SKKN Xây dựng lớp học theo các tiêu chí lớp học hạnh phúc cho học sinh lớp 6 của trường THCS Thanh Xuân Nam

Để phong trào “Trường học hạnh phúc”thực sự có bề rộng và chiều sâu, đem lại hiệu quả cao, thiết thực trong hoạt động dạy và học, giúp các em hứng thú, chủ động, sáng tạo trong học tập,

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN THANH XUÂN

TRƯỜNG THCS THANH XUÂN NAM

XÂY DỰNG LỚP HỌC THEO CÁC TIÊU CHÍ LỚP HỌC HẠNH PHÚC CHO HỌC SINH LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS THANH XUÂN NAM

Lĩnh vực/ Môn : Chủ nhiệm

Tên tác giả : Mai Thị Hải Yến

Đơn vị công tác : Trường THCS Thanh Xuân Nam

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu 1

1.4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

1.5 Phương pháp nghiên cứu 2

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2

2.1 Cơ sở lý luận 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3

2.2.1 Vài nét về trường THCS Thanh Xuân Nam 3

2.2.2 Thực trạng các tiêu chí đánh giá lớp học hạnh phúc cho học sinh lớp 6 trường THCS Thanh Xuân Nam 4

2.2.2.1 Kết quả khảo sát 4

2.2.2.2 Thực trạng và những nhược điểm của phương pháp cũ 5

2.3 Một số biện pháp 7

2.3.1 Về tiêu chí “Yêu thương” 7

2.3.2 Về tiêu chí “An toàn” 15

2.3.3 Về tiêu chí “Tôn trọng sự khác biệt” 16

III HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 18

3.1 Hiệu quả nâng cao kết quả đánh giá chỉ số lớp học hạnh phúc của học sinh 18 3.2 Hiệu quả về kết quả giáo dục hai mặt của học sinh 20

IV KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 21

4.1 Kết luận 21

4.2 Kiến nghị 22

4.2.1 Kiến nghị đối với Phòng GD&ĐT Quận Thanh Xuân 22

4.2.2 Kiến nghị đối với trường THCS Thanh Xuân Nam 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

PHỤ LỤC 1: PHIẾU ĐIỀU TRA KHẢO SÁT 24

PHỤ LỤC 2: CÁC CÂU HỎI PHỎNG VẤN 25

I PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Hạnh phúc là điều mà hàng ngàn đời nay mỗi chúng ta luôn mong muốn đạtđược Hạnh phúc là mục tiêu sống, mục tiêu hành động của bất cứ cá nhân nào trongcuộc đời này Hạnh phúc là ý nghĩa và mục đích của cuộc sống, là mưu cầu “Khátkhao của tất cả chúng sinh”, là thước đo đúng đắn nhất về sự tiến bộ của xã hội

Ở kỉ nguyên mới này, giáo dục coi trọng chỉ số EQ (trí tuệ cảm xúc) nhiều hơn,chú ý đến cảm xúc vui vẻ cho giáo viên và học sinh nhiều hơn Vì vậy hạnh phúc trongnhà trường là điều hết sức quan trọng “Trường học hạnh phúc” có thể hiểu một cáchgiản dị là “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” Mục tiêu của giáo dục không phải

là dạy cách kiếm sống hay cung cấp công cụ để đạt được sự giàu có, mà đó phải là conđường dẫn lối tâm hồn con người vươn đến chân – thiện – mỹ Nhà trường vừa là nơiươm mầm, đồng thời vừa là nơi kết nối và phát huy những giá trị hạnh phúc Có thểnói, hạnh phúc cần được bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, từ khát khao gieo hạnh phúccủa mỗi thầy cô

Lấy cảm hứng từ mô hình “Happy School” của UNESCO, mô hình "Trườnghọc hạnh phúc" bắt đầu triển khai thí điểm ở nước ta vào tháng 4/2018 ở một số trườnghọc tại thành phố Huế và nhanh chóng được nhân rộng trên cả nước và rất nhiềutrường học đang triển khai xây dựng “ Trường học hạnh phúc”

Năm học 2020 – 2021, Phòng GD-ĐT quận Thanh Xuân tiếp tục chỉ đạo cáctrường đẩy mạnh thực hiện phong trào này với những yêu cầu cao hơn, thiết thực hơn,phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường Để phong trào “Trường học hạnh phúc”thực sự có bề rộng và chiều sâu, đem lại hiệu quả cao, thiết thực trong hoạt động dạy

và học, giúp các em hứng thú, chủ động, sáng tạo trong học tập, với vai trò là giáo viênchủ nhiệm, tôi luôn băn khoăn, trăn trở với những câu hỏi tự đặt ra cho bản thân "Làmsao các em có cảm giác trường học là ngôi nhà thứ hai, cô giáo là người mẹ thứ hai vàmỗi ngày đến trường là một ngày vui?” Tôi thấy rằng muốn xây dựng được trườnghọc hạnh phúc thì phải bắt đầu từ việc xây dựng “lớp học hạnh phúc” Vì mỗi lớp họchạnh phúc, học sinh hạnh phúc là một viên gạch nền móng vững chắc cho một ngôitrường hạnh phúc, học sinh tích cực hoàn thiện và phát triển toàn diện nhất Chínhnhững lí do trên đã thúc đẩy tôi tìm hiểu, nghiên cứu và dựa trên kinh nghiệm của bảnthân để thực hiện xây dựng lớp học theo các tiêu chí của mô hình lớp học hạnh phúc,góp phần vào việc đào tạo thế hệ trẻ phát triển một cách toàn diện đáp ứng thời kì mởcửa, hội nhập và phát triển của đất nước

1.2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng lớp học theo các tiêu chí lớp học hạnh phúc cho học sinh lớp 6 củatrường THCS Thanh Xuân Nam

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lí luận và thực tiễn

+ Phân tích, đánh giá thực trạng các tiêu chí về lớp học hạnh phúc của học sinhlớp 6A3.

+ Đề xuất quan điểm và một số giải pháp xây dựng lớp học hạnh phúc trên cơ

sở nâng cao kết quả đánh giá tiêu chí lớp học hạnh phúc của học sinh lớp 6A3 nóiriêng và học sinh khối 6 nói chung tại trường THCS Thanh Xuân Nam

1.4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Là những vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, đạođức nhà giáo để xây dựng lớp học hạnh phúc cho học sinh lớp 6A3 trường THCSThanh Xuân Nam

b Phạm vi nghiên cứu

Vì điều kiện và thời gian có hạn, nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và ứngdụng thực tế ở học sinh lớp 6A3 năm học 2020 – 2021 của trường THCS Thanh XuânNam do tôi làm chủ nhiệm

Thời gian: Khảo sát từ tháng 9 đến tháng 11 năm 2020 Áp dụng đề tài từ tháng

12 năm 2020 đến nay

1.5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận nghiên cứu: kết hợp phương pháp định tính và phương

pháp định lượng Đồng thời đề tài cũng sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp đểchọn lọc những thông tin cần thiết từ đó liên kết những mối quan hệ thông tin thu thậpđược thành một chỉnh thể để tạo ra một hệ thống thông tin, dữ liệu đầy đủ và sâu sắc

về chủ đề nghiên cứu

- Phương pháp thu thập dữ liệu:

+ Thu thập dữ liệu thứ cấp: qua các tài liệu tạp chí, giáo trình, sách tham khảo,website…

+ Thu thập dữ liệu sơ cấp: thu thập thông tin từ học sinh qua bảng câu hỏi vàphỏng vấn trực tiếp

- Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tập

hợp dữ liệu điều tra Thông qua các số liệu đã được tổng hợp từ các phiếu điều tra tiếnhành phân tích thống kê mô tả, phân tích nhân tố ảnh hưởng và so sánh ý kiến đánh giácủa các đối tượng được điều tra nhằm xác định các nguyên nhân

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lý luận

Tại Lễ phát động “Triển khai Kế hoạch nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, đạođức nhà giáo vì một trường học hạnh phúc” ngày 22/4/2019, Bộ trưởng Bộ GD&ĐTPhùng Xuân Nhạ đã chia sẻ: Theo các nhà nghiên cứu, cũng như kinh nghiệm của một

số nước trên thế giới, một trường học hạnh phúc có 21 tiêu chí Nhưng có 3 tiêu chíquan trọng, có tính cốt lõi là: yêu thương, an toàn và tôn trọng Làm tốt 3 tiêu chí này,

mỗi người chúng ta sẽ thấy hạnh phúc và hạnh phúc thực sự, chứ không phải sự épbuộc Đây là nhu cầu tự thân, là động lực để các thành viên trong nhà trường phấn đấu.

Bộ trưởng đã dẫn giải, về từng tiêu chí và nội hàm của từng tiêu chí như sau:

- Tiêu chí “yêu thương”:

+ Thứ nhất là sự quan tâm Thầy, cô quan tâm đến đồng nghiệp, quan tâm đếnhọc trò và HS quan tâm đến nhau Nếu thờ ơ, vô cảm thì chúng ta không hạnh phúcđược

+ Thứ hai là chia sẻ Mỗi người có thuận lợi, khó khăn riêng Do đó sự chia sẻcho đi, nhận lại sẽ tạo ra một sự gần gũi và không có khoảng cách

+ Thứ ba là sự tin tưởng lẫn nhau Thầy, cô tin tưởng đồng nghiệp, tin tưởng

HS và ngược lại Hoài nghi, đố kỵ sẽ không hạnh phúc được Chúng ta có niềm tin thì

sẽ có sức mạnh và chắp cánh ước mơ

+ Thứ tư là sự hỗ trợ Hỗ trợ về tinh thần bằng sự chia sẻ và hỗ trợ về vật chấtbằng sự giúp đỡ Qua hỗ trợ tình cảm sẽ nảy nở, ích kỷ cá nhân là kẻ thù của hạnhphúc

+ Thứ năm là sự bao dung Không ai có thể hoàn hảo, không ai tránh khỏi sailầm nhưng khi đã có sự bao dung thì mọi việc sẽ được nhìn nhận rất nhẹ nhàng Nhưvậy, nội hàm sơ bộ của tiêu chí yêu thương là sự quan tâm, chia sẻ, tin tưởng, hỗ trợ vàbao trùm lên bao dung

- Tiêu chí an toàn: Trong trường học phải an toàn về thể chất và tinh thần GV,

HS phải được bảo vệ, không có sự xúc phạm về thể xác và tinh thần để mỗi khi đếntrường như là về nhà

Do vậy an toàn về thể chất, trước hết là chúng ta phát triển để khỏe mạnh Bộtrưởng nhấn mạnh về an toàn tinh thần, sự tổn thương về tinh thần thậm chí còn nguyhiểm hơn là tổn thương về thể xác và có thể đi hết cả cuộc đời

- Tiêu chí tôn trọng: cần tôn trọng sự khác biệt bởi chính sự khác biệt ấy mớitạo nên sự đa dạng về văn hóa và đổi mới Tôn trọng sự khác biệt, trước hết là không

áp đặt, đem giá trị của một vài cá nhân, áp đặt cho cái chung Chúng ta hướng tới sựtốt đẹp, nhưng có nghĩa là tất cả vài trăm người giống nhau như một, dẫn đến đồngphục hóa trăm người như một Nếu tất cả đều giống nhau thì đó là triệt tiêu sự sángtạo, triệt tiêu những tư tưởng đổi mới Cho nên khuyến khích sự khác biệt nhưng phảitrong sự thống nhất

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Vài nét về trường THCS Thanh Xuân Nam

Trường THCS Thanh Xuân Nam được thành lập năm 2005 tọa lạc tại phườngThanh Xuân Nam, Quận Thanh xuân, TP Hà Nội, là ngôi trường có khuôn viên rất đẹp

đẽ, khang trang, khung cảnh sư phạm Xanh - Sạch - Đẹp Trường liên tục 08 năm liềnđạt danh hiệu Tập thể lao động tiên tiến và tiên tiến xuất sắc cấp Thành phố về TDTT

và đã được Bộ GD&ĐT công nhận “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” Ngày11/3/2014 nhà trường vinh dự được đón bằng công nhận “Trường THCS đạt Chuẩnquốc gia”.

Cơ sở vật chất của nhà trường được xây dựng khang trang hiện đại theo tiêuchuẩn trường đạt chuẩn Quốc gia có diện tích gần 10.000m2 với các trang thiết bị hiệnđại Tất cả các phòng học rộng rãi, đầy đủ ánh sáng, thoáng mát, bàn ghế mới đạtchuẩn, bảng chống lóa đúng quy định, máy vi tính, tivi màn hình 65’ – góc quay 45 độ,máy proector được nối mạng Internet Có đầy đủ các phòng học chức năng: Phòng thínghiệm thực hành, phòng đa năng, phòng ngoại ngữ, phòng âm nhạc để phục vụ tốtnhất cho công tác giảng dạy và học tập

Hội đồng sư phạm nhà trường có nhiều thầy cô giáo giỏi, với trình độ chuyênmôn vững vàng, 100% đạt chuẩn (80% trên chuẩn), có uy tín với phương pháp giảngdạy tốt, có tinh thần trách nhiệm, yêu nghề và rất tận tình với học sinh

Năm học 2020 – 2021, toàn trường có 44 cán bộ giáo viên nhân viên với 809học sinh và 19 lớp

2.2.2 Thực trạng các tiêu chí đánh giá lớp học hạnh phúc cho học sinh lớp 6 trường THCS Thanh Xuân Nam

Vì điều kiện và thời gian có hạn, nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và ứngdụng thực tế ở học sinh lớp 6A3 năm học 2020 – 2021 của trường THCS Thanh XuânNam do tôi làm chủ nhiệm

2.2.2.1 Kết quả khảo sát

Trước khi thực hiện triển khai sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã tiến hành khảo sátthực trạng các tiêu chí đánh giá lớp học hạnh phúc thông qua việc phát phiếu khảo sát(Mẫu tại Phụ lục 1) với đối tượng là học sinh lớp 6A3 Tổng số phiếu điều tra phát ra

là 41 phiếu, thu về 41 phiếu hợp lệ Từ những thông tin thu được từ việc khảo sát, tôi

đã tổng hợp lại và thu được kết quả như sau:

Bảng 1: Bảng kết quả phiếu khảo sát kết quả đánh giá tiêu chí lớp học hạnh phúc

của học sinh trước khi áp dụng SKKN

Stt Tiêu chí

trung bình

Stt Tiêu chí

trung bình Đánh giá

2.2.2.2 Thực trạng và những nhược điểm của phương pháp cũ

a Tiêu chí “Yêu thương”

Theo kết quả khảo sát, tiêu chí “Yêu thương” với 05 nội hàm đánh giá đều ởmức trung bình khá Cụ thể nội hàm “Quan tâm” ở mức khá, chia sẻ ở mức trung bình,

“tin tưởng” ở mức khá, “hỗ trợ” ở mức trung bình, “bao dung” ở mức trung bình Vớikết quả như trên, có thể thấy học sinh lớp 6A3 chưa hoàn toàn cảm thấy được yêuthương, cảm thấy hạnh phúc trong lớp học

Qua quá trình phân tích và đánh giá, tôi đã tổng kết được thực trạng và nhữngnhược điểm của phương pháp cũ đã ảnh hưởng đến mức độ hạnh phúc của học sinh

đó, qua việc phỏng vấn trực tiếp, kể cả với những học sinh giỏi, các em đều cảm thấy

áp lực và căng thẳng từ sức ép học tập, sức ép điểm số của bố mẹ Một số giáo viênthay vì cởi mở đã quá nghiêm túc vì cho rằng giai đoạn này cần phải rèn nếp học sinhmới Ngoài ra, một số ít thầy cô luôn đề cao sự quan trọng của môn học, kiến thức nàocũng rất quan trọng và cần thiết nên học sinh cảm thấy lo lắng và áp lực Đây là hạnchế của phương pháp cũ, cần phải thay đổi để học sinh cảm thấy vui vẻ, hạnh phúchơn trong giờ học

- Học sinh chưa hứng thú trong học tập: Một số em còn mải chơi, chưa chú tâmvào việc học Bên cạnh đó, một số môn học, thầy cô vẫn dạy theo phương pháp truyềnthống, chưa có những thay đổi trong phương pháp dạy học, dẫn đến học sinh chưahứng thú và tích cực trong giờ học Ngoài ra, một số em hổng kiến thức từ tiểu học,nên chán nản, không muốn học

- Nhiều em còn có những mối quan tâm khác: Ở giai đoạn này, một số học sinhlớp 6 bắt đầu bước vào lứa tuổi dậy thì, các em quan tâm nhiều đến vẻ ngoài, làm dánglàm đỏm nhiều hơn Một số ít học sinh bắt đầu có mối quan tâm đến đối tượng khácgiới dẫn đến nảy sinh những rung cảm đầu đời Điều này làm các em không tập trungtrong học tập, kết quả học sa sút hơn Bên cạnh đó, mối quan hệ bạn bè của các em đadạng và phức tạp hơn Giáo viên cũng chưa có phương pháp nắm bắt được tâm tưnguyện vọng và các mối quan hệ của các em

- Học sinh chưa có đủ kỹ năng sống: Đôi khi các tiết sinh hoạt chủ đề có nộidung còn chưa gần gũi với các vấn đề thực tiễn xảy ra hàng ngày xung quanh các em,nên chưa thu hút được sự quan tâm của học sinh Hơn nữa ở giai đoạn này học sinhcần được bổ sung kiến thức xã hội, kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng làm việc nhóm… Do vậy, cần phải thay đổi nội dung, phương pháp, hìnhthức tổ chức sinh hoạt lớp theo chủ đề để đạt được kết quả tốt hơn

- Học sinh chưa được quan tâm và chia sẻ đúng cách: giáo viên chủ nhiệm mớichỉ tìm hiểu về học sinh thông qua sơ yếu lý lịch, thông qua cách thể hiện của các emtrong giờ học và thông qua nhận xét của các cô giáo bộ môn Tuy nhiên, học sinh lớp 6vẫn còn rụt rè, chưa dám thể hiện mình trong lớp học Do vậy, giáo viên chủ nhiệmkhông thể nắm bắt được hết các thông tin về hoàn cảnh gia đình, tính cách, đặc điểmtâm lý riêng hay những sở trường, sở thích của tất cả các em Giáo viên chủ nhiệm cần

có những biện pháp để thấu hiểu và chia sẻ với học sinh một cách hiệu quả hơn

- Học sinh cảm thấy sợ sệt, sợ giáo viên không tin tưởng: Chương trình họcnặng hơn và có nhiều giáo viên bộ môn, thậm chí có những môn chỉ 1 tiết/ tuần Dovậy học sinh chưa “quen” cô, cảm thấy sợ sệt Thời điểm này cần Giáo viên chủ nhiệm

là thủ lĩnh tinh thần, là cầu nối để học sinh cảm thấy bớt lo lắng hơn khi đi học

- Lớp học chưa thân thiện, tinh thần đoàn kết, tính tập thể chưa cao: Do môitrường mới, học sinh cần thời gian để làm quen và tìm hiểu nhau để xây dựng tình bạn,lớp học đoàn kết, thân thiện Vai trò của cô giáo chủ nhiệm là phải có những biện pháp

để thúc đẩy sự gắn kết giữa các thành viên trong lớp

- Kết quả phỏng vấn trực tiếp cho thấy, do nội quy, quy định của trường cấp 2nghiêm khắc hơn khi các em học ở tiểu học, nên nhiều học sinh cảm thấy chưa quen,

sợ bị phạt

b Tiêu chí “An toàn”

Đối với Tiêu chí “An toàn”, kết quả khảo sát học sinh lớp 6A3 đánh giá về thểchất ở mức khá, về tinh thần ở mức trung bình Điều này cũng dễ hiểu và phần nhiều

xuất phát từ tâm lý lứa tuổi Lứa tuổi lớp 6, các em đang quen là học sinh lớn tuổi nhất

ở tiểu học nay lại là học sinh nhỏ tuổi nhất trong trường, các em cảm thấy mình nhỏ bénên lo lắng, sợ sệt và nhút nhát Nhìn các anh chị lớn hơn, lanh lẹ… nếu bị các anh chị

hù dọa thì các em sẽ như thế nào? Đa phần ở lứa tuổi dậy thì (từ 11-14 tuổi),việc bị bắtnạt, trêu chọc, đánh nhau đôi khi rất dễ xảy ra Đồng thời, vì các em mới bắt đầu môitrường THCS, không khỏi sự bỡ ngỡ, chưa quen trường lớp mới, cơ sở vật chất cũngnhư nếp sinh hoạt, hoạt động nên cũng dễ xảy ra va chạm,tai nạn, sự cố ngoài ýmuốn…

Tuy nhiên, nguyên nhân một phần cũng vì giáo viên vẫn sử dụng phương pháp

cũ là thu thập thông tin từ hồ sơ và từ phụ huynh mà chưa có phương án xây dựngmạng lưới thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau nên dẫn đến chưa nắm đượctâm tư, tình cảm hay mâu thuẫn các con mắc phải Mặt khác, giáo viên cũng chưa xâydựng được kế hoạch thường xuyên rà soát cơ sở vật chất, việc ăn uống, vệ sinh củahọc sinh để hạn chế các va chạm hoặc những tai nạn, sự cố ảnh hưởng đến sức khỏehọc sinh

c Tiêu chí “Tôn trọng sự khác biệt”

Đối với Tiêu chí “Tôn trọng sự khác biệt”, kết quả khảo sát học sinh lớp 6A3đánh giá ở mức trung bình Điều này cho thấy học sinh lớp 6A3 vẫn còn cảm giác bị

“bỏ rơi”, chưa được quan tâm đúng mức về đặc điểm cá thể của mỗi em Vì học sinhmới chuyển cấp, vẫn còn rụt rè, chưa dám trao đổi với giáo viên về tâm tư nguyệnvọng cũng như năng khiếu của mình Giáo viên vẫn áp dụng phương pháp cũ, chưaphân tích, nhận ra được năng lực, năng khiếu, điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh.Vẫn còn tình trạng áp đặt truyền tải kiến thức, chưa phân hóa được cho từng cá thể.Trên thực tế, mức độ tiếp thu của mỗi học sinh là khác nhau, năng khiếu cũng khácnhau, sức khỏe cũng khác nhau… Cần có giải pháp phù hợp để giáo viên thể hiện tinhthần “Tôn trọng sự khác biệt” của mỗi học sinh thật hiệu quả

2.3.1 Về tiêu chí “Yêu thương”

a Tạo môi trường học tập vui vẻ, giảm căng thẳng trong lớp học

Trong lớp học hạnh phúc, giáo viên phải làm tròn vai trò dẫn dắt, hướng dẫn, làngười nhạc trưởng của giờ học Thầy cô mẫu mực thì học trò học tập, thầy có hành vitiêu cực thì học trò cũng bắt chước theo Chính vì vậy trong mối quan hệ gắn kết này,giáo viên phải biết xây dựng không khí lớp học luôn vui tươi, phấn khởi Để tạo môitrường học tập vui vẻ, giảm căng thẳng trong lớp học, biện pháp thực hiện như sau:

- Giáo viên luôn mang tinh thần thoải mái, vui vẻ trong lớp học và cười nhiềuhơn với học sinh Học sinh sẽ cảm thấy sự vui vẻ, dễ gần từ giáo viên, xóa bỏ khoảngcách với thầy cô và bớt áp lực trước các môn học khó Tuy nhiên, cần khẳng địnhkhông quá thoải mái, dễ dãi đến mức vui mà thiếu đi sự nghiêm túc, mà cần đủ để chohọc sinh cảm nhận tích cực với sự thoải mái nhất Các thầy cô nên khởi động mỗi tiếthọc bằng một số việc làm đơn giản, có thể không liên quan đến đến nội dung bài họcnhư quan tâm hỏi thăm học sinh, một vài câu đố vui vẻ, một vài trò chơi vận động nhỏ,hát một bài hát hoặc chia sẻ một chút về tin tức “hot” của giới trẻ, tuổi teen, giải trí,facebook… hoặc những hiểu biết sâu rộng ở những lĩnh vực khác như thời trang, sứckhỏe … Thầy cô phải đặt mình vào cương vị của các em thì mới “đi” đến được những

“góc khuất” của tâm hồn để khơi dạy tình yêu và đam mê ở các em Có như vậy, họcsinh mới được kích thích những cảm xúc tích cực, và từ đó thu nhận kiến thức cácmôn học dễ dàng hơn

- Lồng ghép sự hài hước bằng lời nói, biểu cảm: Những lời nói đùa, những câubình luận, nhận xét vui vẻ của giáo viên trong lớp học tạo những hiệu quả rất tích cựccho học sinh, giúp các con thoải mái, giảm áp lực và không ngại ngùng khi giơ tayphát biểu, gạt bỏ được tâm lý sợ sai.Ví dụ trong một vài tiết học Toán, khi tôi đặt câuhỏi, học sinh trong lớp rụt rè không dám trả lời các câu hỏi phần vì sợ sai, phần vì sợxấu hổ trước thầy cô và bạn bè, tôi thường khéo léo động viên với các em: “ Kể cảkhông trả lời đúng câu này chúng ta vẫn thông minh hơn học sinh lớp 5 các con nhỉ ”,

cả lớp và ngay cả những học sinh đã trả lời sai cũng cười lớn Qua đó, các em sẽ mạnhdạn nói lên suy nghĩ của mình hơn, sự vui vẻ, thoải mái cũng giúp các em nhớ kiếnthức tốt hơn

Hình 1: Lớp học sôi nổi, vui vẻ của học sinh lớp 6A3

Nguồn: Tác giả tự tổng hợp

- Hướng dẫn nhẹ nhàng khi học sinh trả lời sai, tránh phê bình, dùng những từngữ nặng lời, gay gắt Giáo viên có thể khéo léo nhận xét, ghi nhận sự nỗ lực, sự cố

gắng nào đó trong bài làm hoặc câu trả lời của học sinh Sau đó giáo viên mới đưa ranhững câu nhận xét chi tiết và cụ thể sẽ giúp học sinh hiểu các lỗi mình mắc phải mộtcách rõ ràng hơn, rút được kinh nghiệm để có kết quả tốt hơn cho lần sau Thay vìnhững câu nhận xét chung chung như “Tốt”, “Chưa đạt”, tôi thường ghi nhận xét vàobài của các em một cách rõ ràng, chi tiết, chú trọng vào quá trình học tập của học sinhnhư “Trình bày bài của con rất tốt, con đã ôn tập bài kĩ” hoặc “Con có nhiều tiến bộ ởphần tính nhanh, tuy nhiên cần chú ý đến quy tắc dấu ngoặc hơn”…

b Quan tâm đến hứng thú học tập của học sinh bằng cách sử dụng các phương pháp mới để nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức

Ngoài việc tạo dựng mối quan hệ thầy trò, mỗi giáo viên cần phải thường xuyênbồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, có phương pháp dạy học hiệu quả để cónhiều tiết học tốt hơn, tạo hứng thú, chủ động tiếp thu kiến thức, không còn mệt mỏi

và buồn ngủ

Giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học sao cho hiệu quả, thu hút được sựchú ý của học sinh, lấy học sinh làm trung tâm, chủ động tìm tòi kiến thức hoặc tíchhợp môn học của mình với môn học khác và đời sống thực tiễn để học sinh cảm thấy ýnghĩa và thiết thực hơn

Chẳng hạn trong các tiết dạy môn toán của mình, tôi thường lồng ghép thêm cáctrò chơi:

+ Trò chơi Nhanh mắt nhanh tay: Để khắc sâu kiến thức cho học sinh, tôi

thường đưa ra các bài toán có lời giải sai ở một vài bước học sinh hay mắc phải, cácnhóm thảo luận tìm ra lỗi sai và sửa sai Nhóm nào tìm nhanh nhất và sửa lại cho đúng

là đội chiến thắng và được thưởng

Hình 2: Lớp 6A3 chơi trò chơi nhanh mắt nhanh tay

Nguồn: Tác giả tự tổng hợp

+ Trò chơi Rung chuông vàng: Trong tiết luyện tập, tôi cho học sinh cả lớp

tham gia trò chơi này bằng cách cho mỗi học sinh dùng 01 bảng phụ để trả lời các câu

hỏi Chiếu lần lượt 20 câu hỏi và tìm ra người chiến thắng là người trả lời đúng đếncâu cuối cùng

+ Trò chơi Nhanh như chớp: trò chơi này tôi thường cài vào phần khởi động

hoặc luyện tập – vận dụng ở các tiết học thích hợp, giáo viên cần xây dựng bộ các câuhỏi trắc nghiệm trong ứng dụng trò chơi trực tuyến Kahoot, Quizz,… các nhóm họcsinh được sử dụng máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh truy cập vào các ứngdụng và tham gia trả lời Hệ thống sẽ ghi nhận đáp án đúng, đếm giờ và tính điểm.Nhóm nào trả lời nhanh và đúng sẽ giành chiến thắng và được thưởng

Thông qua các trò chơi tôi nhận ra rằng học sinh sẽ hứng thú trong việc tìmhiểu kiến thức, các em được thảo luận, hợp tác, có khi là tranh luận nhưng cũng dầntìm được tiếng nói chung và thống nhất kết quả của hoạt động nhóm Giáo viên lúcnày sẽ quan sát, tư vấn, hỗ trợ, định hướng và chốt lại kiến thức cho các em

c Đổi mới tiết Sinh hoạt lớp, lồng ghép sinh hoạt chủ đề với những nội dung giáo dục đạo đức, tư tưởng, kỹ năng sống

Sinh hoạt lớp là một tiết học chính khóa, thường diễn ra vào cuối tuần Nhưng

từ lâu hầu như tiết sinh hoạt lớp đối với học sinh có cái gì đó nặng nề, không hứng thú,

có khi tiết này nhìn giống như một phiên tòa, vì ở đó có người thưa, người kiện, ngườikhiếu nại, người thắc mắc… rồi xử, rồi phạt và có cả cãi vã

Để đổi mới tiết sinh hoạt lớp, người giáo viên cần đổi mới ở nhiều phương diện

cả về nội dung, hình thức tổ chức, vai trò của học sinh - giáo viên chủ nhiệm, phươngpháp tổ chức, các bước tiến hành Trước hết, giáo viên chủ nhiệm có thể coi tiết họcnày là một cuộc họp và người điều hành cuộc họp chính là học sinh, là đội ngũ cán bộlớp Cán bộ lớp được phân công phân nhiệm một cách rõ ràng Các tổ trưởng, tổ phótừng tổ có trách nhiệm sơ kết thi đua tuần của tổ mình Lớp trưởng, lớp phó tổng hợp,báo cáo đề cử được các cá nhân hay tổ thực hiện tốt xứng đáng được khen thưởng và

cả những cá nhân cần rút kinh nghiệm Các thành viên cả lớp cùng nhau xây dựngphương hướng, nhiệm vụ cho tuần sau

Giáo viên cũng để cho học sinh cả lớp được quyền nói, tự nhận xét để đảm bảo

sự công bằng và khuyến khích các em phát triển cái tôi của mình theo chiều hướngtích cực Trong cuộc họp này, giáo viên chỉ đóng vai trò như một cố vấn, một ngườiquan sát để tổng hợp mọi vấn đề và đưa ra quyết định cuối cùng ở cuộc họp một cáchhợp lý nhất

Phần còn lại của tiết sinh hoạt lớp, giáo viên nên lồng ghép thêm sinh hoạt chủ

đề với những nội dung giáo dục đạo đức, tư tưởng, kĩ năng sống…Các em sẽ hiểuđược những giá trị sống tốt đẹp đó là kim chỉ nam cho những hành động đúng đắn,ngoài ra các em còn được trang bị kĩ năng sống để biết bảo vệ bản thân, hòa nhập vớitập thể trong mọi hoàn cảnh, biết quản lý cảm xúc, biết ứng xử văn minh, lịch sự …Mỗi tuần, giáo viên xây dựng hoạt động, phân công từng nhóm, từng học sinh tìm hiểucác nội dung theo chủ đề cho trước, học sinh chủ động tìm tòi nội dung từ nhiều nguồn

khác nhau như: sách, báo, tạp chí, mạng internet… sau đó các em tổng hợp báo cáo đểgiáo viên duyệt trước các buổi sinh hoạt lớp Giáo viên hướng dẫn cách cho các emxây dựng hoạt động, chuyển giao dần cho học sinh điều khiển chương trình, chủ độngthể hiện các hoạt động bằng nhiều hình thức như trò chơi, thuyết trình, quay videothực tế, …Lúc này, giáo viên đóng vai trò định hướng, can thiệp vào những thời điểmphù hợp để chốt vấn đề, hoặc giải quyết những tình huống gây tranh cãi

Ví dụ trước buổi sinh hoạt chủ đề tôn sư trọng đạo, tôi giao nhiệm vụ cho tổ 1tìm hiểu nội dung về những tấm gương tôn sư trọng đạo trong cuộc sống; tổ 2 chuẩn bịnội dung về những biểu hiện chưa tôn sư trọng đạo; tổ 3 tìm hiểu về nội dung học sinhcần làm gì để tôn sư trọng đạo; tổ 4 chuẩn bị các tiết mục văn nghệ liên quan đến chủ

đề Đến giờ sinh hoạt lớp, theo điều hành của bạn dẫn chương trình, đại diện các tổtrình bày với cả lớp những nội dung theo yêu cầu của mình dưới rất nhiều hình thứcnhư trò chơi, tiểu phẩm, thuyết trình, video…

Hoặc một hình thức khác khi tổ chức tiết sinh hoạt chủ đề kiềm chế cảm xúcgiận dữ, đây là một chủ đề khá khó với các em Vì vậy, để đơn giản hóa, tôi tổ chứccho học sinh cả lớp một hoạt động nhỏ: viết ra giấy những gì bản thân cảm nhận được

Đó có thể là những cảm xúc tiêu cực, khó chịu về bạn bè, về việc học hành hay nhữngmối quan hệ có mâu thuẫn khác,… Đây cũng là một cách giải tỏa tâm lý Sau đó tôichia nhóm các cảm xúc các con gặp phải, rồi hướng dẫn cách giải tỏa, cách đánh giá

và giải quyết vấn đề để các con biết cách kiểm soát cảm xúc tốt hơn Đồng thời, tôi kểcho các con nghe những câu chuyện có liên quan đến kĩ năng quản lý tốt cảm xúc nhưmẩu chuyện hạt giống tâm hồn, hay xem những video về quà tặng cuộc sống: Đừnghành động khi đang giận dữ; Hai hạt mầm; Giá trị của lời động viên;…

Bằng việc đổi mới giờ sinh hoạt lớp, các hoạt động được tổ chức đa dạng, nộidung mới mẻ, gần gũi, thậm chí là giải quyết ngay được những vấn đề đang xảy ratrong lớp, học sinh được quyền chủ động trong các hoạt động đảm bảo rằng học sinh

sẽ cảm thấy không còn sợ tiết sinh hoạt lớp nữa, thậm chí các em còn háo hức chờ đợicác tiết sinh hoạt lớp tuần sau hơn, các em sẽ hiểu, yêu thương nhau, xây dựng tập thểlớp đoàn kết, hạnh phúc

d Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tâm lý từng học sinh

Thầy cô và bạn bè trong trường lớp không phải là những cá thể duy nhất ảnhhưởng đến học sinh Quan điểm sống, lối ứng xử của học sinh là sản phẩm của cả mộtquá trình học hỏi, hấp thu từ nhiều nguồn khác nhau Do đó, nơi học sinh sinh sống,trưởng thành như gia đình, cộng đồng, khu vực nơi ở của các em cũng là một trongnhững nguyên nhân tác động đến các em, giáo viên cần hiểu môi trường mà học sinhphát triển, học tập, những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của học sinh, ở mức độ cánhân, gia đình, cộng đồng để có những biện pháp phối hợp giáo dục, điều chỉnh hành

vi của các em cho đúng đắn

Giáo viên có thể tìm hiểu thông qua các cách như đến thăm gia đình học sinh,gặp gỡ trao đổi với phụ huynh, hoặc qua các kênh thông tin từ giáo viên cũ của họcsinh ở tiểu học, bạn bè của các em Việc quan sát và đánh giá đặc điểm tính cách, năngkhiếu, sở trường, sở đoản của các em thông qua các hoạt động cũng là một việc khôngthể thiếu Điều này đòi hỏi người giáo viên phải tâm huyết, tỉ mỉ, kiên nhẫn và tinh ý

Khi giáo viên đã hiểu rõ hoàn cảnh sống và đặc điểm tâm lý riêng của từng họcsinh trong lớp, thì khi ấy giáo viên mới có biện pháp giáo dục, tác động đúng cách,phù hợp với từng em, nâng cao hiệu quả giáo dục

e Xây dựng niềm tin giữa giáo viên – học sinh và giao nhiệm vụ quan trọng cho học sinh

Hơn đâu hết, môi trường giáo dục là nơi rất cần đến sự tin tưởng Sự tin tưởngphải được xây dựng từ cả hai chiều giáo viên – học sinh, và học sinh – giáo viên

Học sinh cần có một tư tưởng giáo viên chủ nhiệm chính là người đồng hành, làngười hỗ trợ giúp đỡ các em, khi gặp bất cứ vấn đề gì thì việc đầu tiên các em phảinghĩ đến sẽ tìm đến cô chủ nhiệm để giúp các em giải quyết Để làm được điều này, tôithường chia sẻ, phân tích cho các em thấy sự khác nhau giữa lớp 6 và bậc tiểu học lànhư thế nào, ở mỗi môn học cần có phương pháp học tập như thế nào, các hoạt độngtập thể cần làm gì, hay chỉ là hướng dẫn các con từ cách soạn sách vở, sơ vin áo vàotrong quần, xắn tay áo đồng phục sao cho đẹp, tư thế ngồi học sao cho chuẩn…Dầndần các con cảm thấy tin tưởng, vui vẻ, sẵn sàng chia sẻ mọi thứ với tôi, từ việc hômnay học Văn thế này, môn Anh thế kia… Thậm chí cả những chuyện riêng tư các concũng chia sẻ với tôi Sau này nhiều phụ huynh còn nói với tôi rằng: “Cô ơi cô, nhiềuthứ cháu chỉ chia sẻ với cô thôi, về nhà cháu chẳng nói gì với bố mẹ cả” Điều này,phần nào khẳng định được sự tin yêu của học sinh dành cho giáo viên chủ nhiệm

Bên cạnh đó, người giáo viên cần tin tưởng vào sự trong sáng, hồn nhiên trongtâm hồn mỗi học sinh và tiềm năng của mỗi em Mỗi học sinh có một năng lực, mộtnăng khiếu nhất định Giáo viên cần tin tưởng các em hoàn toàn có thể chủ động hoànthành được các công việc mà giáo viên giao phó Giáo viên nên giao cho các em làm

từ những việc nhỏ, rồi dần dần được nâng lên làm các nhiệm vụ quan trọng

f Chế độ thưởng, phạt rõ ràng

Việc xây dựng chế độ thưởng phạt rõ ràng và công khai trong lớp học rất quantrọng Đảm bảo cho việc giáo viên đối xử công bằng với tất cả học sinh, từ cơ sở đógiúp học sinh nghiêm túc, tích cực thực hiện nội qui trường lớp Đẩy mạnh được cácphong trào thi đua từ cá nhân đến tập thể

Tôi đã cùng học sinh trao đổi, thảo luận để xây dựng một quy định chung củalớp với các tiêu chí rất cụ thể, dễ nhớ, dễ thực hiện Một số học sinh gọi đây

là “Hương ước” của lớp, giống như “Hương ước” của các làng văn hóa.

Việc xây dựng “Hương ước” được diễn ra dân chủ, thẳng thắn Học sinh đượcchia nhóm thảo luận và hoàn thành bản “Hương ước” được quy đổi ra 100 điểm Áp