BÀI 4: GIAI ĐIỆU ĐẤT NƯỚC Môn: Ngữ văn 7; Số tiết: 12 Từ tiết 44 đến tiết 55 - Thông qua việc phân tích dòng hồi tưởng của tác giả, phân tích sự xáo trộn các bình diệnthời gian - di chuy
Trang 1Trường THCS Họ và tên GV:
Tổ: Lớp dạy:
BÀI 4: GIAI ĐIỆU ĐẤT NƯỚC
Môn: Ngữ văn 7; Số tiết: 12 (Từ tiết 44 đến tiết 55)
- Thông qua việc phân tích dòng hồi tưởng của tác giả, phân tích sự xáo trộn các bình diệnthời gian - di chuyển điểm nhìn từ hiện tại về quá khứ rồi từ quá khứ trở về hiện tại, học
sinh cảm nhận được hình ảnh Gò Me hiện lên với vẻ đẹp nên thơ, sống động.
1.2 Năng lực chung (Năng lực tự chủ và tự học; Năng lực giao tiếp và hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo): Thông qua việc đưa ra quan điểm, ý kiến riêng của HS biết
phân công nhiệm vụ phù hợp cho các thành viên tham gia hoạt động; biết chú ý lắng nghe
và tiếp nhận thông tin, ý tưởng với sự cân nhắc, chọn lọc
2 Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện được bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp:
Tình yêu quê hương, đất nước, tự hào về những giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Chuẩn bị của giáo viên: Kế hoạch bài dạy (Giáo án); Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi; Các phương tiện kỹ thuật, phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; giao nhiệm vụ
học tập cho học sinh ở nhà
2 Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, SBT Ngữ văn 7 tập một, soạn bài theo hệ
thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi
III.Tiến trình dạy học
1 Hoạt động 1: Xác định vấn đề
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, thu hút học sinh sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình Tạo tâm thế cho học sinh khắc sâu kiến thức nội dung bài học
b Nội dung: Sử dụng phương pháp thuyết trình, gợi mở, nêu vấn đề, làm việc cá nhân.
c Sản phẩm: Nội dung những câu trả lời để đánh giá hoạt động học tập của học sinh.
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Trang 2Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV1: Em biết những bài thơ nào viết về
miền đất Nam Bộ? Hãy đọc cho cả lớp
nghe một đoạn thơ mà em yêu thích
Chia sẻ những điều em biết về vẻ đẹp
của miền đất này
GV2: Đọc lại một đoạn trong bài Cửu
Long Giang ta ơi của Nguyên Hồng mà
em thích nhất? Hãy chia sẻ cảm xúc,
suy nghĩ và những điều em biết về vẻ
đẹp của miền đất này?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS suy nghĩ độc lập, cá nhân,
hỏi đáp (1-1) để trả lời câu hỏi gợi dẫn
vào bài học
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 vài HS trả lời câu hỏi theo yêu
cầu của đề bài
GV gọi 1 -> 2 HS nhận xét, bổ sung nội
dung câu trả lời của bạn
Gợi ý: Bài thơ về miền đất Nam Bộ
Nhưng miền Nam hỡi! lắng ngheNon sông, Tổ quốc luôn kề gần bên;
Sức ngày đã thắng bóng đêm,Sáng trời sẽ sáng đều trên đất này
“Thành đồng Tổ quốc” vững xây,Lời cha ghi giữa nếp bay cờ hồng
Từ ngày chiếc gậy tầm vông,Cài răng lược, giữ ruộng đồng về ta
(trích Gửi Nam Bộ mến yêu - Ngô Xuân Diệu)
Chia sẻ những điều em biết về vẻ đẹp củamiền đất này
- Mảnh đất Nam Bộ: Miền đất với những cánhđồng mênh mông, Miền Tây sông nước, Rừngngập mặn
- Con người Nam Bộ: chân chất, thẳng thắn,phóng khoáng …
Giới thiệu vào bài mới: Miền đất Nam Bộ là
nơi thiên nhiên tươi đẹp, trù phú, với rất nhiềuloài động thực vật Khí hậu ở đây không có mùađông, quanh năm ấm áp, rất phù hợp cho cây
cỏ, động vật phát triển Hệ thống sông ngòi,kênh rạch ở đây cũng rất phát triển Tạo nênnhững cảnh quan chợ nổi thú vị và đặc sắc.Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu
cảnh sắc Gò Me hiện lên như thế nào nhé!
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Đọc tiếp xúc văn bản
a Mục tiêu: Học sinh đọc văn bản và cần nắm được một số thông tin về tác giả, tác
Trang 3Nhiệm vụ 1:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS chú ý cách đọc diễn
cảm, lưu loát, ngắt nghỉ đúng, phù hợp
với âm điệu, vần, nhịp của từng dòng
thơ Giọng điệu nên thay đổi linh hoạt,
phù hợp với những sắc thái tình cảm của
tác giả
GV đọc mẫu 1 lần, sau đó cho HS đọc
thành tiếng văn bản
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đọc mẫu 1 lần, sau đó cho 2 HS đọc
lại lần lượt bài thơ HS làm việc cá nhân
để đọc diễn cảm văn bản (đọc và theo dõi
văn bản theo chiến lược hình dung)
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV đọc mẫu văn bản thành tiếng 1 lần
Gọi 1 -> 2 HS đọc diễn cảm văn bản
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV: Qua phần đọc tiếp xúc văn bản và
được tìm hiểu bài ở nhà Em hãy cho biết
vài nét sơ lược về tác giả và xuất xứ của
bài thơ Gò Me là gì? Cho HS đọc và tìm
hiểu những từ giải nghĩa khó ở dưới chân
trang (SGK tr 93, 94, 95)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS làm việc cá nhân, hỏi đáp
(1-1), phương pháp công não
GV cho HS đọc và tìm hiểu những từ
giải nghĩa khó ở dưới chân trang (SGK tr
93, 94, 95)
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 -> 2 HS trả lời câu hỏi, ưu tiên
cho những HS có tinh thần xung phong
GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu
I Đọc tiếp xúc văn bản
1 Đọc văn bản
HS cần có kĩ năng đọc thành tiếngdiễn cảm bài thơ
2 Tác giả, tác phẩm
Tác giả: Hoàng Tố Nguyên 1975), tên khai sinh là Lê Hoằng Mưu,quê ở xã Bình Ân, huyện Gò CôngĐông, tỉnh Tiền Giang
(1929 Ông là nhà thơ lớn của đất nước Hộiviên Hội Nhà văn Việt Nam (1957)
- Tham gia kháng chiến và hoạt động vănnghệ ở chiến khu Tây Nam Bộ từ nhữngnăm kháng chiến chống thực dân Pháp
Trang 4trả lời của bạn.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức GV có thể ghi lên bảng những
nội dung cốt lõi (HS có thể tự ghi nội
dung bài học theo ý hiểu của bản thân).
- Các tác phẩm đã xuất bản: Gò Me(1957); Quê chung (1962); Truyện thơĐổi đời (1955); Từ nhớ đến thương(1980); …
Tác phẩm : Tập thơ “Gò Me” củaHoàng Tố Nguyên gồm 13 bài, xuất bảnnăm 1957 đã gây được tiếng vang lớn,tạo nên tên tuổi Hoàng Tố Nguyên Nộidung tập thơ chủ yếu thể hiện tấm lòng
thương nhớ quê hương của tác giả
Hoạt động 2: Đọc chi tiết văn bản
a Mục tiêu
- Học sinh cảm nhận được tình yêu quê hương, đất nước, nỗi nhớ da diết của nhà thơ khiphải xa quê hương yêu dấu của mình, thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh giàu sức gợihình, gợi cảm và các biện pháp tu từ so sánh, nhân hoá, điệp ngữ, trong bài thơ
- Thông qua việc phân tích dòng hồi tưởng của tác giả, phân tích sự xáo trộn các bình diệnthời gian - di chuyển điểm nhìn từ hiện tại về quá khứ rồi từ quá khứ trở về hiện tại, học
sinh cảm nhận được hình ảnh Gò Me hiện lên với vẻ đẹp nên thơ, sống động.
b Nội dung: Sử dụng phương pháp thuyết trình, thảo luận nhóm, làm việc cá nhân, chia
sẻ theo cặp đôi, gợi mở, nêu tình huống có vấn đề
c Sản phẩm học tập: Sử dụng phiếu học tập để đánh giá hoạt động học tập của học sinh.
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Nhiệm vụ 1
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV1: Em hãy cho biết bài thơ được viết
theo thể thơ nào? và phương thức biểu đạt
của văn bản là gì?
GV2: Qua phần đọc tiếp xúc văn bản và
tìm hiểu ở nhà, em hãy cho biết bố cục
của bài thơ chia làm mấy phần? Nội dung
của mỗi phần là gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS làm việc cá nhân, hỏi đáp
(1-1), gợi mở, nêu vấn đề để kích hoạt kiến
thức nền của HS đã tìm hiểu những nội
dung được học trước đó
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
GV cho HS với tinh thần xung phong và
II Đọc chi tiết văn bản
1 Đọc hiểu hình thức
Thể loại: Thơ trữ tình, thể thơ tự do
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợpvới miêu tả
Bố cục bài thơ : Chia làm 3 phần
- Phần 1: Từ đầu -> người tôi yêu (Cảnh
Trang 5có thể gọi 2 -> 4 HS trả lời câu hỏi 1, 2.
GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả
lời của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức GV có thể ghi lên bảng những
nội dung cốt lõi (HS có thể tự ghi nội
dung bài học theo ý hiểu của bản thân)
Nhiệm vụ 2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV1: Qua nỗi nhớ của nhà thơ, một
người con phải sống xa quê, cảnh sắc Gò
Me hiện lên như thế nào?
GV2: Hình ảnh người dân Gò Me được
tác giả khắc họa qua những chi tiết nào?
Những chi tiết đó gợi cho em cảm nhận gì
về con người nơi đây?
(GV sử dụng phiếu học tập)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV chia lớp thành 3 đội chơi trò: Ai
nhanh nhất: Dựa vào từ ngữ và các chi
tiết được gợi nhắc trong bài thơ: Cảnh sắc
thiên nhiên; Vẻ đẹp con người; Cảm xúc
của nhà thơ; thời gian chuẩn bị từ 4 -> 5
phút (Điền nhanh vào phiếu học tập để
giành quyền trả lời nhanh nhất)
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV cho các nhóm xung phong để giành
quyền trả lời (cùng với câu hô đếm ngược
3.2.1 bắt đầu) Gọi 1 -> 2 HS đại diện các
nhóm trả lời
GV gọi 1 vài HS nhóm khác lên nhận xét,
bổ sung câu trả lời của nhóm bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức GV có thể ghi lên bảng những
nội dung cốt lõi (HS có thể tự ghi nội
dung bài học theo ý hiểu của bản thân)
sắc Gò Me qua nỗi nhớ của nhà thơ)
- Phần 2: Tiếp -> lụa mền lửng lơ (Hìnhảnh người dân Gò Me)
- Phần 3: Còn lại (Giai điệu quê hươngtrong lòng tác giả)
2 Đọc hiểu nội dung 2.1 Cảnh sắc Gò Me qua nỗi nhớ của nhà thơ
Cảnh sác thiên nhiên hiện lên: Con đê
-cát đỏ cỏ viền/ Lúa nàng keo- chói rực mặt trời/ Ao làng- trăng tắm, mây bơi/ Nước- trong như nước mắt người tôi yêu; Me non - cong vắt lưỡi liềm/ Lá - xanh như dải lụa mềm lửng lơ;
=>Khắc họa vẻ đẹp của Gò Me, dòng thơ
nào cũng hướng đến việc ca ngợi vẻ đẹpnên thơ, xanh mát của vùng đất này
Cảm xúc của nhà thơ: Hò ơ TraiBiên Hòa lụy gái Gò Me
=>Tình yêu, sự gắn bó với quê hương, nỗinhớ da diết khi phải xa quê và niềm tựhào về vẻ đẹp của quê hương - vẻ đẹp của
Trang 6Nhiệm vụ 3
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV1: Bài thơ Gò Me có nhiều hình ảnh
sinh động, giàu sức gợi cảm Em thích
những hình ảnh nào? Vì sao?
GV2: Nêu cảm nhận của em về tình cảm
của tác giả đối với quê hương đất nước
được thể hiện trong bài thơ là gì
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS thảo luận nhóm, chia lớp làm
6 nhóm: Nhóm 1, 3, 5 trả lời câu hỏi 1;
nhóm 2, 4, 6 trả lời câu hỏi 2 Thời gian
từ 4 -> 5 phút
GV sử dụng phương pháp thuyết trình,
gợi mở, phân tích, bao quát lớp
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 2 -> 4 HS đại diện các nhóm lên
trình bày kết quả thảo luận Nhóm 1, 3 trả
lời câu hỏi 1; nhóm 2, 4 trả lời câu hỏi 2
GV gọi 4 HS đại diện các nhóm 5, 6 lên
nhận xét, bổ sung câu trả lời của nhóm
bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức GV có thể ghi lên bảng những
nội dung cốt lõi (HS có thể tự ghi nội
dung bài học theo ý hiểu của bản thân)
Nhiệm vụ 4
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV: Em đã được tìm hiểu phần đọc chi
tiết văn bản Cảm nhận như thế nào về
nghệ thuật và nội dung của văn bản Gò
Me ?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS trao đổi cặp đôi, hỏi đáp, gợi
mở nêu vấn đề, tổng hợp-phân tích
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV cho HS với tinh thần xung phong, gọi
1 -> 2 HS trình bày kết quả câu trả lời
GV gọi 1 vài HS khác nhận xét, bổ sung
thiên nhiên, con người, văn hoá, lịch sử,
2.2 Giai điệu quê hương trong lòng tác giả
Hình ảnh miêu tả âm thanh, màu sắc,không gian của Gò Me; Hình ảnh miêu tả
vẻ đẹp của con người ; Hình ảnh tái hiệnnhững kỉ niệm thuở ấu thơ đáng nhớ củanhà thơ ở Gò Me ; …
Tình yêu của tác giả đói với Gò Me cứlớn dần và sâu sắc hơn qua năm tháng, từthuở ấu thơ đến khi trưởng thành Tìnhyêu đó thể hiện ở sự gắn bó với quêhương, nỗi nhớ da diết khi phải xa quê vàniềm tự hào về vẻ đẹp của quê hương, vẻđẹp của thiên nhiên, con người, văn hóa,lịch sử, …
3 Tổng kết văn bản 3.1 Nghệ thuật
Bài thơ Gò Me có nhiều hình ảnh sinhđộng, giàu sức gợi cảm Lời thơ như ngânlên thành lời ca Ngôn ngữ thơ đậm chất
Trang 7câu trả lời của bạn.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức GV có thể ghi lên bảng nội
dung cốt lõi (HS có thể tự rút ra những
nội dung cơ bản để ghi vào vở viết)
Nam Bộ
2 Nội dung: Bài thơ Gò Me thể hiện tấm
lòng thương nhớ quê hương miền Nam thân thương và anh dũng của tác giả Hình ảnh quê hương Gò Me xuất hiện như làn gió mát trong khung cảnh oi bức Người đọc miền Bắc lần đầu biết đến một nhà thơ Nam Bộ, với người, với tình, với cảnh
và giọng thơ Nam Bộ thứ thiệt hồn hậu, chất phác
PHIẾU HỌC TẬP
Nhóm/cá nhân: Lớp 7
Nội dung Hình ảnh, từ ngữ tiêu biểu Cảm nhận của bản thân Đánh giá CĐ Đ T Cảnh sắc thiên nhiên
Vẻ đẹp con người
Cảm xúc của nhà thơ
TỔNG CỘNG
Trang 83 Hoạt động 3: Luyện tập
a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức để hiểu sâu sắc về ý nghĩa của văn bản.
b Nội dung: Sử dụng phương pháp thuyết trình, làm việc cá nhân, trao đổi, chia sẻ theo
cách đặt nhan đề tương tự (Gợi ý: Em có nhớ tên tác
phẩm du kí nổi tiếng Nguyễn Tuân viết về một hòn đảo ở
Quảng Ninh? Em đã được học tác phẩm nào viết về một
hang động nổi tiếng của Quảng Bình? Những dòng thơ
”Ngày xưa ta đi học/Mười tuổi thơ nghe gió thổi mùa thu”
thuộc tác phẩm nào? )
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS làm việc cá nhân, trao đổi cặp đôi, thời gian từ
2 -> 3 phút, sử dụng phương pháp phân tích, nêu vấn đề
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 -> 2 HS trả lời câu hỏi
GV gọi 1 vài HS nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức GV có
thể ghi lên bảng nội dung cốt lõi (HS có thể tự rút ra những
nội dung cơ bản để ghi vào vở viết)
III Luyện tập
Gợi ý một số tên tácphẩm: Cô Tô; Hang én; CửuLong Giang ta ơi!;
4 Hoạt động: Vận dụng
a Mục tiêu: Học sinh vận dụng nội dung nghệ thuật của văn bản để viết đoạn văn kết nối
với đọc
b Nội dung: Phương pháp thuyết trình, kĩ năng trình bày bài viết, phân tích tổng hợp.
c Sản phẩm: Bài viết đoạn văn để đánh giá hoạt động học của học sinh
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV: Viết đoạn văn (khoảng 5 –> 7
câu) nêu cảm nhận của em về đoạn
thơ từ Ôi, thuở ấu thơ -> Lá xanh
như dải lụa mền lơ lửng.
IV Vận dụng
Trang 9Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS làm việc cá nhân để
viết đoạn văn theo yêu cầu, bao
quát lớp, hỗ trợ học sinh khi cần trợ
giúp
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 -> 2 HS lên trình bày bài
viết đoạn văn theo yêu cầu
- Đoạn văn phải đảm bảo yêu cầu về dung lượng,quy cách trình bày, chính tả và diễn đạt
Dặn học sinh học bài ở nhà: Xem lại bài học và soạn bài: Thực hành tiếng Việt (SGK
tr 95, 96)
TIẾT PPCT: 50
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆTNGHĨA CỦA TỪ NGỮ, DẤU CÂU, BIỆN PHÁP TU TỪ
- Học sinh củng cố kiến thức về nghĩa của từ ngữ trong ngữ cảnh, dấu câu, biện pháp tu từ
đã học và vận dụng được trong giao tiếp
1.2 Năng lực chung (Năng lực tự chủ và tự họcNăng lực giao tiếp và hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo): Thông qua việc đưa ra quan điểm, ý kiến riêng của HS biết
phân công nhiệm vụ phù hợp cho các thành viên tham gia hoạt động; biết chú ý lắng nghe
và tiếp nhận thông tin, ý tưởng với sự cân nhắc, chọn lọc
2 Phẩm chất: Tinh thần đoàn kết, yêu thương có ý thức vận dụng kiến thức vào giao tiếp
và tạo lập văn bản
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 Chuẩn bị của giáo viên: Kế hoạch dạy học (Giáo án); Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi; phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; giao nhiệm vụ học tập cho học sinh
ở nhà
2 Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, SBT Ngữ văn 7 tập một, soạn bài theo hệ
thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi
Trang 10III Tiến trình bài dạy
1.Hoạt động 1: Xác định vấn đề
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, thu hút học sinh sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình Tạo tâm thế cho học sinh học sinh khắc sâu kiến thức nội dung bài học
b Nội dung: Sử dụng phương pháp thuyết trình, gợi mở, nêu vấn đề, cá nhân.
c Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh để đánh giá hoạt động học tập.
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV1: Em hãy cho biết công dụng
của dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép
Với mỗi loại dấu câu, em hãy lấy
một ví dụ?
GV2: Em hãy nhắc lại dấu hiệu
nhận biết và tác dụng của các biện
pháp tu từ so sánh, nhân hóa, Lấy
ví dụ để làm rõ đặc điểm, tác dụng
của từng loại?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS suy nghĩ làm việc cá
nhân để trả lời câu hỏi GV gợi mở,
nêu vấn đề, để tái hiện lại kiến thức
ở các bài học trước đó và các bài
học của lớp 6
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 2 -> 3 HS trả lời nội dung
câu hỏi 1 và 2
GV gọi 1 vài HS nhận xét, bổ sung
câu trả lời của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung,
chốt lại kiến thức
(GV ghi tên bài học lên bảng)
Nhắc lại nội dung kiến thức về công dụng củadấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép và dấu hiệu nhậnbiết, tác dụng của các biện pháp tu từ so sánh, nhânhóa … Tìm ví dụ…
Dẫn dắt vào bài học: Ngôn ngữ trong văn bản văn
học, đặc biệt là trong văn bản thơ mang tính hìnhtượng; nhà thơ thường sử dụng các biện pháp tu từnhư nhân hóa, ẩn dụ, so sánh, để làm tăng thêmgia trị gợi hình, gợi cảm cho câu thơ Chính vì thế,
để hiểu nghĩa của từ trong văn bản thơ, ta không thểchỉ xem xét nghĩa trong từ điển mà phải dựa vàongữ cảnh văn bản, từ đó khám phá được cá hay, cáiđẹp của ngôn ngữ trơ và tài năng của tác giả Hôm
nay thầy (cô) chúng ta bước vào tìm hiểu bài Thực hành tiếng Việt hôm nay nhé
2 Hoạt động 2: Giải quyết vấn đề
a Mục tiêu
- Bài học này không có những tri thức tiếng Việt mới, không yêu cầu cần đạt về việc hìnhthành khái niệm, thuật ngữ mới cho học sinh Mục tiêu của bài học chỉ là thông qua việcthực hiện các bài tập của phần thực hành tiếng Việt
Trang 11- Học sinh củng cố kiến thức về nghĩa của từ ngữ trong ngữ cảnh, dấu câu, biện pháp tu từ
đã học và vận dụng được trong giao tiếp
b Nội dung: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, dạy học hợp tác, làm việc cá nhân,
cặp đôi, gợi mở, nêu vấn đề
c Sản phẩm: Sử dụng phiếu học tập đánh giá hoạt động học của học sinh
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Nhiệm vụ 1
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV cho HS đọc yêu cầu bài tập 1, 2 SGK
tr 95, 96
BT1: Giải thích nghĩa của từ thở được
dùng trong dòng thơ Mái lá khoan thai
thở làn khói nhẹ Chỉ ra sự khác biệt về
nghĩa của từ thở trong ngữ cảnh này với
từ thở trong câu: Em bé thở đều đều khi
ngủ say.
BT2: Tìm các từ láy trong bài thơ Chọn
một từ để giải thích nghĩa và nêu tác dụng
của việc dùng từ láy đó
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS làm việc nhóm, chia lớp làm
2 dãy bàn, mỗi dãy bàn thực hiện 1 bài
tập, sau đó cho HS làm việc cặp đôi để
trao đổi chia sẻ Thời gian từ 5 -> 6 phút
GV gợi mở, phân tích, nêu vấn đề để hỗ
trợ HS để hoàn thành bài tập
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 -> 2 HS trình bày bài tập 1 và 1
-> 2 HS tiếp theo trình bày bài tập 2
GV gọi 1 vài HS khác nhận xét, bổ sung
câu trả lời nội dung bài tập của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức
GV có thể ghi lên bảng nội dung cốt lõi
(HS có thể tự rút ra những nội dung cơ
bản để ghi vào vở viết)
1 Nghĩa của từ ngữ
Bài tập 1 SGK Tr 95
Sự khác biệt về nghĩa của từ thở trongnhững ngữ cảnh khác nhau :
- Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ: từ thở
có nghĩa là: phả ra, tỏa ra
- Em bé thở đều đều khi ngủ say: từ thở là
hoạt động của con người – hít không khívào lồng ngực, vào cơ thể rồi đưa trở ra quamũi, miệng
Bài tập 2 SGK tr 95
- Các từ láy trong bài thơ: leng keng, lao
xao, xao xuyến, thẹn thò,
- Xao xuyến (Gió dìu vương xao xuyến bờ tre): trạng thái xúc động kéo dài, khó dứt
Tác dụng: Giúp cho câu thơ thêm sinhđộng, gợi hình, gợi cảm Nhà thơ đã gợi nênđược trạng thái bâng khuâng của sự vật,giúp cho sự vật thêm gần gũi với con người,cũng có những nỗi niềm cảm xúc như conngười,
Trang 12Nhiệm vụ 2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV cho HS đọc yêu cầu bài tập 3 SGK tr
95
BT3: Cho biết công dụng của dấu ngoặc
đơn và dấu ngoặc kép trong bài thơ Gò
Me.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS làm việc cá nhân, trao đổi bài
làm cho nhau để tìm ra yêu cầu của bài
tập Thời gian từ 3 -> 4 phút
GV hỗ trợ cho HS, phân tích vấn đề, khắc
sâu kiến thức từ các tiết học trước
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 -> 2 HS lên trình bày nội dung
bài tập 3
GV gọi 1 -> 2 HS nhận xét, bổ sung nội
dung bài tập 3 của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức
GV có thể ghi lên bảng nội dung cốt lõi
(HS có thể tự rút ra những nội dung cơ
bản để ghi vào vở viết)
2 Dấu câu
Bài tập 3 SGK tr 95
Véo von điệu hát cổ truyền
(Tre thôi khúc khích, mây chìm lắng nghe):
“- Hò ơ Trai Biên Hòa lụy gái Gò Me Không vì sắc lịch, mà chỉ vì mê giọng hò ”.
- Dấu ngoặc đơn: có công dụng đánh dấuphần bổ sung thêm thông tin cho phần trướcđó
- Dấu ngoặc kép: có tác dụng đánh dấu từngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp
3 Hoạt động 3: Luyện tập
a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học về biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa và nêu tác
dụng
b Nội dung: Thuyết trình, làm việc cá nhân, phân tích, gợi mở, nêu vấn đề
c Sản phẩm: Kết quả bài viết đoạn văn để đánh giá hoạt động học của học sinh.
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV cho HS đọc yêu cầu bài tập 4 SGK tr
96
BT4: Chỉ ra các biện pháp tu từ trong
những dòng thơ sau và nêu tác dụng của
chúng trong câu (a, b, c, d)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
3 Luyện tập: Biện pháp tu từ
Bài tập 4 SGK tr 96
Biện pháp tu từ nhân hóa: tắm, bơi (câu
Trang 13GV cho HS thảo luận nhóm, chia lớp làm 8
nhóm: Nhóm 1, 2 làm câu a, nhóm 3, 4 làm
câu b, nhóm 5, 6 làm câu c, nhóm 7, 8 làm
câu 8 Thời gian từ 4 -> 5 phút GV bao
quát lớp cho HS thảo luận, sử dụng phương
pháp phân tích, gợi mở, nêu vấn đề
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 -> 2 HS trong mỗi nhóm để trả lời
nội dung câu hỏi (a, b, c, d) yêu cầu
GV gọi 1 vài HS ở các nhóm còn lại để
nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức GV có thể ghi lên bảng nội dung
cốt lõi (HS có thể tự rút ra những nội dung
cơ bản để ghi vào vở viết)
a), thổi sáo (câu b), khúc khích, lắng nghe
(câu d), (những từ ngữ vốn được dùng đểchỉ hoạt động của con người nhưng ở đâylại được sử dụng để miêu tả hoạt động của
sự vật)
Tác dụng: Tác giả đã làm cho trăng, tre,mây hiện lên sống động như con người,cũng có những hành động, tâm trạng nhưcon người Qua đây, ta cảm nhận được tìnhyêu quê hương, sự gắn bó của tác giả vớinhững cảnh sắc thiên nhiên của quê hương.Thiên nhiên đã trở thành người bạn thânthiết của nhà thơ
- Biện pháp tu từ so sánh: Nước trong như
nước mắt người tôi yêu (câu a)
Tác dụng: Tác giả đã làm cho hình ảnhmặt nước ao làng – vốn chỉ là không gianthiên nhiên – trở thành một thế giới của tâmhồn, thế giới của kỉ niệm và đặc biệt gần
gũi Điểm chung của hai hình ảnh nước
trong và nước mắt người tôi yêu là vẻ đẹp
trong sáng Dù vui hay buồn, dù là nướcmắt hạnh phúc hay đau khổ thì vẫn là vẻđẹp “trong” – trong vắt, trong trẻo, trongsáng
- Biện pháp tu từ so sánh: Me non cong vắt
lưỡi liềm/Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ
(câu c)
Tác dụng: Cảm nhận được vẻ đẹp nênthơ, mềm mại của cảnh sắc thiên nhiên cũngnhư tình yêu của nhà thơ gửi gắm trong đó
4 Hoạt động: Vận dụng
a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học viết đoạn văn có sử dụng các biện pháp tu từ.
b Nội dung: Thuyết trình, làm việc cá nhân, phân tích, gợi mở, nêu vấn đề
c Sản phẩm: Kết quả bài viết đoạn văn để đánh giá hoạt động học của học sinh.
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV cho HS đề bài: Viết đoạn văn (khoảng
Trang 145 – 7 câu) nêu cảm nhận về biện pháp tu từ
mà em thích nhất được sử dụng trong đoạn
thơ từ Ôi, thuở ấu thơ đến Lá xanh như dải
lụa mềm lửng lơ.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS làm việc cá nhân, viết đoạn văn
thời gian khoảng 10 -> 12 phút
GV bao quát lớp, theo dõi HS viết bài và hỗ
trợ cho HS khi cần sự trợ giúp
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 ->2 HS lên đọc bài viết theo đúng
yêu cầu
GV gọi 1 vài HS nhận xét, bổ sung nội
dung bài viết của bạn
Dặn học sinh học bài ở nhà: Xem lại bài học và soạn bài phần đọc văn bản: Bài thơ
Đường núi của Nguyễn Đình Thi của Vũ Quần Phương.
1.2 Năng lực chúng (Năng lực tự chủ và tự học; Năng lực giao tiếp và hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo): Thông qua việc đưa ra quan điểm, ý kiến riêng của HS biết
phân công nhiệm vụ phù hợp cho các thành viên tham gia hoạt động; biết chú ý lắng nghe
và tiếp nhận thông tin, ý tưởng với sự cân nhắc, chọn lọc
2 Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: tình
yêu, niềm tự hào đối với quê hương đất nước
II Thiết bị dạy học và học liệu
Trang 151 Chuẩn bị của giáo viên: Kế hoạch bài dạy (Giáo án); Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi; Các phương tiện kỹ thuật, phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; giao
nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà
2 Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khao, SBT Ngữ văn 7 tập một, soạn bài theo hệ
thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi
III Tiến trình dạy học
1 Hoạt động 1: Xác định vấn đề
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, thu hút học sinh sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình Tạo tâm thế cho học sinh khắc sâu kiến thức nội dung bài học
b Nội dung: Sử dụng phương pháp thuyết trình, câu hỏi gợi mở vấn đề, làm việc cá nhân,
trao đổi chia sẻ của bản thân
c Sản phẩm: Nội dung trả lời, hợp tác của học sinh để đánh giá hoạt động học tập.
d Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV&HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV: Em đã đến tỉnh nào của vùng núi nước
ta chưa? Em hãy chia sẻ một vài cảm nhận
của mình về vùng đất đó sau khi đã trực tiếp
đến hoặc được xem qua sách báo, truyền
hình,
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho HS trao đổi theo cặp đôi ngồi cùng
bàn học chia sẻ trải nghiệm của bản thân,
thời gian từ 2 -> 3 phút
GV gợi mở vấn đề, giới thiệu, phân tích
Bước 3: Báo cáo thảo luận
GV gọi 1 -> 2 HS chia sẻ trải nghiệm của
bản thân theo nội dung câu hỏi yêu cầu
GV gọi 1 -> 2 HS nhận xét, bổ sung câu trả
lời của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức
(GV ghi lên bảng tên bài học lên bảng)
HS cần có kĩ năng chia sẻ trải nghiệm củabản thân, trao đổi những hiểu biết đã đượctrải nghiệm
Giới thiệu bài mới: Bài thơ Đường núi đã
khắc họa bức tranh thiên nhiên vô cùng giản
dị, sinh động - bức tranh buổi chiều trênđường núi Qua đó thể hiện tâm tư, tình cảmyêu mến của tác giả dành cho quê hương.Trong tiết học hôm nay, vẫn tiếp tục với
chủ đề Giai điệu đất nước, chúng ta sẽ cùng nhau đọc hiểu văn bản Bài thơ Đường
núi của Nguyễn Đình Thi của Vũ Quần
Phương.
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới