1 BÀI 16 Câu 1 Nguyên nhân, mục tiêu, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng? Trả lời a Nguyên nhân Do chính sách cai trị hà khắc của chính quyền đô hộ nhà Hán Chồng bà Trưng Trắ[.]
Trang 1BÀI 16 Câu 1: Nguyên nhân, mục tiêu, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng?
Trả lời:
a Nguyên nhân:
- Do chính sách cai trị hà khắc của chính quyền đô hộ nhà Hán
- Chồng bà Trưng Trắc bị Tô Định giết hại
b Mục tiêu: Giành độc lập cho đất nước và trả thù cho chồng bà Trưng Trắc
c Diễn biến :
- Mùa xuân năm 40 Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa ở cửa sông Hát (nay thuộc xã Hát Môn)
- Tướng lĩnh khắp 65 thành trì đều quy tụ về ủng hộ khởi nghĩa
-Thừa thắng nghĩa quân theo đường sông Hồng tiến xuống tấn công Mê Linh và
Cổ Loa sau đó tiến về làm chủ Luy Lâu và chiếm trị sở của giặc
d Kết quả : Khởi nghĩa thắng lợi, Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh.
e Ý nghĩa: Chứng tỏ tinh thần bất khuất của người Việt; tạo tiền đề cho việc khôi
phục nền độc lập sau này
Câu 2: Nguyên nhân, mục tiêu, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu?
a Nguyên nhân: Đầu thế kỉ III, do chính sách cai trị hà khắc của chính quyền đô
hộ nhà Ngô, cuộc khởi nghĩa Bà Triệu bùng nổ
* Mục đích: Chống lại ách thống trị nhà Ngô, giành lại độc lập, bảo vệ cuộc sống
người dân
b Diễn biến:
- Năm 248, từ căn cứ ở núi Nưa (Triệu Sơn, Thanh Hoá), khởi nghĩa bùng nổ
- Lực lượng nghĩa quân đã đánh hạ nhiều huyện lị, thành ấp ở Cửu Chân, Cửu Đức, Nhật Nam
- Quan lại nhà Ngô bị giết, hoặc bỏ trốn Cuộc khởi nghĩa khiến Giao Châu chấn động
- Nhà Ngô đã cử 8000 quân sang đàn áp
c Kết quả và ý nghĩa
- Khởi nghĩa bị đàn áp Bà Triệu anh dũng hi sinh tại khu vực Núi Tùng (Thanh Hóa)
- Khởi nghĩa đã thức tỉnh ý thức dân tộc, tạo đà cho khởi nghĩa Lý Bí sau này
Câu 3: Nêu nguyên nhân, diễn biến, kết quả khởi nghĩa Lí Bí?
a Nguyên nhân: Do chế độ cai trị khắc nghiệt của nhà Lương.
Trang 2b Diễn biến:
- Đầu năm 542, k/n bùng nổ, lật đổ chính quyền đô hộ làm chủ Giao Châu
- Đầu năm 544:Lý Bí tự xưng là hoàng đế, đóng đô ở cửa sông Tô Lịch (Hà Nội), lập triều đình , dựng điện vạn Thọ và chùa Khai Quốc
- Năm 545 quân Lương xâm lược, Lý Bí mất, Triệu Quang Phục tiếp tục kháng chiến và thắng lợi
- Năm 602 nhà Tùy đem quân sang xâm lược, nước Vạn Xuân chấm dứt
c Kết quả : Cuộc k/n cuối cùng thất bại
d Ý nghĩa: Chứng tỏ tinh thần độc lập tự cường của người Việt , góp phần thúc
đẩy cuộc đấu tranh của nhân dân ta ở giai đoạn sau
Câu 4: Nêu nguyên nhân, diễn biến, kết quả khởi nghĩa Mai Thúc Loan?
a Nguyên nhân:
- Do chính sách tô thuế nặng nề của nhà Đường, đầu TK VIII, Mai Thúc Loan phát động nhân dân khởi nghĩa
b Diễn biến:
- Năm 713, khởi nghĩa bùng nổ và nhanh chóng làm chủ Hoan Châu
- Khởi nghĩa lan rộng ra khắp cả nước, thu hút vài chục vạn người tham gia, được nhân dân Chăm Pa và Chân Lạp hưởng ứng
- Quân khởi nghĩa tiến ra Bắc đánh đuổi chính quyền đô hộ làm chủ thành Tống Bình, giải phóng đất nước
- Mai Thúc Loạn xưng đế, xây thành Vạn An làm quốc đô
c Kết quả
- Năm 722, nhà Đường sai Dương Tư Húc sang đàn áp, khởi nghĩa bị dập tắt
d Ý nghĩa:
- Khởi nghĩa Mai Thúc Loan đã giành và giữ chính quyền độc lập trong gần 10 năm (713 - 722)
- Thể hiện tinh thần yêu nước, là một trong những cuộc khởi nghĩa lớn nhất, đánh dấu mốc quan trọng trên con đường giải phóng dân tộc
Câu 5: Nêu nguyên nhân, diễn biến, kết quả khởi nghĩa Phùng Hưng?
a Nguyên nhân:
- Cuối TK VIII, do chính sách vơ vét tàn bạo của nhà Đường, Phùng Hưng đã lãnh đạo nhân dân nổi dậy đấu tranh
b Diễn biến
- Nghĩa quân dã làm chủ được vùng đất Đường lâm( Sơn Tây- HN), sau đó tiếp tục kéo xuống bao vây và chiếm thành Tống Bình, tự sắp đặt việc cai trị trong vòng 9 năm
c Kết quả:
Trang 3- Nhà Đường đem quân sang đàn áp và chiếm lại, cuộc khởi nghĩa bị dập tắt.
d Ý nghĩa:
- Khởi nghĩa Phùng Hưng tiếp tục khẳng định quyết tâm giành lại độc lập, tự chủ của người Việt, mở đường cho những thắng lợi lớn về sau
BÀI 17 Câu 1: Nhân dân ta đã làm gì để bảo vệ và phát triển văn hóa dân tộc trong hàng nghìn năm Bắc thuộc?
Trả lời:
- Người Việt trong thời Bắc thuộc vẫn luôn giữ gìn được nền văn hóa bản địa của mình:
+ Vẫn giữ được tiếng nói của dân tộc mình ( Tiếng Việt)
+ Duy trì những tín ngưỡng, phong tục tập quán: thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần
tự nhiên, búi tóc, xăm mình, nhuộm răng, ăn trầu, làm bánh chưng, bánh giầy…
Câu 2: Theo em, những phong tục, tập quán nào của người Việt từ thời Bắc thuộc vẫn còn được giữ gìn, bảo lưu đến tận ngày nay?
Trả lời: Những phong tục, tập quán của người Việt từ thời Bắc thuộc vẫn còn
được giữ gìn, bảo lưu đến tận ngày nay là: Thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần tự nhiên, búi tóc, xăm mình, ăn trầu, làm bánh chưng, bánh giầy,
Câu 3: Trong thời kì bắc thuộc, nhân dân ta đã tiếp thu có chọn lọc văn hóa Trung Hoa như thế nào?
- Tiếp thu có chọn lọc những yếu tố văn hóa Trung Hoa để phát triển văn hóa dân tộc
+ Học một số phát minh kỹ thuật như làm giấy, chế tạo đồ thuỷ tinh,
+ Tiếp thu một số phong tục như tết Hàn thực, Đoan Ngọ, Trung thu nhưng đã có
sự vận dụng cho phù hợp với văn hóa của người Việt
+ Tiếp thu Đạo giáo, có sự hoà nhập với tín ngưỡng dân gian
+ Tiếp thu chữ Hán, một số quy tắc lễ nghĩa, cách đặt tên họ giống người Hán, tư tưởng gia trưởng, phụ quyền, nhưng vẫn giữ gìn truyền thống tôn trọng người già
và phụ nữ
+ Đón nhận một số dòng Phật giáo
BÀI 18 Câu 1: Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ:
a Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo.
* Hoàn cảnh.
- Cuối thế kỉ X, nhà Đường suy yếu, viên tiết độ sứ của nhà Đường cai trị nước ta
bị giáng chức
Trang 4- Năm 905, Khúc Thừa Dụ nổi dậy lật đổ chính quyền đô hộ, xây dựng nền tự chủ của người Việt
*Cải cách của Khúc Hạo
- Biện pháp: Tự xưng tiêt độ sứ, định lại thuế, tha bỏ lực dịch, lập sổ hộ khẩu
- Chủ trương: … mong muốn dân đều được yên vui
- Ý nghĩa: Xây dựng chính quyền tự chủ, độc lập với phong kiến phương Bắc Câu 2: Em hãy trình bày nguyên nhân, diễn biến và kết quả cuộc kháng chiến của Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán?
* Nguyên nhân:
- 930: quân Nam Hán đánh sang nước ta, lập lại quyền cai trị
-931: Dương Đình Nghệ lãnh đạo nhân dân đánh đuổi quân Nam Hán
* Diễn biến:
- Năm 931, Dương Đình Nghệ kéo quân từ Thanh Hóa ra Bắc đánh đuổi quân Nam Hán
- Hào kiệt khắp nơi kéo về tụ nghĩa
- Nghĩa quân bao vây đánh chiếm Đại La
- Nhà Hán cho quân sang tiếp viện nhưng bị đánh bại
* Kết quả: Cuộc kháng chiến thắng lợi, Dương Đình Nghệ tự xưng tiết độ sứ, tiếp
tục xây dựng nền tự chủ nước nhà
Câu 3: Nêu ngắn gọn diễn biến, kết quả, ý nghĩa trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 938?
a Kế hoạch đánh giặc
- Năm 938, Lưu Hoằng Tháo dẫn quân Nam Hán xâm lược nước ta lần 2
- Ngô Quyền chỉ huy quân ta: Đóng cọc ở cửa sông Bạch Đằng, bố trí trận địa mai phục
b Diễn biến:
- Thủy triều lên, Ngô Quyền cho thuyền nhỏ ra khiêu chiến, giả thua để nhử địch
vào trận địa mai phục
- Hoằng Tháo tiến quân vào cửa sông Bạch Đằng
- Thủy triều rút, ta phản công quyết liệt
=> Quân địch bị động, bất ngờ, thuyền va vào nhau, quân lính chết quá nửa
c Kết quả:
- Hoằng Tháo bị giết tại trận
- Số còn lại phải rút về nước
d Ý nghĩa:
- Đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của nhà Nam Hán
- Thể hiện tinh thần bất khuất, quyết tâm chống xâm lược của dân tộc ta
Trang 5- Kết thúc hơn 1000 năm đô hộ của PK phương Bắc, mở ra kỉ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc
Câu 4: Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền chủ động và độc đáo ở điểm nào?
* Kế hoạch của Ngô Quyền chủ động ở chỗ:
+ Khi biết âm mưu của địch, ông khẩn trương tổ chức kháng chiến
+ Chủ động đón đánh quân xâm lược: chọn khu vực cửa sông Bạch Đằng để bố trí trận địa mai phục
* Kế hoạch của Ngô Quyền hết sức độc đáo thể hiện:
- Ông huy động quân và dân lên rừng chặt hàng ngàn cây gỗ dài, đầu đẽo nhọn và bịt sắt đóng xuống dòng sông Bạch Đằng ở những nơi hiểm yếu gần cửa biển, thành một trận địa cọc ngầm
- Cho quân mai phục hai bên bờ
- Nhân khi nước triều lên, thuyền của địch tiến vào và bị va vào hàng cọc, nhanh chóng thất bại
Câu 5:
a Chọn một nhân vật mà em ấn tượng nhất và trình bày suy nghĩ của mình về vai trò vị trí của nhân vật đó.
b Giải thích tại sao đầu thế kỉ X được coi là một bước ngoặt lớn của lịch sử dân tộc?
Trả lời:
a Nhân vật mà em ấn tượng nhất là Ngô Quyền Ngô Quyền đã có những đóng góp to lớn vào tiến trình lịch sử dân tộc Chiến công hiển hách của ông đánh bại quân Nam Hán xâm lược trong trận Bạch Đằng năm 938 đã kết thúc hơn 1.000 năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập lâu dài của dân tộc Việt Nam
b Đầu thế kỉ X được coi là một bước ngoặt lớn của lịch sử dân tộc vì chiến thắng Bạch Đằng năm 938 được coi là một bước ngoặt lớn của lịch sử dân tộc vì đã khép lại thời kì hơn một nghìn năm nhân dân tạ bị phong kiến phương Bắc đô hộ, mở ra một trang sử mới - thời kì độc lập, tự chủ lâu dài trong lịch sử dân tộc
Trang 6BÀI 19 Câu 1: Quá trình hình thành và bước đầu phát triển của Vương quốc Chăm-pa.
a Vương quốc Chăm-pa ra đời.
- Năm 192, dưới sự lãnh đạo của Khu Liên nhân dân huyện Tượng Lâm (quận Nhật Nam) đã nổi dậy lật đổ ách thống trị của nhà Hán, giành độc lập, lập nước Lâm Ấp (sau gọi là Chăm-pa)
b Chặng đường hơn 8 thế kỉ đầu tiên.
- Phát triển qua nhiều giai đoạn, gắn liền với việc di chuyển kinh đô, lãnh thổ dần được mở rộng và thống nhất
- Trải dài từ phía nam dãy Hoành Sơn đến vùng Quảng Ngãi, Bình Định ngày nay
Câu 2 Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội của cư dân Chăm-pa?
a Hoạt động kinh tế: Rất đa dạng:
-Trồng lúa nước, chăn nuôi gia súc, gia cầm
- Sản xuất hàng thủ công
- Khai thác nguồn lợi rừng và biển
- Buôn bán trong và ngoài nước
- Người Chăm rất giỏi nghề đi biển, là trung tâm buôn bán quốc tế thời bấy giờ Bán nhiều sản phẩm nổi tiếng: Trầm hương, ngà voi, ngọc trai…
b.Tổ chức xã hội.
- Vua được đồng nhất với một vị thần, có quyền lực tối cao, dưới vua là tể tưởng
và hai đại thần (văn, võ) ; đơn vị hành chính cấp địa phương gồm: châu- huyện-làng có các chức quan đứng đầu
- Xã hội gồm các tầng lớp: tăng lữ, quý tộc, dân tự do và một bộ phận nhỏ là nô lệ
Câu 3: Kể tên một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của người Chăm trong 10 thế kỉ đầu Công nguyên và cho biết thành tựu nào được bảo tồn đến ngày nay a) Chữ viết:
-Lúc đầu dùng chữ Phạn (Ấn Độ) để ghi chép -> từ thế kỉ IV cải biên tạo thành chữ viết của người Chăm cổ
->Sáng tạo ra chữ viết riêng cho dân tộc mình là thành tựu nổi bật của người Chăm
Trang 7b)Tín ngưỡng và tôn giáo:
- Thờ thần tự nhiên (Mặt Trời, Núi, Nước, Lúa, )
- Du nhập Phật giáo, Ấn Độ giáo
- Kiến trúc và điêu khắc gắn với các công trình tôn giáo đặc sắc, trở thành di sản văn hoá tiêu biểu (Thánh địa Mỹ Sơn, )
c) Lễ hội:
- Cầu cho cuộc sống tốt đẹp, mùa màng bội thu, xã hội hưng thịnh
-Tiêu biểu nhất là lễ hội Ka-tê:
d)Thành tựu còn được bảo tồn đến ngày nay: Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng
Nam), cụm Tháp Hòa Lai (Ninh Thuận), lễ hội Ka-tê,
Câu 4: Liên hệ với kiến thức đã học ở những bài trước, em hãy so sánh những điểm giống và khác nhau trong hoạt động kinh tế cua cư dân Chăm-pa và cư dân Văn Lang-Âu Lạc theo bảng sau:
Giống
nhau
Khác nhau
Trả lời:
Giống
nhau
Đều làm nông nghiệp trồng lúa, nghề thủ công
Khác nhau bên cạnh nghề nông nghiệp trồng
lúa, nghề thủ công còn có, nghề đi biển và buôn bán đường biển thông qua các hải cảng Vương quốc Chăm-pa được coi là một thế lực biển hùng mạnh trung; tâm buôn bán quốc tế lớn, kết nối với Trung Hoa, Ấn Độ và các nước Ả Rập
Hoạt động kinh tế chủ yếu của
cư dân Văn Lang - Âu Lạc chỉ
là nông nghiệp trồng lúa nước kết với trồng hoa màu và làm nghề thủ công
BÀI 20 Câu 1 Sự hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam
-Vương quốc Phù Nam ra đời vào khoảng thế kỉ I
- Phát triển hùng mạnh: khoảng thế kỉ III - V
- Thế kỉ VI thì suy yếu; bị người Chân Lạp xâm chiếm vào đầu thế kỉ VII
Câu 2 Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội của cư dân Phù Nam?
Trang 8a Những hoạt động kinh tế của cư dân Phù Nam:
- Nông nghiệp : trồng lúa nước, chăn nuôi gà, lợn,kết hợp đánh bắt thuỷ - hải sản
- Thủ công nghiệp : làm đồ thủ công như đồ gốm, trang sức, đồ đựng bằng thuỷ tinh, luyện đồng và rèn sắt, chế tạo công cụ sản xuất, vũ khí,
- Thương nghiệp : người Phù Nam rất giỏi nghề buôn bán Không chỉ trao đổi hàng hoá trong nước, người Phù Nam còn buôn bán với các thương nhân nước ngoài đến từ Trung Quốc, Chăm
=> Kinh tế phát triển toàn diện
b Tổ chức xã hội
- Tổ chức nhà nước: được hoàn thiện vào thế kỉ III: vua đứng đầu có quyền lực tối cao, dưới là các quan giúp việc với nhiều cấp bậc
- Xã hội: được phân chia thành 5 tầng lớp: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công và nông dân
Câu 3: Hãy so sánh về hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội giữa cư dân Phù Nam và cư dân Chăm Pa:
*Giống:
Chủ yếu là nông nghiệp trồng lúa nước, sử dụng sức kéo của trâu bò Ngoài ra, cư dân còn chăn nuôi, làm các mặt hàng thủ công, đánh cá
* Khác:
Hoạt
động kinh
tế
Nông nghiệp trồng lúa, công
cụ sắt và sức kéo trâu bò, đã biết sử dụng guồng nước
Các nghề thủ công khai thác làm thổ sản khá phát triển, đóng gạch, kĩ thuật xây tháp đạt trình độ cao
Sản xuất nông nghiệp, kết hợp làm nghề thủ công, đánh cá và buôn bán bằng
Ngoại thương đường biển rất phát triển
Tổ chức
xã hội
Gồm tăng lữ,quý tộc, dân tự
do và một bộ phận nhỏ nô lệ
Phân hóa thành: Quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công, nông dân
Câu 4: Thành tựu văn hóa của cư dân Phù Nam?
a.Tín ngưỡng, tôn giáo:
- Thờ đa thần tiêu biểu là thần mặt trời
- Tiếp nhận tôn giáo từ Ấn Độ(Ấn Độ giáo, Phật giáo.)
b Nghề tạc tượng (gỗ, đá) đạt đến phong cách riêng.
c Đời sống vật chất, tinh thần:
Trang 9- Ăn : Lương thực chính là lúa gạo
-Đi lại: sử dụng ghe, thuyền đi lại; dùng ngựa, trâu, bò …để kéo xe
-Ở: làm nhà sàn bằng gỗ trên mặt nước
- Đồ trang sức được chế tác từ vàng, đá quý… cực kì tinh xảo
d Những nét văn hóa còn được bảo tồn trong đời sống của nhân dân Nam Bộ ngày nay: Tôn giáo, tín ngưỡng, đời sống vật chất, nhà ở, đời sống tinh thần như
đạo Phật…
Câu 5: Dựa vào kiến thức đã học, em hãy suy luận về nguyên nhân khiến cho Vương quốc Phù Nam bị suy vong vào đầu thế kỉ VII.
Trả lời: Nguyên nhân khiến Phù Nam suy vong: Hiện tượng nước biển dâng gây
ngập lụt, nhiễm mặn nhiều vùng đất canh tác và địa bàn sinh sống của cư dân; sự suy tàn của cảng thị Óc Eo do sự thay đổi của điều kiện tự nhiên, là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự suy vong của Vương quốc và bị thôn tính vào đầu thế kỉ VI