SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng tiết học trực tuyến cho học sinh lớp 6 của trường THCS Thanh Xuân Nam

Toàn ngành giáo dục đã chuyển trạng thái dạy học từ trực tiếp sang trực tuyến, dạy học qua internet để thực hiện hiệu quả tinh thần “dừng tới trường nhưng không ngừng học”, vừa là năm họ

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN THANH XUÂN TRƯỜNG THCS THANH XUÂN NAM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TIẾT HỌC TRỰC TUYẾN CHO HỌC SINH LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS THANH XUÂN NAM

Lĩnh vực/ Môn : Chủ nhiệm

Tên tác giả : Mai Thị Hải Yến Đơn vị công tác : Trường THCS Thanh Xuân Nam

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu 1

1.4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 1

1.5 Phương pháp nghiên cứu 2

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2

2.1 Cơ sở lý luận 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2.1 Vài nét về trường THCS Thanh Xuân Nam 2

2.2.2 Thực trạng chất lượng học trực tuyến cho học sinh lớp 6 trường THCS Thanh Xuân Nam 3

2.2.2.1 Kết quả khảo sát 3

2.2.2.2 Thực trạng và những nhược điểm của phương pháp cũ 4

2.3 Một số biện pháp 5

2.3.1 Xây dựng nội quy lớp học trực tuyến 5

2.3.2 Tổ chức các hoạt động học tập phong phú 7

2.3.3 Chú trọng và đề cao kịp thời hành động của học sinh 9

2.3.4 Huy động sự đồng hành của CMHS 9

2.3.5 Chuẩn bị tốt cơ sở vật chất 10

III HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 10

3.1 Hiệu quả nâng cao kết quả đánh giá chỉ số lớp học hạnh phúc của học sinh 10 3.2 Hiệu quả về kết quả giáo dục hai mặt của học sinh 11

IV KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 12

4.1 Kết luận 12

4.2 Kiến nghị 13

4.2.1 Kiến nghị đối với Phòng GD&ĐT Quận Thanh Xuân 13

4.2.2 Kiến nghị đối với trường THCS Thanh Xuân Nam 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

PHỤ LỤC 1: PHIẾU ĐIỀU TRA KHẢO SÁT 15

I PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Năm học 2021 – 2022 là một năm học mà toàn ngành giáo dục thực hiện nhiệm

vụ kép với mục tiêu: vừa tích cực thực hiện các giải pháp phòng chống dịch Covid - 19 đang diễn biến phức tạp vừa thực hiện có chất lượng chương trình năm học

2021-2022 Toàn ngành giáo dục đã chuyển trạng thái dạy học từ trực tiếp sang trực tuyến, dạy học qua internet để thực hiện hiệu quả tinh thần “dừng tới trường nhưng không ngừng học”, vừa là năm học đầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018 đối với khối lớp 6 với định hướng và yêu cầu chuyển từ trang bị nội dung kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học bằng việc dạy học tích hợp và lồng ghép, dạy học phân hóa, trải nghiệm Đây thật sự là một thay đổi mang tính thách thức lớn đối với toàn ngành giáo dục đặc biệt với mỗi giáo viên

Là giáo viên chắc hẳn ai cũng đã từng trăn trở làm thế nào để giờ học diễn ra hiệu quả, không khí lớp học diễn ra thoải mái nhẹ nhàng với mình cũng như học sinh

và làm thế nào để học sinh có hứng thú trong việc học?

Đối với một giờ học trên lớp, trong không gian lớp học, thầy và trò được trao đổi trực tiếp, các hoạt động diễn ra nhịp nhàng đôi khi vẫn không tránh khỏi sự nhàm chán hay hoạt động dạy – học chưa thực sự hiệu quả Vậy khi học sinh học tập trực tuyến, không gian học tập bị hạn chế, tương tác giữa thầy cô và học sinh bị giảm đi đáng kể, làm thế nào để tiết học vẫn diễn ra một cách hiệu quả, học sinh có hứng thú học tập và phát huy được tính tích cực của mình hẳn là một bài toán mà các thầy cô quan tâm Với việc thực hiện giảng dạy trực tuyến trong thời gian vừa qua, tôi mạnh

dạn nghiên cứu: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng tiết học trực tuyến cho học sinh lớp 6 của trường THCS Thanh Xuân Nam " nhằm giúp các thầy cô có cách làm

phù hợp để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tốt nhất khi tham gia học trực tuyến

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đưa ra một số biện pháp giúp giáo viên tổ chức tiết học trực tuyến hiệu quả

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lí luận và thực tiễn

+ Phân tích, đánh giá thực trạng các các tiết học trực tuyến trước đây của học sinh lớp 6A2

+ Đề xuất quan điểm và một số giải pháp nâng cao hiệu quả và chất lượng các tiết học trực tuyến của học sinh lớp 6A2 nói riêng và học sinh khối 6 nói chung tại trường THCS Thanh Xuân Nam

1.4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Là những vấn đề lý luận và thực tiễn về các tiết học trực tuyến cho học sinh lớp 6A2 trường THCS Thanh Xuân Nam

b Phạm vi nghiên cứu

Vì điều kiện và thời gian có hạn, nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và ứng dụng thực tế ở học sinh lớp 6A2 năm học 2021 – 2022 của trường THCS Thanh Xuân Nam do tôi làm chủ nhiệm

Thời gian: Khảo sát từ tháng 9 đến tháng 10 năm 2021 Áp dụng đề tài từ tháng

11 năm 2021 đến nay

1.5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận nghiên cứu: kết hợp phương pháp định tính và phương

pháp định lượng Đồng thời đề tài cũng sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để chọn lọc những thông tin cần thiết từ đó liên kết những mối quan hệ thông tin thu thập được thành một chỉnh thể để tạo ra một hệ thống thông tin, dữ liệu đầy đủ và sâu sắc

về chủ đề nghiên cứu

- Phương pháp thu thập dữ liệu:

+ Thu thập dữ liệu thứ cấp: qua các tài liệu tạp chí, giáo trình, sách tham khảo, website…

+ Thu thập dữ liệu sơ cấp: thu thập thông tin từ học sinh qua bảng câu hỏi

- Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tập

hợp dữ liệu điều tra Thông qua các số liệu đã được tổng hợp từ các phiếu điều tra tiến hành phân tích thống kê mô tả, phân tích nhân tố ảnh hưởng và so sánh ý kiến đánh giá của các đối tượng được điều tra nhằm xác định các nguyên nhân

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lý luận

Việc tổ chức các hoạt động dạy học từ lâu đã được chú trọng với mục đích chung là giúp học sinh nắm được kiến thức bài học một cách hiệu quả nhất Trong trường học, để thực hiện được vấn đề này không phải là dễ mà cần có một quá trình và dựa vào mỗi giáo viên chúng ta Việc tổ chức dạy học có vai trò vô cùng to lớn trong việc truyền tải nội dung dạy học đến với học sinh, đảm bảo cho các em tiếp thu bài học một cách hiệu quả nhất Chính vì vậy để tổ chức một tiết dạy hiệu quả, thành công cần phụ thuộc vào nhiều yếu tố Là một giáo viên chủ nhiệm, chúng ta cần phải biết sáng tạo, năng động, kết hợp các phương pháp, biện pháp giáo dục để tạo môi trường học tập tốt giúp học sinh hứng thú, từ đó học sinh mới tiếp thu kiến thức hiệu quả

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Vài nét về trường THCS Thanh Xuân Nam

Trường THCS Thanh Xuân Nam được thành lập năm 2005 tọa lạc tại phường Thanh Xuân Nam, Quận Thanh xuân, TP Hà Nội, là ngôi trường có khuôn viên rất đẹp

đẽ, khang trang, khung cảnh sư phạm Xanh - Sạch - Đẹp Trường liên tục 08 năm liền

đạt danh hiệu Tập thể lao động tiên tiến và tiên tiến xuất sắc cấp Thành phố về TDTT

và đã được Bộ GD&ĐT công nhận “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” Ngày 11/3/2014 nhà trường vinh dự được đón bằng công nhận “Trường THCS đạt Chuẩn quốc gia”

Cơ sở vật chất của nhà trường được xây dựng khang trang hiện đại theo tiêu chuẩn trường đạt chuẩn Quốc gia có diện tích gần 10.000m2 với các trang thiết bị hiện đại Tất cả các phòng học rộng rãi, đầy đủ ánh sáng, thoáng mát, bàn ghế mới đạt chuẩn, bảng chống lóa đúng quy định, máy vi tính, tivi màn hình 65’ – góc quay 45 độ, máy projector được nối mạng Internet Có đầy đủ các phòng học chức năng: Phòng thí nghiệm thực hành, phòng đa năng, phòng ngoại ngữ, phòng âm nhạc để phục vụ tốt nhất cho công tác giảng dạy và học tập

Hội đồng sư phạm nhà trường có nhiều thầy cô giáo giỏi, với trình độ chuyên môn vững vàng, 100% đạt chuẩn (80% trên chuẩn), có uy tín với phương pháp giảng dạy tốt, có tinh thần trách nhiệm, yêu nghề và rất tận tình với học sinh

Năm học 2021 – 2022, toàn trường có 44 cán bộ giáo viên nhân viên với 904 học sinh và 20 lớp Do ảnh hưởng của dịch Covid -19, nên năm học này toàn bộ học sinh chuyển trạng thái sang học trực tuyến

2.2.2 Thực trạng chất lượng học trực tuyến cho học sinh lớp 6 trường THCS Thanh Xuân Nam

Vì điều kiện và thời gian có hạn, nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và ứng dụng thực tế ở học sinh lớp 6A2 năm học 2021 – 2022 của trường THCS Thanh Xuân Nam do tôi làm chủ nhiệm

2.2.2.1 Kết quả khảo sát

Trước khi thực hiện triển khai sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng học trực tuyến thông qua việc phát phiếu khảo sát (Mẫu tại Phụ lục 1) với đối tượng là học sinh lớp 6A2 Tổng số phiếu điều tra phát ra là 54 phiếu, thu về 54 phiếu hợp lệ Từ những thông tin thu được từ việc khảo sát, tôi đã tổng hợp lại và thu được kết quả như sau:

Bảng 1: Bảng kết quả phiếu khảo sát chất lượng của học sinh học trực tuyến trước

khi áp dụng SKKN

Stt Tiêu chí

trung bình

Đánh giá

Tốt Khá Trung bình Yếu Kém

3 Tương tác

Stt Tiêu chí

trung bình

Đánh giá

Tốt Khá Trung bình Yếu Kém học

4

Thực hiện

các nhiệm

vụ học tập ở

nhà

Nguồn: Tác giả tự tổng hợp

Qua kết quả điều tra khảo sát, có thể thấy phần lớn học sinh lớp 6A2 đánh giá chất lượng học trực tuyến chỉ ở mức khá hoặc trung bình Như vậy, học sinh đang chưa cảm thấy việc học trực tuyến là hiệu quả và hấp dẫn Để làm rõ vấn đề này, ngoài phỏng vấn trắc nghiệm, tôi đã phỏng vấn trực tiếp thêm các học sinh, từ đó đưa ra những đánh giá và tổng kết được thực trạng học trực tuyến của học sinh lớp 6 trường THCS Thanh Xuân Nam

2.2.2.2 Thực trạng và những nhược điểm của phương pháp cũ

HS khối 6 có nhiều thay đổi môi trường học tập chuyển cấp từ cấp tiểu học lên cấp THCS Thầy mới, bạn mới, môi trường học tập mới với rất nhiều bỡ ngỡ Cấp tiểu học chỉ có 1 cô giáo chủ nhiệm và một số ít thầy cô bộ môn Lên cấp 2, các con sẽ được làm quen trung bình với khoảng 12 -13 thầy cô giáo bộ môn Mỗi tiết học trước đây ở tiểu học là 35 phút, lên cấp 2 thời gian 1 tiết học dài hơn là 45 phút

Bên cạnh đó, các con lại phải thay đổi cách thức học tập từ trực tiếp sang trực tuyến để đảm bảo phòng dịch covid - 19

Khối học sinh lớp 6 năm nay theo lộ trình các con là khóa đầu tiên được triển khai học theo chương trình GDPT 2018 mới – với mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đảm bảo phát triển phẩm chất và năng lực người học, chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dưới, phân hoá dần ở các lớp học trên

Về mức độ , các môn học sẽ khó hơn so với khi các con học tiểu học ví dụ như môn Toán, có những kiến thức bổ túc lại của tiểu học như các phép toán số tự nhiên,

số thập phân, phân số nhưng cũng bổ sung thêm những kiến thức mới như thống kê, xác suất thực nghiệm, biểu đồ, hình học trực quan …

Do diễn biến dịch bệnh, nên từ cuối năm học lớp 5 năm học 2021 – 2022 các con học trực tuyến mới ở mức độ làm quen với cách sử dụng thiết bị, với phần mềm học trực tuyến Zoom, nhưng cũng chưa đủ nhiều, gián đoạn

2.3 Một số biện pháp

Căn cứ vào thực trạng và nguyên nhân đã phân tích ở Mục 2.2, tôi đã đưa ra những giải pháp sau Việc đưa ra giải pháp cụ thể, chi tiết cho từng tiêu chí giúp tăng hiệu quả và tính thực tiễn trong quá trình triển khai thực tế Cụ thể như sau:

2.3.1 Xây dựng nội quy lớp học trực tuyến

Cũng giống như tổ chức tiết học trên lớp, thầy cô cần đặt ra nội quy để học sinh thực hiện, như vậy hiệu quả học tập sẽ cao hơn Việc xây dựng nội quy lớp học khi học tập trực tuyến lại càng quan trọng Qua đó, học sinh thực hiện và phối hợp với giáo viên để việc học đạt kết quả cao nhất Thầy cô nhờ đó mà quản lí được học sinh cũng như có các biện pháp để nắm được tình hình học tập của học sinh kịp thời

Dưới đây là một số nội quy mà tôi đã đặt ra cho lớp học trực tuyến của mình:

a Đối với học sinh:

- Đọc sách giáo khoa và thực hiện các hoạt động trước buổi học theo yêu cầu của giáo viên

- Chuẩn bị đồ dùng học tập đầy đủ trước khi giờ học bắt đầu

- Vào lớp học đúng giờ, đăng nhập trước từ 5-10 phút để đảm bảo kết nối sẵn sàng trước khi buổi học bắt đầu

- Luôn bật camera và tắt micro trong suốt thời gian học, chỉ bật micro khi được giáo viên cho phép để phát biểu

- Ngồi học ngay ngắn và tập trung như khi học trên lớp, không làm việc riêng, giải quyết nhu cầu cá nhân vào giờ giải lao, trang phục lịch sự

- Hiểu và thực hiện đúng bộ kí hiệu của phần mềm dạy học trực tuyến

- Không bật các thiết bị, chương trình khác trên máy tính hoặc làm việc riêng trong khi học

- Bảo mật ID lớp học, không cho người khác thông tin để đăng nhập vào lớp học của mình

b Đối với cha mẹ học sinh:

Với đối tượng học sinh đầu cấp, để nội quy lớp học đạt hiệu quả cao, bên cạnh

sự nghiêm túc thực hiện của HS cũng cần sự phối hợp của CMHS Cha mẹ sẽ hướng dẫn cũng như hỗ trợ con về nhiều mặt để việc học của con đạt kết quả tốt GV đưa ra một số yêu cầu đối với CMHS như sau:

- Sắp xếp vị trí ngồi học cho con trong một không gian phù hợp: yên tĩnh, riêng

tư, thoải mái

- Hướng dẫn và hỗ trợ con chuẩn bị bài, thực hiện các hoạt động trước buổi học theo yêu cầu của giáo viên

- Chuẩn bị đầy đủ thiết bị, đảm bảo đường truyền internet Hỗ trợ kĩ thuật trước và trong khi các con học (nếu cần)

- Nếu phụ huynh tham gia học cùng con, vui lòng ngồi ở vị trí phù hợp và giữ yên lặng trong suốt buổi học

- Chủ động trao đổi với giáo viên để được hỗ trợ trong trường hợp con không vào được lớp học trực tuyến hoặc con cần được giảng giải thêm

Việc CMHS phối hợp với GV thực hiện nội quy lớp học là vô cùng quan trọng Bởi vì các con học sinh lớp 6, chưa thành thạo trong việc sử dụng các thiết bị điện tử như máy tính hoặc điện thoại thông minh, đôi khi không xử lí được các tình huống xảy

ra như: không vào được lớp học, không có âm thanh hoặc không thấy hình ảnh Khi

đó, GV và HS rất cần sự có mặt của CMHS giúp con xử lí kịp thời Hay đôi khi, cô dặn con chuẩn bị bài nhưng con lại quên, lúc này lời dặn dò của cha mẹ thật sự hữu ích, giúp con một lần nữa nhớ lại nhiệm vụ học tập của mình Nhờ việc đưa ra những nội quy trên với CMHS mà chất lượng học tập khi HS tham gia học trực tuyến được nâng lên đáng kể

c Đối với giáo viên:

GV là người tổ chức buổi học, người có vai trò và nhiệm vụ quan trọng nhất tạo nên thành công của buổi học Bản thân tôi cũng đặt ra một số nội quy cho chính mình

để giờ học trực tuyến phát huy hết giá trị

- Chuẩn bị đẩy đủ phương tiện, giáo án, đồ dùng dạy học trước khi giờ học bắt đầu

- Truy cập vào lớp học trước 10-15 phút đề kiểm tra đường truyền internet cũng như các vấn đề phát sinh

- Chuẩn bị không gian giảng dạy phù hợp: yên tĩnh, riêng tư Trang phục lịch sự

- Thực hiện điểm danh đầu và cuối giờ học

- Hướng dẫn học sinh hiểu và nắm được cách sử dụng bộ kí hiệu của phần mềm dạy học trực tuyến cũng như hướng dẫn HS các thao tác cơ bản

khi tham gia lớp học

- Giữ liên lạc với CMHS để hỗ trợ trong trường hợp con không vào được lớp học hoặc con chưa hiểu bài cần được giảng giải thêm

Trên thực tế, vai trò của GV tổ chức lớp học rất quan trọng Nhất là trong những buổi đầu khi học sinh bắt đầu tham gia học trực tuyến Thầy cô, học sinh và phụ huynh đều bỡ ngỡ khi lần đầu tiếp cận với cách học qua internet

Khi đó, GV cần nắm chắc cách sử dụng phầm mềm để hướng dẫn PH và HS kịp thời Có học sinh không vào được lớp học do đường truyền internet kém, PH chưa biết cách đăng nhập, HS chưa biết đổi tên thiết bị khi đăng nhập, chưa biết thao tác tắt bật camera/ micro Trong buổi học đầu tiên, GV dành nhiều thời gian để hướng dẫn các con sử dụng thành thạo Như vậy, từ những buổi học sau không còn mất nhiều thời gian để hướng dẫn nữa, HS có nhiều thời gian để tiếp thu kiến thức của bài học hơn

2.3.2 Tổ chức các hoạt động học tập phong phú

Thành công của một tiết học được quyết định bởi nhiều yếu tố, một trongsố đó

là học sinh hào hứng tham gia các hoạt động học tập, tiếp thu bài có hiệu quả và nắm được kiến thức bài học

Và để giúp học sinh đạt được hiệu quả học tập tối đa cần đến sự chuẩn bị của

GV Trước khi lên lớp, mỗi giáo viên đều phải chuẩn bị bài giảng của mình Có chuẩn

bị chu đáo thì kiến thức mới vững vàng, lời giảng mới hấp dẫn, phương pháp mới sinh động, song muốn tạo được sự chú ý và gây hứng thú học tập cho học sinh để không khí vui tươi nhẹ nhàng trong giờ học là cả một nghệ thuật

Ngoài các phương pháp giảng dạy như: Quan sát, đàm thoại, thảo luận, thí nghiệm và các hình thức: học nhóm - cá nhân - cả lớp liệu giáo viên có thể tạo ra

một hình thức học khác để học sinh “Học mà chơi – chơi mà học" hay không? Điều đó chắc chắn là được Đó chính là “Tổ chức các trò chơi học tập"

Nếu giáo viên biết tổ chức tốt, hợp lí “Các trò chơi học tập" thì đây sẽ là một

hình thức học tập hết sức hứng thú đối với học sinh Những hình thức này chỉ tiến hành vài phút nhưng hấp dẫn học sinh, học sinh học tập kiến thức mới và ôn tập củng

cố kiến thức cũ trong một không khí thoải mái, không gò bó và giúp học sinh biết ứng dụng những trò chơi đã học vào hoạt động tự vui chơi hàng ngày

Tuy nhiên, khi học tập trực tuyến, việc tổ chức các trò chơi học tập bị hạn chế nên giáo viên cần thay đổi cách thức tổ chức các trò chơi học tập cho học sinh Thay vì các trò chơi hành động được tổ chức trực tiếp, GV thiết kế trò chơi qua powerpoint để học sinh tham gia Các trò chơi được phân bố hợp lí trong suốt tiết học, chủ yếu ở phần ôn bài cũ để giúp học sinh có hứng thú trước khi vào bài học mới và ở phần củng

cố để giúp học sinh có hứng thú đến tận cuối bài học

Ngoài việc thiết kế các trò chơi trên powerpoint, GV có thể sử dụng ngay các trò chơi tương tác trực tuyến như Kahoot, Quizizz Những trò chơi này, hình ảnh đẹp,

âm thanh hay,luật chơi hấp dẫn như cộng điểm thưởng, được tặng lượt chơi lại … thao tác đơn giản, học sinh được làm bài trực tiếp trên thiết bị của mình, giúp học sinh cảm thấy nhẹ nhàng, vừa học vừa chơi lại giúp củng cố khắc sâu lại kiến thức bài học

GV cần thiết kế các hoạt động học tập sao cho HS được tương tác với GV một cách nhiều nhất vì khi học trực tuyến, HS phải lắng nghe và quan sát GV qua màn hình đòi hỏi HS phải tập trung cao hơn mà đặc điểm tâm sinh lí học sinh lớp 6 vừa chuyển cấp, các con chưa tập trung được quá lâu Lúc này, GV cần sát sao nhắc nhở kịp thời

để HS tiếp thu bài học một cách tốt nhất GV cần bao quát được lớp học để kịp thời nhắc nhở, động viên nếu HS xao nhằng hoặc làm việc riêng để HS tiếp thu bài học một cách tốt nhất Trong quá trình giảng dạy, nếu GV chia sẻ màn hình powerpoint mình đang dạy thì sau khi mỗi hoạt động nhỏ kết thúc, GV sẽ thoát màn hình chia sẻ để quan sát lại bộ HS cả lớp để động viên kịp thời Hoặc ngay khi giảng bài, khi lắng