đầu

đoạn mạch gồm tụ điện có dung kháng ZC = 50 mắc nối tiếp với điện

trở thuần R = 50 Cường độ dòng điện trong mạch có biểu thức

A i = 4cos(100t - 4 )(A) B i = 2 2cos(100t + 4 )

(A)

C i = 2 2cos(100t - 4 )(A) D i = 4cos(100  t + 4 )(A)

9 Đặt điện áp u = U0cos100t (V)vào hai đầu một điện trở thuần R thì

trong mạch có dòng điện với cường độ hiệu dụng I Nếu đặt đặt điện áp

đó vào hai đầu đoạn mạch gồm điện trở thuần R mắc nối tiếp với một

điốt bán dẫn có điện trở thuận bằng không và điện trở ngược rất lớn thì

cường độ hiệu dụng của dòng điện trong mạch bằng

A 2I B I 2 C I D I2

10 Một đoạn mạch điện xoay chiều gồm điện trở thuần R mắc nối tiếp

với tụ điện C Nếu dung kháng ZC = R thì cường độ dòng điện chạy qua

điện trở luôn

A nhanh pha 2 so với điện áp ở hai đầu đoạn mạch

B nhanh pha 4 so với điện áp ở hai đầu đoạn mạch

C

chậm pha 2 so với điện áp ở hai đầu đoạn mạch

D chậm pha 4 so với điện áp ở hai đầu đoạn mạch

11 Trong một mạch điện xoay chiều không phân nhánh, cường độ dòng

điện sớm pha  (với 0 <  < 0,5) so với điện áp ở hai đầu đoạn mạch Đoạn mạch đó

A

gồm điện trở thuần và tụ điện

B gồm cuộn thuần cảm và tụ điện.

C chỉ có cuộn cảm.

D gồm điện trở thuần và cuộn thuần cảm.

12 Đặt một điện áp xoay chiều u = U0cost(V) vào hai đầu một đoạn

mạch RLC không phân nhánh Dòng điện nhanh pha hơn điện áp giữa hai đầu đoạn mạch khi

A L > C



1

B L = C



1

C  L < C



1

. D  = LC1

13 Đặt điện áp u = U0cost (U0 và  không đổi) vào hai đầu một đoạn

mạch RLC không phân nhánh Biết độ tự cảm và điện dung được giữ không đổi Điều chỉnh trị số điện trở để công suất tiêu thụ của đoạn mạch đạt cực đại Khi đó hệ số công suất của đoạn mạch bằng

A 0,5 B 0,85 C 0,5 2 D 1.

14 Một dòng điện xoay chiều chạy trong một động cơ điện có biểu thức

i = 2cos(100t + 2 )(A) (với t tính bằng giây) thì

A tần số góc của dòng điện bằng 50rad/s.

B chu kì dòng điện bằng 0,02s

C tần số dòng điện bằng 100Hz.

D cường độ hiệu dụng của dòng điện bằng 2A.

15 Một mạch điện xoay chiều không phân nhánh gồm: điện trở thuần

R, cuộn dây thuần cảm L cà tụ điện C Đặt vào hai đầu đoạn mạch điện áp xoay chiều có tần số và điện áp hiệu dụng không đổi Dùng vôn kế

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

nhiệt có điện trở rất lớn, đo điện áp giữa hai đầu đoạn mạch, hai đầu tụ

điện, hai đầu cuộn dây thì số chỉ của vôn kế tương ứng là U, UC và UL

Biết U = UC = 2UL Hệ số công suất của mạch điện là

A cos =

2

2 B cos = 1 C cos  =

2

3 D cos = 21

16 Đặt vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh một điện áp

xoay chiều có tần số 50Hz Biết điện trở thuần R = 25, cuộn dây

thuần cảm có L =



1

H Để điện áp hai đầu đoạn mạch trể pha 4 so với cường độ dòng điện thì dung kháng của tụ điện là

A 100 B 150 C 125  D 75.

17 Cường độ dòng điện qua tụ điện có biểu thức i = 10 2cos100t

(A) Biết tụ có điện dung C =



250

F Điện áp giữa hai bản tụ điện có biểu thức là

A u = 100 2cos(100t -2 )(V) B u = 200 2cos(100t +

2



)(V)

C u = 400 2cos(100t -2 )(V) D u = 300 2cos(100t +

2



)(V)

18 Dòng điện chạy qua một đoạn mạch có biểu thức i = I0cos100t.

Trong khoảng thời gian từ 0 dến 0,018s cường độ dòng điện có giá trị

tức thời có giá trị bằng 0,5I0 vào những thời điểm

A 4001 s và 4002 s B 5001 s và 5003 s

C

19 Đặt vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh một điện áp

xoay chiều u = U0cost thì dòng điện trong mạch là i = I0cos(t +6 )

Đoạn mạch điện này có

A ZL = R B Z L < ZC C ZL = ZC D ZL > ZC.

20 Đặt vào hai đầu đoạn mạch RLC nối tiếp một điện áp xoay chiều u

= Uocost thì độ lệch pha của điện áp u với cường độ dòng điện i trong mạch được tính theo công thức

A

tan  =

R C

L





R L

C





C tan = LR C D tan = LR C

21 Trong đoạn mạch xoay chiều chỉ có điện trở thuần, dòng điện luôn

A nhanh pha 2 với điện áp ở hai đầu đoạn mạch

B chậm pha 2 với điện áp ở hai đầu đoạn mạch

C ngược pha với điện áp ở hai đầu đoạn mạch.

D

cùng pha với điện áp ở hai đầu đoạn mạch

22 Đặt điện áp u = 50 2cos100t(V) vào hai đầu đoạn mạch R, L, C nối tiếp Biết điện áp hai đầu cuộn cảm thuần là 30V, hai đầu tụ điện là 60V Điện áp hai đầu điện trở thuần R là

A 50V B 40V C 30V D 20V

23 Đặt điện áp u = 100 2cos100t(V) vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh, với C, R có độ lớn không đổi và L =



1

H Khi đó điện áp hiệu dụng giữa hai đầu mỗi phần tử R, L và C có độ lớn như nhau Công suất tiêu thụ của đoạn mạch là

A 350W B 100W C 200W D 250W.

24 Tác dụng của cuộn cảm đối với dòng điện xoay chiều là

A gây cảm kháng nhỏ nếu tần số dòng điện lớn.

B

gây cảm kháng lớn nếu tần số dòng điện lớn

C ngăn cản hoàn toàn dòng điện xoay chiều.

D chỉ cho phép dòng điện đi qua theo một chiều.

25 Một mạch mắc nối tiếp gồm điện trở R = 20 5, một cuộn cảm thuần có hệ số tự cảm L =



1 , 0

H và một tụ điện có điện dung C thay đổi Tần số dòng điện f = 50Hz Để tổng trở của mạch là 60 thì điện dung C của tụ điện là

ƠN TẬP DỊNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TỐT NGHIỆP & ĐẠI HỌC FULL

A



5

10  2

F B

 5

10  3

F. C

 5

10  4

F D

 5

10  5

F

26 Cường độ dòng điện luôn luôn sớm pha hơn điện áp ở hai đầu đoạn

mạch khi

A

đoạn mạch chỉ có R và C mắc nối tiếp

B đoạn mạch chỉ có L và C mắc nối tiếp.

C đoạn mạch chỉ công suất cuộn cảm L.

D đoạn mạch có R và L mắc nối tiếp.

27 Cho mạch điện gồm điện trở thuần R = 30 và hai tụ điện có điện

dung lần lượt là C1 =

 3000

1

F và C2 =

 1000

1

F mắc nối tiếp nhau

Điện áp tức thời giữa hai đầu đoạn mạch là u = 100 2cos100t (V)

Cường độ hiệu dụng của dòng điện trong mạch bằng

28 Cho biểu thức của cường độ dòng điện xoay chiều là i =

Iocos(t+) Cường độ hiệu dụng của dòng điện xoay chiều đó là

A I =

2

o

I

B I = 2Io C I = Io 2 D I =

2

o

I

29 Đặt điện áp xoay chiều u = 220 2cos100t(V) vào hai đầu đoạn

mạch R, L, C không phân nhánh có điện trở R = 110V Khi hệ số công

suất của mạch lớn nhất thì công suất tiêu thụ của đoạn mạch là

A 460W B 172,7W C 440W D 115W.

30 Đoạn mạch xoay chiều RLC mắc nối tiếp Điện trở thuần R = 10.

Cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm L =

 10

1

H, tụ điện có điện dung C thay đổi được Mắc vào hai đầu đoạn mạch điện áp xoay chiều u =

Uocos100t (V) Để điện áp hai đầu đoạn mạch cùng pha với điện áp

hai đầu điện trở R thì điện dung của tụ điện là

A



3

10 

 2

10  4

F C



4

10 

F D 3,18F.

31 Cho mạch điện xoay chiều gồm điện trở thuần R, cuộn dây thuần

cảm L và tụ điện C =



3

10 

F mắc nối tiếp Nếu biểu thức của điện áp

giữa hai bản tụ là uC = 50 2cos(100t -

4

3 ) (V), thì biểu thức của cường độ dòng điện trong mạch là

A i = 5 2cos(100t + 0,75) (A)

B

i = 5 2cos(100  t – 0,25  ) (A)

C i = 5 2cos100t) (A)

D i = 5 2cos(100t – 0,75) (A)

32 Cho một đoạn mạch không phân nhánh gồm một điện trở thuần,

một cuộn dây thuần cảm và một tụ điện Khi xảy ra cộng hưởng điện trong đoạn mạch thì khẳng định nào sau đây là sai ?

A Cường độ dòng điện hiệu dụng trong mạch đạt giá trị lớn nhất.

B Cảm kháng và dung kháng của mạch bằng nhau.

C Điện áp tức thời giữa hai đầu đoạn mạch cùng pha với điện áp tức

thời giữa hai đầu điện trở R

D

Điện áp hiệu dụng giữa hai đầu điện trở R nhỏ hơn điện áp hiệu dụng ở hai đầu đoạn mạch

33 Một máy phát điện xoay chiều ba pha hình sao có điện áp pha bằng

220V Điện áp dây của mạng điện là:

A 127V B 220V C 110V D 381V

34 Cho mạch điện xoay chiều như hình

vẽ Cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm thay đổi được Điện trở thuần R = 100

Điện áp hai đầu mạch u = 200cos100t (V) Khi thay đổi hệ số tự cảm của cuộn dây thì cường độ dòng điện hiệu dụng có giá trị cực đại là

A

35 Cho mạch điện xoay chiều như hình vẽ Cuọân dây có r = 10, L =

 10

1

H Đặt vào hai đầu đoạn mạch một điện áp dao động điều hoà có giá trị hiệu dụng U = 50V và tần số f = 50Hz Khi điện dung của tụ điện có giá trị là C1 thì số chỉ của ampe kế là cực đại và bằng 1A Giá trị của R và C1 là

A R = 50 và C1 =



3

10

F B R = 50 và C1 =



4

10 

F