a.Mục tiêu: Sau hoạt động này, HS có thể: - Tiếp nhận nhiệm vụ thông qua các hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm và hoạt động chung cả lớp trình bày ý kiến quan điểm của bản thân.. - Rèn l
Trang 1TIẾT 21-22
THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
CA DAO VIỆT NAM
Ngày soạn Ngày dạy
a.Mục tiêu: Sau hoạt động này, HS có thể:
- Tiếp nhận nhiệm vụ thông qua các hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm và hoạt động chung
cả lớp trình bày ý kiến quan điểm của bản thân
- Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu theo đặc trưng thể loại lục bát đã hình thành qua hai văn bản “ À
ơi tay mẹ” của Bình Nguyên và “ Về thăm mẹ” của Đinh Nam Khương để đọc hiểu nhóm bài
ca dao về tình cảm gia đình
-Phát hiện và phân tích một số biện pháp nghệ thuật đặc sắc trong ca dao
b Nội dung:- Học sinh làm việc với SGK.
c Sản phẩm:- Vở ghi, Phiếu học tập
d Tổ chức thực hiện:
I ĐỌC VĂN BẢN
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1 Chuyển giao nhiệm vụ qua câu hỏi:
(1) Qua phần kiến thức Ngữ văn và kết quả
hình thành phương pháp đọc hiểu thơ lục bát
ở 2 tiết trước và phần chuẩn bị đọc, hãy chia
sẻ những chú ý khi đọc hiểu ca dao?
(2) Đọc diễn cảm một bài ca dao trong SGK
theo cách đọc thơ lục bát
(3) Nêu đặc điểm thơ bát trong bài ca dao thứ
nhât (số tiếng/ câu? Vần? Nhịp? )
B2 HS suy nghĩ và trả lời
B3.Tổ chức cho HS nhận xét, đánh giá
B4.Giáo viên tổng hợp ý kiến của học sinh
Khắc sâu kiến thức về thơ lục bát
1 Khi đọc ca dao:
+ Định nghĩa: Ca dao là một hình thức thơ
ca dân gian truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam
+ Hình thức: Ca dao sử dụng nhiều thể thơ,
trong đó nhiều bài viết theo thể lục bát Mỗi bài ca dao ít nhất có hai dòng
+ Nội dung: Ca dao thể hiện các phương
diện tình cảm, trong đó có tình cảm gia đình
Ba bài ca dao sau là về tình cảm gia đình
2.Đọc diễn cảm
-Thể thơ lục bát: 2 cặp lục bát + Vần ở các tiếng: trời - ngoài/ Đông-mông/ mông-lòng
+ Nhịp: 2/2/2
II ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
HOẠT ĐỘNG NHÓM
B1 Chuyển giao nhiệm vụ tới các nhóm
trưởng qua phiếu học tâp
B2.HS tiến hành thảo luận trong nhóm.
B3.Tổ chức cho HS báo cáo kết quả,- đánh
giá ý kiến của bạn?
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận kiến thức
Dự kiến sản phẩm của học sinh:
Bài ca dao Tình cảm Phép so sánh, tác dụng
Trang 2Tình cảm cha
mẹ với con cái
Công cha như núi ngất trời, Nghĩa mẹ như nước ở ngoài Biển Đông.
So sánh công cha, nghĩa mẹ với các hình ảnh vừa lớn lao, vĩnh hằng, vừa vững vàng kiên định vừa mát mẻ, dịu dàng Tác dụng: nhấn mạnh công ơn sinh thành, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục sâu nặng của cha mẹ
(2) Tình cảm con
cháu với ông
bà, tổ tiên (cội nguồn)
Con người có cố, có ông,
Như cây có cội, như sông có nguồn.
+ Tăng sức gợi tả gợi cảm cho câu ca dao Nhấn mạnh mỗi con người đều có cội nguồn, phải biết ơn và trân trọng
(3) Tình cảm anh
em + Anh em trong nhà đều uống chung bầu sữa mẹ, mang cùngYêu nhau như thể tay chân
dòng máu của cha Nhấn mạnh tình cảm anh em gắn bó máu thịt như các bộ phận trên cùng cơ thể, nhắc nhở anh em trong cùng nhà phải hòa thuận, yêu thương để cha mẹ yên lòng
Tìm thêm
một bài ca
dao cùng
chủ đề
Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con
Ba bài ca dao là những bài tiêu biểu, gần gũi về tình cảm gia đình Những bài đã đi vào tâm thức tuổi thơ từ buổi lọt lòng qua lời ru của bà, của mẹ Số lượng ca dao về tình cảm gia đình rất lớn và mang phong cách vùng miền khác nhau Nhưng tất cả đều đi vào lòng người tự nhiên, chân thành mà như có lửa cháy Ngọn lửa cội nguồn.
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1. Em thích nhất bài ca dao nào trong các bài
trên? Vì sao?
B2.HS suy nghĩ - trả lời bào vở
B3.Tổ chức cho HS trình bày, thảo luận
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận kiến thức
HS có thể tự lựa chọn bài ca dao mà mình thích và nêu lí do
Trình bày bằng đoạn văn nói
Tham khảo:
Trong các bài ca dao, em thích nhất bài số 3 bởi vì đó là tiếng hát về tình anh em thân thương, ruột thịt Trong quan hệ anh em, khác với "người xa", có những chữ "cùng", chữ
"chung", chữ " một" thật thiêng liêng: " Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân" Anh em là hai nhưng lại là một: cùng chung bác mẹ sinh ra, cùng chung sống, sướng khổ có nhau một nhà Quan hệ anh em còn được so sánh với " tay chân" Nó vốn là những bộ phận gần gũi, gắn bó với nhau trên cơ thể Cách so sánh đó thể hiện sự gắn bó thân thiết của tình anh em.
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1. (1) Chú thích cho em biết ở bài thứ
nhất và thứ 3:cù lao chín chữ nghĩa là gì?
(2) Qua đây cha ông ta muốn răn dạy điều
gì?
B2.HS suy nghĩ - Xung phong trả lời câu
hỏi
-Chín chữ ấy một mặt cụ thể hoá công cha
nghĩa mẹ nuôi dạy con vất vả nhiều bề Mặt khác tôn thêm tình cảm biết ơn tôn kính của con cái.Công cha nghĩa mẹ lớn rộng vô cùng Hãy biết tạc dạ ghi lòng hiếu thảo và đền đáp sao cho xứng đáng
-Tình ảnh em là máu thịt trên cơ thể Vì thế
Trang 3B3.Tổ chức cho HS trình bày, thảo luận.
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận kiến thức
mỗi người phải biết sống hòa thuận.phải biết kính trên, nhường dưới, thương yêu nhau
Bài ca 1 : dùng lối nói ví quen thuộc của ca dao để biểu hiện công cha, nghĩa mẹ, lấy cái to
lớn, vĩnh hằng của thiên nhiên là hình ảnh so sánh với công lao của bậc sinh thành Những hình ảnh ấy lại được miêu tả bổ sung bằng những định ngữ chỉ mức độ ( núi ngất trời, biển).
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1. Nếu để vẽ cho bài ca dao thứ nhất, em sẽ
vẽ như thế nào? Hãy vẽ hoặc miêu tả nội dung
bức tranh đó bằng lời
B2.HS suy nghĩ - Tìm ý tưởng Xung phong
trả lời câu hỏi
B3.Tổ chức cho HS trình bày, thảo luận
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận
HS trình bày ý tưởng
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1. (1) Quan sát hình ảnh và cho biết cảm xúc
của em khi nhìn những bức hình đó?
(2) Trình bày cảm nhận mới mẻ của em về
tình cảm gia đình sau khi học chùm ca dao?
B2.HS suy nghĩ -Xung phong trả lời câu hỏi
B3.Tổ chức cho HS trình bày, thảo luận
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận kiến thức
- Thêm thấm thía về tình cảm gia đình vè ý nghĩa của việc báo hiếu cha mẹ
- Cảm nhận mới:
+ Công cha nghĩa mẹ không gì so sánh được + Kiểm điểm bản thân về việc thể hiện tình cảm với người thân trong gia đình
+ Suy nghĩ về bổn phận, trách nhiệm với người thân
+
Trong đạo làm người, chữ hiếu đươc đề cao Nhà Phật răn dạy phật tử nhưng cũng là thông điệp cuộc sống :
Đi khắp thế gian không ai tốt bằng mẹ Gánh nặng cuộc đời không ai khổ bằng cha Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
(1) Từ việc tìm hiểu các bài ca dao, em đã có những hiểu biết ban đầu nào về ca dao, dân ca? (2) Chia sẻ với bạn về vai trò của ca dao trong đời sống ?
(3) Thử làm một bài thơ lục bát về tình cảm gia đình?