Ca dao viet nam

Ăïí phaên aânh ặúơc nhiïìu mùơt giaâ trõ cuêa ca dao, ăïí giuâp ñch baơn ăoơc úê nhiïìu ngađnh chuýn mön theo nhiïìu ýu cíìu, so vúâi caâc saâch biïn soaơn trûúâc ăíy, cöng trònh nađy co

LÚĐI NOÂI ĂÍÌU

Ca dao cuêa ngûúđi Viïơt hïịt sûâc phong phuâ vađ coâ giaâ trõ Ăaô coâ nhiïìu cuöịn saâch ghi cheâp khöịi lûúơng thú ca dín gian nađy Kïị thûđa vađ phaât triïín nhûông thađnh tûơu íịy, nhoâm biïn soaơn chuâng töi bûúâc ăíìu tíơp húơp khöịi lûúơng ca dao trong caâc saâch, sûu tíìm vađo möơt cöng trònh nhùìm giúâi thiïơu chung vïì ca dao cöí truýìn ngûúđi Viïơt

Ăïí phaên aânh ặúơc nhiïìu mùơt giaâ trõ cuêa ca dao, ăïí giuâp ñch baơn ăoơc úê nhiïìu ngađnh chuýn mön theo nhiïìu ýu cíìu, so vúâi caâc saâch biïn soaơn trûúâc ăíy, cöng trònh nađy coâ nhûông cöị gùưng múâi trong viïơc thu thíơp tû liïơu vađ trong phûúng phaâp biïn soaơn

Trong saâch nađy, khöịi lûúơng tû liïơu tûúng ặúng vúâi söị liïơu vïì dín ca, ca dao cuêa tíịt caê 37 cuöịn saâch (göìm 46 tíơp) ăaô ặúơc biïn soaơn tûđ cuöịi thïị kyê XVIII ăïịn nùm 1975 Tíịt caê coâ 11.825 ăún võ

Nöơi dung saâch göìm coâ:

1 Kho tađng ca dao ngûúđi Viïơt sùưp xïịp theo tríơt tûơ chûô caâi cuêa tiïịng ăíìu

2 Baêng tra cûâu ca dao theo chuê ăïì

3 Baêng tra cûâu tïn ăíịt

4 Baêng tra cûâu tïn ngûúđi

5 Mûúđi taâc phíím ca dao qua sûơ caêm thuơ, phín tñch, tranh luíơn theo dođng thúđi gian

6 YÂ kiïịn cuêa möơt söị nhađ thú, nhađ vùn, nhađ chñnh trõ, nhađ nghiïn cûâu vïì ca dao, dín ca

7 Thû muơc vïì caâc tađi liïơu sûu tíìm, biïn soaơn, nghiïn cûâu ca dao, dín ca ngûúđi Viïơt

Vúâi nhûông nöơi dung trïn, Kho tađng ca dao ngûúđi Viïơt trûúâc

hïịt coâ thïí phuơc vuơ baơn ăoơc röơng raôi trong viïơc thûúêng thûâc, tòm

hiïíu thú ca dín gian; nhûng saâch nađy chuê ýịu lađ saâch cöng cuơ, lađ

núi cung cíịp tû liïơu cho caâc nhađ nghiïn cûâu

Noâi chung, chuâng töi khöng ặa ra nhûông kïịt luíơn, nhûông

nhíơn ắnh mađ chó trònh bađy nhûông söị liïơu thöịng kï, nhûông kïịt quaê

so saânh, chó ăöịi chiïịu caâc vùn baên Caâc tû liïơu ăoâ, tûơ noâ díîn ăïịn

nhûông suy nghô, gúơi ra nhûông kïịt luíơn trong viïơc nghiïn cûâu tòm

hiïíu thú ca dín gian Chùỉng haơn, úê hïơ thöịng sùưp xïịp ca dao theo

tríơt tûơ chûô caâi, qua caâc tïn saâch sûu tíìm, ngûúđi ăoơc seô thíịy tñnh

chíịt phöí biïịn (söị líìn xuíịt hiïơn) cuêa tûđng lúđi; qua viïơc trònh bađy

baên chñnh vađ caâc baên khaâc, ngûúđi ăoơc seô thíịy roô tñnh dõ baên cuêa ca

dao; qua viïơc xaâc ắnh thúđi ăiïím cuêa saâch sûu tíìm, ngûúđi ăoơc seô

biïịt tûđng lúđi ca dao cuơ thïí ăaô ặúơc ghi laơi súâm nhíịt tûđ nùm nađo,

v.v

*

* * Kho tađng ca dao ngûúđi Viïơt ặúơc tiïịn hađnh biïn soaơn tûđ nùm

1974 ăïịn cuöịi nùm 1994 Trong quaâ trònh lađm viïơc, Nhoâm cöng

trònh ăaô líìn lûúơt nhíơn ặúơc sûơ baêo trúơ cuêa Viïơn Vùn hoơc vađ Viïơn

Nghiïn cûâu Vùn hoâa dín gian, ăaô nhíơn ặúơc sûơ quan tím vađ giuâp

ăúô cuêa nhiïìu võ (coâ ngûúđi ăïịn nay ăaô quaâ cöị): Nhađ thú Hoađng

Trung Thöng, nguýn Viïơn trûúêng Viïơn Vùn hoơc; Nhađ nghiïn cûâu

Höì Tuíịn Niïơm, nguýn Phoâ Trûúêng ban Ban Nghiïn cûâu Vùn hoâa

dín gian (tiïìn thín cuêa viïơn nghiïn cûâu Vùn hoâa dín gian hiïơn

nay)

Ăíy lađ möơt cöng trònh tíơp thïí, do phoâ tiïịn sô Nguýîn Xuín

Kñnh vađ Phoâ giaâo sû Tiïịn syô Phan Ăùng Nhíơt chõu traâch nhiïơm

ăöìng chuê biïn Saâch nađy ặúơc töí chûâc biïn soaơn trong hai khoaêng

thúđi gian:

1) Tûđ nùm 1974 ăïịn cuöịi nùm 1980, caâc soaơn giaê Phan Ăùng

Nhíơt, Nguýîn Xuín Kñnh, Phan Ăùng Tađi (ăaô míịt nùm 1991) tiïịn

hađnh thu thíơp tađi liïơu, ghi phiïịu tû liïơu, chónh lyâ caâc phiïịu nađy vađ

biïn soaơn phíìn Kho tađng ca dao ngûúđi Viïơt sùưp xïịp theo tríơt tûơ chûô

caâi cuêa tiïịng ăíìu Trong thúđi gian nađy, coâ sûơ cöơng taâc cuêa bađ Vuô Töị

Haêo Trong nùm 1981 phíìn baên thaêo nađy ăaô ặúơc Ban vùn hoâa dín

gian töí chûâc nghiïơm thu Sau khi coâ sûơ thíím ắnh cuêa caâc võ Ăinh

Gia Khaânh, Kiïìu Thu Hoaơch, vađ Nguýîn Vônh Long, phíìn baên thaêo

nađy ặúơc lûu úê thû viïơn Viïơn nghiïn cûâu Vùn hoâa dín gian

2) Trong nùm 1993, caâc soaơn giaê Nguýîn Xuín Kñnh, Nguýîn

Thuây Loan, Ăùơng Diïơu Trang hoađn chónh thïm phíìn Kho tađng ca

dao ngûúđi Viïơt sùưp xïịp theo tríơt tûơ chûô caâi cuêa tiïịng ăíìu Cuơ thïí lađ

Nghiïn cûâu viïn Nguýîn Thuây Loan trïn cú súê tham khaêo nhûông

baên dõch, baên phiïn ím ăang lûu trûô taơi Viïơn nghiïn cûâu Haân Nöm

vađ viïơn Vùn hoơc, tiïịn hađnh phiïn ím hađng nghòn phiïịu tû liïơu tûđ

12 cuöịn saâch Haân Nöm coâ nöơi dung sûu tíìm, biïn soaơn ca dao; Phoâ

tiïịn sô Nguýîn Xuín Kñnh vađ Cûê nhín vùn khoa Ăùơng Diïơu Trang

thay caâc ýịu töị xuíịt xûâ múâi vađ tiïịp tuơc sûê lyâ víịn ăïì lúđi vađ baên

khaâc, víịn ăïì xem thïm giûôa nhûông lúđi coâ möơt söị dođng giöịng nhau

Trong caâc nùm 1993, 1994 caâc taâc giaê Nguýîn Xuín Kñnh,

Nguýîn Thuây Loan, Ăùơng Diïơu Trang biïn soaơn caâc phíìn cođn laơi:

Baêng tra cûâu ca dao theo chuê ăïì; Mûúđi taâc phíím ca dao qua sûơ caêm

thuơ, phín tñch, tranh luíơn theo dođng thúđi gian; YÂ kiïịn cuêa möơt söị

nhađ thú, nhađ vùn, nhađ chñnh trõ, nhađ nghiïn cûâu vïì ca dao, dín ca;

Thû muơc vïì caâc tađi liïơu sûu tíìm, biïn soaơn, nghiïn cûâu ca dao, dín

ca cuêa ngûúđi Viïơt

Ngoađi ra, Phoâ tiïịn sô Nguýîn Xuín Kñnh viïịt Lúđi noâi ăíìu,

phaơm vi sûu tíơp vađ quy caâch biïn soaơn, caâc Lúđi díîn cuêa caâc hïơ

thöịng biïn soaơn; Phoâ giaâo sû tiïịn sô Phan Ăùng Duíơt chõu traâch

nhiïơm chñnh trong viïơc chuâ thñch caâc ăiïín tñch, caâc tûđ cöí, caâc ắa

danh, caâc tiïịng ắa phûúng

Nùm 1994, cuđng vúâi böịn soaơn giaê, Thaơc sô Phaơm Quyđnh

Phûúng, Cûê nhín vùn khoa Nguýîn Phûúng Chím, Thaơc sô Trûúng

Minh Hùìng tham gia vađo viïơc sûêa baên in thûê Nùm 1995, vúâi sûơ

giuâp ăúô cuêa Nhađ xuíịt baên Vùn hoaâ – Thöng tin vađ nhađ vùn Ăoađn

Tûê Huýịn, Kho tađng ca dao Ngûúđi Viïơt ăaô ặúơc cöng böị

3) Trong caâc nùm 1998, 1999 vúâi sûơ tham gia cuêa Phoâ Giaâo sû

Nguýîn Xuín Kñnh, Nhađ giaâo Nguýîn Luín vađ Cûê nhín Phan Lan

Hûúng, ăaô coâ sûơ böí sung, sûêa chûôa ăïí taâi baên Kho tađng ca dao

ngûúđi Viïơt Sûơ böí sung, sûơ sûêa chûôa nađy thïí hiïơn úê caâc ăiïím sau:

a Böí sung tû liïơu tûđ ba cuöịn saâch Cíu haât goâp (Huyđnh Tõnh

Cuêa, xuíịt baên nùm 1897), Nam quöịc phûúng ngön tuơc ngûô bõ luơc

(chûa roô soaơn giaê, xuíịt baên nùm 1914) Ngaơn ngûô ca dao (Nguýîn

Can Möơng, xuíịt baên nùm 1936) Trong líìn xuíịt baên trûúâc, söị tû

liïơu ặúơc trñch tûđ 37 cuöịn saâch (46 tíơp) göìm coâ 11.825 lúđi (ăún võ)

ca dao Trong líìn xuíịt baên nađy, söị tû liïơu ặúơc trñch tûđ 40 cuöịn

saâch (49 tíơp), göìm coâ 12.487 lúđi ca dao

b Coâ sûơ thay ăöíi khi sùưp xïịp möơt söị lúđi ca dao theo tríơt tûơ

chûô caâi Thñ duơ, trong líìn trûúâc, tû liïơu ặúơc sùưp xïịp theo hai phíìn

ăöơc líơp lađ C vađ Ch; úê líìn nađy chó coâ phíìn C, sau Ca, Cù, Cí lađ Ch

röìi ăïịn Co, Cö, Cú

c Tûđ sûơ böí sung úê ăiïím a vađ sûơ thay ăöíi úê ăiïím b díîn ăïịn

viïơc thay ăöíi, böí sung úê Baêng tra cûâu ca dao theo chuê ăïì

d Böí sung, sûêa chûôa möơt söị chuâ thñch Trong líìn trûúâc, viïơc

chuâ thñch chuê ýịu do Phoâ Giaâo sû, Tiïịn sô khoa hoơc Phan Ăùng

Nhíơt ăaêm nhiïơm Trong líìn nađy, viïơc böí sung chuâ thñch chuê ýịu do

Nhađ giaâo Nguýîn Luín thûơc hiïơn Ngoađi ra, trong líìn xuíịt baên

nađy, vïì viïơc chuâ thñch, chuâng töi cuông ăaô tranh thuê sûơ giuâp ăúô cuêa

Giaâo sû Ăinh Gia Khaânh

ă Böí sung caâc baêng tra cûâu tïn ăíịt, tïn ngûúđi

e Böí sung, sûêa chûôa Thû muơc

*

* * Kñnh thûa baơn ăoơc!

Ăíy lađ líìn ăíìu tiïn chuâng töi thûơc hiïơn möơt caâch lađm múâi

trong viïơc biïn soaơn ca dao Do víơy, mùơc duđ Nhoâm cöng trònh ăaô

hïịt sûâc cöị gùưng nhûng do cöng viïơc khoâ khùn, phûâc taơp, chuâng töi

ríịt khoâ traânh khoêi thiïịu soât, sai líìm

Nhín dõp Kho tađng ca dao ngûúđi Viïơt ra mùưt baơn ăoơc, xin

trín troơng caêm taơ caâc cú quan, caâc caâ nhín ăaô quan tím giuâp ăúô

chuâng töi trong hai mûúi nùm qua, xin chín thađnh caâm ún Nhađ thú

Quang Huy, Giaâm ăöịc vađ öng Nguýîn Tíịt Hođa, Trûúêng ban biïn

tíơp Nhađ xuíịt baên Vùn hoâa, ăaô taơo ăiïìu kõïn cöng böị saâch nađy

Hađ Nöơi, thaâng 2 nùm 1995

Nhoâm biïn soaơn

I PHAÅM VI SÛU TÊÅP VAÂ QUY CAÁCH BIÏN SOAÅN

I PHAƠM VI SÛU TÍƠP

A SAÂCH “KHO TAĐNG” CHÓ TÍƠP HÚƠP NHÛÔNG LÚĐI DÍN CA, CA DAO

Trong nhín dín chûa coâ nhûông tïn goơi mang tñnh chíịt khaâi

quaât cao chó caâc hiïơn tûúơng vađ hoaơt ăöơng ca haât

Trong caâc nhađ Nho coâ sûu tíìm, ghi cheâp ca dao, trong giúâi

nghiïn cûâu vùn hoơc dín gian, thuíơt ngûô ca dao ặúơc hiïíu theo ba

nghôa röơng heơp khaâc nhau:

1 Ca dao lađ danh tûđ gheâp chó chung toađn böơ nhûông bađi haât

lûu hađnh phöí biïịn trong dín gian coâ hoùơc khöng coâ khuâc ăiïơu

Trong trûúđng húơp nađy ca dao ăöìng nghôa vúâi dín ca1

2 Ca dao lađ danh tûđ chó thađnh phíìn ngön ngûô tûđ (phíìn lúđi ca)

cuêa dín ca (khöng kïí nhûông tiïịng ăïơm, tiïịng laây, tiïịng ặa húi)2

3 Khöng phaêi toađn böơ nhûông cíu haât cuêa möơt loaơi dín ca nađo

ăoâ cûâ tûúâc búât tiïịng ăïơm, tiïịng laây, tiïịng ặa húi thò seô ăïìu lađ ca

dao Ca dao lađ nhûông saâng taâc vùn chûúng ặúơc phöí biïịn röơng raôi,

ặúơc lûu truýìn qua nhiïìu thïị hïơ, mang nhûông ăùơc ăiïím nhíịt ắnh

vađ bïìn vûông vïì phong caâch Vađ ca dao ăaô trúê thađnh möơt thuíơt ngûô

duđng ăïí chó möơt thïí dín gian3

Trong saâch nađy chuâng töi hiïíu ca dao theo nghôa thûâ hai Vúâi

caâc kiïíu nađy, caâc lúđi ặúơc goơi lađ ca dao seô ặúơc tíơp húơp úê ăíy; ngoađi

ra phíìn lúđi caâc bađi dín ca cuông seô lađ ăöịi tûúơng ặúơc tíơp húơp vúâi sûơ

haơn chïị sau ăíy:

1 Taơm thúđi khöng tíơp húơp veđ vađ haât giùơm Nghïơ Tônh noâi

chung Nhoâm biïn soaơn chó ặa vađo saâch nađy möơt söị ñt bađi veđ trûô

1

(1) vađ (2) “Ca dao”, Tûđ ăiïín thuíơt ngûô vùn hoơc, Lï Baâ Haân, Tríìn Ăònh Sûê, Nguýîn

Khùưc Phi chuê biïn, H, Nxb Giaâo duơc, 1992, tr 22-23

3

Nguýîn Xuín Kñnh, Thi phaâp ca dao, Hađ Nöơi, Nxb Khoa hoơc xaô höơi, 1992, tr 56

tònh, vađi bađi haât giùơm Nghïơ Tônh ăùơc sùưc trong söị nhûông bađi ăaô

ặúơc in trong saâch Húơp tuýín thú vùn Viïơt Nam Vùn hoơc dín gian

(1972);

2 Chûa tíơp húơp ca Húị;

3 Chó tíơp húơp möơt ñt bađi ăöìng dao

Trong caâc hoaơt ăöơng diïîn xûúâng (noâi, haât, kïí, ăoơc, ) cuông nhû

trong khi ặúơc ghi cheâp, dín ca vađ ca dao ăïìu coâ tûđng khuâc dađi

ngùưn khaâc nhau tuđy theo nöơi dung thöng baâo

Caâc nhađ nghiïn cûâu ăaô tûđng goơi nhûông khuâc íịy lađ cíu (khi

thíịy hai dođng thú), lađ bađi (khi thíịy nhiïìu dođng hún), lađ ăún võ 1

, lađ

taâc phíím ca dao dín ca 2

Chuâng töi goơi nhûông hiïơn tûúơng tûđng

ặúơc goơi lađ cíu, lađ bađi, lađ ăún võ, lađ taâc phíím íịy lađ nhûông lúđi dín

ca, ca dao Thuíơt ngûô lúđi vûđa coâ tñnh chíịt vùn hoơc laơi vûđa khaâ quen

thuöơc trong ngön ngûô quíìn chuâng:

Húôi anh ăi ặúđng caâi quan Dûđng chín ặâng laơi em than vađi lúđi

Möîi lúđi lađ möơt cú cíịu tûúng ăöịi troơn veơn vïì nöơi dung, vïì hònh

thûâc nghïơ thuíơt Nöơi dung cuêa lúđi diïîn ăaơt möơt tònh caêm, thöng baâo

möơt víịn ăïì, möơt ăiïìu cuơ thïí Hònh thûâc cuêa lúđi chñnh lađ tûđ ngûô,

nhõp ăiïơu, víìn thú

Phíìn lúân nhûông lúđi ca dao ặúơc tíơp húơp trong saâch nađy thuöơc

loaơi ca dao trûô tònh Vïì dín ca, saâch nađy chuê ýịu tíơp húơp loaơi dín

ca trong ăúđi söịng gia ằnh vađ xaô höơi Hai loaơi dín ca nghi lïî vađ dín

ca lao ăöơng chó chiïịm möơt tyê lïơ ríịt nhoê3

Vò thïị, ăa söị nhûông lúđi dín ca, ca dao trong saâch Kho tađng mang nöơi dung trûô tònh

Saâch nađy cuông tíơp húơp nhûông lúđi coâ caê tñnh chíịt cuêa ca dao

vađ tñnh chíịt cuêa tuơc ngûô

Trong quaâ trònh biïn soaơn nhoâm biïn soaơn seô loaơi nhûông

trûúđng húơp lađ vùn hoơc viïịt (thú Nguýîn Du, thú Nguýîn Cöng Trûâ,

thú Tuâ Xûúng, thíơm chñ caê thú Thúơ Ređn ) nùìm trong caâc saâch sûu

1

Nguýîn Ăöìng Chi, “Qua viïơc khoanh vuđng sûu tíìm vùn hoơc dín gian taơi möơt xaô thñ

ăiïím” Taơp chñ vùn hoơc, H,1971, söị 6

2

Ăinh Gia Khaânh vađ Chu Xuín Diïn, Vùn hoơc dín gian, in líìn thûâ hai, H, Nxb Ăaơi

hoơc vađ Trung hoơc chuýn nghiïơp, 1977, Tíơp II, tr 165

3

Vïì nhûông loaơi dín ca nađy, Chu Xuín Diïn ăaô phín biïơt trong Vùn hoơc dín gian, tíơp

II, săd, tr 300 – 301

tíơp ca dao trûúâc ăíy (Tíịt nhiïn chuâng töi khöng loaơi nhûông trûúđng

húơp chó sûê duơng möơt vađi dođng vùn hoơc viïịt lađm böơ phíơn cíịu thađnh

chùơt cheô cuêa möơt lúđi dín ca, ca dao)

Nhoâm biïn soaơn cuông chûa tíơp húơp nhûông saâng taâc ca dao

múâi, coâ tïn taâc giaê

Nhoâm biïn soaơn cuông loaơi boê nhûông hiïơn tûúơng mađ ca dao bõ

cùưt (hoùơc hõ chùưp) thađnh nhûông maênh khoâ hiïíu, chûa troơn nghôa,

nhûông lúđi quaâ tuơc (caâi tûơ nhiïn chuê nghôa, caâi tuơc khöng bao hađm yâ

nghôa thíím mô vađ ăíịu tranh), möơt vađi lúđi nïịu giúâi thiïơu seô khöng coâ

lúơi cho khöịi ăoađn kïịt dín töơc, khöng coâ lúơi trong möịi quan hïơ hođa

bònh, öín ắnh vúâi caâc nûúâc laâng giïìng

Nhûông hiïơn tûúơng bõ loaơi nïu trïn chó chiïịm möơt tyê lïơ ríịt nhoê

so vúâi söị lûúơng 11.825 lúđi dín ca, ca dao coâ mùơt trong kho saâch Kho

tađng Nhû tïn goơi cuêa noâ ăaô chó ra, saâch nađy khöng phaêi lađ möơt

tíơp chó tuýín choơn chûông lúđi hay mang nöơi dung tiïu cûơc (mï tñn,

baêo thuê, chõu aênh hûúêng cuêa giai cíịp thöịng trõ); bïn caơnh nhûông lúđi

mađ nghïơ thuíơt ngön ngûô tûđ ăaơt ăïịn trònh ăöơ míîu mûơc cođn coâ möơt

söị lúđi möơc maơc ăïịn mûâc dïî daôi, thö vuơng Ăiïìu nađy khöng coâ gò laơ

Ngûúđi xûa, bïn caơnh nhûông mùơt tiïịn böơ, ăuâng ăùưn, do haơn chïị cuêa

thúđi ăaơi vađ lõch sûê, cođn coâ nhûông mùơt tiïu cûơc Dín ca, ca dao lađ saên

phíím vùn hoâa tinh thíìn cuêa ngûúđi lao ăöơng xûa Vađ nhû víơy, dín

ca, ca dao seô phaên aânh tođa böơ ăúđi söịng tím tû, tònh caêm vađ sinh

hoaơt cuêa nhín dín lao ăöơng trûúâc ăíy vúâi caê hai mùơt tiïịn böơ vađ laơc

híơu, trong ăoâ mùơt tñch cûơc lađ chuê ýịu Trong khöịi quađn chuâng lađ

lûơc lûúơng saâng taâc vö cuđng ăöng ăaêo, coâ nhûông ngûúđi khaê nùng coâ

haơn, ñt tađi hoa, ñt thöng minh hún nhûông ngûúđi khaâc Trong söị

hađng vaơn lúđi ca, do möơt söị nguýn nhín nhíịt ắnh, coâ nhûông lúđi ñt

ặúơc sûơ gia cöng, goơt ruôa cuêa nhiïìu thïị hïơ, nhiïìu ắa phûúng Ăíy

chñnh lađ lyâ do ăïí laơi nhûông lúđi mađ trònh ăöơ nghïơ thuíơt cođn thö sú,

dïî daôi Trong saâch nađy, nhûông lúđi nhû víơy chó chiïịm möơt tyê lïơ nhoê

B “KHO TAĐNG CA DAO NGÛÚĐI VIÏƠT” CHUÊ ÝỊU TÍƠP HÚƠP NHÛÔNG LÚĐI RA ĂÚĐI

TÛĐ TRÛÚÂC CAÂCH MAƠNG THAÂNG TAÂM (1945)

Viïơc xaâc ắnh möơt lúđi ca, ca dao ra ăúđi trûúâc Caâch maơng thaâng

Taâm seô gùơp caê hai trûúđng húơp ăún giaên vađ phûâc taơp

Nhûông lúđi ặúơc ghi trong caâc saâch xuíịt baên trûúâc nùm 1945

thò roô rađng lađ thuöơc vïì thúđi gian trûúâc Caâch Maơng

Nhûông lúđi ặúơc ghi trong saâch xuíịt baên sau nùm 1945 thò duđ

ặúơc ngûúđi biïn soaơn ghi lađ ca dao cöí (trûúâc 1945) cuông coâ thïí coâ

trûúđng húơp nhíìm líîn Ăïí xeât ăoaân möơt trûúđng húơp cuơ thïí, cíìn dûơa

vađo ríịt nhiïìu ýịu töị nhû tûđ ngûô, phong caâch, thïí thú, nhõp ăiïơu

Ngoađi ra cođn phaêo ăöịi chiïịu vúâi tû liïơu trong nhûông saâch sûu tíìm

xuíịt baên trûúâc Caâch Maơng thaâng Taâm

Nhû ăaô hoâi úê trïn, töíng söị saâch chuâng töi duđng ăïí biïn soaơn

lađ 37 cuöịn (46 tíơp) Trong söị ăoâ, kïí caê saâch Haân Nöm vađ saâch quöịc

ngûô, nhûông saâch coâ thïí xaâc ắnh ặúơc lađ xuíịt baên trûúâc Caâch Maơng

göìm 14 cuöịn Ăoâ lađ NPGT, CHG, NQPN, THQP, NGKC, ĂNQT,

QPHT, VNPS, NASL, NPNN, KSK, ANPT, THPD, TrCD, PDCD

(Xem Baêng chûô tùưt úê caâc trang 35, 36)

Múâi nhòn qua, ngûúđi ta seô nghô söị tû liïơu nùìm trong 23 cuöịn

cođn laơi lađ tû liïơu cuêa nhûông saâch ặúơc in sau nùm 1945 Trong söị

tû liïơu ăoâ, nhûông lúđi nađo ra ăúđi trûúâc Caâch maơng? Ăiïìu bùn khoùn

ăoâ quaê lađ chñnh ăaâng Nhûng ăi vađo thûơc chíịt cöng viïơc biïn soaơn,

chuâng töi thíịy phíìn lúân nhûông lúđi nùìm trong saâch xuíịt baên sau

Caâch maơng ăaô coâ mùơt trong nhûông cuöịn ra ăúđi trûúâc nùm 1945 Vò

víơy coâ thïí noâi saâch Kho tađng ca dao ngûúđi Viïơt chuê ýịu tíơp húơp

nhûông lúđi ra ăúđi tûđ trûúâc Caâch maơng Thaâng Taâm

C NHÛÔNG SAÂCH DUĐNG ĂÏÍ BIÏN SOAƠN

Tûđ trûúâc ăïịn nay, nïịu kïí tíịt caê nhûông saâch bïn caơnh nhûông

nöơi dung khaâc, coâ ghi laơi möơt söị lúđi ca dao, nïịu kïí caê nhûông saâch in

úê caâc ắa phûúng vađ nhûông saâch viïịt bùìng tiïịng nûúâc ngoađi - nïịu

tíơp húơp nhû víơy thò quy caâch biïn soaơn seô ríịt phûâc taơp Thïm möơt

lyâ do nûôa lađ tònh hònh sûu tíìm vûđa qua úê caâc ắa phûúng khöng

ăïìu Bïn caơnh möơt söị núi tiïịn hađnh cöng taâc nađy maơnh meô laơi coâ

möơt söị tónh chûa lađm ặúơc bao nhiïu hoùơc bíy giúđ múâi bùưt tay vađo

thûơc hiïơn

Do ăoâ, vúâi sûơ thíơn troơng cíìn thiïịt, ăïí coâ sûơ nhíịt quaân tûúng

ăöịi, chuâng töi chó sûu tíìm tû liïơu tûđ trong nhûông saâch Haân Nöm vađ

viïịt bùìng chûô quöịc ngûô vúâi nhûông quy ắnh ăöịi vúâi tûđng loaơi saâch

Saâch Haân Nöm

Nhûông saâch viïịt bùìng chûô Haân vađ chûô Nöm tuy khöng nhiïìu

nhûng laơi khaâ phûâc taơp Coâ möơt söị cuöịn ăaô ặúơc khùưc in, coâ nhiïìu

cuöịn múâi úê daơng cheâp tay Coâ cuöịn ăaô xaâc ắnh ặúơc nùìm vađ múâi ra

ăúđi, coâ cuöịn chûa Möơt söị cuöịn, coâ nhûông lúđi bònh giaêi nhiïìu gíịp böơi

söị tû liïơu ca dao, nïịu noâi thíơt chñnh xaâc thò ăíy chûa phaêi lađ nhûông

saâch sûu tíơp

Tuy víơy, saâch Haân Nöm laơi ra ăúđi súâm hún Ăiïìu nađy giuâp ñch

cho viïơc tòm hiïíu lõch sûê thú ca dín gian Hún nûôa, qua nhûông saâch

nađy, chuâng ta coâ dõp tòm hiïíu quan niïơm cuêa caâc nhađ Nho ăöịi vúâi

dan ca, ca dao: nhûông lúđi thuöơc loaơi nađo thò ặúơc ghi cheâp nhiïìu,

nhûông lúđi nađo thò ñt ặúơc chuâ yâ? Cuông qua saâch Haân Nöm, ngûúđi

nghiïn cûâu seô chûâng kiïịn quaâ trònh thay ăöíi úê möơt lúđi ca dao cuơ

thïí: vöịn úê trong saâch Haân Nöm nhû thïị nađo vađ khi coâ mùơt úê saâch

quöịc ngûô thò ặúơc thïm, búât, sûêa ăöíi ra sao? Chuâng ta thûê so saânh

hai trûúđng húơp sau ăíy:

An nam phong thöí thoaơi (tr 20a), Ăaơi nam quöịc tuyâ (tr 81a)

Lñ haơng ca dao (tr 4b) ghi:

Mang chiïng ăi ăíịm nûúâc ngûúđi Chùỉng kïu cuông thûê möơt vađi tiïịng chúi

Tuơc ngûô phong dao, tíơp I (baên in 1957, tr114) ghi:

Ăem chuöng ăi ăíịm nûúâc ngûúđi Chùỉng kïu, töi vaâc chuöng töi, töi vïì

Chuâng ta thíịy lúđi coâ tûđ chiïng úê nhûông saâch cöí hún

Chñnh vò nhûông lyâ do trïn mađ khi choơn saâch Haân Nöm, Nhoâm

biïn soaơn ăaô khöng aâp duơng chùơt cheô caâc tiïu chuíín choơn saâch seô

nïu úê phíìn dûúâi ăíy ăöịi vúâi caâc saâch ặúơc in bùìng chûô quöịc ngûô

Sau ăíy lađ phíìn giúâi thiïơu sú lûúơc tûđng cuöịn Tríơt tûơ caâc saâch xïịp

theo thûâ tûơ thúđi gian biïn soaơn, nhûông saâch chûa ặúơc xaâc ắnh

nùm ra ăúđi thò ăïí xuöịng cuöịi cuđng

1) Nam phong giaêi trađo (viïịt tùưt lađ NPGT)

Ăíy lađ saâch ăem ca dao diïîn giaêi thađnh thú chûô Haân, theo löịi

Kinh Thi cuêa Trung Quöịc Nhû víơy, ngûúđi soaơn khöng quan tím

ăïịn viïơc sûu tíìm, chó cöịt thûúêng thûâc nhûông phíìn ăùơc sùưc cuêa thú

chûô Haân, cuêa möơt löịi mö phoêng Nhûng muöịn thíịy ặúơn caâi hay

cuêa phíìn diïîn giaêi thò hoơ buöơc phaêi ghi nhúâ nhûông lúđi ca dao tûúng

ûâng Chñnh vò víơy, ngađy nay chuâng ta cođn ặúơc thíịy nhûông lúđi ca

dao ghi bùìng chûô Nöm trong saâch nađy

Víịn ăïì taâc giaê saâch Nam phong giaêi trađo khaâ phûâc taơp Ăíìu

tiïn, khoaêng 1988 - 1789, Tríìn Danh AÂn soaơn möơt söị lúđi Khoaêng

tûđ 1827 trúê ăi, Ngö Haơo Phu (tûâc Ngö Thïị Myô) sûu tíơp nhûông lúđi ca

dao ặúơc Tríìn Danh AÂn dõch, ăöìng thúđi dõch thïm möơt söị lúđi khaâc

vađ cheâp thađnh saâch Vïì sau, saâch nađy ặúơc Tríìn Doaôn Giaâc böí

sung, chónh lyâ vađ ăùơt tïn lađ Nam phong giaêi trađo Caê cuöịn göìm 68

chûúng

Saâch nađy ặúơc Nxb Liïîu Vùn Ăûúđng khùưc in líìn ăíìu nùm

1910 Trong möơt bađi khaêo cûâu vïì Nam phong giaêi trađo, Kiïìu Thu

Hoaơch ăùơt díịu hoêi: baên in vûđa noâi líịy tûđ nguýn caêo cuêa Tríìn

Doaôn Giaâc hay chó líịy tûđ möơt vùn baên trung gian, thíơm chñ möơt

baên cheâp laơi tûđ vùn baên trung gian nađy1

Toâm laơi, NPFT ra ăúđi khoaêng cuöịi theâ kyê XVIII ăíìu thïị kyê

XIX; baên mađ nhođm biïn soaơn sûê duơng lađ baên in tûđ nùm 1910 (ăíìu

thïị kyê XX)

Baên NPGT do Nxb Liïîu Vùn Ăûúđng in mang kyâ hiïơu AB 348

cuêa Thû viïơn Viïơn nghiïn cûâu Haân Nöm (viïịt tùưt TVHN) Ngûúđi

dõch vađ phiïn ím: Ăöî Thõ Haêo Tađi liïơu ăaânh maây (baên dõch vađ

phiïn ím) mang kyâ hiïơu D9 cuêa TVHN

2) Thanh Hoâa quan phong (THQP)

Ăíy lađ saâch viïịt bùìng chûô Nöm, sûu tíơp ca dao tónh Thanh

Hoâa sùưp xïịp theo ắa phûúng lûu truýìn (theo tûđng huýơn) do

Vûúng Duy Trinh soaơn nùm 1903 Khi phiïn ím, Hoađng Maơnh Trñ

dûơa vađo baên mang kyâ hiïơu AB 159 cuêa TVHN

Tađi liïơu ăaânh maây baên phiïn mang kyâ hiïơu DH 424 cuêa

TVVH

ÚÊ miïìn Nam trûúâc ăíy, Thanh Hoâa quan phong ặúơc Nguýîn

Duy Tiïịu phiïn ím, xuíịt baên nùm 1973 taơi Sađi Gođn Saâch nađy hiïơn

coâ úê Thû viïơn Viïơn Vùn hoơc mang kyâ hiïơu VL 88

3) Nam giao cöí kim lñ haơng ca dao chuâ giaêi (NGCK)

Ăíy lađ tíơp ca dao chûô Nöm, cheâp trong cuöịn Võ thađnh giai cuâ

tíơp biïn do Trûúđng Viïîn Ăöng baâc cöí thú cheâp trûúâc ăíy saâch

mang kñ hiïơu AB 184 cuêa TVHN

Ngûúđi soaơn ăaô chuâ troơng ăïịn viïơc sûu tíơp vađ giaêi thñch tûđng

lúđi Coâ khi ngûúđi soaơn cheâp hai hay nhiïìu lúđi coâ nhûông khña caơnh

giöịng nhau thađnh möơt cuơm chuê ăïì giaêi thñch

1 Kiïìu Thu Hoaơch, Nam phong giaêi trađo, Lõch sûê vùn baên vađ giaâ trõ vùn hoơc dín gian, Taơp chñ Vùn hoơc, Hađ Nöơi, söị 6, 1978

Hiïơn nay chûa xaâc ắnh ặúơc ngûúđi soaơn NGKC, ngûúđi phiïn

ím: Nguýîn Taâ Nhñ Theo lúđi giúâi thiïơu trong tađi liïơu ăaânh maây

baên phiïn ím thò NGKC ặúơc soaơn trong khoaêng 1902 - 1905 Tađi

liïơu phiïn ím chia lađm hai tíơp, kñ hiïơu D511, D512 cuêa TVHN

4) Ăaơi Nam quöịc tuyâ (ĂNQT)

Saâch do Ngö Giaâp Ăíơu biïn soaơn nùm 1908 Saâch nađy viïịt

bùìng chûô Nöm, chia lađm hai phíìn Phíìn ăíìu sûu tíơp tuơc ngûô,

thađnh ngûô Phíìn sau sûu tíơp ca dao Phíìn tuơc ngûô, thađnh ngûô coâ

phín loaơi Phíìn ca dao khöng phín loaơi roô rađng

Baên chûô Nöm mang kñ hiïơu AB 178 cuêa TVHN Ngûúđi phiïn

ím: Phan Ngoơc

Tađi liïơu ăaânh maây phiïn ím mang kñ hiïơu Ăiïìu kiïơn7 cuêa

TVHN

5) Quöịc phong thi tíơp húơp thaâi (QPHT)

Lađ tíơp saâch cheâp tay, göìm nhûông lúđi ca dao viïịt bùìng chûô

Nöm ặúơc dõch ra chûô Haân coâ lúđi bònh bùìng chûô Haân keđm theo

Saâch chia lađm böịn muơc lúân: Thûđa Thiïn, Tuýn Quang, Laơng Sún,

Sún Tíy Saâch mang kñ hiïơu AB 182 cuêa TVHN Ngûúđi phiïn ím

vađ dõch: Höì Tuíịn Niïm Ngûúđi hiïơu ăñnh: Nguýîn Thõ Trang

Tađi liïơu ăaânh maây baên dõch mang kñ hiïơu DH 406 cuêa TVVH

Vïì taâc giaê saâch nađy, hiïơn coâ ba yâ kiïịn khaâc nhau Coâ ngûúđi

cho lađ Nguýîn Ăùng Tuýín Coâ ngûúđi cho lađ Nguơy Khùưc Tuíìn Coâ

ngûúđi cho rùìng khöng phaêi caê hai.1

Vïì nùm soaơn, theo lúđi ngûúđi dõch baên Haân Nöm, saâch nađy

khöng ghi nùm thaâng biïn soaơn Theo sûơ khaêo cûâu cuêa Kiïìu Thu

Hoaơch, saâch nađy ặúơc Nxb Quan vùn ặúđng khùưc in vađo muđa ăöng

nùm Duy Tín, Canh Tuíịt (1910)2

1

Xin xem:

+ Lúđi giúâi thiïơu cuêa ngûúđi dõch, baên ăaânh maây, kñ hiïơu DH406 cuêa TVVH

+ Ăinh Gia Khaânh, Chu Xuín Diïn, Vùn hoơc dín gian, tíơp I, Hađ Nöơi, Nxb Ăaơi hoơc vađ

trung hoơc chuýn nghiïơp, baên in líìn thûâ hai, 1977, tr 95

+ Kiïìu Thu Hoaơch, “Nam phong giaêi trađo”, lõch sûê vùn baên vađ giaâ trõ vùn hoơc dín gian,

Bađi ăaô díîn

2

Xem: Kiïìu Thu Hoaơch, “Nam phong giaêi trađo” lõch sûê vùn baên vađ giaâ trõ vùn hoơc dín

gian, bađi ăaô díîn

6) Viïơt Nam phong sûê (VNPS)

Saâch göìm 100 chûúng Trong möîi chûúng coâ möơt lúđi ca dao

lađm tiïu ăïì, viïịt bùìng chûô Nöm, cođn phíìn giaêi nghôa, bađn baơc viïịt

bùìng chûô Haân Nguýîn Vùn Maơi biïn soaơn nùm 1914

Baên Haân Nöm mang kyâ hiïơu AB 320 cuêa TVHN Baên dõch

chia lađm hai tíơp, tíơp I mang kyâ hiïơu D15 cuêa TVHN, tíơp II mang

kyâ hiïơu D51 cuêa TVHN

ÚÊ miïìn Nam trûúâc ăíy, VNPS ặúơc xuíịt baên nùm 1972 taơi

Sađi Gođn, baên dõch cuêa Taơ Quang Phaât Saâch nađy hiïơn coâ úê Thû viïơn

Viïơn Vùn hoơc mang kñ hiïơu VV 53

7) Nam ím sûơ loaơi (NASL)

Vuô Cöng Thađnh soaơn nùm 1925 Saâch nađy sûu tíơp caê tuơc ngûô

vađ ca dao Ngûúđi soaơn chia lađm böịn quýín, sùưp xïịp tuơc ngûô, ca dao

theo chuê ăïì vađ biïíu tûúơng Saâch nađy mang kñ hiïơu HN249, HN251,

HN252 cuêa TVVH

Ngûúđi phiïn ím: Phan Ngoơc vađ Tríìn Vùn Thuơy Tađi liïơu

phiïn ím mang kñ hiïơu D246, D247, D248 cuêa TVHN

8) Nam phong nûô ngaơn thi (NPNN)

Saâch nađy chia thađnh tûđng chûúng, möîi chûúng göìm coâ phíìn

ca dao Nöm vađ phíìn thú chûô Haân bùưt chûúâc Kinh Thi

Baên Haân Nöm mang kô hiïơu AB 343 cuêa TVHN, ặúơc dõch vađ

phiïn ím trong nùm 1978 Baên phiïn ím mang kyâ hiïơu DH564

Theo lúđi dõch giaê Lï Vùn Quyânh, baên AB 343 nađy ặúơc sao cheâp tûđ

möơt baên nađo ăoâ Ngûúđi dõch cuông chûa xaâc ắnh ặúơc ngûúđi biïn

soaơn, nùm biïn soaơn, ngûúđi sao cheâp, thúđi gian sao cheâp mađ chó múâi

xaâc ắnh lađ NPNN xuíịt hiïơn sau NPGT Nhûông yâ kiïịn khaâc cuông

chûa ăi ăïịn kïịt luíơn thöịng nhíịt vïì taâc giaê saâch nađy1

9) Khííu sûê kñ (KSK)

Lađ tíơp saâch viïịt tay bùng chûô Nöm, coâ líîn möơt söị ríịt ñt chûô

Haân, sùưp xïịp ca dao theo tûđng chuê ăïì Coâ tađi liïơu noâi chûa roô taâc

1

Xem:

+ Ăinh Gia Khaânh, Chu Xuín Diïn, Vùn hoơc dín gian, tíơp I, saâch ăaô díîn, tr 95

+ Kiïìu Thu Hoaơch, “Nam phong giaêi trađo” lõch sûê vùn baên vađ giaâ trõ vùn hoơc dín gian,

bađi ăaô díîn

giaê vađ nùm biïn soaơn; coâ tađi liïơu cho biïịt Nguýîn Hûôu Quñ (ăöî cûê

nhín nùm 1886) ghi

Baên chûô Nöm mang kñ hiïơu AB 417 cuêa TVHN Ngûúđi dõch:

Nguýîn Ăûâc Vín, ngûúđi hiïơu ăñnh: Nguýîn Thõ Trang Tađi liïơu

ăaânh maây baên phiïn ím mang kñ hiïơu DH408 cuêa TVVH

10) An Nam phong thöí (ANPT)

Trong saâch nađy, bïn caơnh nhûông cíu tuơc ngûô, nhûông lúđi ca

dao bùìng chûô Nöm, thónh thoaêng coâ xen vađi lúđi chuâ thñch bùìng chûô

Haân Phíìn lúân tuơc ngûô, ca dao ặúơc xïịp theo ắa pûúng lûu truýìn

Taâc giaê lađ Tríìn Tíịt Vùn, chûa xaâc ắnh ặúơc nùm soaơn

Baên chûô Nöm lađ möơt tađi kiïơu cheâp tay kñ hiïơu AB 483 cuêa

TVHN Ngûúđi phiïn ím: Höì Tuíịn Niïm

Tađi liïơu ăaânh maây baên phiïn ím mang kñ hiïơu D10 cuêa

TVHN

11) Phoêng thi kinh quöịc (PTK)

Lađ cuöịn saâch viïịt toađn bùìng chûô Nöm, ghi cheâp ca dao, khöng

xïịp theo möơt tríơt tûơ nađo Saâch nađy phuơ cheâp trong cuöịn Lûu Bñnh

tiïíu thuýịt, kñ hiïơu Ab479 cuêa TVHN

Saâch khöng ăïì nùm soaơn vađ nùm sao cheâp, cuông khöng ghi

tïn ngûúđi soaơn vađ ngûúđi cheâp

12) Lñ haơng ca dao (LHCD)

Saâch chia lađm 165 thiïn, sùưp xïịp ca dao theo chuê ăïì, TVHN

hiïơn coâ baên cheâp tay chûô Nöm, kñ hiïơu VNv303 Ngûúđi cheâp baên

nađy lađ öng Ăùơng Duy Ön, cheâp nùm 1964 Khöng thíịy noâi ăïịn nùm

soaơn, tïn ngûúđi soaơn baên chñnh Ngûúđi phiïn ím: Phan Ngoơc

Ngûúđi hiïơu ăñnh: Hađ Huy Chûúng

Tađi liïơu ăaânh maây baên phiïn ím mang kyâ hiïơu D68 cuêa

TVHN

Nhû víơy lađ söị saâch Haân Nöm göìm 12 ăíìu saâch (15 tíơp) Trong

söị ăoâ coâ 7 saâch ăaô xaâc ắnh ặúơc nùm biïn soaơn Híìu hïịt caâc saâch

nađy ăïìu do Viïơn Nghiïn cûâu Haân Nöm vađ Viïơn Vùn hoơc töí chûâc

phiïn ím, dõch vađ hiïơu ăñnh

Saâch vûđa viïịt bùìng chûô Haân Nöm vûđa viïịt bùìng chûô quöịc

ngûô

Thuöơc loaơi nađy coâ möơt cuöịn:

Nam quöịc phûúng ngön tuơc ngûô bõ luơc (NQPN)

Saâch khöng ăïì tïn ngûúđi biïn soaơn, do Nxb Quan Vùn Ăûúđng

khùưc in nùm Giaâp Díìn niïn hiïơu Duy Tín (1914)

Saâch in vaân göî trïn giíịy baên thûúđng, dađy 45 túđ (90 tr) Möîi

trang chia thađnh hai tíìng: tíìng trïn bùìng chûô Nöm, tíìng dûúâi

bùìng chûô quöịc ngûô phiïn ím nöơi dung tíìng chûô Nöm

Saâch chuê ýịu tíơp húơp thađnh ngûô, tuơc ngûô, coâ möơt söị lúđi ca

dao

Saâch maơng kñ hiïơu R 276 cuêa TVQG, mang kñ hiïơu AB 619

cuêa TVHN

Tònh traơng baên úê TVHN khöng hoađn toađn töịt: möơt söị trang

ăíìu bõ möịi xöng vađ raâch úê tíìng chûô quöịc ngûô, phíìn sau cođn khaâ

nguýn veơn

Theo nhađ nghiïn cûâ Nguýîn Khùưc Xuýn, taơi Thû viïơn Viïîn

Ăöng baâc cöí (Pari, Phaâp) coâ saâch Nam phûúng tuơc ngûô bõ luơc, mang

kñ hiïơu AB 619, MF 170, söị 2265 DS Öng cuông ặúơc pheâp chuơp laơi

ra giíịy vađ cung cíịp cho Nhoâm biïn soaơn Kho tađng ca dao ngûúđi

Viïơt baên chuơp nađy

Saâch quöịc ngûô

Ăöịi vúâi nhûông saâch sûu tíìm in bùìng chûô quöịc ngûô, Nhoâm

ngûúđi biïn soaơn chó tíơp húơp tû liïơu úê nhûông cuöịn coâ ba tiïu chuíín

dûúâi ăíy:

1 Coâ nöơi dung chuê ýịu lađ sûu tíìm dín ca, ca dao trûúâc Caâch

maơng;

2 Xuíịt baên tûđ 1975 trúê vïì trûúâc;

3 In úê möơt trong ba ắa ăiïím trung tím cuêa nûúâc ta lađ Hađ

Nöơi, Húị, Sađi Gođn

Ăöịi vúâi nhûông cuöịn saâch ặúơc xuíịt baên nhiïìu líìn, chuâng töi

cöị gùưng choơn baên in súâm nhíịt trong söị nhûông baên mađ khaê nùng

tòm saâch cuêa Nhoâm biïn soaơn coâ thïí ăaơt túâi ặúơc Viïơc choơn baên in

súâm nhíịt nhùìm phuơc vuơ möơt cöng taâc nghiïn cûâu sau nađy Búêi vò

biïịt ặúơc nùm ra ăúđi cuêa saâch lađ xaâc ắnh ặúơc thúđi gian ghi trïn

giíịy cuêa tûđng lúđi; tûđ ăoâ bùìng caâch phöịi húơp nhiïìu biïơn phaâp (chùỉng

haơn ăöịi chiïịu vúâi vùn hoơc thađnh vùn; dûơa vađo sûơ viïơn chûâng cuêa sûê

hoơc, khaêo cöí hoơc; phín tñch caâc kiïíu cíịu truâc ngûô phaâp; xeât mö hònh

cíu vađ caâch hiïơp víìn ), tiïịn túâi xaâc ắnh lõch sûê thú ca dín gian -

möơt ăïì tađi khoa hoơc vö cuđng lyâ thuâ vađ cíìn thiïịt nhûng laơi coâ nhiïìu

khoâ khùn, phûâc taơp

Coâ möơt ngoaơi lïơ thïí hiïơn trong viïơc sûê duơng cuöịn saâch cuêa Vuô

Ngoơc Phan ÚŒ nhûông trang sau, chuâng töi seô coâ dõp noâi roô ăiïìu

nađy Theo tríơt tûơ thúđi gian ra ăúđi cuêa caâc saâch, dûúâi ăíy chuâng töi

giúâi thiïơu sú lûúơc tûđng cuöịn

1 Cíu haât goâp (CHG)

Huyđnh Tõnh Cuêa biïn soaơn, in nùm 1897 taơi Sađi Gođn

Saâch dađy 32 trang, göìm hún möơt nghòn lúđi ca dao, xïịp liïìn

víìn vúâi hònh thûâc nhû sau:

+ Daơo chúi quaân Súê líìđu Tïì, hûôu duýn thiïn lñ ngöơ ai deđ gùơp

Trong khi biïn soaơn “Muơc luơc caâc tađi liïơu vïì Vùn hoơc dín gian

Viïơt Nam” in trong saâch Tòm hiïíu tiïịn trònh vùn hoơc dín gian Viïơt

Nam (cuêa Cao Huy Ăónh, Hađ Nöơi, Nxb Khoa hoơc xaô höơi, 1974) caâc

soaơn giaê Nguýîn Quang Vinh, Tríìn Ăûâc Caâc, Vuô Töị Haêo chó tòm

thíịy úê TVQG baên in líìn thûâ tû Cíu haât goâp, S 1910

Nhađ nghiïn cûâu Nguýîn Khùưc Xuýn ăoơc vađ chuơp ặúơc taơi

Thû viïơn Quöịc Gia Phaâp baên in nùm 1897 mang kñ hiïơu 80 YÂ 2140

Öng ăaô cung cíịp cho Nbs baên chuơp nađy

2 Tuơc ngûô phong dao (TNPD)

Nguýîn Vùn Ngoơc biïn soaơn Nxb Vônh Hûng Long in líìn ăíìu

taơi Hađ Nöơi nùm 1928 Nhoâm biïn soaơn cheâp tû liïơu tûđ baên in cuêa

Nxb Minh Ăûâc Baên nađy cuông in taơi Hađ Nöơi, nùm 1957

Saâch nađy sûu tíơp caê thađnh ngûô Saâch göìm hai tíơp Tíơp I göìm

nhûông loaơi tûđ “ba chûô” (tûâc ba tiïịng) ăïịn “hai mûúi chûô” Tíơp II

göìm nhûông loaơi dađi tûđ “böịn cíu” (tûâc böịn dođng) trúê lïn Trong möîi

tíơp, úê tûđng loaơi, tuơc ngûô, ca dao laơi ặúơc xïịp theo tríơt tûơ chûô caâi

Nhû víơy, THPD ăaô kïịt húơp caê hai tiïu chuíín ăöơ dađi (söị tiïịng)

vađ tríơt tûơ chûô caâi cuêa tiïịng ăíìu ăïí sùưp xïịp ca dao

3 Tuơc ngûô ca dao (TNCD)

Phíìn ăíìu cuöịn saâch lađ tuơc ngûô, phađn sau lađ ca dao Saâch do

Phaơm Quyđnh biïn soaơn, xuíịt baên taơi Hađ Nöơi, nùm 1932 Saâch

mang kñ hiïơu P 14116 cuêa TVQG

4 Phong dao, ca dao, phûúng ngön, tuơc ngûô (PDCD)

Tuy saâch coâ tïn goơi nhû thïị nhûng thûơc ra, theo quan niïơm

cuêa Nhoâm biïn soaơn thò nöơi dung saâch nađy chó tíơp húơp ca dao

Saâch ặúơc in hai líìn, líìn thûâ nhíịt: 1934; líìn thûâ hai: 1936

Tïn saâch, söị trang úê caê hai líìn in giöịng hïơt nhau Coâ ăiïím khaâc lađ

úê líìn xuíịt baên ăíìu, tïn taâc giaê lađ Nguýîn Tíịn Chiïíu; úê líìn xuíịt

baên sau, tïn taâc giaê lađ Nguýîn Vùn Chiïíu Ăöịi chiïịu kyô thuíơt thò

hai líìn in coâ khaâc nhau möơt söị chöî vïì mùơt chñnh taê

Saâch xuíịt baên nùm 1934 mang kyâ hiïơu P.16218 cuêa TVQG

Saâch xuíịt baên nùm 1936 mang kyâ hiïơu Q.8o

208 cuêa TVXH

5 Treê con haât, treê con chúi (TCH)

Soaơn giaê: Nguýîn Vùn Vônh Líìn thûâ nhíịt in trong taơp chñ Tûâ

dín vùn uýín, söị 1 nùm 1935 Líìn thûâ hai in thađnh saâch Nxb

Alexandre de Rhodes, Hađ Nöơi, 1943 Baên in thađnh saâch, lûu trûô úê

phođng mi-cú-rö-phim TVQG Nhoâm biïn soaơn cheâp tû liïơu tûđ baên in

trong Tûâ dín vùn uýín

6 Ngaơn ngûô phong dao (NNPD)

Soaơn giaê: Nguýîn Can Möơng Líìn thûâ nhíịt in trong taơp chñ

Tû dín vùn uýín, söị 16, 18, 20, 22 nùm 1936 Líìn thûâ hai in thađnh

saâch, Nxb Alexandre de Rhodes, Hađ Nöơi, 1941 Nbs cheâp tû liïơu tûđ

baên in trong tûâ dín vùn uýín Ăïí coâ tađi liïơu nađy, Nbs cuông nhíơn

ặúơc sûơ giuâp ăúô cuêa cuơ Nguýîn Khùưc Xuýn

7 Hûúng hoa ăíịt nûúâc (HHĂN)

Troơng Toađn biïn soaơn, Sađi Gođn, Nxb Dín Chuê, nùm 1949

Saâch sùưp xïịp ca dao theo tûđng chuê ăïì vađ biïíu tûúơng Trong möîi chuê

ăïì (hoùơc biïíu tûúơng), ca dao cođn ặúơc xïịp theo tríơt tûơ chûô caâi Saâch

mang kñ hiïơu Vv 3176 cuêa TVVH

8 Tiïịng haât ăöìng qú (THĂQ)

Saâch khöng ghi tïn taâc giaê, Hađ Nöơi, Nxb Nguýîn Du, 1952

Saâch mang kñ hiïơu M 20543 cuêa TVQG

9 Cöí Viïơt phong giao (CVPD)

Saên Ăònh Nguýîn Vùn Thñch tíơp húơp 300 lúđi ca dao (möîi lúđi

hai dođng) liïìn víìn Saâch khöng ăïì nùm vađ núi xuíịt baên Theo sûơ

tòm hiïíu cuêa chuâng töi, CVPD coâ thïí ặúơc xuíịt baên úê Húị, khoaêng

nhûông nùm nùm mûúi

10 Tuơc ngûô vađ dín ca Viïơt Nam (VNP1)

Vuô Ngoơc Phan biïn soaơn, Hađ Nöơi, Nxb Vùn Sûê Ăõa, 1956

Saâch göìm hai tíơp, chia lađm nhiïìu chûúng muơc, trong möîi chûúng

muơc, sau phíìn tiïíu luíơn lađ phíìn sûu tíìm Nhû víơy, saâch nađy sùưp

xïịp tû liïơu theo chuê ăïì

11 Hođ miïìn Nam (HMN)

Saâch khöng ăïì tïn taâc giaê Lï Thõ Minh xuíịt baên taơi Sađi Gođn

nùm 1956

12 Haât phûúđng vaêi (HPV)

Ninh Viïịt Giao biïn soaơn, Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoâa, 1961 Saâch

nađy sûu tađm haât phûúđng vaêi úê Nghïơ Tônh Sau phíìn giúâi thiïơu,

phíìn sûu tíơp sùưp xïịp caâc lúđi ca theo trònh tûơ cuöơc haât; nhûông bađi

múê ăíìu, haât vađo cuöơc, haât tûđ giaô

13 Dín ca quan hoơ Bùưc Ninh (QHBN)

Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoâa, 1962 Sau ba chûúng tiïíu luíơn,

Nguýîn Vùn Phuâ, Lûu Hûôu Phûúâc, Nguýîn Viïm, Tuâ Ngoơc ăaô sùưp

caâc lúđi ca theo böịn phíìn: nhûông bađi múê ăíìu, nhûông bađi vađo giûôa

cuöơc, nhûông bađi tûđ giaô, nhûông bađi chûa roô gioơng, loaơi nađo nhíịt

ắnh Trong ba phađn ăíìu, lúđi ca laơi ặúơc xïịp theo gioơng (lađn ăiïơu)

14 Haât xoan (HX)

Saâch khöng tïn taâc giaê, Hađ Nöơi, Nxb Ím nhaơc, 1962 Trong

tíơp nađy, lúđi ca ặúơc giúâi thiïơu keđm vúâi nhaơc

15 Dín ca miïìn Nam Trung böơ (DCNTB)

Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoâa, 1963 Saâch göìm hai tíơp Tíơp I do

Tríng Viïơt Ngûô, Trûúng Ăònh Quang, Hoađng Chûúng sûu tíìm,

Xuín Diïơu giúâi thiïơu Tíơp II do Tríìn Viïơt Ngûô, Trûúng Ăònh

Quang sûu tíìm, Xuín Diïơu viïịt lúđi baơt Saâch sùưp xïịp dín ca theo

tûđng thïí loaơi nhoê: hođ höị, lñ, haât, bađi chođi

16 Ca dao Viïơt Nam trûúâc Caâch maơng (CDTCM)

Viïơn Vùn hoơc, Trûúđng Ăaơi hoơc Töíng húơp Hađ Nöơi vađ Trûúđng

Ăaơi hoơc Sû phaơm Vinh töí chûâc sûu tíìm, biïn soaơn Hađ Nöơi, Nxb

Vùn hoơc, 1963 Saâch nađy sùưp xïịp ca dao theo chuê ăïì

17 Ca dao sûu tíìm úê Thanh Hoâa (CDTH)

Nhoâm Lam Sún sûu tíìm biïn soaơn, Vuô Ngoơc Khaânh giúâi

thiïơu, Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoơc, 1963 Saâch nađy cuông sùưp xïịp ca dao

theo chuê ăïì

18 Haât gheơo (dín ca Phuâ Thoơ) (HGPT)

Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoâa nghïơ thuíơt, 1963 Lúđi giúâi thiïơu cuêa

Nxb cho biïịt Ngoơc Oaânh lađ ngûúđi ghi ím nhûông bađi trong tíơp nađy

19 Dín ca Thanh Hoâa (DCTH)

Nhoâm Lam Sún sûu tíìm, biïn soaơn Vuô Ngoơc Khaânh giúâi

thiïơu, Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoơc, 1965 DCTH sùưp xïịp dín ca theo tûđng

thïí loaơi nhoê: haât gheơo, hođ söng Maô, haât khuâc Tônh Gia

20 Dín ca Bònh Trõ Thiïn (DCBTT)

Tríìn Viïơt Ngûô, Thađnh Duy sûu tíìm, biïn soaơn, Thanh Tõnh,

Tríìn Viïơt Ngûô giúâi thiïơu, Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoơc, 1967 ÚŒ ăíy dín

ca ặúơc xïịp theo ba thïí loaơi nhoê: hođ, haât, lñ

21 Tuýín tíơp vùn chûúng nhi ăöìng, quýín I: Ca dao nhi ăöìng

(CDNĂ)

Doaôn Quöịc Sô biïn soaơn, Sađi Gođn, Nxb Saâng taơo, 1969

22 Thú dín ca dín gian Viïơt Nam (choơn loơc) (TCDG)

Buđi Vùn Nguýn, Ăöî Bònh Trõ biïn soaơn, Hađ Nöơi, Nxb Giaâo

duơc, 1969

23 Thi ca bònh dín Viïơt Nam (TCBD)

Nguýîn Tíịn Long vađ Phan Canh biïn soaơn, Sađi Gođn, Nhađ

xuíịt baên Söịng múâi, Saâch göìm böịn tíơp Tíơp I: xuíịt baên nùm 1969,

tíơp II: 1970, tíơp III: 1971 Trong ba tíơp ăíìu, ca dao ặúơc xïịp theo

chuê ăïì, trong möîi chuê ăïì, ca dao cođn ặúơc xïịp theo tríơt tûơ chûô caâi

Trong tíơp cuöịi, dín ca ặúơc sùưp xïịp theo tûđng thïí loaơi cuơ thïí nhoê

24 Tuơc ngûô ca dao dín ca Viïơt Nam (VNP7)

Trong caâc líìn xuíịt baên trûúâc, Saâch nađy mang tïn Tuơc ngûô vađ

dín ca Viïơt Nam Líìn xuíịt baên thûâ baêy nađy khöng ăún thuíìn chó

coâ viïơc thay ăöíi tïn saâch

Trong líìn xuíịt baên nađy, saâch göìm möơt tíơp vúâi söị trang khaâ

ăöì söơ (556 tr) Söị lúđi ca dao, dín ca ặúơc böí sung khaâ nhiïìu Ngûúơc

laơi, cuông coâ möơt söị ñt lúđi chó thíịy úê líìn xuíịt baên ăíìu, úê líìn nađy

khöng coâ Coâ möơt söị lúđi tuy ăaô coâ mùơt úê caê hai líìn xuíịt baên nhûng

úê líìn nađy coâ sûơ sûêa ăöíi möơt söị tûđ ngûô Tuơc ngûô, ca dao víîn ặúơc

xïịp theo chuê ăïì Khaâc vúâi nhûông líìn in trûúâc, líìn nađy dín ca ặúơc

taâch thađnh möơt phíìn riïng Trong phíìn nađy, dín ca ặúơc xïịp theo

tûđng thïí loaơi nhoê: haât xíím, haât tröịng quín, haât ru em

Vò nhûông lyâ do trïn Nhoâm biïn soaơn duđng caê cuöìn saâch nađy

ăïí líịy tû liïơu Saâch xuíịt baên nùm 1971, Hađ Nöơi, Nxb Khoa hoơc xaô

höơi

25 Ca dao ngaơn ngûô Hađ Nöơi (CDHN)

Chu Hađ, Taêo Trang, Triïu Dûúng, Phaơm Hođa biïn soaơn Höơi

vùn nghïơ Hađ Nöơi xuíịt baên líìn ăíìu nùm 1971, líìn thûâ hai nùm

1972 Saâch chia lađm hai phíìn, phíìn ăíìu lađ ca dao; phíìn sau; tuơc

ngûô Trong möîi phíìn, tû liïơu ăïìu ặúơc sùưp xïịp theo chuê ăïì

Nhoâm biïn soaơn cheâp tû liïơu tûđ baên in nùm 1972

26 Húơp tuýín thú vùn Viïơt Nam Vùn hoơc dín gian (HT)

Vuô Ngoơc Phan, Taơ Phong Chíu, Phaơm Ngoơc Hi biïn soaơn, Hađ

Nöơi, Nxb Vùn hoơc, 1972 Saâch göìm nhiïìu phíìn Phíìn ca dao xïịp

theo chuê ăïì Phíìn dín ca xïịp theo tûđng thïí loaơi nhoê: haât vui chúi

treê em, haât ru em, haât tröịng quín

27 Haât gheơo (dín ca Vônh Phuâ) (HGVP)

Nguýîn Ăùng Hođe sûu tíìm vađ ghi ím, Hađ Nöơi, Nxb Vùn hoâa,

1974 Trong saâch nađy, lúđi ca ặúơc giúâi thiïơu keđm vúâi nhaơc

Vïì saâch quöịc ngûô, chuâng töi ăaô giúâi thiïơu vùưn tùưt tûđng cuöịn

Tíịt caê göìm 25 ăíìu saâch (göìm 31 tíơp) Nhûông saâch nađy ăïìu coâ nöơi

dung chñnh lađ sûu tíìm, biïn soaơn dín ca, ca dao Vïì núi xuíịt baên,

20 cuöịn ặúơc xuíịt baên úê Hađ Nöơi, 4 cuöịn úê Sađi Gođn, 1 cuöịn úê Húị(?)

Vïì thúđi gian xuíịt baên, nhûông saâch in trûúâc nùm 1945 lađ 4 cuöịn

(göìm 5 tíơp), trong söị nađy chó coâ möơt cuöịn in trûúâc nùm 1930 lađ Tuơc

ngûô phong dao (hai tíơp)

II QUY CAÂCH BIÏN SOAƠN

A PHÍN BIÏƠT LÚĐI, BAÊN KHAÂC, BAÊN SAI

Möơt lúđi thûúđng coâ hiïìu baên khaâc nhau Hiïơn tûúơng coâ baên

khaâc (thûúđng ặúơc goơi lađ dõ baên) lađ möơt ăùơc ăiïím cuêa dín ca, ca

dao Möơt lúđi A cuơ thïí luön luön ặúơc lûu truýìn trong khöng gian

vađ thúđi gian Tûđng nùm thaâng, tûđng ắa phûúng, tûđng nhoâm ngûúđi,

tûđng caâ nhín tiïịp thu, ghi nhúâ, diïîn xûúâng, lûu truýìn möơt lúđi ăïìu

in díịu vađo noâ, lađm cho noâ biïịn ăöíi Sûơ biïịn ăöíi nađy lađ liïn tuơc nađy

vađ hiïơn tûúơng coâ baên khaâc lađ tíịt ýịu trong quaâ trònh nađy: Víơn ăöơng

ăïịn möơt thúđi ăiïím nhíịt ắnh, (hoùơc möơt ắa phûúng nhíịt ắnh), lúđi

A seô thay ăöíi vúâi möơt trong hai khaê nùng:

1 A thay ăöíi vûúơt quaâ ăöơ, trúê thađnh lúđi khaâc, lađ B chùỉng haơn

2 A thay ăöíi chûa vûúơt quaâ ăöơ, víîn lađ noâ nhûng coâ thïm sùưc

thaâi múâi lađ A, chùỉng haơn

A vađ B lađ hai lúđi Cođn A vađ A, lađ hai baên khaâc nhau cuêa möơt

lúđi (Trong caâ saâch sûu tíìm dín ca, ca dao trûúâc ăíy, khi trònh bađy

nhûông lúđi göìm nhiïìu baên khaâc nhau, ngûúđi soaơn saâch thûúđng choơn

möơt baên lađm baên chñnh vúâi khöí chûô in nhoê hún vađ coâ khi chó ghi

nhûông tiïịng khaâc so vúâi baên chñnh)

Caâc lúđi vúâi nhûông baên khaâc cuêa chuâng lûu hađnh trong dín

gian Nhûông ngûúđi sûu tađm ăaô ghi laơi vúâi nhíơn thûâc chuê quan cuêa

hoơ Khi nhíơn thûâc nađy phuđ húơp vúâi thûơc tïị khaâch quan cuêa möîi lúđi

thò caâc baên khaâc trong saâch sûu tađm lađ ăaâng tin cíơy Traâi laơi, khi

nhíơn thûâc nađy lađ sai thò nhûông hiïơn tûúơng ặúơc goơi lađ baên khaâc

trong saâch sûu tíìm íịy thûơc chíịt lađ nhûông baên sai vò chuâng khöng

phaên aânh ăuâng nhûông baên khaâc coâ thûơc cuêa möîi lúđi dín ca, ca dao

Chùỉng haơn khaâ nhiïìu saâch ăaô cheâp:

Lûún ngùưn laơi chï traơch dađi

Nïịu cheâp thïị nađy thò khöng ñt ngûúđi ăaô hiïíu trai úê ăíy lađ

“loađi ăöơng víơt thín mïìm, voê cûâng söịng úê söng höì, vuđi trong caât

buđn”2

Vađ coâ leô nhûông ngûúđi cheâp cuông hiïíu nhû víơy Nhûng trong

thûơc tïị lađm gò coâ con trai lïơch möìm? Chñnh ra lúđi nađy noâi ăïịn con

caâ chai lađ “loaơi caâ deơt mònh vađ lïơch miïơng”3 Nhû víơy, Thúđn bún

meâo miïơng chï Trai lïơch möìm lađ baên sai, khöng phaêi dõ baên cuêa

Thúđn bún meâo miïơng chï chai lïơch möìm

Chuâng ta cođn coâ thïí díîn ra nhiïìu thñ duơ nûôa Ăíy lađ möơt baên

sai:

Chùỉng ngon cuông baân la dong

Ăuâng ra lađ:

Chaê ngon cuông baânh laâ dong

Ăíy laơi lađ möơt baên sai:

Chi ngon bùìng goêi caâ nhöìng

Ăuâng ra lađ:

Chi ngon bùìng goêi caâ nhöìng

Trong khi biïn soaơn, gùơp nhûông baên sai, chuâng töi sûêa laơi

theo baên ăuâng

Ăûâng trûúâc nhiïìu baên Nhoâm biïn soaơn cöị gùưng nhíịt quaân

theo möơt quy ûúâc ăïí xaâc ắnh ăíu lađ nhûông baên khaâc nhau cuêa

cuđng möơt lúđi, ăíu lađ nhûông lúđi khaâc biïơt

Nhû chuâng töi ăaô trònh bađy, möîi lúđi lađ möơt cú cíịu tûúng ăöịi

troơn veơn, coâ mùơt nöơi dung vađ mùơt hònh thûâc Qui ûúâc mađ chuâng töi

cùn cûâ ăïí xaâc ắnh lúđi vađ baên khaâc ặúơc thïí hiïơn trong ba trûúđng

2 Lađ hai lúđi khaâc biïơt khi hai baên coâ nöơi dung giöịng nhau mađ

hònh thûâc nghïơ thuíơt khaâc ngau:

Hai lúđi trïn khaâc nhau vïì mùơt hònh thûâc thïí hiïơn úê víìn thú lađ

hònh aênh (bùưt cua vađ ăöịt than)

3 Lađ möơt lúđi khi hai baên coâ cuđng möơt nöơi dung, nhûng mùơt

hònh thûâc khaâc nhau vïì chi tiïịt

B VÍỊN ĂÏÌ CHÑNH TAÊ VAĐ MÖƠT SÖỊ QUY ÛÚÂC

Vïì mùơt chñnh taê, chuâng töi cùn cûâ vađo cuöịn Tûđ ăiïín chñnh taê

phöí thöng do Viïơn vùn hoơc xuíịt baên, Hađ Nöơi, 1963 vađ cuöịn Tûđ ăiïín

chñnh taê tiïịng Viïơt cuêa nhoâm taâc giaê Hoađng Phï (chuê biïn), Lï Anh

Hiïìn, Ăađo Thaên, - Hađ Nöơi, Nxb Giaâo duơc, 1988 Khi gùơp trûúđng húơp

mađ caâc saâch trûúâc ăíy khöng theo ăuâng caâch viïịt íịy, Nhoâm biïn

soaơn seô sûêa laơi Chùỉng haơn TCBD IV tr 343 - 345 vađ THPD II tr

140 - 141 ăïìu cheâp:

Öng trùỉng öng trùng Xuöịng chúi öng Chñnh Öng Chñnh cho moô Xuöịng chúi nöìi troô

Nhûông tiïịng troô ăïìu ặúơc sûêa laơi lađ choô Trong nhûông trûúđng

húơp nhû víơy, ăïí khoêi rûúđm, khi sûêa laơi cho ăuâng chñnh taê, chuâng

töi xin ặúơc miïîn chuâ thñch

Nhoâm biïn soaơn cuông boê caâc díịu chíịm (.), díịu phaêy (,) cuöịi

caâc dođng thú, trûđ díịu chíịm hïịt möơt lúđi

Qui tùưc viïịt hoa hiïơn nay chûa ặúơc thöịng nhíịt Trong saâch

nađy, tïn ăíịt, tïn ngûúđi ăïìu viïịt hoa, khöng coâ díịu gaơch nöịi giûôa

caâc tiïịng Thñ duơ:

+ Hađ Nöơi, Húị, Nam Hađ, Nghïơ Tônh, Nöơi Dúơ, Yïn Thïị

+ Nguýîn Vùn Maơi, Nguýîn Ăùng Tuýín, Lï Thõ Minh, Phan

Canh

Chuâng töi viïịt hoa caâc tiïịng: Buơt, Phíơt, Tiïn, Nguýơt Laôo,

(öng) Tú, (bađ) Nguýơt

Riïng trúđi vađ trùng, coâ khi viïịt hoa, coâ khi khöng Viïịt hoa

trong nhûông trûúđng húơp nhû sau:

Öng Trùng mađ baêo öng Trúđi Nhûông ngûúđi haơ giúâi lađ ngûúđi nhû Tiïn Öng Trúđi múâi baêo öng Trùng:

Nhûông ngûúđi haơ giúâi mùơt nhùn nhû tûúđu

Viïịt thûúđng trong nhûông trûúđng húơp nhû sau:

Trïn trúđi coâ ăaâm míy xanh

ÚÊ giûôa míy trùưng, xung quanh míy vađng

Nhûông tiïịng sau ăíy viïịt thûúđng: cheđ maơn haêo, giûúđng tađu,

noân nghïơ, mùưm nghïơ

Nhoâm biïn soaơn chó phín biïơt chaê vađ chùỉng, díìu, díîu vađ duđ,

phuơng vađ phûúơng trong trûúđng húơp nhûông tiïịng nađy ặâng ăíìu möơt

lúđi

Thñ duơ:

1 Chaê nïn cúm chaâo gò ăíu

Trúê vïì ăíịt cuô haâi díu nuöi tùìm (NASL IV 55a)

2 Chùỉng nïn cúm aâo gò ăíu

Ta vïì úê baôi haâi díu chùn tùìm

(NGCK 113b, PTK 14a) Trûúđng húơp trïn thò phín biïơt Cođn trûúđng húơp sau thò coi lađ

möơt

1 Traâch cha, traâch meơ nhađ chađng

(TNPD II 171)

2 Traâch cha, traâch meơ nhađ chađng

(VNP 1I 121) Nhûông trûúđng húơp sau duy trò caê hai caâch viïịt: biïín=bïí; (luâa)

giöî=tröî, röî; ăíơu = ăöî; Nam vö = Namö, Nam mö; nađng = nûúđng;

nhađnh = cađnh; phuơng (hoađng) = phûúơng; thúđi = thò; víìng (trùng) =

vûđng; (quan) voô = vuô

C LÛÚƠC BOÊ TIÏỊNG ĂÏƠM, TIÏỊNG LAÂY, TIÏỊNG ẶA HÚI

Ăöịi vúâi dín ca, khi tíơp húơp lúđi ca vađo cöng trònh nađy, Nhoâm

biïn soaơn lûúơc boê möơt söị tiïịng Thñ duơ vïì viïơc boê tiïịng ăïơm, tiïịng

ặa húi: VNP7 ghi nguýn vùn nhû sau:

A la khoan öị khoan a,

Ö rö tña, baơc hađ cuông tña (aâ lađ phađn a) Ngoơn lang giím, ngoơn mña cuông giím (aâ lađ phađn a) Anh thíịy em töịt maô anh líìm (aâ lađ phađn a)

Bíy giúđ anh roô laơi (aâ lađ phađn a) Vađng cíìm lađ anh cuông buöng (lađ khoan hođ khoan)

Khi ặa vađo saâch nađy, chuâng töi ghi l ađ:

Ö rö tña, baơc hađ cuông tña Ngoơn lang giím, ngoơn mña cuông giím Anh thíịy em töịt maô anh líìm

Thñ duơ vïì viïơc boê tiïịng laây: VNP 7 425 ghi:

Nhíịt qúị, nhõ lan Nhíịt xinh, nhíịt lõch, khön ngoan ăuê trùm chiïìu

Ai chaê níng niu Ngûúđi khön ai chaê níng niu Hoa thúm ai chaê chùưt chiu trïn cađnh Cho hay lađ thoâi hûôu tònh

Vò hoa nïn phaêi laânh mònh tòm hoa

Baên mađ Nhoâm biïn soaơn ghi sau khi lûúơc boê lađ:

Nhíịt qúị, nhõ lan Nhíịt xinh nhíịt lõch khön ngoan trùm chiïìu Ngûúđi khön ai chaê níng niu

Hoa thúm ai chaê chùưt chiu trïn cađnh Cho hay lađ thoâi hûôu tònh

Vò hoa nïn phaêi laânh mònh tòm hoa

BAÃNG CHÛÄ TÙÆT

I

4 CDTCM Ca dao Viïåt Nam trûúác Caách maång

9 DCNTB I Dên ca miïìn Nam Trung böå, têåp I

10 DCNTB II Dên ca Nam Trung böå, têåp II

20 KSK Khêíu sûã ky

24 NASL III Nam êm sûå loaåi, quyïín III

26 NGCK Nam giao cöí kim lô haång ca dao chuá giaãi

31 PDCD Phong dao, ca dao, phûúng ngön, tuåc ngûä

35 TCBD I Thi ca bònh dên Viïåt Nam, têåp I

39 TCDG Thú ca dên gian Viïåt Nam choån loåc

46 TNPD II Tuåc ngûä vaâ dên ca Viïåt Nam

47 VNP1 II Tuåc ngûä vaâ dên ca Viïåt Nam,

xuêët baãn lêìn thûá nhêët, têåp II

48 VNP7 Tuåc ngûä ca dao dên ca Viïåt Nam,

xuêët bẫn lêìn thûá bẫy

TVHN Thû viïån Viïån Nghiïn cûáu Hấn Nưm

TVXH Thû viïån Viïån thưng tin khoa hổc xậ hưåi

KHO TAÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT

SÙÆP XÏËP THEO TRÊÅT TÛÅ CHÛÄ CAÁI

CUÃA TIÏËNG ÀÊÌU

LÚĐI DÍÎN

1) ĂÙƠC ĂIÏÍM VAĐ ÝU CÍÌU CUÊA HÏƠ THÖỊNG NAĐY

Phíìn nađy lađ kho chûâa dín ca, ca dao cuêa saâch Kho tađng ca

ngûúđi Viïơt Tíịt caê söị lúđi dín ca, ca dao ặúơc sùưp xïịp theo tríơt tûơ

chûô caâi

Qua ăíy chuâng töi seô giúâi thiïơu vúâi baơn ăoơc:

- khöịi lûúơng dín ca, ca dao Viïơt Nam nùìm trong 46 tíơp saâch

ăaô giúâi thiïơu úê phaơm vi sûu tíơp vađ qui caâch biïn soaơn;

- baên chñnh vađ caâc baên khaâc cuêa tûđng lúđi vúâi xuíịt xûâ cuơ thïí;

- söị líìn xuíịt hiïơn trïn caâc saâch cuêa tûđng baên chñnh vađ baên

khaâc;

- thúđi gian xuíịt hiïơn trïn caâc saâch cuêa tûđng lúđi, kïí caê baên

chñnh vađ baên khaâc (cùn cûâ vađo thúđi gian ra ăúđi cuêa nhûông cuöịn

saâch ghi lúđi ăoâ);

- caâc phíìn, caâc ýịu töị truđng lùơp vađ öín ắnh cuêa tûđng lúđi; caâc

ýịu töị khaâc biïơt, biïịn ăöíi trong quaâ trònh lûu truýìn qua caâc thúđi

kyđ lõch sûê vađ qua tûđng ắa phûúng

Do nhûông ýu cíìu nhiïìu mùơt ăoâ vađ trûúâc möơt khöịi lûúơng dín

ca, ca dao ăöì söơ, cíìn phaêi coâ möơt quy caâch giúâi thiïơu tó mó, vađ tûúng

ăöịi nhíịt quaân Sau ăíy lađ quy caâch cuơ thïí

2) CAÂC KHAÂI NIÏƠM, KYÂ HIÏƠU

a) Tïn goơi cuêa lúđi: göìm chûô caâi ặâng ăíìu möîi lúđi vađ söị thûâ thûơ

cuêa lúđi ăoâ Thñ duơ:

-A1 lađ tïn goơi cuêa lúđi:

Ai ùn cau cûúâi thò ăïìn

- B177 lađ tïn goơi cuêa lúđi:

Bao giúđ cho gaơo beân sađng

- C 380 lađ tïn goơi cuêa lúđi:

Cha ăúđi caâi aâo raâch nađy

b) Baên chñnh, baên khaâc: Khi möơt lúđi ặúơc ghi úê nhiïìu Saâch,

chuâng ta coâ nhiïìu baên cuêa lúđi ăoâ Möơt trong nhûông baên naây ặúơc

choơn lađm baên chñnh, nhûông baên cođn laơi lađ baên khaâc Coâ trûúđng húơp

nhiïìu baên giöịng baên chñnh thò tíịt caê caâc baên ăoâ ăïìu lađ baên chñnh

Viïơc phín ra caâc baên chñnh vađ caâc baên khaâc chuê ýịu nhùìm giuâp cho

viïơc biïn soaơn, trònh bađy ặúơc dïî dađng, tiïịt kiïơm vïì mùơt íịn loaât

Baên chñnh seô ặúơc in toađn böơ, baên khaâc seô chó in nhûông dođng coâ

tiïịng khaâc biïơt Baên ặúơc choơn lađm baên chñnh coâ giaâ trõ nhíịt ắnh

ăöịi vúâi viïơc nghiïn cûâu, thûúêng thûâc nhûng khöng phaêi bao giúđ baên

chñnh cuông coâ giaâ trõ hún baên khaâc Sûơ ăöịi chiïịu, so saânh giûôa baên

chñnh vađ caâc baên khaâc, trong nhûông trûúđng húơp cuơ thïí, seô ăem laơi

cho ngûúđi nghiïn cûâu nhiïìu kïịt luíơn thuâ võ

Baên khaâc thûúđng ặúơc viïịt tùưt bùìng hai kyâ hiïơu BK (viïịt hoa)

vađ bk (viïịt thûúđng) BK lađ baên khaâc ruât ra tûđ möơt cuöịn saâch khaâc

vúâi caâc cuöịn coâ baên chñnh; bk lađ baên khaâc cuêa möơt BK (trong

trûúđng húơp caê hai baên bk vađ BK ăïìu cuđng úê möơt saâch)

c) Dođng: dođng xeât vïì mùơt hònh thûâc, khöng xeât theo nöơi dung

Cûâ möơt dođng thú lađ möơt dođng Chûô caâi in thûúđng, khöng ăùơt trong

ngoùơc ăún, ăïí úê cuöịi dođng, lađ tïn goơi cuêa dođng ăoâ

d) Daơng: Coâ hiïơn tûúơng möơt lúđi göìm nhiïìu baên vađ sûơ khaâc

nhau giûôa caâc baên nađy ríịt phûâc taơp (tuy nhiïn chûa khaâc ăïịn mûâc

trúê thađnh lúđi riïng biïơt) Gùơp nhûông trûúđng húơp nhû víơy Nhoâm

biïn soaơn seô qui nhûông baên gíìn nhau thađnh möơt daơng Chûô caâi in

thûúđng ăùơt trong ngoùơc ăún úê caơnh tiïịng ăíìu cuêa möơt baên lađ kñ

hiïơu cuêa möơt daơng

ă) Sûêa laơi vađ Xem thïm lađ hai kyâ hiïơu cuêa nhoâm biïn soaơn ăïí

úê cuöịi möơt söị lúđi

Sau ăíy lađ möơt söị thñ duơ:

Thñ duơ 1:

HVP 118 Ăíy lađ lúđi D33 vađ lađ trûúđng húơp ăún giaên nhíịt Chó coâ möơt

baên ặúơc ghi trong möơt cuöịn saâch

Thñ duơ 2: Loaơi lúđi phûâc hún, coâ baên chñnh lađ BK:

HPV 164 NASL I 22b NGCK 118b TCBD I 199 TNPD I 17

BK a - Ai ùn cau cûúâi thò xin AJPT 19a

- Ai ùn tríìu cûúâi thò ăïìn LHCD 41a NPNN 7b

b - Tuöíi töi cođn beâ chûêa nïn líịy chöìng ĂNQT 104b

- Tuöíi em cođn beâ chûêa nïn líịy chöìng ĂNQT NPGT 26b

- Tuöíi töi cođn nhoê chûêa nïn líịy chöìng LHCD

- Tuöíi em cođn nhoê chûêa nïn líịy chöìng NPNN

Chuâng ta thíịy lúđi A1 nađy coâ möơt baên chñnh ặúơc ghi trong 5

saâch (Haât phûúđng vaêi, trang 164; Nam ím sûơ loaơi, tíơp I, trang 22b;

Nam giao cöí kim lñ haơng ca dao chuâ giaêi, trang 118b; Thi ca bònh

dín Viïơt Nam, tíơp I, trang 199; Tuơc ngûô phong dao, tíơp I, trang

17) vađ 5 baên khaâc

Ăíy lađ baên khaâc úê ANPT (An Nam phong thöí thoaơi, tr19a):

Ai ùn cau cûúâi thò xin

Tuöíi em cođn beâ chûa nïn líịy chöìng

Baên khaâc úê ĂNQT (Ăaơi Nam quöịc tuyâ, tr 104b):

Ai ùn cau cûúâi thò ăïìn

Tuöíi töi cođn beâ chûêa nïn líịy chöìng

Baên khaâc úê LHCD (Lñ haơng ca dao, tr 26b):

Ai ùn tríìu cûúâi thò ăïìn Tuöíi töi cođn nhoê chûêa nïn líịy chöìng

Baên khaâc úê NPGT (Nam phong giaêi trađo, tr26b):

Ai ùn cau cûúâi thò ăïìn

Tuöíi em cođn beâê chûêa nïn líịy chöìng

Baên khaâc úê NPNN (Nam phong nûô ngaơn thi, tr 7b):

Ai ùn tríìu cûúâi thò ăïìn Tuöíi em cođn nhoê chûêa nïn íịy chöìng

Nhû thïị lađ lúđi A1 coâ möơt baên chñnh ặúơc ghi trong 5 saâch vađ 5

baên khaâc ặúơc ghi trong 3 saâch Nam phong giaêi trađo ra ăúđi vađo

cuöịi thïị kyê XVIII ăíìu thïị kyê XIX Víơy trong tònh hònh tađi kiïơu

hiïơn coâ, ta coâ thïí kïịt luíơn lúđi A1 ặúơc ghi laơi súâm nhíịt tûđ cuöịi thïị

kyê XVIII ăíìu XIX

Thñ duơ 3: Loaơi lúđi coâ kyâ hiïơu bk:

909 Chim khön ăíơu noâc nhađ quan

Trai khön tòm vúơ, gaâi ngoan tòm chöìng Xûa nay nhûông baơn maâ höìng a Thađ híìu quín tûê hún chöìng tiïíu nhín b

QPHT 14a

BK a - Xûa nay cuđng baơn maâ höìng NGCK 106a

- Xûa nay nhûông keê maâ höìng ĂHQT 104a

- Baêo cho nhûông khaâch maâ höìng bk TNPD II 58

b - Thađ híìu quín tûê hún chöìng ăíìn ngu

TCBD III 146 THPD II

- Ăaô híìu quín tûê hún chöìng tiïíu nhín PTK 17a

ÚÊ lúđi C 909, ta thíịy coâ möơt baên chñnh ặúơc ghi úê QPHT vađ

böịn BK ặúơc ghi 4 saâch (ĂNQT 104a TCBD III 146, THPD II 58,

PTK 17a) Hiïơn tûúơng ăaâng chuâ yâ úê ăíy lađ saâch TNPD tíơp II, cuđng

möơt trang 58 coâ hai baên

Ăíy lađ möơt baên:

Chim khön ăíơu noâc nhađ quan Trai khön tòm vúơ, khaâi ngoan tòm chöìng Xûa nay nhûông baơn maâ höìng

Thaâ hêìu quên tûã hún chöìng àêìn ngu Àêy laâ baãn nûäa:

Chim khön àêåu noác nhaâ quan Trai khön tòm vúå, gaái ngoan tòm chöìng

Baão cho nhûäng khaách maá höìng

Thaâ hêìu quên tûã hún chöìng àêìn ngu Caã hai baãn naây àïìu laâ baãn BK cuãa baãn chñnh in trong QPHT, nhûng

baãn dûúái laåi laâ baãn khaác cuãa baãn trïn (cuâng möåt cuöën saách)

Thñ duå 4: Loaåi lúâi coá daång:

1752 (a) Cöí tay em trùæng nhû ngaâ

Con mùæt em liïëc nhû laâ dao cau Miïång cûúâi nhû thïí hoa ngêu Caái khùn àöåi àêìu nhû thïí hoa sen

HHÀN 165 HT 158 THÀQ 3 THPD II 49 VNP1 I 67 VNP7 192

Em thêëy chaâng lõch sûå em muöën laâm quen vúái chaâng HASL II 10a

BK RDCD 10:

Cöí tay em trùæng nhû ngaâ

Con mùæt em sùæc hún àaâ dao cau

Miïång cûúâi nhû caánh hoa ngêu Noán àöåi trïn àêìu nhû caánh hoa sen

Àêëy vaâng àêy cuäng àöìng àen Àêëy hoa soái trùæng àêy sen Têy Höì

Thñ duå 5: Trûúâng húåp Nbs phaãi sûãa laåi:

1720 Cö kia con gaái nhaâ ai

Maâ cö ùn noái döng daâi hûã cö

Cö àiïn cö daåi cö röì

Cö ra keã chúå cö vöì lêëy trai

Sûãa laåi: Cö àiïu = cö àiïn

Thñ duå 6: Trûúâng húåp coá daång vaâ muåc Xem thïm:

95 (a) Caái coâ maây möí caái töm

Caái töëm quùåp laåi, laåi öm caái coâ Caái coâ maây möí caái trai

Caái trai quùåp laåi laåi nhai caái coâ

HT 268 TCBD IV 335 THPD II 28 VHP1 II 33 (b) Con coâ maâ möí caái trai

Caái trai quùåp laåi maâ nhai caái coâ Caái coâ maâ möí caái töm

Caái töm quùåp laåi maâ öm caái coâ

NASL IV 35a

Xem thïm C 134

“Xem thïm C 127" nhùæc baån àoåc tham khaão lúâi C 127 coá möåt phêìn nöåi dung gêìn guäi vúái C 92

134 Caái trai maây haá miïång ra

Caái coâ noá möí muöën tha thõt maây Caái coâ maây möí caái trai

Caái trai quùåp laåi muöën nhai caái coâ

HHÀN 44 - 45 TCBDI 553

Xem thïm C 95

ÚÊ cuöịi lúđi C 134 cuông ghi Xem thïm C 95

3) CAÂCH TRÒNH BAĐY

Baên chñnh ặúơc in ăíìy ăuê, in chûô ta vađ in ặâng Nhòn chung

ăïí tiïịt kiïơm viïơc íịn loaât, caâc BK (göìm nhûông dođng giöịng vađ nhûông

dođng khaâc so vúâi baên chñnh) chó in nhûông dođng khaâc baên chñnh -

khaâc hoađn toađn hoùơc möơt chi tiïịt Nhûông dođng nađy in nhoê hún vađ

nhûông chöî khaâc biïơt in nghiïng Muöịn phuơc höìi ăíìy ăuê möơt BK nađo

ăoâ, ngûúđi ăoơc seô gheâp nhûông dođng khöng coâ sai biïơt úê baên chñnh

(nhûông dođng nađy khöng coâ ghi chuâ bùìng caâc chûô caâi in thûúđng úê

cuöịi dođng) vúâi nhûông dođng úê muơc BK (Xem lúđi A1 úê thñ duơ ăaô díîn)

Tûđng dođng trong muơc BK ăïìu ặúơc ghi xuíịt xûâ nùìm trong

saâch nađo, trang bao nhiïu? Trong trûúđng húơp ăaô coâ möơt dođng chi

ăíìy ăuê caâc thađnh phíìn xuíịt xûâ kïí trïn thò úê möơt dođng khaâc sau ăoâ

chó cíìn ghi tïn saâch, khöng cíìn nhùưc laơi söị trang ăaô ặúơc thöng

baâo Ăoâ lađ trûúđng húơp caâc dođng b khöng díîn söị trang cuêa saâch

VNP1 II, vađ NASL trong thñ duơ dûúâi ăíy:

13 Ai ăem con saâo sang söng a

Ăïí cho con saâo söí löìng noâ bay b

THPD I 17

BK a - Ai xui con saâo sang söng HGPT 21

- Ai ăem con saâo qua söng HHĂN 43 VNP1 II 116 VNP7 522

- Ai ăem con khûúâu qua söng NASL IV 54a

b - Cho nïn con saâo söí löìng bay xa

DCNTB I 113 TCBD I 548

- Nïn chi con saâo söí löìng bay ra CVPD 9

- Ăïí cho con saâo söí löìng bay xa VNP1 II

- Ăïí cho saâo ăoâi söí löìng saâo bay QHBN 233

- Ăïí cho con saâo söí löìng saâo bay HGVP 30

- Nïn chi con saâo söí löìng saâo bay VNPS 87b

- Ăïí cho con khûúâu söí löìng khûúâu ra NASL IV

ÚÊ lúđi B 564, ngûúđi ăoơc thíịy möơt tïn saâch vúâi nhûông söị trang

khöng liïn tuơc, giûôa nhûông söị trang nađy coâ díịu phaêy: VNP7 88,

330 Ăiïìu nađy coâ nghôa lađ VHP7 ăaô 2 líìn ghi möơt BK cuêa lúđi úê hai

trang 88 vađ 330 Ăíy lađ trûúđng húơp phûâc taơp hún, trûúđng húơp hai

baên úê hai trang trong cuđng möơt saâch mađ coâ nhûông chöî khaâc nhau

thò Nhoâm biïn soaơn seô ghi caê kyâ hiïơu tïn saâch vađ söị trang keđm theo

trong tíịt caê caâc dođng úê muơc BK

Vïì mùơt biïn soaơn, lúđi ăún giaên nhíịt chó coâ möơt baên chñnh

Nhûông lúđi phûâc taơp hún coâ baên chñnh lađ BK, söị BK cađng nhiïìu thò

viïơc theo doôi cađng khoâ hún Nhíịt lađ ăöịi vúâi trûúđng húơp phaêi duđng

kyâ hiïơu bk (Xem lúđi C 909 ăaô díîn úê muơc 2) Tuy víơy, duđ coâ phûâc taơp

ăïịn ăíu, vúâi caâch phuơc höìi ăaô nïu, ngûúđi ăoơc víîn coâ thïí nùưm ặúơc

ăíìy ăuê caâc BK Trong trûúđng húơp BK coâ söị dođng khaâc biïơt nhiïìu

quaâ nûêa töíng söị dođng cuêa baên chñnh thò BK nađy seô ặúơc in toađn böơ

(Xem lúđi C 1752 ăaô díîn úê muơc 2)

Nhûông lúđi phûâc taơp nhíịt lađ nhûông lúđi göìm coâ daơng (trong möîi

daơng coâ baên chñnh vađ caâc BK), muơc Sûêa laơi vađ cuöịi cuđng lađ muơc

Xem thïm

Chuâng töi sùưp xïịp caâc lúđi theo tríơt tûơ chûô caâi cuêa tiïịng ăíìu

Nïịu tiïịng ăíìu giöịng nhau thò cùn cûâ vađo tiïịng thûâ hai, nïịu tiïịng

thûâ hai cuông giöịng nhau thò cùn cûâ vađo tiïịng thûâ ba vađ thíơm chñ

nïịu caê dođng sau (cuêa hai lúđi) giöịng nhau thò cùn cûâ vađo dođng thûâ

hai

Tríơt tûơ caâc chûô caâi ặúơc duđng trong cuöịn saâch nađy lađ: A Ù Í B

C CH D Ă E Ï G H I K K L M N O Ö Ú P Q R S T U Û V X Y

Hïơ thöịng díịu gioơng lađ: khöng díịu, huýìn, hoêi, ngaô, sùưc, nùơng

4) QUI TÙƯC BIÏN SOAƠN

a) Vïì viïơc choơn baên chñnh

Coâ nhiïìu nguýn tùưc aâp duơng cho tûđng trûúđng húơp cuơ thïí:

+ Trong trûúđng húơp möơt lúđi ặúơc nhiïìu saâch ghi Nhoâm biïn

soaơn choơn baên nhiïìu saâch ghi nhíịt lađm baên chñnh Söị cođn laơi lađ BK

Caâch lađm nađy aâp duơng trong viïơc biïn soaơn lúđi A1 (ăaô díîn úê muơc 2)

+ Trong trûúđng húơp caâc baên coâ söị líìn xuíịt hiïơn trïn saâch

bùìng nhau thò noâi chung baên nađo in úê saâch xuíịt baên súâm hún seô

ặúơc choơn lađm baên chñnh

+ Trong trûúđng húơp caâc baên coâ söị líìn xuíịt hiïơn bùìng nhau mađ

trong ăoâ coâ baên ặúơc ghi roô ắa phûúng lûu truýìn thò baên nađy ặúơc

choơn lađm baên chñnh

+ Coâ trûúđng húơp möơt baên chó ặúơc möơt saâch ghi, nhûng laơi

choơn lađm baên chñnh, vò xeât noâ coâ giaâ trõ vïì mùơt nađo ăoâ: thúđi gian ghi

trïn vùn baên súâm hún, hoùơc nöơi dung chñnh xaâc hún caâc baên khaâc

Theo nguýn tùưc nađy chuâng töi ăaô choơn baên ĂNQT lađm baên chñnh

cuêa lúđi C 1888:

Cúm söi caê lûêa thò khï a Sûơ líìm hay hoêng lađ lïì thïị gian b

ĂNQT 104a LHCD 36a

BK a- Cúm víìn caê lûêa thò khï NASL III 11a

b - Viïơc lađm hay hoêng lađ lïì thïị gian NASL III NNPD 41

TCBD I 502 THPD 69

- Sûơ lađm hay hoêng lađ lïì thïị gian THCD 101

b) Vïì viïơc qui thađnh daơng

Khi gùơp trûúđng húơp coâ möơt lúđi coâ nhiïìu baên khaâc nhau, mađ

nhûông chöî khaâc nhau nađy chûa ăïịn mûâc thađnh nhûông lúđi riïng

biïơt Nhoâm biïn soaơn qui caâc baên ăoâ vađo möơt söị daơng theo caâc

nguýn tùưc sau:

+ Ăöịi vúâi nhûông baên khaâc nhau vïì ăöơ dađi thò Nbs seô giaêi

quýịt theo möơt trong hai hûúâng sau ăíy, tuyđ tònh hònh thûơc tïị úê

caâc baên ăùơt ra:

Nïịu caâc baên dađi lađ nhûông baên ặúơc ghi trong nhûông cuöịn

saâch coâ nùm in (hoùơc nùm xuíịt baên) súâm hún vađ nïịu xeât thíịy nöơi

dung cuêa nhûông baên nađy ăaô coâ möịi liïn hïơ húơp lñ, hònh thûâc víìn

ăiïơu nhuíìn nhuýîn thò Nbs quy nhûông baên nađy thađnh daơng a

Nhûông baên cođn laơi ngùưn hún mađ coâ thïí lađ do nhûông baên dađi bõ vúô ra

thò seô ặúơc quy thađnh daơng b,c Trong möîi daơng laơi ghi thađnh baên

chñnh vađ baên khaâc theo nhûông nguýn tùưc biïn soaơn ăaô trònh bađy úê

trïn

Nïịu caâc baên ngùưn ặúơc ghi laơi trong nhûông saâch coâ nùm in

(hoùơc nùm xuíịt baên) súâm hún, vađ nïịu xeât thíịy nhûông baên dađi coâ

thïí lađ sûơ phaât triïín vïì sau tûđ nhûông baên ngùưn thò nhûông baên ngùưn