Buổi 6 luyện đề

Một tác phẩm nghệ thuật đích thực phải truyền đạt cho người đọc những tư tưởng mới, tìnhcảm mới, cách nhìn mới về cuộc đời và con người; cảm nhận mới về nhân sinh, về lẽ yêu -ghét; bồi d

Đề 1: "Nghệ thuật phải khơi gợi được niềm vui sống, lòng yêu đời Nhưng cũng rất đúng nếu nói rằng: nghệ thuật bắt con người phải ngẫm

nghĩ và xúc động, khơi gợi lên ở con người lòng trắc ẩn, sự phản kháng chống lại cái ác, phải gợi lên cho con người cái cớ để buồn, để thương,

để khát khao khôi phục, bảo vệ những cái tốt đẹp trong cuộc sống đang

1 "Nghệ thuật phải khơi gợi niềm vui sống, lòng yêu đời":

- Là gì: nhiệm vụ, sứ mạng của văn học là giúp cho con người hiểu được ý nghĩa, giá trịcủa cuộc sống Chỉ khi con người hiểu ra ý nghĩa, giá trị của cuộc sống mới thấy cuộcsống là đáng sống Chỉ khi con người nhận ra những điều tốt đẹp trong cuộc đời conngười mới có thể yêu đời

- Vì sao: vì văn học là một hoạt động tinh thần của con người, nó xuất phát từ nhữngnhu cầu tinh thần của con người trong cuộc sống, cũng có nghĩa là nó hướng tới giảiquyết những nhu cầu ấy Bản chất con người là luôn có khát vọng hướng tới những cáihoàn thiện, tới cuộc sống đích thực của con người (căn tính thiện vốn có trong conngười) Văn chương chân chính đương nhiên phải hướng vào khát vọng đó

- Bằng cách nào:

+ Mô tả bức chân dung cuộc sống: -> tình yêu nhân cách (Lão Hạc)

đáng buồn" (Lão Hạc) - nghĩa là nó đáng sống

+ Lý tưởng hóa những vẻ đẹp, những giá trị của đời sống

+Ý nghĩa: tạo nên giá trị nhân đạo, nhân văn, có tác dụng to lớn trong việc bồi đắp tâmhồn con người

2 "Nghệ thuật bắt con người phải ngẫm nghĩ và xúc động đang bị chà đạp, lăngnhục":

- Là gì: nhiệm vụ của văn học không chỉ là giúp con người biết đến những điều tốt đẹp,bởi nếu chỉ có thế văn học sẽ trở nên giản đơn trong sự đơn giản hóa con người và cuộc

sống Văn học cần giúp con người hiểu biết sâu sắc về cuộc sống: tốt - xấu, đúng - sai,thật - giả, thiện - ác để có thể nhìn thấy và nhìn thấu, để không chỉ biết phân biệt màcòn biết lựa chọn, không chỉ đi theo mà còn biết hành động.

- Vì sao: vì sứ mạng rất quan trọng của văn học là giúp con người hiểu biết Biết mớichỉ là nấc đơn giản nhất của kiến thức, hiểu mới là cái đích cần vươn tới của con người

để có thể sống với đúng nghĩa của từ này Sứ mạng rất quan trọng

- Bằng cách nào:

+ Tạo ra những cuộc đối thoại của lương tri Xây dựng những tấm gương để con người

tự soi mình, tự đối chiếu và phán xét người khác cũng như chính bản thân mình

+ Cụ thể: phóng to cái tốt để nó trở nên lộng lẫy, cường điệu cái xấu để nó trở nên đángghê tởm, không chỉ phát hiện và lý giải những hiện tượng đời sống mà còn đặt ra nhữngcâu hỏi để gợi mở những băn khoăn và kích thích ý thức tìm kiếm câu trả lời cho nhữngcâu hỏi ấy

+ Ý nghĩa: giúp con người hiểu biết đầy đủ hơn để sống tốt hơn, nhân ái hơn, đẹp hơnlên

3 Bình luận:

- Tác giả của nhận định đã chỉ ra thiên chức thiêng liêng và con đường để văn chươngchân chính thực hiện thiên chức ấy:

+ Thiên chức: nhân đạo hóa con người

+ Con đường: tác động vào nhận thức, song quan trọng hơn là tác động vào tình cảmbởi tình cảm là mục đích và cũng là con đường riêng của văn chương

- Từ nhận định này, người đọc có cơ sở để đánh giá và thưởng thức văn chương chânchính, nhà văn thấy được cái đích cần hướng tới để tạo nên những giá trị văn chương

Đề 2: Nhà văn L Tônxtôi đã viết: " Chỉ có những tác phẩm nghệ thuật nào truyền đạt được cho mọi người những tình cảm mới mà họ chưa từng được thể nghiệm thì mới là tác phẩm nghệ thuật đích thực"

Anh/chị hiểu thế nào về ý kiến trên?

Gợi ý:

1 Nội dung ý kiến:

- Tình cảm: là sự rung động trong lòng trước một đối tượng nào đó

Văn học thuộc lĩnh vực tinh thần tình cảm - tác động bằng tình cảm và tác động đến tìnhcảm Văn học còn là lĩnh vực của sự sáng tạo Do đó, việc tác động, khơi dậy những tình

cảm mới ở người đọc để bồi đắp và làm phong phú thêm cho đời sống tinh thần tâm hồncủa con người là điều cần thiết.

- Chưa từng được thể nghiệm: là điều hoàn toàn mới mẻ - sản phẩm của sự khám phá, sángtạo ở nghệ sĩ

Văn chương rất cần đến cái mới, cái đẹp của hình thức song điều cốt yếu cuối cùng làm nênsức rung động mãnh liệt của văn chương chính là cái lõi tình cảm của nó Cái mới của tìnhcảm ở đây không nhất thiết là những tình cảm mới mà là những khía cạnh mới, chiều sâumới của tình cảm hoặc những tình cảm mới hơn, khác đi đối với những đối tượng quenthuộc

- Tác phẩm nghệ thuật đích thực: tác phẩm nghệ thuật hoàn thành được sứ mạnh của vănchương chân chính, có giá trị thực sự đối với cu ộc sống của con người

Một tác phẩm nghệ thuật đích thực phải truyền đạt cho người đọc những tư tưởng mới, tìnhcảm mới, cách nhìn mới về cuộc đời và con người; cảm nhận mới về nhân sinh, về lẽ yêu -ghét; bồi dưỡng tình cảm, nâng cao sự hiểu biết và cũng nâng cao phẩm chất người của conngười; phải truyền đạt một cách có nghệ thuật để gợi hứng thú mới mẻ cho người đọc

Đề bài: Phong cách đối với nhà văn cũng như sắc màu với người họa sĩ, không phải là vấn đề kĩ thuật mà là cách nhìn (Marcel Proust)

Suy nghĩ của Anh/ Chị về ý kiến trên?

1 Giải thích:

- Phong cách: Là nét riêng, nét độc đáo có sự thống nhất và vận động trong quá trình sángtác của nhà văn Biểu hiện tài nghệ của người nghệ sĩ ngôn từ trong việc đem đén chongười đọc 1 cái nhìn mới mẻ chưa từng có về cuộc sống, con người, thông qua hình tượngnghệ thuật độc đáo và những phương thức, phương tiện thể hiện đặc thù in đậm dấu ấn cánhân của chủ thể sáng tạo Phong cách khi đã định hình thường có tính bền vững

- Phong cách đối với nhà văn cũng giống như sắc màu đối với người họa sĩ: Marcel Proust

đã so sánh nét riêng nét đọc đáo của nhà văn với người họa sĩ – những người nghệ sĩ trêncon đường sáng tạo nghệ thuật

- Không phải là vấn đề kỹ thuật mà là cách nhìn: phong cách tác giả không đơn thuần làmột vấn đề kỹ thuật hay chỉ là lớp vỏ ngoài trang trí cho tác phẩm văn chương mà nó làcách nhìn rất riêng của mỗi người về thế giới, phân biệt với cách nhìn của những ngườikhác

=> Như vậy, ý kiến của Marcel Proust đã khẳng định vai trò của cách nhìn trong việc hìnhthành, duy trì và phát triển nét riêng nét độc đáo trong quá trình sáng tác của người nghệ sĩ

dù hoạt động ở bất kì lĩnh vực nghệ thuật nào, trong đó có văn học

2 Bình luận

* Khẳng định: Ý kiến hoàn toàn chính xác

* Lý giải

- Bản chất của lao động nghệ thuật là sáng tạo Nghệ thuật rất tối kỵ sự trừng lặp, “lúc 1người không có cái gì là riêng của mình thì phải thấy ở người đó chẳng có gì hết” Bất cứlĩnh vực lao động nào cũng ccần tính sáng tạo nhưng sự sáng tạo trong lao động nghệ thuậtmang bản sắc riêng và trở thành 1 thuộc tính Bởi lẽ sản phẩm của lao động là tác phẩmnghệ thuật, nó đáp ứng nhu cầu thưởng thức và nhu cầu thẩm mĩ cho con người, nó là đốitượng thẩm mĩ tác động trực tiếp vào đời sống tư tưởng của con người Vì vậy tác phẩmnghệ thuật sẽ chết nếu nó là bản sao của người khác, hay không đem lại điều gì mới mẻ cho

sự cảm thụ thẩm mĩ của con người

=> Lao động nghệ thuật của người nghệ sĩ nói chung, của nhà văn nói riêng là lao động đặcthù chịu sự quy định khắt khe của những quy luật sáng tạo nghệ thuật chân chính

- Sự thật cuộc sống trong tác phẩm nghệ thuật không thể tồn tại bên ngoài cách nhìn thégiới của nhà văn Cách nhìn này vốn có ở mỗi nhà văn chân chính Nhà văn phải có khảnăng khám phá, nắm bắt những quá trình bên trong của cuộc sống, miểu tả được những tínhcách điển hình, mô tả tồn tại phương diện, nội hạt của con người, tâm lí của con người.Cuối cùng đem đến cho người đọc những điều mới mẻ trong tư tưởng, tình cảm, cảm xúcqua cách sử dụng ngôn từ độc đáo

- Cách nhìn trong phong cách của nhà văn cũng cần thay đổi vận động sao cho phù hợp, hàihòa với phong cách thời đại, phong cách dân tộc…Song cũng không vì thế mà nhà văn thayđổi mất dần nét phong cách riêng biệt của chính mình, mà nó cũng cần có tính bền vựngsau khi được định hình rõ nét

- Ngoài việc lách ngòi bút của mĩnh vào những thứ nhỏ nhặt trong cuộc sống để đem đếnnhững triết lý sâu xa, thì nhà văn cũng cần có cách nhìn bao quát, rộng lớn, mang tầm nhânloại để xây dựng sức sống lâu bền cho đứa con tinh thần của mình

- Nhu cầu của bạn đọc luôn luôn đòi hỏi những cái nhìn mới -> áp lực đòi hỏi nhà văn phải

- Yêu cầu với nhà văn và người đọc

GIỚI THIỆU BÀI VIẾT THAM KHẢO

Bài 1:

“Giá trị nghệ thuật là rất quan trọng Bởi vì không có giá trị nghệ thuật thì không thể có tácphẩm nghệ thuật được Nó là con số không”

(Phạm Văn Đồng, "Về văn hoá văn nghệ" - NXB văn hoá 1976, tr 143)

Suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến trên

Bài làm

Trong một tác phẩm văn học, yếu tố nào là cơ sở tạo nên giá trị đích thực? Nội dung tưtưởng hay hình thức nghệ thuật? Đây thực sự là một câu hỏi khó Cố thủ tướng Phạm VănĐồng, trong cuốn "Về văn hoá văn nghệ" - NXB văn hoá 1976, tr 143 khẳng định "Giá trịnghệ thuật là rất quan trọng Bởi vì không có giá trị nghệ thuật thì không thể có tác phẩmnghệ thuật Nó là con số không" Liệu ta có thể coi đây là câu trả lời đúng đắn nhất cho câuhỏi ấy hay không?

"Tác phẩm nghệ thuật" là công trình nghệ thuật do người nghệ sĩ sáng tạo nên để phản ánhcuộc sống qua cách nhìn, suy nghĩ của bản thân mình Nó luôn phải là một chỉnh thể thốngnhất giữa nội dung thẩm mĩ và hình thức nghệ thuật Còn "giá trị nghệ thuật" là nhữngphẩm chất, chất lượng nghệ thuật kết tinh trong tác phẩm, khơi gợi những xúc cảm thẩm mĩnơi người đọc Nó thường biểu hiện ở cách lựa chọn chi tiết, từ ngữ, tổ chức kết cấu trongcâu hay âm thanh trong thơ Các cụm từ như "rất quan trọng", "không thể có", "là con sốkhông" có tác dụng nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của giá trị nghệ thuật: sự tồn tại củachất lượng, phẩm chất nghệ thuật quyết định sự tồn tại của mỗi tác phẩm văn chương.Vậy thì vì sao Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng lại có thể khẳng định như vậy?

Trước tiên, nghệ thuật là phương thức tồn tại của tác phẩm Nội dung luôn phải được kíthác ở một dạng thức cụ thể: một bài thơ hay một bài tuỳ bút, một truyện ngắn hay tiểuthuyết dài kỳ Cũng như một linh hồn mãi mãi sẽ không thể là người nếu như không cóhình hài, liệu có tác phẩm nào có thể hình thành mà không có phương thức tồn tại haykhông? Chính dạng tồn tại sẽ định hình tiếng nói nghệ thuật của nhà văn trong tác phẩm,khiến nó không tan biến đi trong biển lời nói thông thường

Thêm vào đó, mọi ý đồ tư tưởng, mọi tâm tư, tình cảm đều phải được nghệ thuật hoá thànhhình tượng Và để xây dựng thành công một hình tượng, nhà văn cần xác lập một hệ thốngnhững chi tiết, hình ảnh, sắp xếp, dẫn dắt, liên kết chúng bởi các phương tiện, biện phápđặc thù của thể loại và năng lực sáng tạo riêng của bản thân mình Quá trình mô tả, phântích những hình tượng ấy sẽ tạo nên giá trị nghệ thuật cho tác phẩm Chẳng hạn, để kí thácnhững suy nghĩ của mình về xã hội thối nát thế kỷ XVIII, XIX, Nguyễn Du đã viết nên mộttác phẩm truyện thơ 3254 câu, với một hệ thống hình tượng cụ thể như Thuý Kiều, Từ Hải,

Tú bà, Sở Khanh, Hồ Tôn Hiến… Và qua quá trình xây dựng những hình tượng ấy,Nguyễn Du đã thể hiện khả năng miêu tả nhân vật bậc thầy của mình Tác phẩm thơ đòi hỏihạn chế về câu chữ, nên nhà thơ cũng chỉ khắc hoạ nhân vật bằng một vài nét phác thảo vôcùng sơ lược Thế nhưng, ấn tượng về một Tú Bà "nhác trông nhờn nhợt màu da", một TừHải "chọc trời khuấy nước mặc dầu/Dọc ngang nào biết trên đầu có ai"… sẽ không bao giờphai nhạt trong lòng độc giả.Nếu Nguyễn Du không xây dựng những hình tượng nghệ thuật

ấy, "Truyện Kiều" vốn đã không thể hình thành Nhưng ngoài ra, những hình tượng nghệthuật trong "Truyện Kiều" còn có vai trò truyền đạt bức thông điệp mà nhà văn gửi gắmmột cách sâu sắc hơn, tinh tế hơn Chúng ta có thể dễ dàng nhận ra bộ mặt xấu xa, thối nátcủa giai cấp thống trị, và một cách rất tự nhiên, ta sẽ đồng cảm, xót xa cho những kiếpngười bạc mệnh như Vương Thuý Kiều

Như vậy, nói một cách khái quát, nghệ thuật giúp nội dung tư tưởng được thể hiện rõ rànghơn, cụ thể hơn và có khả năng tác động mạnh mẽ hơn tới người đọc Đó là bởi nhờ nghệthuật, những vấn đề phức tạp của cuộc sống, những tâm tư vốn rất sâu xa kín đáo của conngười được khám phá, lí giải và trình bày trong một dạng thức sống động là thế giới hìnhtượng Khi bước vào thế giới ấy, người đọc sẽ được tự mình trải nghiệm một cuộc sống,một tình huống chưa từng gặp hoặc đã gặp mà không có ý thức về nó Chính sự trải nghiệm

ấy giúp người đọc có thể tự mình cảm nhận, để rồi nhận xét, đánh giá, đúc rút những kinhnghiệm cho bản thân Những rung động chân thành sẽ khơi dậy sự đồng cảm và nhữngnăng lực cảm xúc một cách tự nhiên, vô điều kiện

Hơn thế nữa, bản thân nghệ thuật cũng là một giá trị tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm vănchương Nghệ thuật không đơn thuần chỉ là thao tác, kĩ thuật mà còn là vấn đề của tài năng,của tư chất nghệ sĩ Khi đạt đến độ tinh tế, nó sẽ đem lại tính thẩm mĩ cho tác phẩm, khiếntác phẩm đẹp hơn, hay hơn, hoàn thiện hơn Truyện ngắn "Hai đứa trẻ" là một ví dụ điểnhình Cũng giống như hầu hết các tác phẩm khác của Thạch Lam, ở "Hai đứa trẻ" không cócốt truyện giàu kịch tính, những tình huống gay cấn và hồi hộp nhưng ta vẫn bị hấp dẫn bởi

"tiếng trống thu không", tiếng còi tàu đêm nơi phố huyện - bởi nghệ thuật dẫn truyện, tảcảnh và miêu tả tâm trạng nhân vật rất tài tình, và bởi giọng văn nhẹ nhàng với chất thơbàng bạc đặc trưng của Thạch Lam

Đó là những lí do vì sao cố thủ tướng Phạm Văn Đồng khẳng định "giá trị nghệ thuật là rấtquan trọng" trong mỗi tác phẩm văn chương Nhưng liệu có phải là quá vội vàng khi kếtluận: Không có giá trị nghệ thuật, tác phẩm sẽ không tồn tại "Nó chỉ là con số không"?

Nếu không có giá trị nghệ thuật, trước tiên, khái niệm "tác phẩm nghệ thuật" sẽ bị xoá bỏ.Bởi nghệ thuật là thuộc tính làm nên sự tồn tại của khái niệm này Nhưng hơn thế nữa,không có giá trị nghệ thuật, tất cả các yếu tố khác cũng sẽ không có cơ sở hình thành, vìnhư đã nói ở trên, nghệ thuật là phương thức tồn tại duy nhất của tác phẩm Và cuối cùng,thiếu đi giá trị nghệ thuật, ngay cả khái niệm "tác phẩm văn học" cũng không còn trọn vẹn.Tác phẩm sẽ không còn là một chỉnh thể đảm bảo sự thống nhất hữu cơ, biện chứng giữahình thức nghệ thuật và nội dung tư tưởng Thiếu đi giá trị nghệ thuật, tác phẩm sẽ chỉ làcon số không

Có thể nói, đây là một quan niệm đúng đắn vì nó xuất phát từ những hiểu biết sâu sắc vềtầm quan trọng của nghệ thuật và đặc trưng bản chất của tác phẩm văn chương: Văn học lànghệ thuật ngôn từ, bởi thế nghệ thuật không thể thiếu trong bất kỳ tác phẩm nào.Tuynhiên, cũng cần nói thêm rằng, Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng chỉ khẳng định tầm quantrọng của nghệ thuật chứ không tuyệt đối hoá vai trò của nó Không có giá trị nghệ thuật sẽkhông thể có tác phẩm không có nghĩa là giá trị nghệ thuật có thể tạo nên tác phẩm hoànthiện Cần tránh thái độ tuyệt đối hoá vai trò của nghệ thuật theo khuynh hướng "nghệ thuật

vị nghệ thuật" Vì nghệ thuật chân chính phải phục tùng nội dung, chứa đựng và biểu hiệnnội dung Chỉ khi ấy, nghệ thuật mới thật sự có giá trị và đáng được trân trọng Như vậy,nội dung và nghệ thuật phải có sự thống nhất hài hoà Nội dung cần được biểu hiện bằngsức hấp dẫn của nghệ thuật, và ngược lại, nghệ thuật chỉ thật sự có giá trị khi nó biểu hiệnnội dung có chất lượng cao

ý kiến của Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng là bài học sâu sắc cho mọi người nghệ sĩ và cũng

là một gợi mở cho tất cả chúng ta - những độc giả thưởng thức tác phẩm văn học: khi tiếpnhận văn chương, ta không chỉ cần cảm nhận bức thông điệp mà nhà văn gửi gắm mà còn

nên chú ý khám phá những vẻ đẹp nghệ thuật trong tác phẩm Chỉ có vậy, ta mới tiếp nhậntrọn vẹn giá trị của tác phẩm văn chương.

Yếu tố nào tạo nên giá trị đích thực của tác phẩm văn học? Bạn đã trả lời được câu hỏi ấychưa?! /

(Daghextan của tôi – Raxum Gamatop)Bằng hiểu biết của mình về văn học Anh/chị hãy bình luận vấn đề lí luận đặt ra từ bài

thơ trên

Bài làm Bản chất của văn chương nghệ thuật là sự khám phá thế giới khách quan qua conmắt chủ quan của người nghệ sĩ Cho nên, điều quan trọng là con mắt của nhà văn có thểkhám phá, nhìn ra được điều gì trong cõi đời phức tạp Vậy, cho tới tận cùng của cáiđích nghệ thuật, văn chương muốn ánh mắt ấy thấu hiểu được giá trị nào trong thế giớikia ? Bằng việc đặt ra nhiều góc nhìn, đánh giá của nhiều nhà thơ, tác giả “Daghextancủa tôi” (Raxum Gamatop) đã chỉ ra được câu trả lời cho văn chương cổ kim

Bài thơ của Raxum Gamatop khép lại chỉ với tám câu thơ nhưng lại mở ra được baquan điểm, tư tưởng nhìn nhận thế giới khác nhau của ba đối tượng nhà thơ trên văn đàn.Trước hết, đó là kiểu nhà thơ tiêu cực, nhìn thế giới một chiều, không hứng thú với bất

kì vẻ đẹp nào

“Thế giới chẳng là gì, trật tự cũng không” Ánh mắt của anh mang theo cái nhìn ích

kỉ, tối tăm trong tâm hồn mà nhìn vào cả thế giới “Thế giới chẳng là gì” đó là một sựphủ nhận đầy phiến diện về cuộc sống khách quan, người nghệ sĩ đã chẳng còn đủ nhiệthuyết, tâm và tài để nhìn ra ở đó vẻ đẹp thẩm mĩ bình dị hay tinh té, cao cả Nhà thơ thứhai trái lại với đó, anh nhìn vào thế giới chỉ toàn là màu hồng, lầu son:

“Thế giới thật tuyệt vời, một nhà thơ khác nói”

Người nghệ sĩ đã chẳng thể phân biệt được xấu, đẹp ở trên đời Anh cho tất cả thếgiới đều tuyệt vời, đẹp đẽ mà đắm chìm trong nó Nhưng, dù khác nhau về cái nhìn,đánh giá thế giới, hai đối tượng nhà thơ trên đều nhận một kết quả cuối cùng “lìa xa thếgiới” Có thể hiểu, sự lìa xa cuộc đời ở đây là cái chết của tâm hồn nghệ sĩ, cái chết thiểncận, không nhận ra điều xấu để lánh xa, dần “lìa xa” mà anh nhận lấy đồng thời có thể làcái chết của bài thơ, của tác phẩm nghệ thuật Một tác phẩm liệu có thể đi đến đâu khikhông thỏa mãn được cho con người khao khát thẩm mĩ, thưởng thức cái đẹp hay khôngthể soi tỏ cho con người những góc khuất tăm tối, xấu xa của đời sống Trong quá trìnhsáng tạo nghệ thuật, việc lí tưởng hóa hay đánh giá một chiều đều là thứ thuốc độc mà

người nghệ sĩ phải lánh xa Một nhà thơ tiêu cực, chỉ nhìn ra cái xấu để sợ hãi, than thởmãi mãi chẳng thể dẫn người ta tìm đến con người đi tìm trong đời cái đẹp của tự nhiên,tình yêu và ngay cả vẻ đẹp trong chính bản thân họ Bản chất của văn chương nói chung

và thơ ca nói riêng là hành trình đi tìm giá trị thẩm mĩ mà với con mắt tiêu cực kia, anhchẳng thể dẫn người ta tìm đến đâu cả Độc giả tìm đến thơ với mong muốn nhận đượcbài học trông-nhìn- thưởng thức, để tìm ra trong thế giới muôn màu kia những niềm vui,

hi vọng, lạc quan sống Cho nên, khi ngay cả người trong vai trò dẫn đường thấy “thếgiới chẳng ra gì” anh đã tìm đến cái chết của nghệ thuật Nếu như trước đây, nhà thơTrần Đăng Khoa không thể thấy ở đời một vẻ đẹp bình dị, tinh tế:

“Ngoài thềm rơi chiếc lá đaTiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng”

Hay Tố Hữu không tìm thấy tong cuộc sống một tình cảm chân thành, mặn nồng giữangười với người:

“Mình đi mình lại nhớ mìnhNguồn bao nhiêu nước, nghĩa tình bấy nhiêu”

Thì có lẽ, thơ ca đã chết ngay từ khia kịp nảy nở và tỏa hương Nhưng, nói như vậy cũngkhông có nghĩa là nhà thơ chỉ chăm chăm kiếm tìm cái đẹp, lí tưởng hóa “thế giới tuyệtvời” mà bỏ quên con đường vạch ra cái xấu, cái ác Chức năng của văn chương là phảigiáo dục con người, hướng con người tới những giá trị chân – thiện – mĩ tốt đẹp, đồngthời chỉ ra cái xấu để con người loại bỏ, tránh xa Thứ văn chương chỉ làm con người ta

ảo tưởng, mợ mộng, sống trong thế giưới màu hồng hóa ra lại trở thành những điều giảdối, che mắt mà thôi Con mắt của nhà thơ phải là con mắt trung thực với chính mình vàcuộc đời, anh phải dùng ngòi bút của mình để cải tạo xã hội “diệt bạo, trừ gian” Chỉ cónhư vậy, bài thơ mới trở thành những bài học sống, đưa con người ra khỏi chốn tối tăm,tàn bạo Như vậy, cả việc coi “cuộc đời chẳng là gì” là lí tưởng hóa cuộc sống đều đemđến những cái chết tận diệt của thơ ca cổ kim Vậy, thơ ca cần một cái nhìn như nào củangười nghệ sĩ ?

Con mắt của nhà thơ phải là một cái nhìn toàn diện, trung thực, nhìn ra ở đời tất cảnhững biến thái, ngõ ngách tinh rõ nhất của nó:

“Anh đã sống hết mình, cái chết chịu thua anh

Anh vĩ đại và tận cùng trung thựcVạch cái xấu, vun cái tốt phân minh”

Cuộc đời của con người vốn vô cùng phong phú, phức tạp, nó đan xen cả điềuthiện và điều ác Điều quan trọng không chỉ là anh nhận ra được đâu là tốt, đâu là xấu

mà còn phải giúp cho độc giả thấu hiểu, cảm nhận vẻ đẹp, vun mầm nó và tránh xa, gạt

bỏ điều xấu xa Con mắt của nhà thơ luôn phải là con mắt tinh đời, người nghệ sĩ khôngchỉ nhìn bằng con mắt hời hợt, bề ngoài mà phải nhìn kĩ, nhìn sâu vào bên trong bản chất

sự việc, con người Hơn thế nữa, bằng trải nghiệm, sự dày dặn của mình nhà thơ còn biếtkhám phá cái tốt bên trong cái xấu, cái xấu ẩn bên trong cái tốt Để có được cái nhìn đadiện, tinh tế, sâu sắc về cuộc đời, người nghệ sĩ trước hết phải gắn bó, sống hết mình vớithế giới xung quanh Việc cái nhìn của anh sẽ sâu sắc hay hời hợt phụ thuộc trực tiếp vàomối quan hệ của nhà thơ với cuộc đời Người nghệ sĩ phải “lặn lội trong những chốn lầmtham, cầm bút dưới những gian khó” chứ không bao giờ là sự sáng tạo “ngôi trên lầuhồng” hay kiến tạo bởi trí tưởng tượng bé nhỏ Trước khi truyền cho con người nhữngtình cảm yêu thương, rung động thẩm mĩ hay lòng căm thù cái ác, anh phải yêu trước,

hận trước Nhà văn không thẻ giả dối với chính mình, người cầm bút phải nhìn nhận,đánh giá một cách trung thực, vĩ đại vì cái ta chung của tất cả mọi người Có như vậy, tưtưởng, góc nhìn của anh mới chân thực phổ quát và mang giá trị nhân sinh, nhân đạo.Văn chương nói chung và thơ ca nói riêng bao giờ cũng phải có giá trị thẩm mĩ và giá trịnhân thức, giáo dục Vì thế, việc khai thác, tìm ra cái đẹp và chỉ ra cái xấu phải cùng lúcsong hành với nhau tạo nên giá trị tác phẩm Có nghĩa rằng, trong quá trình làm thơ, anhvừa trung thực, chân thành nhưng cũng phải vừa giữ được cái “cong” của một phẩm thơhay, kết hợp hiện thực và chất sáng tạo.

Ngay từ văn học trung đại, mặc dù chưa trình bày một cách khoa học theo cơ sở líluận hiện đại nhưng trong tư tưởng và quan niệm sáng tạo của các nhà thơ tiến bộ đãnhận thấy và thể hiện điều nay Nổi bật trong đó là các tác phẩm của đại thi hào dân tộcNguyễn Du Bài thơ “Độc Tiểu thanh kí” vừa vang lên như một khúc ca tôn vinh vẻ đẹpcon người, thiên nhiên, vừa là tiếng nói đanh thép, dội vào thế lực đen tối của xã hộiphong kiến, đòi quyền sống cho con người Trước hết, đó là sự ngợi ca vẻ đẹp tài sắcvẹn toàn của người con gái Trung Hoa – Tiểu Thanh:

“Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khưĐộc điếu song tiền nhất chỉ thưChi phấn hữu thần liên tử hậuVăn chương vô mệnh lụy phần dư”

Bài thơ bắt nguồn từ cảm hứng về sự thay đổi, lụi tàn đối lập của cảnh xưa vàcảnh này, người xưa với xay Nhà thơ thể hiện sự đau đớn, thương tiếc một cảnh đẹpTây Hồ nay đã hóa gò hoang Động từ “tẫn” đã diễn tả, xoáy sâu một sự hủy hoại tới tậncùng, tận diệt Nó gây trong lòng người bao tiếc nuối, vấn vương Càng ngậm ngùi nhớ

về quá khứ bao nhiêu, lời thơ lại càng trở nên trân trọng, cảm thông với vẻ đẹp bị lụi tàn,vùi dập bấy nhiêu Hai từ “hoa uyển” không chỉ diễn tả một cảnh đẹp viên mãn, thơmộng mà còn gợi ra một vẻ đẹp diễm lệ, yêu kiều của Tiểu Thanh – người con gái sống

ở Cô Sơn, cạnh Tây Hồ Chính hành động đầy chân thành, khao khát “độc điếu”, mộtmình tìm đến tri âm, chia sẻ với số phận của người phụ nữ sống cạnh đó ba trăm năm vềtrước đã khẳng định mong muốn được khám phá, cảm nhận vẻ đẹp đã xa của con người.Cho dù rằng, hiện tại nhà thơ đang đối diện với một “thành khư”, một mảnh di cảo mongmanh, một thiên nhiên cô độc, hoang tàn nhưng ẩn sâu trong khát khao đầy nhân đạo củaNguyễn Du, ông đang tri âm, tìm lại vẻ đẹp xưa cũ Đó chẳng phải là con mắt tinh tếnhìn ra được cái đẹp ngay cả trong cái xấu hay sao? Cảnh tàn nhưng ẩn chứa một conngười, một cốt cách, một tâm hồn đẹp Hình ảnh “chi phấn” và “văn chương” là nhưngcách nói ẩn dụ thể hiện sự trân trọng với nhan sắc và tài năng của người con gái tài hoa

mà bạc mệnh Nguyễn Du đã nhìn ra được trong mảnh di cảo còn vương xót kia mộtTiểu Thanh xinh đẹp, sắc nước hương trời, một ngòi bút văn chương tài hoa và tinh tế.Cang thấy được vẻ đẹp, khám phá vẻ đẹp tài sắc của nàng bao nhiêu, Nguyễn Du lạicàng trân trọng, thương cảm cho nàng bấy nhiêu Chính ngòi bút của nhà thơ đã dẫnngười đọc cùng yêu và cùng thương với “con mắt nhìn xuyên sáu cõi, tấm lòng nghĩ suốtnghìn đời” của mình Nhưng có phải chăng trong lời ngợi ca tài sắc của Tiểu Thanh,Nguyễn Du đã lí tưởng hóa thế giới theo cái cách “thế giới thật tuyệt vời, một nhà thơkhác nói” hay không? “Chi phấn” ấy nhưng lại là “chi phấn” phải “chôn còn hận”, “vănchương” tài sắc ấy nhưng là “văn chương” mà “đốt còn vương” Rõ ràng con mắt củanhà thơ đã nhìn rất sâu vào cuộc đời và con người Ông không chỉ ra bất kì một thế giới

“chẳng là gì” hay thế giới “thật tuyệt vời”, chúng đan xen vào nhau, tạo nên cả một sựsống muôn màu, muôn vẻ, tốt xấu đan cài

Nguyễn Du đã trực tiếp vạch ra trong số phận con người một nghịch lí “tài hoabạc mệnh”, “tài mệnh tương đố” Đó chính là ngòi bút trung thực, chân thành, vạch racái xấu phân minh:

“Cổ kim hận sự thiên nan vấnPhong vận kì oan ngã tự cưBất tri tam bách dư niên hậuThiên hạ hà nhân khấp Tố Như”

Trong cái tối tăm, mịt mù của xã hội phong kiến bất công, người ta cứ mòn mỏi đitìm lời giải cho số kiếp nghiệt ngã của những con người tài hoa Hóa ra, tất cả nỗi oankhiên họ nhận được không phải đi từ một rủi ro, bất trắc hay lỗi lầm nào, họ bất hạnh,gian truân bởi một “nết phong nhã” Vĩ “nết phong nhã” mà mắc oan khiên, đó là cái tànbạo, bất công đến tận cùng của một xã hội, thời đại xấu xa, mục rũa Nguyễn Du đãthẳng thắn, trung thực nhìn vào hiện trạng ấy của con người mà cất lên tiếng nói lên án,đòi lại công bằng, nhà thơ tự nguyện, chân thành, cho mình là kẻ đồng cảnh ngộ với kiếptài hoa, bạc mệnh mà cảm thông, sẻ chia, tri âm Bằng lòng của một người nghệ sĩ vĩ đại,sống hết mình đã tỏa sáng lời thơ đầy nhân văn, nhân đạo Không chỉ vạch ra cái xấu,tiếng thơ, tiếng lòng Tố Như còn vươn lên đòi quyền sống, khát khao tri âm của conngười giữa cõi đời đen bạc:

“Bất tri tam bách dư niên hậuThiên hạ hà nhân khấp Tố Như”

Đó là khát khao chân chính của một nhà thơ “sinh bất phùng thời”, “tài hoa bạcmệnh” như bao con người khác trong xã hội cũ Đó không chỉ dừng lại là tiếng nói vạchtrần, lên án cái xấu mà còn mang hơi hướng đem con người tới những ước mơ cao cả,đẹp đẽ hơn trong mịt mù, tối tăm cuộc đời

Như vậy, bài thơ “Độc Tiểu Thanh kí” thực sự trở thành minh chứng tiêu biểu chogiá trị đích thực của thơ ca chân chính: nâng đỡ cái tốt, loại bỏ lên án cái xấu trong đời.Cái nhìn của Nguyễn Du là cái nhìn toàn diện, đa chiều, hướng tới cuộc đời muôn hìnhvạn trạng

Chắt chiu hàng ngàn hạt bụi quý từ cuộc sống, đôi mắt nhà văn đã thu vào baobiến chuyển tinh vi của thế thái nhân tình Và anh, những người nghệ sĩ chân chính, tậncùng trung thực sẽ trở thành người nâng giấc cho con người trên con đường hướng thiện

và hướng thượng

(Nguyễn Ngọc Diệp – VK14)

Bài 3:

Có ý kiến cho rằng: “Văn chương phát hiện đời sống qua lăng kính thẩm mĩ

và sáng tạo văn chương là nỗ lực tìm kiếm từ những phương thức thẩm mĩ để biểu đạt sựphát hiện ấy”

Bằng hiểu biết văn học anh/chị hãy bình luận ý kiến trên

Bài làm Say mê trong thế giới nghệ thuật, đắm chìm trong những mảnh đời, mảnh tâm hồnđẹp đẽ,… mà không biết tự bao giờ văn chương đã hóa hồn ta thành máu và nước mắtmuôn đời Nghệ thuật cho ta thưởng thức những cái đẹp không chỉ là vẻ đẹp nội tại màcòn luôn ẩn hiện trong sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nội dung và hình thức Bởi vậy có

ý kiến cho rằng: “Văn chương phát hiện đời sống qua lăng kinh thẩm mĩ và sáng tạo vănchương là nỗ lực tìm kiếm từ những phương thức thẩm mĩ để biểu đạt sự phát hiện ấy” Nếu như các ngành khoa học coi tính thẩm mĩ như một yếu tố thứ hai, soi xét trên

cơ sở có ích với đối tượng thì nghệ thuật đặc biệt là văn học – một loại hình nghệ thuậtthuộc kiến trúc thượng tầng, coi thẩm mĩ như một mục tiêu cao cả nhất “Văn chươngphát hiện đời sống qua lăng kính thẩm mĩ” hay nói cách khác nhà văn nhìn cuộc sốngqua cái nhìn mang tính thẩm mĩ và tác phẩm văn học là sản phẩm của quá trình nhà văn

đi tìm kiếm, phát hiện cái đẹp trong đời sống Phương diện nội dung của văn học nghệthuật bởi vậy tất nhiên không thể tách khỏi tính thẩm mĩ nhưng nếu chỉ nhìn đời sốngqua “lăng kính thẩm mĩ” thì có lẽ cái đẹp trong văn học nghệ thuật sẽ thiếu đi vài phần ýnghĩa và như một lẽ đương nhiên sẽ không thể dễ dàng lay động trái tim bạn đọc Bởivậy “sáng tạo văn chương còn là nỗ lực kiếm tìm những phương thức thẫm mĩ để biểuđạt sự phát hiện ấy” những tình cảm thẩm mĩ muốn bộc lộ, thẻ hiện được hết ý nghĩa củ

a mình cần phải tìm đến một hình thức hoàn mĩ để truyền tải “biểu đạt sự phát hiện ấy”.Phương diện thẩm mĩ tồn tại trong cả nội dung và hình thức của một tác phẩm nghệthuật chứ không phải sự tồn tại xuôi chiều, đơn nhất trong nội dung, hình thức Như vậy,

ý kiến đã đề cập đến giá trị thẩm mĩ của văn học Đồng thời chỉ ra mối quan hệ giữa nộidung và hình thức trong việc biểu đạt tính thẩm mĩ ấy

Ý kiến trên thật sâu sắc, xác đáng, là một lời khái quát lại quá trình phản ánh cuộcsống của nhà văn, đồng thời chỉ ra cách mà người nghệ sĩ truyền tải nội dung ấy trongtác phẩm Chính bởi ý nghĩa khái quát như vậy mà lời nhận định trên có ý nghĩa địnhhướng cho mỗi nhà văn trong quá trình sáng tác và lao động nghệ thuật

Trước hết, xuất phát từ đặc trưng văn học, là một hình thái ý thức xã hội thẩm mĩ.Bởi vậy, mọi đối tượng phản ánh của văn học đều được soi chiều dưới góc độ thẩm mĩ

“Văn chương phát hiện đời sống qua lăng kính thẩm mĩ” nhưng điều này không đồngnghĩa với nghệ thuật được phép tô hồng hiện thực cuộc sống Mà “lăng kính thẩm mĩ”chỉ là điểm nhìn của người nghệ sĩ trước cuộc đời Nói cách khác sự phản ánh trongnghệ thuật luôn trung thành với những gì vốn có nhưng người nghệ sĩ trong quá trình laođộng sáng tạo phải tìm ra những vẻ đẹp khuất lấp, những cái đẹp đang hiện hữu trongcuộc sống này Bằng một tâm hồn nhạy cảm, nhà văn đã nhận thấy ở cuộc sống biết baonhiêu vẻ đẹp Nghệ thuật hướng người ta tới những điều chân thiện mĩ nên sự phản ánhcái đẹp như một điều tất yếu của văn chương Nhà văn, nhà thơ như con ong chăm chỉ,kiếm tìm trong cuộc sống những bông hoa đẹp nhất, hút từ nhụy hoa thứ mật ngọt tinhchất từ đó, hình thành lên một cái đẹp mang tính lí tưởng Nghệ thuật thỏa mãn tối đanhu càu thưởng thức cái đẹp của con người Do đó, văn học biết khơi dậy thị hiếu thẩm

mĩ, những tình cảm lớn, niềm vui lớn Đến với văn học, ta như được tiếp xúc với cái đẹp

từ bản thân đời sống Thiên nhiên chính là biểu hiện rõ nhất cho sự phản ánh áy trongvăn chương Bản thân thiên nhiên đã là cái đẹp với sức sống nội tại mãnh liệt nhất, cũng

là mảnh đất màu mỡ cho nhà văn khai thác Trong thơ cổ, thiên nhiên mang kích thước

vũ trụ và thường được miêu tả như một bức tranh tĩnh lặng Cảnh vật thiên nhiên đượckhắc họa bằng đôi nét chấm phá, cốt ghi lấy cái linh hồn của vật Cũng là gió ấy, trờinước ấy nhưng thiên nhiên hiện lên trong mỗi tác phẩm một khác lạ Ai chẳng yêu vầnthơ này của Nguyễn Trãi:

“Nước biếc non xanh, thuyền gối bãiĐêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu”

Là bến nước hay là bến thơ? Dường như không có chút bụi trần nào làm vẩn đục khungcảnh ấy Cảnh vật hiện lên như một bức tranh sơn thủy hữu tình Bằng lăng kính thẩm

mĩ của mình, NT đã đem đến cho ta một cảnh đẹp tuyệt sắc Với “nước biếc, non xanh”phép phối sắc thật tài tình, một vẻ đẹp thanh nhã hiện lên trước mắt chúng ta Conthuyền xuất hiện trong khung cảnh ấy với cử chỉ “gối bãi” thật lặng lẽ Cảnh tĩnh lặngnhư không một chút dao động nào cả Cả một bầu không khí thanh sạch, mơ mộng được

mở ra Nhà thơt tả cảnh đêm mà sao ta vẫn thấy trong thơ lung linh ánh sáng – thứ ánhsáng tuyệt diệu tỏa ra từ sắc “nguyệt bạc” Chủ thể trữ tình không đối diện với người đọcbằng cái tôi cá thể mà nói về mình như nói về một khách văn chương Thi nhân thả hồnvào thiên nhiên, say đắm thiên nhiên, ung dung, lặng lẽ như đứng ngoài dòng chảy thờigian Ức Trai giao hòa với thiên nhiên với cảnh vật, đó là cách phát hiện của NguyễnTrãi về cuộc sống Một cái nhìn mang đầy tính thẩm mĩ

Nhưng cái đẹp trong nghệ thuật không chỉ tồn tại như một khách thể tự nó, cái đẹp

là thẩm mĩ trong nghệ thuật nhiều khi không xa rời cái xấu, cái vẻ ngoài không ưa nhìn.Tài năng của nhà văn được thể hiện một cách trọn vẹn và đầy đủ nhất khi nhìn thấytrong cuộc sống nhưng vẻ đẹp khuất lấp, ẩn ngay trong cái xấu hay ở những chỗ khónhìn ra nhất Bằng lăng kính thẩm mĩ, nhà văn không chỉ hướng tới cái đẹp ở tính vĩ mô

mà còn ở sự vi mô, trong những điều tưởng như bình dị và đời thường nhất Bằng tínhthẩm mĩ nghệ thuật mài sắc các giác quan của ta, giúp ta nhận ra những vẻ đẹp của cuộcsống, của con người Ngay từ mở đầu truyện “Hai đứa trẻ”, Thạch Lam đã đem lại cho tanhưng ẩn tượng đầy tinh tế và nhẹ nhàng khi nói về cảnh sắc thiên nhiên nơi phố huyện

“Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ từng tiếng vang lên gợi buổi chiều.Phương Tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn”

Có cái gì thật tĩnh lặng, hiu hắt Thạch Lam đã lựa chọn thời khắc ngày tàn để tô đậmthêm vẻ nghèo nàn, tăm tối nơi phố huyện Nó khơi lên trong lòng ta những nỗi buồnman mác, khó diễn tả

Màu đỏ rực của mặt trời như nhuộm cả không gian, trên bầu trời ấy điểm “nhữngđám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn” nét đẹp thơ mộng nhưng có gì thật ảm đạm.Đêm đã về, ngày đã tàn, mọi thứ nơi phố huyện càng trở nên hiu hắt hơn bao giờ hết

“Chiều, chiều rồi Một buổi chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoàiđồng ruộng, theo gió nhẹ đưa vào” Cái buồn của hồn quê như thấm vào cảnh vật khiếncho nó cũng mang một điệu buồn man mác Vẫn bút pháp lấy động tả tĩnh quen thuộccủa văn học trung đại tả tiếng ếch, nhái, tiếng muỗi không những không khiến cảnh vậtmang nét tươi vui hơn mà càng tô đậm nét yên tĩnh, buồn tẻ nơi phố huyện Văn chươngphát hiện đời sông qua lăng kính thẩm mĩ bằng cách đó, ngay cái đẹp nghèo nàn nhất, u

ám nhất cũng được người nghệ sĩ phát hiện ở những cái đẹp mang tính hài hòa Bởi vậy,

nó đã đi vào lòng bạn đọc như một điệu vỗ tâm hồn con người ta êm ái dịu nhẹ mà lắngsâu

Thế nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc phản ánh đời sống một cách thẩm mĩ khôngthôi thì chưa thể nói được toàn diện về tính thẩm mĩ trong văn học nghệ thuật Sự phảnánh thẩm mĩ luôn được tiến hành trong quá trình kiếm tìm những hình thức hoàn mĩ vàthế giới nghệ thuật của nhà văn chỉ khi tìm được ngôn ngữ nghệ thuật và một hình thứcđẹp thì mới được biểu hiện ra Tách rời sự hài hòa, cân đối, tính nhạc điệu,… thì khôngthể hình thành hình tượng nghệ thuật Ngay như trong tác phẩm “Hai đứa trẻ” sự phảnánh thẩm mĩ cũng không tách rời một hình thức thẩm mĩ “Sáng tạo văn chương là nỗ lựckiếm tìm nhưng phương thức thẩm mĩ để biểu đạt sự phát hiện ấy” Thạch Lam đã dụngcông khi viết những câu văn giàu tính nhạc như “Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như

ru văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” Đọc câuvăn ta thấy nhẹ nhàng, êm dịu như một bản nhạc Nhà văn đã lựa chọn cách tổ chức câu

văn, lựa chọn ngôn từ sao cho phù hợp nhất với tính thẩm mĩ trong nội dung để biểu hiện

và từ đó tính thẩm mĩ trong nghệ thuật được hình thành Khi bạn đọc tiếp xúc với tácphẩm văn học thì yếu tố đầu tiên mà bạn đọc tiếp xúc chưa phải nội dung mà là hìnhthức Bởi vậy, hình thức có đẹp thì nội dung mới được truyền tải một cách đầy đủ vàtrọn vẹn Hơn thế nữa, văn chương biểu hiện tính thẩm mĩ qua hình tượng nghệ thuật màhình tượng nghệ thuật vốn lấy ngôn từ làm chất liệu Để thể hiện được nét cụ thể, cảmtính của hình tượng, người nghệ sĩ không thể không sáng tạo ra một hình thức phù hợp

để truyền tải Nếu coi nội dung như một dạng chất lỏng thì hình thức chính là thứ địnhhình dạng khối của nó Hình thức càng đẹp càng dễ tiếp cận người đọc và càng dễ biểuhiện nội dung một cách tinh tế Ở phương diện này, thơ Hai-cư chính là một minh chứng

rõ nét nhất Lựa chọn lối viết giản dị là sự lựa chọn thông minh để biểu hiện những cáiđẹp giản dị, đời thường của cuộc sống Lời thơ của Ba-sô cứ vương vấn ta mãi:

“Dưới cây lao xaoChén canh, đĩa cáĐều vương anh đào”

Bài thơ mở ra một bức tranh thiên nhiên với vẻ đẹp thanh nhã nhưng lại ám ảnhhồn ta đến vô cùng Sở dĩ hình tượng thiên nhiên trong bài thơ có sức ám gợi chúng tađến thế là bởi tài năng của người nghệ sĩ đã sáng tạo ra một hình thức phù hợp mà Ba-sômuốn truyền tải Những câu thơ ngắn, những từ gợi cho ta nhiều liên tưởng Vừa cótiếng lao xao, vừa gọi âm thanh trong cái lao xao ấy là ẩn chứa cái lao xao trong hồnngười, có cả những thổn thức, băn khoăn Thi sĩ đã mô tả một bức tranh đơn sơ, mộcmạc và thanh bần, một bữa cơm đảm bạc nhưng chính những cánh hoa anh đào vươngvào đã tạo nên một bữa tiệc hoa Bài thơ này của Ba-sô đã lựa chọn loại hình cảm thứcKarumi để biểu hiện Một cảm thức thanh thoát, nhẹ nhàng với phong thái ung dung, tựtại của nhân vật trữ tình Dắt ta đi qua vườn chữ nghĩa nhỏ hẹp, bài thơ đã đưa ta vàonhưng giây phút thần tiên, thăng hoa của cuộc đời Ba-sô đã nhắc hộ mọi người phải cónhững phút giây để tâm hồn lắng động, siêu thoát thì mới cảm thức được cái đẹp củathiên nhiên

Như Leonop Leonit đã từng viết: “Mỗi tác phẩm là một phát minh về hình thức,một khám phá về nội dung” Tuy cùng yêu cầu tính thẩm mĩ nhưng không thể tách hìnhthức ra khỏi nội dung, cũng không thể tách nội dung ra khỏi hình thức Bởi lẽ trong nộidung đã chưa đựng một hình thức mà chỉ hình thức ấy mới đảm bảo tính thẩm mĩ củanội dung Và ngược lại, môt hình thức cũng chứa đựng nội dung nhất định Một thể thơnhư thể lục bát chỉ có thể phát huy hết tác dụng của nó khi biểu đạt những nội dung nhưlời ru, điệu than Thơ lục bát phù hợp nhất khi con người ta diễn đạt những nội dung tìnhcảm thiết tha, đằm sâu Bởi vậy, nó rất khó diễn đạt những nội dung nghiêng về chấthùng biện, suy tưởng Mô hình thơ lục bát tự nó đã chứa đựng một thế giới quan khôngthể thay thế Hình tượng văn học là chất liệu phản ánh nội dung, nhưng hình tượng ấykhông chỉ mang đến cho người đọc khoái cảm trước vẻ đẹp đời sống mà còn khơi dậynhững khoái cảm ở vẻ đẹp chất liệu, các phương thức, phương tiện nghệ thuật Mỗi nhàvăn chân chính bao giờ cũng mang đến cho văn học một tiếng nói mới, trong cái nhìnmới trước vẻ đẹp đời sống Cho nên, văn học giúp ta làm giàu kho kinh nghiệm thẩm mĩ,

nó mài sắc giác quan của ta giúp ta nhận ra những cái đẹp tồn tại trong thế giới Cứ nhưvậy, cái đẹp trong nội dung và cái đẹp trong hình thức khi kết hợp nhuần nhuyễn, hàihòa sẽ tạo nên giá trị cho tác phẩm văn học và tính thẩm mĩ trong tác phẩm văn học mớiđược bộc lộ, thể hiện một cách đầy đủ nhất