Báo cáo thực tập môn học khoa học trái đất

Trong đó, phương pháp nghiên cứu bằng hình thức đi thực địa được đánh giá rất cao, giúp rèn luyện kỹ năng quan sát, được xem là linh hồn của môn học.. Thực địa Khoa học trái đất ngoài tr

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TPHCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TPHCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

Trang 3

L ỜI MỞ ĐẦU

Kính thưa quý thầy cô,

Khoa học Trái đất là môn khoa học tự nhiên – nền tảng của các môn cơ sở ngành và

chuyên ngành Môn học sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu như quan sát thực tế, phân tích, tính toán số liệu, nghiên cứu lý thuyết kết hợp với thực hành, thực địa

Trong đó, phương pháp nghiên cứu bằng hình thức đi thực địa được đánh giá rất cao, giúp rèn luyện kỹ năng quan sát, được xem là linh hồn của môn học

Thực địa Khoa học trái đất ngoài trời giúp sinh viên củng cố kiến thức lý thuyết

đã học trong môn Khoa học trái đất thông qua hoạt động khảo sát các hiện tượng

ngoại sinh và nội sinh, đo các thế nằm địa chất, xác định vị trí bằng địa bàn và bản

đồ…

Sau đợt thực địa, nhóm thực hiện đã được củng cố kiến thức đã học về các hiện tượng địa chất và các đá tương ứng, biết cách ghi nhật ký địa chất và cải thiện khả năng sử

dụng la bàn và bản đồ, hoàn thiện kỹ năng chỉnh lý tài liệu, thực hiện công tác văn

phòng sau thực tập, viết báo cáo và đặc biệt là kỹ năng làm việc nhóm Đợt thực địa

còn là cơ hội để sinh viên có cơ hội làm việc, giao lưu học hỏi, làm tăng tình đoàn

kếtgiữa các bạn sinh viên

Bản báo cáo này được soạn dựa trên nội dung của chuyến thực tập vào ngày 22-

24/06/2022 vừa qua, giúp chúng em tổng hợp lại những kiến thức đã được học tại lớp

cũng như trong toàn bộ chuyến thực tập Trong đó, phần lớn là những kiến thức của

thầy ThS Phí Hoàng Quang Trung và cô ThS Nguyễn Ngọc Thủy đã truyền đạt lại

và được nhóm chọn lọc, đồng thời đúc kết từ nghiên cứu của nhóm trong suốt quá

trình thực tập

Thông qua bản báo cáo, nhóm chúng em muốn trình bày một cách hệ thống những

kiến thức mang tính cơ bản, nổi trội của môn học này được áp dụng nhiều trong cuộc

sống Bản báo cáo được sắp xếp từ tổng thể đến chi tiết, từ những kiến thức được học trong sách vở đến những kiến thức được học ngoài trời, từ những nguồn gốc địa chất

xa xưa đến kiến trúc, cấu tạo hiện tại của từng điểm lộ Trong đó, từng phần đều đi

kèm với từng hình ảnh cụ thể mà nhóm chúng em đã thu thập được qua chuyến đi

Tuy đã rất cố gắng và nổ lực để có một bài báo cáo đạt chất lượng, nhưng chắc chắc khó tránh được các sai sót trong quá trình biên soạn Tập thể nhóm chúng em rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô về nội dung cũng như hình thức trình bày báo cáo

để chúng em có thêm kinh nghiệm thực hiện tốt những bài báo cáo sau

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

óm 35 – xe 4

Trang 4

T ÓM TẮT BÁO CÁO

Báo cáo trình bày nội dung chuyến thực tập Khoa Học Trái Đất tại TP Vũng

Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, quan sát của nhóm tại các điểm lộ: các quá trình nội

sinh, ngoại sinh, kiến trúc, tuổi, hệ tầng của các mẫu đá tương ứng Cụ thể:

PHẦN 1: THÔNG TIN VỀ ĐỢT THỰC TẬP KHOA HỌC TRÁI ĐẤT

I Khái quát lộ trình đợt thực tập

II Phân công công việc cho các thành viên trong nhóm

III Trang bị, dụng cụ cần cho đợt thực tập

PHẦN 2: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI TẠI TP

V ŨNG TÀU

PHẦN 3: CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỊA CHẤT

I Hiện tượng địa chất nội sinh

II Hiện tượng địa chất ngoại sinh

III Khoáng sản

PHẦN 4: KẾT LUẬN, CẢM NGHĨ, TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 5

PHẦN 1: THÔNG TIN VỀ ĐỢT THỰC TẬP KHOA HỌC TRÁI

ĐẤT

I Kh ái quát lộ trình đợt thực tập:

Đợt thực tập Khoa Học Trái Đất bắt đầu lúc 5h45 ngày 22/06/2022, tại Trường Đại học Bách Khoa TP HCM cơ sở 1, và tại KTX khu A ĐHQG TP.HCM vào lúc 7h

ngày 22/06/2022 Lộ trình từ TP HCM đến TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, diễn

ra từ ngày 22/06/2022 đến ngày 24/06/2022, đi qua 11 điểm lộ, thực hiện các yêu cầu và

nội dung của điểm lộ

Danh sách các điểm lộ:

• Điểm lộ 1: Hồ đá Đại học Quốc gia (khu vực đối diện Nhà khách Đại học Quốc

gia TP.HCM, phường Đông Hòa, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương): khảo sát và lấy mẫu

đá magma phun trào trung tính (Andesite) thuộc hệ tầng Long Bình có tuổi Jura muộn (J3lb)

• Điểm lộ 2: Chùa Hội Sơn (phường Long Bình, quận 9, TP.HCM): khảo sát và

lấy mẫu đá phong hóa hóa học theo cơ chế thấm lọc (Laterite) thuộc hệ tầng Thủ Đức

• Điểm lộ 3: Mỏ đá Gia Quy (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu): khảo sát và lấy mẫu đá

phun trào base (Basatlt) thuộc hệ tầng Xuân Lộc, đồng thời quan sát hiện tượng phong hóa bóc vỏ hóa tròn và hiện tượng bắt tù tạo thể dị ly

• Điểm lộ 4: Công Ty HALLIBURTON

Địa chỉ: Số 65A đường 30/4, Phường 9, Thành Phố Vũng Tàu, Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

• Điểm lộ 5: Hầm đá Sao Mai (TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu): khảo

sát, lấy mẫu đá xâm nhập acid (Granite) phức hệ Đèo Cả, tuổi Kreta, dạng porphyr sáng màu và đá base xâm nhập nông (Diabase), quan sát quan hệ xuyên cắt, bắt tù của

Diabase và Granite (Diabase bao lấy mảnh vụn Granite)

• Điểm lộ 6: Cửa Lấp (TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu): khảo sát, lấy

mẫu cát thạch anh có lẫn khoáng vật Ilmenite đen; quan sát cồn cát ven biển và thực

vật; quan sát tác dụng tích tụ, phá hoại của biển, cơ chế hình thành trầm tích biển; quá

trình vận chuyển, tích tụ trầm tích do gió; khảo sát đặc điểm nước giếng, độ sâu mực

nước theo mùa, nguồn gốc hình thành

• Điểm lộ 7: Bãi Sau (dọc bờ biển, TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu): xác định vị trí khảo sát trên bản đồ bằng địa bàn, quan sát tác dụng vận chuyển và tích tụ của sóng biển: trầm tích biển (mQ2)

• Điểm lộ 8: Núi Nhỏ (TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu): khảo sát, lấy mẫu

đá phun trào trung tính (Rhyolite) thuộc hệ tầng Nha Trang, tuổi Kreta và đá Diabaze

phức hệ Cù Mông

• Điểm lộ 9: Bạch Dinh (bãi đá hòn Rù Rì, TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng

Trang 6

Tàu): khảo sát, lấy mẫu đá Diorite pha 1 phức hệ Đèo Cả, đá Granite pha 2 phức hệ Đèo

Cả, đá Rhyolite hệ tầng Nha Trang; quan sát quan hệ của các thành tạo địa chất của đá Diorite, Granite và Rhyolite, tác dụng xâm thực của sóng biển, quá trình phong hóa bóc

vỏ hóa tròn

• Điểm lộ 10: Nhà thờ Đức Mẹ (TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu): quan

sát quan hệ tiếp xúc, ranh giới giữa đá Diorite pha 1 phức hệ Đèo Cả và đá Granite pha

2 phức hệ Đèo Cả; khảo sát, lấy mẫu đá Granodiorite

• Điểm lộ 11: Tượng Chúa (TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu): khảo sát,

lấy mẫu đá Rhyolite hệ tầng Nha Trang, Tuff (trầm tích núi lửa), khoáng vật Ryrolusite (dạng nhánh cây-MnO2)

Hình 1.1 Lộ trình chuyến thực địa tại Bà Rịa Vũng Tàu

Trang 7

II Cơ cấu nhân sự, phân công thực hiện:

III Trang b ị, dụng cụ cần cho đợt thực tập

• Sơ đồ lộ trình thực tập Địa chất cơ sở khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu

• Nhật ký địa chất, bút chì, tẩy

• Phiếu ghi mẫu, túi đựng mẫu, băng keo, bút lông dầu

• Thước dây, máy ảnh

• Bản đồ, địa bàn

• Búa địa chất, Acid

Trang 8

PHẦN 2: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI TẠI TP VŨNG

TÀU

Hình 2.1 Bản đồ hành chính tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu

I Điều kiện tự nhiên

1 Vị trí địa lý:

Bà Rịa – Vũng Tàu là một tỉnh ven biển thuộc khu vực Đông Nam Bộ Phía Bắc giáp tỉnh Đồng Nai, phía Tây giáp Thành phố Hồ Chí Minh, phía Đông Bắc giáp tỉnh Bình Thuận và phía Đông Nam giáp Biển Đông Thành phố Vũng Tàu trực thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 92km về phía đông nam Là thành phố biển có 42km bờ biển bao quanh

2 Địa hình:

Địa hình tỉnh có thể chia làm 4 vùng: bán đảo, hải đảo, vùng đồi núi bán trung du

và vùng thung lũng đồng bằng ven biển Bán đảo Vũng Tàu dài và hẹp, diện tích 82,86 km2, độ cao trung bình 3-4m so với mặt biển Hải đảo bao gồm quần đảo Côn Lôn và đảo Long Sơn Thềm lục địa rộng trên 100.000 km2, bờ biển dài khoảng 305 km

Trang 9

3 Khí hậu:

Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu nằm trong khu vực có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa,

kết hợp với ảnh hưởng của biển nên có khí hậu khá ôn hòa Một năm chia hai mùa rõ rệt: Mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 10, gió mùa Tây Nam; mùa khô bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, gió mùa Đông Bắc

Nhiệt độ trung bình hàng năm là 27C, tháng thấp nhất khoảng 24,8°C, tháng

cao nhất khoảng 28,6°C, biên độ nhiệt năm nhỏ Số giờ nắng rất cao, trung bình

khoảng 2400 giờ một năm Lượng mưa trung bình năm là 1500mm

II Điều kiện kinh tế

Tiềm năng dầu khí: Trên thềm lục địa Đông Nam Bộ tỉ lệ các mũi khoan thăm dò, tìm kiếm gặp dầu khí khá cao, tại đây đã phát hiện các mỏ dầu có giá trị thương mại lớn như: Bạch Hổ (lớn nhất Việt Nam), Rồng, Đại Hùng, Rạng Đông Xuất khẩu dầu đóng góp một phần quan trọng trong GDP của tỉnh Hội tụ nhiều tiềm năng để phát triển như: có 93% tổng trữ lượng dầu mỏ và 16% tổng trữ lượng khí thiên nhiên của cả nước, được Nhà nước tập trung đầu tư xây dựng hệ thống cảng biển quốc gia và quốc

tế hiện đại, nằm trong vùng trọng điểm của Chương trình du lịch quốc gia

Khoáng sản làm vật liệu xây dựng rất đa dạng, bao gồm: đá xây dựng, đá ốp lát, phụ gia xi măng, cát thuỷ tinh, bentonit, sét gạch ngói, cao lanh, cát xây dựng, than bùn, ilmenite Chất lượng đá khá tốt, có thể dùng làm đá dăm, đá hộc cho xây dựng; giao thông, thuỷ lợi, đá khối cho xuất khẩu Có một trữ lượng đáng kể các loại khoáng sản vật liệu xây dựng khác như sét, gạch, ngói, cao lanh, cát xây dựng, bentonit, nằm rải rác ở nhiều nơi, tạo điều kiện hình thành ngành công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng rộng khắp trong tỉnh

III Điều kiện xã hội

Dân số toàn tỉnh đạt gần 1.491 triệu người (tính đến năm 2019) Dân số tại TP.Vũng Tàu là 673.540 người (tính đến năm 2015), mật độ 3.735 người/km2, chủ yếu

là dân tộc Kinh, Hoa, Khmer

Trang 10

PHẦN 3: CÁC HIỆN TƯỢNG ĐỊA CHẤT

1 Khái niệm:

Quá trình nội sinh là toàn bộ các quá trình xảy ra trong lòng Trái Đất dưới tác dụng

của nguồn năng lượng từ bên trong lòng Trái Đất như nhiệt năng; trọng lực; động năng do

sức quay của Trái Đất và sự thay đổi tốc độ quay; hoạt động của magma; vận động kiến tạo

của vỏ Trái Đất; động đất

Quy mô thường xảy ra ở phạm vi rộng, tuy nhiên ảnh hưởng của nó lại rất chậm so với

thời gian của con người Kết quả của chúng là phá hủy gây nứt nẻ, gây chuyển động khối ngang hoặc chuyển động thẳng đứng, có thể dẫn tới các hiện tượng động đất, núi lửa, các

hoạt động kiến tạo, sự thành tạo đá magma và những biến đổi trên đá,

Các quá trình địa chất nội sinh có thể kể đến:

➢ Hoạt động của magma

➢ Hoạt động của núi lửa

➢ Hoạt động biến chất

➢ Động đất

➢ Vận động kiến tạo của vỏ Trái Đất

2 Các tác động địa chất nội sinh trong đợt thực tập”:

- Thời gian: 7 giờ 45 ngày 22/06/2022

- Thời tiết: trời nắng đẹp, gió nhẹ, nhiều mây

- Mô tả điểm lộ:

• Đá Andesite là đá magma phun trào thành phần trung tính thuộc hệ tầng Long Bình, tuổi Jura 3 (J3lb)

• Màu xám xanh kiến trúc vi tinh, có cả ban tinh, cấu tạo khối

• Thành phần khoáng vật gồm Amphibole (màu đen) và Plagioclase (màu

Trang 11

trắng đục dạng hình vuông); có mạch thạch anh, ổ thạch anh và một số khoáng vật tối

màu khác Các hạt khoáng vật có sự định hướng

• Có các khe nứt lớn do ảnh hưởng của điều kiện môi trường lúc magma

đông nguội, bị xuyên cắt, lấp đầy bởi các mạch khoáng vật thạch anh và Calcite

\ Hình 3.1 Mạch thạch anh trong khe nứt của đá Andesite

Trang 12

Hình 3.2 Khe nứt lớn trên đá Andesite.Yếu tố thế nằm: Đường phương: 1600 hoặc

Thời gian; 13 giờ 30 ngày 22/06/2022

Thời tiết: trời râm mát, gió nhẹ, nhiều mây

Mô tả điểm lộ:

• Là đá magma phun trào thành phần bazơ, hình thành ở kỉ Đệ Tứ, thế

Pleistocen, thuộc hệ tầng Xuân Lộc kí hiệu βQ12xl

• Màu sẫm, lớp phủ đất đỏ

• Cấu tạo khối, bọt, hạnh nhân, lỗ hổng Cấu tạo bọt do trong magma có

chứa nhiều bọt khí, khi đông nguội chúng được giữ lại trong đá Cấu tạo lỗ rỗng do khi dung nham phun lên bề mặt và chảy tràn, những chất bốc trong dung nham tập trung tại lớp trên bề mặt, khi có điều kiện sẽ thoát ra ngoài nên khi kết tinh sẽ để lại cấu tạo lỗ

rỗng trên đá

• Kiến trúc ban tinh và vi tinh

• Thành phần khoáng vật: pyroxene (màu đen) và plagioclase (màu trắng

đục) làm cho đá có màu xanh đen Ngoài ra, trong đá còn có các ổ khoáng vật olivine

(màu vàng phớt lục), canxit (màu trắng)

• Địa hình thoai thoải, hệ thực vật không phát triển mạnh

Trang 13

Thời tiết: nắng gắt, gió nhẹ, ít mây

• Đá magma phun trào có thành phần acid thuộc hệ tầng Nha Trang, tuổi

Kreta (Knt) màu xám xanh nhưng do tác động của môi trường làm cho đá có màu xanh

đen xen kẽ tím gan gà do magma đông nguội từ từ thành từng lớp

• Cấu tạo khối, dòng chảy

• Kiến trúc ẩn tinh đến vi tinh

• Khoáng vật thạch anh, plagioclase Na, Kali fenspat, pyrolusite dạng

nhánh cây

• Có tiếng đanh hơn cũng như là chát hơn

• Có mối quan hệ xuyên cắt giữa đá Rhyolite với mạch diabaz (MβEcm) hệ

tầng Cù Mông (Ecm)

• Hệ thống khe nứt co rút thứ sinh theo phương xác định, ăn sâu vào trong

đá nên đá giòn, rất dễ bị phá vỡ

Yếu tố thế nằm: Đường phương: 215o và 45o ; Hướng dốc: 305oB;Góc dốc: 75oB

- T ại điểm lộ 09: Bạch Dinh

Vị trí: 100 21’0’’ Bắc

10704’3’’ Đông

Độ cao: 0m

Thời tiết: nắng đẹp, không mây, gió nhẹ

Kreta (Knt)

• Màu sáng, lẫn ít tạp chất

• Cấu tạo khối

• Kiến trúc ẩn tinh đến vi tinh

• Thành phần khoáng vật: Plagioclase, thạch anh, Orthoclase Khoáng vật

thứ yếu là Biotite, Amphybole, …

Tại ĐL9, quan sát được đá rhyolite bị đá diorite thuộc phức hệ Đèo Cả pha 1 bắt tù,

điều này chứng tỏ đá rhyolite hình thành trước đá diorite

Trang 14

Yếu tố thế nằm: Đường phương: 170; Hướng dốc: 130; Góc dốc: 35

- T ại điểm lộ 11: Tượng Chúa

Vị trí: 100 19’32’’ Bắc,

107 5’4’’ Đông

Độ cao: 110m

Thời tiết: nắng nhẹ, đứng gió

Kreta (Knt)

• Màu xanh xám

• Cấu tạo khối, dòng chảy

• Kiến trúc vi tinh, ẩn tinh (thủy tinh kết tinh thành tinh thể)

Được xếp vào nhóm magma phun trào phun nổ (Tuff) Các mảnh vụn, dăm, sỏi, cuội

có độ mài tròn không đồng nhất, không có sự chọn lọc cụ thể Hiện tượng đá trầm tích núi lửa (Tuff) là hiện tượng núi lửa phun trào cuốn theo các vụn trầm tích đã được

phong hóa Tuff được phân làm 3 loại là: Tuff; Tufflic; Tuffugen

Thời gian: 17 giờ 10 ngày 22/06/2022

Thời tiết: nắng gắt, quang mây, gió nhẹ

• Đá xâm nhập nông thành phần mafic thuộc hệ tầng Cù Mông, thế

Trang 15

Paleogene (MßEcm)

• Màu xám sẫm, định hướng yếu, cấu tạo khối, kiến trúc vi tinh, chứa nhiêù khoáng vật sẫm màu:Biotite, Amphybole, Plagioclase, Pyroxene,…(xanh đậm hơn so với

mạch Diabaz ở Núi nhỏ)

• Xung quanh Diabaz là đá Granite Mạch Diabase có sau xuyên cắt rộng, bắt tù đá Granite có trước Ngay tại đới tiếp xúc, đá Granite có màu hồng hơn

• Có 2 hệ thống khe nứt chính (10-15mm)

Yếu tố thế nằm: Góc dốc 45; Đường phương 85 và 265Hướng dốc 175

2.2.2 Đá Granite

- T ại điểm lộ 5: Hầm đá Sao Mai

• Đá xâm nhập acid thuộc phức hệ Đèo Cả pha 2, tuổi Kreta muộn (γK2

đc)

• Sáng màu, cấu tạo khối, kiến trúc hiển tinh, hạt vừa và lớn

• Vách đá cao, dựng đứng, các lớp đá xếp chồng lồi lõm không đều, có

nhiều khe nứt lớn Bị đá mạch Diabase xuyên cắt và bắt tù

• Thành phần khoáng vật gồm thạch anh (màu trắng trong), Plagioclase

(màu trắng đục), Orthoclase (màu phớt hồng), Amphybole (màu đen) … làm cho đá có màu trắng phớt hồng và các chấm nhỏ màu đen

• Bị đá mạch Diabase thuộc hệ tầng Cù Mông xuyên cắt và bắt tù

- T ại điểm lộ 9: Bạch Dinh

• Tương tự như đá Granite ở Điểm 4: Hầm đá Sao Mai

• Đá xâm nhập acid thuộc phức hệ Đèo Cả pha 2, tuổi Kreta muộn (γK2đc)

• Sáng màu, cấu tạo khối, kiến trúc hiển tinh, hạt vừa và lớn

• Mối quan hệ tiếp xúc (thể dị li) giữa đá Diorite – Granite - Rhyolite, ranh giới tiếp xúc giữa đá Diorite và đá Granite, khoáng vật màu tập trung nhiều ở đó nhưng không vượt khỏi ranh giới, càng ra xa ranh giới khoáng vật màu càng ít

-T ại điểm lộ 10: Nhà thờ Đức Mẹ

Tiêu đề	Báo cáo thực tập môn học khoa học trái đất
Tác giả	Nhóm 35 – xe 4
Người hướng dẫn	ThS. Phí Hoàng Quang Trung, ThS. Nguyễn Ngọc Thủy
Trường học	Đại học Bách Khoa Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Khoa học Trái đất
Thể loại	báo cáo thực tập
Năm xuất bản	2022
Thành phố	TP. Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	0,91 MB