Bộ máy tiết niệu

Chỗ lõm sâu của bờ lõm: rốn thận, nơi đi vào, ra của mạch máu, m.b.huyết, t.kinh, niệu quản... - Mỗi ống sinh niệu gồm: cầu thận, ống lượn gần, quai henlé, ống lượn xa, ống thâu và ống g

HỆ TIẾT NIỆU

+ Tiết renin: tham gia điều hòa huyết áp Tiết

erythropoietin: k.thích tạo hồng cầu

I Thận

- H.hạt đậu, có 1 bờ lồi, 1 bờ lõm, vỏ xơ bọc ngoài Chỗ lõm sâu của bờ lõm: rốn thận, nơi đi vào, ra của mạch máu, m.b.huyết, t.kinh, niệu quản.

- Nhu mô thận: 2 phần:

+ Phần vỏ: ngoại vi và xen kẽ với p.tủy: giáp vỏ, mê đạo (giữa các tia tuỷ), cột thận (trụ bertin: giữa các tháp thận)

+ Phần tủy: B.trong, gồm 10-18 cấu trúc h.tháp: tháp tủy (tháp malpighian), trên đáy tháp tủy có tia tủy (tháp ferrin), ở đỉnh mỗi tháp có 20- 25 miệng ống góp đổ vào đài thận.

- Nhu mô thận được cấu tạo bởi các ống

sinh niệu (nephron: 1-4 triệu/1 thận): đơn vị chức năng, xen giữa là mô l.kết: mô kẽ

- Mỗi ống sinh niệu gồm: cầu thận, ống lượn gần, quai henlé, ống lượn xa, ống thâu và

ống góp

Cấu tạo chung của thận – B.phải: các phần của 1 nephron cận tủy và ống góp

1 Tiểu cầu thận

- H.cầu, d= 200µm, 2 cực: cực mạch và cực niệu, gồm: chùm mao mạch malpighi, bao Bowman

- Bao bowmann: bọc ngoài chùm mao mạch,

2 lá: lá thành: bmô lát đơn, lá tạng: tb có chân, giữa: khoang bowman

- Chùm mao mạch: tiểu đm đến vào cầu

thận chia 2-5 nhánh, mỗi nhánh tạo

thành búi mao mạch, các búi mao mạch hợp lại tạo tđm ra

+ Mao mạch có lỗ thủng: 1 lớp tb nội mô

có lỗ thủng , tựa trên 1 màng đáy (dày

0,1µm: cho qua chất d<10nm, protein

<69 kDa) , bao quanh m đáy là các tb có chân, xen giữa các mao mạch có chung màng đáy là tb gian mao mạch

Cầu thận

H ảnh vi thể 1 phần của cầu thận

+ Tế bào có chân: phủ mặt ngoài m đáy, từ thân có các nhánh sơ cấp: chia ra thành nhánh thứ cấp đến bám vào m.đáy K.cách giữa các nhánh thứ cấp= 25nm, là khe lọc, căng qua khe lọc là 1 màng ngăn có chiều dày 6nm Tham gia lọc

+ Tb gian mao mạch: xen giữa các mao mạch chung m đáy, bám vào thành mao mạch, giữa tb gian mao mạch và tb nội mô không có màng đáy ngăn cách.Chống đỡ

và thực bào

+ Màng lọc: lớp tb nội mô, màng đáy, khe lọc

- Chức năng cầu thận: lọc từ máu của chùm mao mạch tạo nước tiểu đầu tiên đổ vào k.bowman: t.phần: # h.tương nhưng hầu như không có protein

Sơ đồ 1 mao mạch của cầu thận với tb có chân (lá tạng bao bowman)

H ảnh vi thể 

Lá tạng bao bowman (tb có chân)

H ảnh thân tb có chân và nhánh thứ phát

Tế bào gian mao mạch nằm xen giữa các mao mạch chung m

đáy)

17 Cấu tạo vi thể màng lọc cầu thận, mũi tên chỉ màng ngăn căng qua khe lọc

2 Ống lượn gần: nối với cực niệu, thành

ống: b.mô vuông đơn tựa trên 1 màng đáy Cực ngọn có nhiều vi mao (diềm bàn chải), cực đáy có mê đạo đáy chứa nhiều ty thể: có vai trò v.chuyển các chất tái hấp thu vào trong chất gian thận Dài nhất., nằm vùng vỏ

- Tái hấp thu: toàn bộ glucosse và aa, 85% nước Thải: creatinine, para-aminohippuric, chỉ thị màu: đỏ phenol

3 Quai henlé: h chữ U, gồm 4 phần: phần

đi xuống dày, phần đi xuống mỏng, phần

đi lên mỏng, phần đi lên dày Phần mỏng: thành là b.mô lát đơn Phần dày: bmô vuông đơn

- Chức năng: tái hấp thu nước (p.xuống), tái hấp thu Na (p.lên)

4 Ống lượn xa: thành: bmô vuông đơn, ít

vi mao, ngắn hơn ống gần, ở p.vỏ Hấp

thu nước và Na (ADH và aldosteron tác

động), bài tiết K, amonium,H+: cân bằng kiêm toan, đ.giải

5 Ống thâu, góp: thành: bmô vuông đơn

Thu nước tiểu từ các ống l.xa đổ vào đài thận ở đỉnh tháp thận Tái hấp thu nước (ADH tác động)

21

Ống lượn gần (cắt ngang)

6 Bộ máy cận tiểu cầu

- Tế bào cận tiểu cầu: tb cơ của tđm đến gần cực mạch thay đổi tạo tb cận tiểu cầu: nhân h.elip, bào tương nhiều hạt chế tiết protein:

renin biến đổi angiotensinogenangiotensin I  angiotensin II  vỏ thượng thận: tiết

aldosterone  thận: giữ nước và muối và co

mạch tăng HA

- Vết đặc: tb bmô đoạn ống lượn xa nằm gần

tb cận tiểu cầu tđm đến: tụ đặc lại, cùng với tb cận t.cầu tạo thành bộ máy cận t.cầu

7 Tuần hoàn thận

- đm thận (rốn thận)2 nhánh: trước và sau (vào nhu mô thận) đm gian thùy (giữa các tháp thận)  đm cung (r.giới vỏ- tủy)đm trong tiểu thùy (chạy thẳng về phía vỏ xơ)

 tđm đến mao mạch malpighi đm ra

mao mạch(bao quanh các ống thận) tm

có 1ml bị thải ở đài thận Trong 24 giờ, lượng nước tiểu vào khoảng 1,5l

8 Mô kẽ: mô l.kết xen giữa các ống sinh niệu, ít

ở phần vỏ, nhiều ở tủy, chứa nhiều mạch máu

9 Bàng quang và đường dẫn nước tiểu

- Ðài thận, bể thận, niệu quản, bàng quang: cấu tạo #:

+ Lớp n.mạc: 2 lớp: lớp b.mô: chuyển tiếp, lớp đệm.

+ Lớp cơ: đài thận, bể thận, niệu quản: lớp cơ

vòng, riêng bàng quang còn có lớp cơ dọc.

+ Lớp vỏ ngoài

28