bệnh còi xương do thiếu vitamin d

BỆNH CÒI XƯƠNG DO THIẾU VITAMIN D ♦ TS.BS Võ Thành Liêm... Mục tiêu bài giảng♦ Kể được 4 nhóm nguyên nhân gây bệnh còi xương.. Tổng quan♦ Thiếu vitamin D: – Bệnh toàn thân – Đối tượng t

BỆNH CÒI XƯƠNG

DO THIẾU VITAMIN D

♦ TS.BS Võ Thành Liêm

Mục tiêu bài giảng

♦ Kể được 4 nhóm nguyên nhân gây bệnh còi

xương.

♦ Nêu 2 nhóm biện pháp phòng ngừa bệnh

còi xương

Tổng quan

♦ Thiếu vitamin D:

– Bệnh toàn thân

– Đối tượng trẻ < 3 tuổi

– Yếu tố thuận lợi: đời sống kinh tế thấp, gia đình

đông con, nhà cửa chật chội ẩm thấp

Tổng quan

♦ Vitamin D quan trọng phát triển xương.

– Hấp thu calci, phosphore ở ruột

– Điều hòa việc tổng hợp và bài tiết nội tiết tố phó

giáp trạng (PTH) – Làm tăng hấp thu calci, phosphore ở thận

♦ Không đủ vitamin D

– Ảnh hưởng đến sự phát triển của xương

– Chất xương và sụn không được vôi hóa đầy đủ, – Sụn phát triển không bình thường

– Xương biến dạng

Tổng quan

♦ Nguồn vitamin D:

– Dầu gan cá, cá nước lạnh (cá thu, cá hồi, … )

– Bơ và lòng đỏ trứng

– Có hai dạng vitamin D chính – Vitamin D2

(ergocalciferol) và vitamin D3 (cholecalciferol) Trong đó vitamin D3 được xem là

Nguyên nhân

♦ Thiếu ánh nắng mặt trời:

– Kiêng nắng, sợ đen, chen chắn kỹ – Nhà cao tầng bụi

♦ Thiếu vitamin D từ thức ăn

Nguyên nhân

♦ Thiếu ánh nắng mặt trời:

– Kiêng nắng, sợ đen, chen chắn kỹ

– Nhà cao tầng bụi

♦ Thiếu vitamin D từ thức ăn

♦ Bệnh lý (suy thận, gan) làm giảm chuyển hóa hấp thu

các tiền chất và vitamin D

♦ Yếu tố thuận lợi:

– Màu da: da đen dễ bị còi xương do da tổng hợp vitamine D kém – di truyền: thường gặp đối với còi xương do rối loạn chuyển hóa

vitamine D

– thiếu men Hydrolase để dự trữ ở gan, thiếu men chuyển hóa ở

thận.

Các thể lâm sàng

♦ Còi xương bào thai:

– Gặp ở trẻ sinh non, sinh đôi, sinh ba

– Hộp sọ mềm, chậm đóng thóp

– Hạ Ca++ máu, thể nhẹ gây ọc sữa, nấc cục sau bú,

đi phân “tướt”

– Thể nặng có biểu hiện ngừng thở từng cơn

Các thể lâm sàng

♦ Còi xương sớm ở trẻ dưới 6 tháng:

– Hạ Ca++ máu:

• Tăng kích thích thần kinh – cơ

• Ngủ dễ bị giật mình: khóc kéo dài kèm co thắt thanh

quản

• Thở có tiếng rít do mềm sụn thanh quản.

• Co thắt dạ dày-hoành: trẻ nôn, nấc cục

• Khi sốt cao trẻ dễ bị co giật

Các thể lâm sàng

♦ Còi xương sớm ở trẻ dưới 6 tháng:

– Biến dạng xương:

• Hộp sọ bị bẹp theo tư thế Thớp đóng chậm

• Bướu ở trán và ở đỉnh.

• Hô hàm trên do động tác bú.

• Giảm trương lực cơ và thiếu máu

Các thể lâm sàng

♦ Còi xương sớm ở trẻ trên 6 tháng:

– Hạ Ca++máu:

• Quấy khóc về đêm.

• Đổ mồ hôi trộm.

• Chậm mọc răng, răng sậm màu, mất bóng, dễ gãy.

• Thóp chậm liền

Các thể lâm sàng

♦ Còi xương sớm ở trẻ trên 6 tháng:

– Biến dạng xương:

• Cột sống bị gù vẹo do sai tư thế

• Khung chậu hẹp.

• Chân cong hình chữ O hoặc X

• Tay cong hình cán giá.

• Chiều cao giảm.

Điều trị

♦ Chế độ ăn uống đầy đủ:

– Sinh tố D, gan cá thu, cá ngừ, thịt, lòng đỏ trứng,

bơ, rau quả

♦ Đối với trẻ bú mẹ:

– Bổ sung canxi cho mẹ

– Chế độ dinh dưỡng phù hợp

– Cho bé phơi nắng sớm

– Không che chắn quá kỹ

– Vitamine D: liều điều trị 1500 - 2000 đv/ngày

trong 3-4 tuần, liều dự phòng 400 đv/ngày

Phòng ngừa

♦ Đối với bà mẹ:

– Khuyên bỏ tập quán sợ nắng sợ gió

– Nên ra ngoài trời tắm nắng vào buổi sáng, thời

gian ½ -1giờ

– Phụ nữ đang mang thai cho uống Vitamine D

1000 đv/ngày từ khi thai được 6 tháng đến lúc sanh

– Ăn uống đầy đủ, không kiêng cử trước và sau

sanh

Phòng ngừa

♦ Đối với con:

– Cho bú sữa mẹ sớm sau sinh

– Được tắm nắng buổi sáng từ ½ -1 giờ từ ngày thứ

7 sau sinh

– Uống Vitamine D liều phòng bệnh 400 đv/ngày,

từ ngày thứ 7 sau sinh đến khi biết đi

– Đối với trẻ sanh non, sanh đôi sanh ba trong tháng

đầu uống 1000 đv/ngày