bộ máy tiết niệu trẻ em và bệnh cấu thận

TỔNG QUAN Chức năng hệ thận niệu Đào thải chất chuyển hóa từ Nitơ, chất độc Cân bằng môi trường điện giải, acide-base Cân bằng lượng nước trong cơ thể Khác:  Kích thích tăng hầu cầ

BỘ MÁY TIẾT NIỆU TRẺ EM VÀ BỆNH CẦU THẬN

TS.BS Võ Thành Liêm

MỤC TIÊU VÀ CẤU TRÚC BÀI GIẢNG

 Mục tiêu

Nêu cấu tạo bộ máy tiết niệu trẻ em

Mô tả đặc điểm lâm sàng hội chứng thận hư

Mô tả đặc điểm viêm cầu thận cấp

 Cấu trúc bài giảng

TỔNG QUAN

 Chức năng hệ thận niệu

Đào thải chất chuyển hóa từ Nitơ, chất độc

Cân bằng môi trường điện giải, acide-base

Cân bằng lượng nước trong cơ thể

Khác:

 Kích thích tăng hầu cầu tạo máu (erythropoetine)

 Giữ áp lực máu (renine)

 Chuyển hóa thuốc, vitamin (vitamin D)

 Rốn thận

Động mạch thận

Tĩnh mạch thận

Bể thận chứa nước tiểu

Niệu quản dẫn nước tiểu

THẬN

THẬN

 Bể thận

Nằm ngay tại rốn thận

Ôm cấu trúc động

mạch-tĩnh mạch-niệu quản

Nhận nước tiểu từ các ống góp (thùy thận)

Đưa nước tiểu xuống niệu quản

HỆ NIỆU

 Niệu quản

Nối từ bể thận xuống bàng quang

Nhu động co thắc

Nối vào bàng quang tại tam giác bàng quang

HỆ NIỆU

 Bàng quang

Chứa nước tiểu

Niệu quản: nước tiểu đến

Niệu đạo: nước tiểu ra

Co thắc đẩy nước tiểu

HỆ NIỆU

 Ở trẻ em, chức năng cô đặc nước tiểu kém

Dễ mất cân bằng nước

Dễ mất ion, rối loạn nội môi

Nguy cơ cao khi tiêu chảy, không uống nước

 Số lần đi tiểu

93% trẻ có tiểu trong 24 giờ đầu

Tuần thứ 2 tiểu 25 lần/ ngày

Dưới 1 tuổi: 16-20 lần/ngày

Trên 1 tuổi: 12 lần

7-13 tuôi: 7-8 lần

 Số lượng nước tiểu

Thiểu niệu : < 2ml/kg/ giờ

Vô niệu < 0,5 ml/ kg/ giờ

ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ

 Cơ chế bệnh sinh

Yếu tố viêm: miễn dịch, tự miễn, di truyền

Tổn thương màng đáy cầu thận, mất điện thế âm

Tăng lọc albumin máu

=> Mất albumin qua nước tiểu

 Phù

 Giảm bổ thể => Dễ nhiễm trùng

=> Lợi tiểu thẩm thấu, mất nước

=> Rối loạn điện giải, ion

HỘI CHỨNG THẬN HƯ

 Đạm niệu tăng, hồng cầu niệu

 Đạm máu <50g/L, albumin máu<30g/L

HỘI CHỨNG THẬN HƯ

 Điều trị

Điều trị triệu chứng: giảm nước-muối, lợi tiểu

Điều trị suy thận: albumin máu

Dự phòng tắc mạch-nhiễm trùng

Hạ huyết áp

Hỗ trợ: Vitamin D, thể dục, chủng ngừa

Thuốc Prednisone: 60mg/m2/ngày

Quan điểm chung:

 Cấp => nhập viện, giảm dần số lần nhập viện

 Giải thích rõ nguy cơ tái phát

 Không cho trẻ ngưng đi học

 Điều trị ngoại trú

HỘI CHỨNG THẬN HƯ

 Nguyên nhân

Xuất hiện 2 - 3 tuần sau đợt nhiễm trùng:

 Siêm da mủ Streptocoque  tán huyết nhóm A

 Siêu vi

 Staphylocoque

 Mycoplasma pneumoniae,

 Lâm sàng

Tiểu máu đại thể - vi thể

Tiểu đạm với lượng từ 1-2g/24h,

Phù tăng cân do giữ nước và muối

Cao huyết áp (50%)

Suy thận cấp thoáng qua (1/3)

VIÊM CẦU THẬN CẤP HẬU NHIỄM TRÙNG

 Diễn tiến :

Tốt sau vài ngày

Tiểu máu vi thể kéo dài

Tiểu đạm hết nhanh

 Điều trị :

Chế độ ăn lạt

Điều trị triệu chứng, hạ áp, lợi tiểu

Nếu có tăng sinh ngoài mao mạch => truyền méthylprednisolone, ức chế miễn dịch

Thẩm phân nếu suy thận cấp

VIÊM CẦU THẬN CẤP HẬU NHIỄM TRÙNG

 Suy thận cấp: bệnh lý cấp tính -> điều trị nội trú BV

 Suy thận mạn: điều trị tùy theo mức độ

Điều trị:

 Điều trị nguyên nhân

 Điều trị nâng đỡ dinh dưỡng,

 Loại bỏ chất độc cơ thể thay thế thận: chạy thận nhân tạo

 Phòng ngừa tác nhân độc thận

MỘT SỐ BỆNH LÝ THƯỜNG GẶP

 Nhiễm trùng tiểu

Tình trạng nhiễm trùng hệ thận – niệu

 Nhiễm trùng thận = nhiễm trùng tiểu trên

 Nhiễm trùng hệ niệu = nhiễm trùng tiểu dưới

Biểu hiện

 Tiểu gắt, tiểu buốt, tiểu nhắt (tiểu ít nhưng nhiều lần)

 Nếu có sốt -> nhiễm trùng tiểu trên

Điều trị và tiên lượng

 Nhiễm trùng tiểu trên: nặng, cần nhập viện

 Nhiễm trùng tiểu dưới: thường gặp, tiên lượng tốt, có thể điều trị ngoại trú

MỘT SỐ BỆNH LÝ THƯỜNG GẶP

 Sỏi thận – sỏi niệu quản

Do lắng đọng khoáng chất calci, acid uric tạo sỏi

Hình thành trong bể thận

Di chuyển xuống niệu quản, bàng quang và ra ngoài

Nếu có tắc nghẽn, nhiễm trùng -> triệu chứng

Hội chứng điển hình: cơn đau quặn thận

Điều trị

 Điều trị sỏi: nội soi gắp sỏi, tán sỏi, phẫu thuật, thuốc

 Điều trị cơ cấp: thuốc, giải áp vùng tắc nghẽn

 Điều trị ngừa tái phát

MỘT SỐ BỆNH LÝ THƯỜNG GẶP