CHĂN NUÔI TRÂU bò

Thông tin về học phần Tên chuyên ngành đào tạo: Chăn nuôi - thú y Tên học phần: Chăn nuôi trâu bò... Số giờ cho các hoạt động: - Nghe giảng lý thuyết: 21 - Thảo luận nhóm , xemina: 28 +

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

KHOA NÔNG LÂM NGƯ NGHIỆP CHĂN NUÔI TRÂU BÒ

BỘ MÔN: Khoa học vật nuôi MÃ SỐ HỌC PHẦN: 164045

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Thông tin về giảng viên 1

- Họ và tên: Mai Danh Luân

- Chức danh, học hàm, học vị: P Giám đốc, Giảng viên, Tiến sỹ

- Địa điểm làm việc: Trung tâm Nghiên cứu - Ứng dụng khoa học công nghệ, trường Đại học Hồng Đức (phòng 101 nhà A2, cơ sở 3 trường đại học Hồng Đức)

- Địa chỉ liên hệ: Trung tâm nghiên cứu - Ứng dụng khoa học công nghệ, trường Đại học Hồng Đức

- Email: mailuan61@gmail.com

- Điện thoại: Văn phòng: 0372 460 307; DĐ: 0986 723 261

1.2 Thông tin về giảng viên 2

- Họ và tên: Hoàng Văn Nam

- Chức danh, học vị, học hàm: Giảng viên, Kỹ sư chăn nuôi - thú y

- Địa điểm làm việc: Bộ môn khoa học vật nuôi, khoa Nông Lâm Ngư nghiệp, trường Đại học Hồng Đức (phòng 111 nhà A1, cơ sở 3 trường Đại học Hồng Đức)

- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn khoa học vật nuôi, khoa Nông Lâm Ngư nghiệp, trường Đại học Hồng Đức

- Điện thoại: 0949 801584

2 Thông tin về học phần

Tên chuyên ngành đào tạo: Chăn nuôi - thú y

Tên học phần: Chăn nuôi trâu bò

Số giờ cho các hoạt động:

- Nghe giảng lý thuyết: 21

- Thảo luận nhóm , xemina: 28

+ Giúp sinh viên củng cố những kiến thức cơ bản về đặc điểm sinh lý của trâu

bò như sinh lý tiêu hóa, sinh lý sinh sản

+ Nắm được các biện pháp kỹ thuật trong công tác chọn giống, chăm sóc nuôi dưỡng trâu bò sinh sản, trâu bò cày kéo, bê nghé, trâu bò thịt

+ Nắm được những kiến thức cơ bản về tập đoàn cây thức ăn, cách chế biến các loại thức ăn trong chăn nuôi trâu bò

- Về kỹ năng:

+ Rèn luyện kỹ năng nhận biết và chọn giống trâu bò

+ Kỹ năng chăm sóc, nuôi dưỡng trâu bò

+ Kỹ năng trồng, chăm sóc và chế biến thức ăn chăn nuôi trâu bò

+ Một số kỹ năng về thao tác kỹ thuật thường áp dụng trong quá trình chăn nuôi trâu bò

4 Túm tắt nội dung học phần

Học phần chăn nuụi trõu bũ giỳp cho sinh viên nắm được những kiến thức về ý nghĩa của chăn nuụi trõu bũ đối con người và xó hội; Tỡnh hỡnh và xu hướng phỏt triển chăn nuụi trõu bũ trờn thế giới, trong nước và tại địa phương Thanh Hóa

Giúp cho sinh viên hiểu được nguồn gốc của trõu bũ nhà và cỏch đỏnh giỏ ngoại

hỡnh thể chất của chỳng Thụng qua học phần này cũn giỳp cho sinh viờn cú phương phỏp nghiờn cứu, tỡm hiểu sõu sắc về đặc điểm sinh lý của loài nhai lại, thức ăn và chế biến thức ăn trong chăn nuụi trõu bũ; Các biện pháp kỹ thuật về chăm súc và nuụi dưỡng trõu bũ đực giống, trâu bò cỏi giống, trõu bũ sữa, bờ nghộ và nuôi trõu bũ lấy thịt

đạt hiệu quả cao Ngoài ra còn trang bị cho sinh viên một số phương pháp nghiên cứu

đặc biệt đang được áp dụng trong ngành chăn nuôi trâu bò hiện nay

5 Nội dung học phần

CHƯƠNG 1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Vai trũ và ý nghĩa kinh tế của ngành chăn nuụi trõu bũ

1.1.1 Trõu bũ nguồn cung cấp sức kộo cho nụng nghiệp và vận chuyển

1.1.2 Ngành chăn nuụi trõu bũ cung cấp cho loài người hai loại thực phẩm quý là sữa và thịt

1.1.3 Chăn nuụi trõu bũ cung cấp phõn bún

1.1.4 Chăn nuụi trõu bũ thỳc đẩy cụng nghiệp chế biến phỏt triển, thỳc đẩy nghề thủ cụng cổ truyền và tạo nguồn hàng cho xuất khẩu

1.2 Những nột lớn về chăn nuụi trõu bũ ở nước ta

1.3 Những nột lớn về ngành chăn nuụi trõu bũ trờn thế giới

CHƯƠNG 2 NGUỒN GỐC - NGOẠI HèNH THỂ CHẤT CỦA TRÂU Bề

2.1 Nguồn gốc của trõu bũ

2.2 Ngoại hỡnh và thể chất của trõu bũ

2.2.1 Khỏi niệm chung về ngoại hỡnh và thể chất trõu bũ

2.2.2 Ngoại hỡnh trõu bũ thuộc cỏc hướng sản xuất khỏc nhau

+ Ngoại hỡnh trõu bũ đực giống

+ Ngoại hình bò cái hướng sữa

+ Ngoại hình bò thịt

+ Ngoại hình trâu bò cày kéo

+ Ngoại hình trâu bò kiêm dụng

2.2.3 Thể chất trâu bò

+ Phân loại thể chất theo giáo sư Kulesop

+ Phân loại thể chất theo giáo sư Boss Danop

+ Phân loại thể chất theo y học

2.3 Loại hình thần kinh

2.3.1 Loại thần kinh mạnh - thăng bằng - linh hoạt

2.3.2 Loại thần kinh mạnh - thăng bằng - trầm tĩnh

2.3.3 Loại thần kinh mạnh - không thăng bằng

2.3.4 Loại thần kinh yếu

2.4 Đặc điểm các bộ phận của cơ thể trâu bò

Đầu; Mũi; Mắt; Tai; Mõm; Sừng; Trán; Cổ; Vây; Lưng; Hông mông; Ngực; Bụng; Bầu

vú và cơ quan sinh dục; Bốn chân; Da - lông và Đuôi

2.5 Kết cấu thể hình trâu bò

2.5.1 Các chiều đo

2.5.2 Các chỉ số

CHƯƠNG 3 CÔNG TÁC GIỐNG TRÂU BÒ

3.1 Đặc điểm một số giống trâu bò phổ biến ở Việt Nam

3.1.1 Giới thiệu các giống bò ngoại

+ Bò Lai Sind

+ Bò Thanh Hóa

+ Bò Nghệ An

+ Bò Mèo Hà Giang

3.1.3 Giới thiệu các giống trâu

+ Trâu Việt Nam

+ Trâu Murrah

3.2 Chọn lọc trâu bò làm giống

3.2.1 Các tính trạng chọn lọc cơ bản của trâu bò

3.2.2 Đánh giá và chọn lọc trâu bò đực giống

+ Đánh giá và chọn lọc theo nguồn gốc

+ Đánh giá và chọn lọc theo chất lượng cá thể

+ Đánh giá và chọn lọc theo đời sau

3.2.3 Đánh giá và chọn lọc trâu bò cái

+ Đánh giá và chọn lọc trâu bò cái hướng sữa

+ Đánh giá và chọn lọc trâu bò theo hướng thịt

3.3 Ghép đôi giao phối (Chọn phối)

3.4 Các phương pháp nhân giống trâu bò

3.4.1 Phương pháp nhân giống thuần chủng

3.4.2 Phương pháp lai tạo

3.4.2.1 Lai cải tạo (lai cấp tiến)

3.4.2.2 Lai pha máu (lai cải tiến)

3.4.2.3 Lai gây thành (lai phối hợp)

4.1.1 Tuyến nước bọt

4.2 Sự phân giải protein trong dạ cỏ

4.2.1 Sự phân giải protein thức ăn

4.2.2 Sự tổng hợp protit vi sinh vật

4.2.3 Sử dụng nitơ trong d¹ cá

4.2.4 Sự bảo vệ protein ở dạ cỏ động vật nhai lại

4.3 Sự tiêu hóa Hydratcacrbon ở dạ cỏ

4.4 Sự tiêu hóa ở dạ cỏ

4.4.1 Sự thủy phân các a xít béo

4.4.2 Hydro hóa của lipit thức ăn

4.4.3 Các chất béo đồng phân sản sinh trong dạ cỏ

4.5 Ảnh hưởng của các chất khoáng đến vi sinh vật dạ cỏ

4.5.1 Sulphua

4.5.2 Ảnh hưởng của Zn đến sự lên men

4.5.3 Sự trao đổi Selenium

4.5.4 Nhu cầu của vi sinh vật đối với các chất khoáng khác

4.5.5 Ảnh hưởng của Silica đến tiêu hóa dạ cỏ

4.6 Sự tiêu hóa vi sinh vật ở ruột già

CHƯƠNG 5 NHU CẦU DINH DƯỠNG CỦA TRÂU BÒ 5.1 Nhu cầu về nước

5.2 Lượng vật chất khô thu nhận

5.3 Nhu cầu năng lượng ở trâu bò

5.3.1 Nhu cầu năng lượng duy trì ở trâu bò

5.3.2 Nhu cầu năng lượng cho sinh trưởng

5.3.3 Nhu cầu năng lượng cho mang thai

5.3.4 Nhu cầu năng lượng cho sản sinh sữa

5.3.5 Nhu cầu năng lượng cho lao tác

5.4 Nhu cầu về protein

5.4.1 Nhu cầu protein cho duy trì

5.4.2 Nhu cầu protein cho sinh trưởng

5.4.3 Nhu cầu protein cho mang thai

5.4.4 Nhu cầu protein cho tiết sữa

5.5 Tiêu chuẩn các chất khoáng cho trâu bò

6.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến phẩm chất tinh dịch

6.5 Nuôi dưỡng và chăm sóc trâu bò đực giống

6.5.1 Nuôi dưỡng

6.5.2 Vận động

6.5.3 Tắm chải

6.6 Sử dụng trâu bò đực giống

6.6.1 Giao phối tự do

6.6.2 Giao phối có hướng dẫn

6.6.3 Khai thác tinh cho thụ tinh nhân tạo

CHƯƠNG 7

KỸ THUẬT NUÔI TRÂU BÒ CÁI GIỐNG

7.1 Động dục và phối giống

7.1.1 Đặc điểm cấu tạo cơ quan sinh dục trâu bò cái

7.1.2 Hoạt động sinh dục của trâu bò cái

+ Tuổi thành thục về tính

+ Chu kỳ động dục

+ Động dục trở lại sau khi đẻ

7.1.3 Điều tiết của thần kinh và thể dịch trong quá trình hoạt động sinh dục

7.1.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến sự sinh sản ở trâu bò cái

+ Cấy truyền phôi ở trâu bò

7.2 Giai đoạn mang thai

7.2.1 Sơ lược về sinh lý trâu bò cái mang thai

8.1.1 Giai đoạn nuôi cách ly

8.1.2 Giai đoạn bú sữa

8.1.3 Sử dụng các loại thức ăn nuôi bê nghé

8.1.4 Một số hình thức nuôi bê nghé

8.2 Giai đoạn từ 3 đến 15 tháng tuổi

8.3 Sự thành thục về sinh dục và thời gian phối giống cho bê nghé

9.2 Sự phát triển của tuyến sữa

9.2.1 Sự phát triển của tuyến sữa trong giai đoạn bào thai

9.2.2 Sự phát triển của tuyến sữa giai đoạn ngoài thai

+ Từ sơ sinh đến thành thục về tính

+ Từ động dục lần đầu đến thụ thai lần đầu

+ Sự phát triển tuyến sữa trong giai đoạn mang thai

+ Sau khi đẻ

+ Sự thoái hóa tự động

+ Sự thoái hóa nhân tạo

9 3 Sinh lý tuyến sữa

9.3.1 Sự xuất hiện sưa trong tuyến sữa

+ Quan hệ của prolactin, progesteron và estrogen

+ Adrenal corticoid hocmon (ACH)

+ Growth stimulin hocmon

9.3.2 Chu kỳ tiết sữa

+ Áp suất của bầu vú và tốc độ hình thành sữa

+ Sữa sót

+ Phản xạ tiết sữa

9.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến sản lượng sữa

9.4.1 Ảnh hưởng của di truyền

9.4.2 Ảnh hưởng của giống

9.4.3 Ảnh hưởng của tuổi có thai lần đầu

9.4.4 Ảnh hưởng của tuổi trâu bò cái

9.4.5 Ảnh hưởng của dinh dưỡng

9.4.6 Khối lượng cơ thể trâu bò và sức sản xuất sữa

9.4.7 Ảnh hưởng môi trường đến sức sản xuất và phẩm chất sữa

9.4.8 Thời gian từ khi đẻ đến khi phối giống lập lại

9.5.9 Kỹ thuật vắt sữa

9.4.10 Bệnh tật

9.5 Sự tạo thành các thành phần của sữa

9.5.1 Thành phần của sữa

9.5.2 Sinh tổng hợp các thành phần của sữa

9.5.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phẩm chất sữa

+ Ảnh hưởng của giống và tuổi

+ Ảnh hưởng của tháng và giai đoạn của chu kỳ sữa

+ Ảnh hưởng của thức ăn

+ Ảnh hưởng của điều kiện môi trường

9.6 Nuôi dưỡng bò cái trong thời gian tiết sữa

9.6.1 Cấu trúc khẩu phần thức ăn

9.6.2 Sử dụng các loại thức ăn trong khẩu phần trâu bò sữa

9.6.3 Phương thức nuôi dưỡng trâu bò sữa

9.6.4 Chăm sóc đàn trâu bò cái vắt sữa

10.1.1 Cấu trúc cơ bản của cơ

10.1.2 Đặc điểm phân tử của các thành phần co duỗi của cơ

10.1.3 Cơ chế phân tử của sự co cơ

10.1.4 Nguồn gốc năng lượng cho sự co duỗi cơ

10.2 Khẩu phần thức ăn, cách chế biến và sử dụng thức ăn cho trâu bò cày kéo 10.3 Phòng chống đói rét cho trâu bò cày kéo

10.4 Phòng bệnh cho gia súc làm việc

10.5.3 Sử dụng trâu bò đôi trong việc cày bừa

10.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến sức kéo

10.7 Biện pháp nâng cao sức kéo và năng suất cày kéo

10.7.1 Cải tiến giống trâu bò

10.7.2 Cải tiến công cụ làm việc

10.7.3 Nuôi dưỡng và chăm sóc tốt

11.1.1 Phát triển theo giai đoạn

11.1.2 Phát triển không thăng bằng

11.1.3 Phát triển theo nhịp điệu

11.2 Đặc điểm sinh trưởng phát dục riêng của một số bộ phận

11.2.1 Đặc điểm sinh trưởng hệ xương

11.2.2 Đặc điểm sinh trưởng cơ bắp

11.2.3 Sinh trưởng của cơ quan nội tạng và da

11.2.4 Đặc điểm tích luỹ mỡ

11.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến sức sản xuất thịt

11.3.1 Ảnh hưởng của tuổi giết thịt

11.3.2 Ảnh hưởng của giống

11.3.3 Ảnh hưởng của tính biệt và thiến

11.3.4 Ảnh hưởng của nuôi dưỡng

11.4 Các loại hình vỗ béo

11.4.1 Vỗ béo để lấy thịt trắng

11.4.2 Vỗ béo bằng thức ăn xanh

11.4.3 Vỗ béo bằng thức ăn ủ xanh

11.4.4 Vỗ béo bằng thức ăn tinh

CHƯƠNG 12 GIỚI THIỆU MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐẶC BIỆT TRONG

NGÀNH CHĂN NUÔI TRÂU BÒ 12.1 Đo lượng thu nhận tự do (tự nguyện) và giá trị dinh dưỡng của thức ăn 12.2 Phương pháp lên men dạ cỏ Invitro

12.2.1 Hệ thống dòng chảy liên tục

12.2.2 Hệ thống khép kín

12.2.3 Màng bán thấm

12.3 Diễn tả hệ thống Invitro

12.3.1 Buồng lên men

12.3.2 Dung dịch đệm và môi trường dinh dưỡng

12.3.3 Mức độ quấy trộn

12.3.4 Yếm khí

12.3.5 Nhiệt độ

12.3.6 PH

12.3.7 Nguồn nuôi cấy (Inocolum source)

12.3.8 Thời gian lên men

12.3.9 Kết thúc lên men

12.4 Mô tả kỹ thuật Invitro

12.4.1 Kỹ thuật một giai đoạn

12.4.2 Kỹ thuật hai giai đoạn

12.5 Những phương pháp bán Invitro

12.5.1 Kỹ thuật túi ni lông và Dacron

12.5.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ tiêu hóa trong kỹ thuật túi ni lông

+ Khối lượng mẫu

+ Độ mịn của mẫu

+ Thời gian lưu mẫu trong dạ cỏ

+ Thức ăn của vật nuôi

+ Quan hệ giữa tiêu hóa bán Invitro truyền thống

1 PGS TS Nguyễn Trọng Tiến, TS Nguyễn Xuân Trạch, TS Mai Thị Thơm và

KS Lê Văn Ban, Giáo trình chăn nuôi trâu bò, NXB Nông nghiệp Hà Nội - 2001

- Học liệu tham khảo:

2 Bµi gi¶ng Ch¨n nu«i tr©u bß, khoa N«ng l©m ng− nghiÖp, tr−êng §¹i häc Hång §øc, 2010

3 Dr T.R Preston và Dr R A Leng (khuôn khổ dự án SAREC), Các hệ thống chăn nuôi gia súc nhai lại dựa trên nguồn tài nguyên sẵn có ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới, Nhà xuất bản Nông nghiệp, 1991

4 Lê Việt Anh, Lương Trọng Ất, Ngô Lợi và Nguyễn Hữu Ninh, Nuôi bò sữa,

NXB Nông nghiệp Hà Nội 1983

- Trªn Internet: (Chan nuoi trau bo)

5 PGS.TS Nguyễn Xuân Trạch, PGS.TS Mai ThÞ Th¬m, GVC Lª V¨n Ban, Gi¸o

tr×nh Chăn nuôi bò sinh sản, Tr−êng §¹i häc Nông nghiệp Hµ Néi năm 2006

Thực hành

Tự học

Kiểm tra đánh giá

Kü thuËt nu«i d−ìng bª nghÐ

7.2 Lịch trỡnh cụ thể với từng nội dung

Nội dung chớnh Mục tiờu cụ thể

Yờu cầu sinh viờn chuẩn bị

Ghi chỳ

- Nắm được vai trũ, ý nghĩa kinh tế của ngành

CN trõu bũ và những nột lớn về CN trõu bũ trờn thế giới và trong nước

Đọc tài liệu Q1: Tr1 - 9

Q2:Tr1 - 3

Tự học 5 tiết tại

nhà và thư viện

- CN và việc

sử dụng tài nguyên

- Các chiến lược pt chăn nuôi trâu bò

- Nắm được chiến lược chăn nuôi: Nguồn tài nguyên, trình độ chăn nuôi, đầu tư, chính sách

- Chiến lược thu nhiều sản phẩm từ CN trâu bò

Đọc tài liệu tham khảo Q1:Tr1 - 9 Q2:Tr1 - 3 Q4: Tr6 - 17

Tư vấn của

giảng viên

Tại phòng học

- Nhiệm vụ của sinh viên với môn học

- Phương pháp học tập

ở bậc Đại học

- Cách tiếp cận các nguồn tài liệu

- Xác định được nhiệm vụ của sinh viên đối với môn học chăn nuôi trâu bò

- Hiểu được vai trò và ý nghĩa của môn học

- ý nghĩa kinhtế của ngành chăn nuôi trâu bò

- Phương pháp tiếp cận các nguồn tài liệu

Tiếp thu tư

vấn của Giảng viên

và từng bước

áp dụng trong học tập của bản thân

Nội dung chớnh Mục tiờu cụ thể

Yờu cầu sinh viờn chuẩn bị

Ghi chỳ

Lý thuyết 1 tiết trờn

- Nắm được nguồn gốc của trâu bò

- Khái niệm về ngoại hình, thể chất của trâu bò theo hướng sản xuất khác nhau

- Cách đánh giá về ngoại hỡnh và thể chất của trâu

bò theo cỏc hướng sản xuất khỏc nhau

- Nắm được đặc điểm của cỏc bộ phận của cơ thể trõu bũ

Đọc tài liệu Q1: Tr10 -22

Q2: Tr3 - 7

Ximina 2 tiết trờn

lớp

Phõn loại trõu bũ

Biết cỏch phõn loại trõu

bũ theo:

- Loại hình

- Thể chất

- Tài liệu Q1: Tr 10 -22

Thảo luận 2 tiết tại

nhà và thư viện

Kết cấu thể hình trâu bò:

điểm

Nội dung chớnh Mục tiờu cụ thể

Yờu cầu sinh viờn chuẩn bị

Ghi chỳ

Lý thuyết 1 tiết trờn

lớp

Phũng

Kết cấu thể hình của

Thảo luận 2 tiết theo

nhúm

Đánh giá

từng bộ phận theo hướng sản xuất

- Biết cỏch phõn loại trõu

bũ theo hướng sản xuất

so với các chỉ số chuẩn trong tài liệu

- Tài liệu Q1:

Tr 19 -22

Tự học 5 tiết tại

nhà và thư viện

Kết cấu các chiều đo đối với trâu bò

- Xác định được các chiều đo trên cơ thể trâu

Nội dung chớnh Mục tiờu cụ thể

Yờu cầu sinh viờn chuẩn bị

Ghi chỳ

Lý thuyết 2 tiết trờn

lớp

Chương 3:

Cụng tỏc giống trõu

bũ

- Nắm được một số giống trõu bũ phổ biến ở Việt Nam hiện nay

- Cỏch chọn trõu bũ làm giống

- Cỏc phương phỏp nhõn giống

Một số phương phỏp lai tạo trõu

bũ hiện đang

ỏp dụng tại Việt Nam

- Nắm được cỏc cụng thức lai tạo đang ỏp dụng trong cụng tỏc giống ở Việt nam hiện nay:

+ Lai cải tạo

+ Lai cấp tiến

+ Lai tạo giống

+ Lai kinh tế

Sinh viờn chuẩn bi Xemina theo Q1: Tr51 - 55

- Nắm được các tính trạng chọn lọc cơ bản

- Nhận biết một số giống trâu bò

- Chọn lọc giống

- Chiếu các hình ảnh về các giống tâu bò

- Chọn lọc thông qua các chỉ tiêu: Tổ tiên, bản thân và đời sau tạo ra

Tiếp thu tư vấn của giảng viên

để nhận biết và chọn lọc đúng các bước