Bài 1 hiền đảng viên mới

Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, khi nước ta bị thực dân Pháp xâm lược, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước. Người được tiếp cận với bản Luận cương của Lê nin về vấn đề dân tộc, thuộc địa và khẳng định rằng “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản”. Tại hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, thành lập Đảng cộng sản Việt Nam năm 1930, Đảng đã tuyên bố lấy chủ nghĩa Mác – Lê nin làm nền tảng tư tưởng của mình. Đại hội lần thứ VII của Đảng (tháng 61991), Đảng xác định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác – Lê Nin vào điều kiện cụ thể của nước ta…”. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH được thông qua tại Đại hội cũng khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động”.

BÀI GIẢNG LỚP BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

DÀNH CHO ĐẢNG VIÊN MỚI

Giảng viên: Dương Thị Hiền (Trung tâm Chính trị Thành phố Phổ Yên)

Bài 1:

CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN, TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH – NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG, KIM CHỈ NAM CHO HÀNH ĐỘNG CỦA ĐẢNG VÀ CÁCH MẠNG

VIỆT NAM

Chủ nghĩa Mác – Lênin?

Tư tưởng Hồ Chí Minh?

Chủ nghĩa là hệ thống những quan điểm, ý thức,

tư tưởng làm thành cơ sở lý thuyết chi phối, hướng dẫn hoạt động của con người theo định hướng nào đó

Chủ nghĩa Mác – Lênin là học thuyết chính trị

do Mác và Ăngghen sáng lập và được Lênin phát triển và hoàn thiện Chủ nghĩa Mác – Lênin là thế giới quan, hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân, biểu hiện lợi ích của giai cấp này trong nhiệm vụ xây dựng lại xã hội một cách cách mạng

Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan

điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề

cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Là tài sản tinh thần vô cùng to lớn

và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi.

• Kim chỉ nam là gì?

Nghĩa đen là chiếc la bàn đề chỉ phương hướng

=> Chủ nghĩa Mác – Lênin như “Chiếc la bàn”, chỉ lối cho cách mạng Việt Nam tìm đến “Độc lập – tự do - ấm no – hạnh phúc” Tìm ra con đường đi lên chủ nghĩa xã hội Và chính Chủ tịch Hồ Chí Minh là người tìm ra

“Chiếc la bàn” đó

• Vì vậy khẳng định Chủ nghĩa

Mác – Lênin, tư tưởng Hồ

Chí Minh vừa là nền tảng tư tưởng, vừa là kim chỉ nam cho hành động của Đảng và

cách mạng Việt Nam

NỘI DUNG

I CHỦ NGHĨA MÁC- LÊNIN – HỆ TƯ TƯỞNG KHOA

HỌC VÀ CÁCH MẠNG CỦA GIAI CẤP VÔ SẢN

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH - HỆ THỐNG CÁC QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN VÀ SÂU SẮC

VỀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA

CÁCH MẠNG VIỆT NAM

III VẬN DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO

CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

3 Nội dung, bản chất khoa học

và cách mạng của chủ nghĩa Mác

- Lênin

1 Chủ nghĩa Mác-Lênin là thành tựu trí tuệ của loài người

khoa học

1 Chủ nghĩa Mác-Lênin là thành tựu

trí tuệ của loài người

a Sự ra đời của chủ nghĩa Mác - đòi hỏi khách quan của phong trào cách mạng thế giới

Trong quá trình phát triển của nhân loại, quần chúng lao động luôn mơ ước được sống trong một xã hội bình đẳng, công bằng,

có cuộc sống ấm no, tự do và hạnh phúc.

- Tiền đề kinh tế:

Sự phát triển của lực lượng sản xuất mâu thuẫn với tính tư nhân của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Giai cấp vô sản

Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản đòi hỏi bức xúc phải có sự dẫn dắt của lý luận khoa học và cách mạng.

Chủ nghĩa Mác ra đời là để đáp ứng đòi hỏi này.

- Tiền đề khoa học và lý luận:

Những thành tựu về khoa học

tự nhiên và lý luận trong thế kỷ XIX.

Về khoa học tự nhiên:

Thuyết tiến hóa giống loài

Đác-uyn

Học thuyết bảo toàn và chuyển

hóa năng lượng

Lômônôxốp

Các phương pháp nhận thức

khoa học: quy nạp, phân tích,

thực nghiệm, tổng hợp

Đánh giá về những thành tựu khoa học

tự nhiên thời ấy, Ăngghen viết: “Quan niệm

mới về giới tự nhiên đã được hoàn thành trên những nét cơ bản: tất cả những gì cứng nhắc đều bị tan ra, tất cả những gì cố định biến thành mây khói và tất cả những gì đặc biệt mà người ta cho là tồn tại vĩnh cửu thì

đã trở thành nhất thời, và người ta đã chứng minh rằng toàn bộ giới tự nhiên đều vận động theo một dòng và một tuần hoàn vĩnh cửu”.

Về lý luận: Kế thừa triết học cổ điển Đức

Hê-ghen (1770-1831) Phoi-ơ-bắc (1804-1872)

Kế thừa kinh tế chính trị cổ điển Anh

Adam Smith (1723-1790) David Ricardo (1772-1823)

Kế thừa chủ nghĩa xã hội không tưởng

ở thế kỷ XIX.

H.Saint Simon

(1760 - 1825)

C.Fourier (1772 - 1837)

R.Owen (1771 - 1858)

C.Mác (1818-1883) Ph.Ăngghen (1820-1895)

C.Mác và Ph.Ăngghen Đã kế thừa, tiếp thu có chọn lọc và phát triển những tiền đề lý luận trên để sáng tạo ra chủ nghĩa Mác.

b V.I.Lênin đã bảo vệ, vận dụng và phát triển sáng tạo toàn diện lý luận của Mác- Ăngghen trong điều kiện lịch sử mới

V.I.Lênin (1870 -1924)

- Hoàn cảnh: Chiến tranh thế giời

thứ nhất bùng nổ Phong trào cách mạng thế giới tồn tại hai cuộc đấu tranh: cách mạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc

Lê-nin đã phân tích sâu sắc chủ nghĩa tư bản trong giai đoạn chủ nghĩa đế quốc, chỉ ra những mâu thuẫn nội tại không thể nào khắc phục được  đi đến khẳng định khả năng thắng lợi của cách mạng vô sản, mối quan hệ giữa cách mạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc.

Cách mạng Tháng Mười Nga giành thắng lợi (07/11/1917), Lênin đã bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác ở nhiều vấn đề lý luận mới.

Những cống hiến về lý luận của Lênin đã đánh dấu bước phát triển toàn diện của chủ nghĩa Mác  hệ thống lý luận thống nhất của giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

Học thuyết của giai cấp vô sản trong giai đoạn mới được gọi là chủ nghĩa Mác-Lênin.

 Ngày nay, với bản chất khoa học

và cách mạng chủ nghĩa Mác - Lênin đã, đang và sẽ tiếp tục được vận dụng, bổ sung và phát triển trong thực tiễn đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc trên thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.

2 Chủ nghĩa Mác-Lênin là một hệ thống lý luận thống nhất được hình thành từ ba bộ phận:

triết học Mác-Lênin, kinh tế chính trị Mác-Lênin

và chủ nghĩa xã hội khoa học

Nghiên cứu những quy luật phát triển của quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa

c) Chủ nghĩa xã hội khoa học

Nghiên cứu những quy luật chuyển biến từ

xã hội tư bản chủ nghĩa lên xã hội xã hội chủ nghĩa và phương hướng xây dựng xã hội mới

Động lực trí tuệ và tinh thần của sự chuyển biến đó là chủ nghĩa Mác-Lênin

Lực lượng xã hội thực hiện sự chuyển biến

đó là giai cấp vô sản và nhân dân lao động

 Ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa

Mác-Lênin có đối tượng nghiên cứu khác nhau nhưng đều nằm trong một hệ thống khoa học phục vụ cho sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản, nhân dân lao động tiến tới giải phóng con người khỏi

áp bức, bóc lột và bất công

a Chủ nghĩa Mác-Lênin là hệ thống lý luận khoa học, thể hiện trong toàn bộ các nguyên lý, học thuyết, trước hết là các nguyên lý cơ bản

Chủ nghĩa duy vật và phép biện chứng gắn liền với nhau

Chủ nghĩa duy vật lịch sử (học thuyết về hình thái kinh tế-xã hội) là một trong những thành tựu vĩ đại của triết học mácxít

3 Nội dung, bản chất khoa học và cách

mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin

Quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất.

Học thuyết Mác về giá trị thặng dư đã vạch ra quy luật vận động kinh tế và bản chất bóc lột của chế độ tư bản

Học thuyết về sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản chỉ rõ GCCN, thông qua đội tiên phong của mình là đảng cộng sản, là người lãnh đạo cuộc đấu tranh để lật

đổ chế độ TBCN và xây dựng chế độ XHCN, giải phóng giai cấp mình đồng thời giải phóng XH

b Chủ nghĩa Mác-Lênin là sự thống nhất hữu

cơ giữa thế giới quan và phương pháp luận khoa học

Thế giới quan duy vật biện chứng giúp con người hiểu rõ bản chất thế giới là vật chất

Phương pháp luận đúng đắn giúp xem xét

sự vật, hiện tượng một cách khách quan, phân tích cụ thể theo tinh thần biện chứng

c Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết , giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người

Chủ nghĩa Mác – Lênin chỉ rõ quần chúng nhân dân là chủ của xã hội, là người sáng tạo ra lịch sử

Không chỉ giải thích mà còn vạch ra con đường và những phương tiện cải tạo thế giới

d Chủ nghĩa Mác-Lênin là một học thuyết

mở, không ngừng tự đổi mới, phát triển trong dòng trí tuệ của nhân loại

Chủ nghĩa Mác-Lênin không phải là một

hệ thống các nguyên lý giáo điều, bất biến

Là một học thuyết mở nên chủ nghĩa Lênin không bao giờ là một học thuyết lý luận cứng nhắc

Mác- Xét trong tinh thần biện chứng, nhân đạo và hệ thống tư tưởng cốt lõi, thì toàn bộ học thuyết của Chủ nghĩa Mác -Lênin

có giá trị bền vững

Đó là những kết tinh trí tuệ của nhân loại qua các thế hệ nối tiếp nhau, để ngày càng phát triển

và hoàn thiện

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH –

HỆ THỐNG CÁC QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN

Hồ Chí Minh

3 Những nội dung cơ bản của

tư tưởng Hồ Chí Minh

“ Chủ tịch HCM là một biểu tượng kiệt xuất

về lòng quyết tâm của cả một dân tộc

đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam,

góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hòa bình, độc lập dân tộc,

dân chủ và tiến bộ xã hội

Những tư tưởng của Người là hiện thân

của những khát vọng của các dân tộc

trong việc khẳng định bản sắc dân tộc mình

và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự

hiểu biết lẫn nhau”.

QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC CỦA ĐẢNG TA

VỀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Trước đổi mới: Đảng ta đã nhận thấy

vai trò và công lao to lớn của Người đối với dân tộc Việt Nam.

Tại Đại hội II (02/1951), Đảng ta

xác định: “Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư

tưởng Mao Trạch Đông, tác phong Hồ Chí Minh là những điều chúng ta cần học tập và nắm vững”.

Sau đổi mới:

- Tại Đại hội VI (12/1986), Đảng ta bắt đầu

đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh: “Muốn

đổi mới phải nắm vững bản chất cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin,

kế thừa di sản quý báu về tư tưởng và lý luận cách mạng của Hồ Chí Minh”.

- Đại hội VII (6/1991), khi thảo luận về nền tảng tư tưởng của Đảng có hai loại ý kiến:

+ Thứ nhất: “Đảng lấy chủ nghĩa

Mác-Lênin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của mình đồng thời kế thừa và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh”.

Khi biểu quyết có 10,3% ý kiến tán thành

+Thứ hai: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin

và tư tưởng HCM làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng”.

Khi biểu quyết có 89,7% ý kiến tán thành

- Các Đại hội VIII, IX, X, XI, XII, XIII Đảng ta tiếp tục khẳng định luồng ý kiến thứ hai.

1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), định nghĩa về tư tưởng HCM như sau:

“Tư tưởng HCM là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng

và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”.

2 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta.

a Chủ nghĩa Mác - Lênin

học, nhân sinh quan CM

Phương pháp duy vật biện chứng

Tư tưởng

Hồ Chí Minh phát triển về chất

Thuộc hệ

tư tưởng Mác-Lênin

Tính khoa học sâu sắc

Tính cách mạng

triệt để

Truyền thống của dân tộc

Chủ nghĩa

yêu nước

Tinh thần đoàn kết

Lòng nhân

ái, khoan dung

Cần cù sáng tạo

b Các giá trị truyền thống tốt đẹp

của dân tộc

Tinh hoa văn hóa nhân loại

Văn hóa phương

Tây

c Tinh hoa văn hóa nhân loại

Tự do bình đẳng bác ái

Các nhà khai sáng

ở Pháp

Lòng nhân

ái của Thiên chúa giáo

Qua nghiên cứu ba nguồn gốc trên chúng ta nhận thấy rằng:

Chủ nghĩa yêu nước là cơ sở ban đầu, là động lực thúc đẩy Chủ tịch Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác-Lênin

Chủ nghĩa Mác-Lênin là nguồn gốc chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh

Tinh hoa văn hoá nhân loại làm giàu và sâu sắc thêm chủ nghĩa yêu nước và tư tưởng

xã hội chủ nghĩa ở Chủ tịch Hồ Chí Minh

d Những nhân tố chủ quan thuộc

về phẩm chất

cá nhân của Chủ tịch HCM

Ý chí kiên cường, bất khuất

Sự khổ công học tập, rèn luyện

Tóm lại: Chủ nghĩa yêu nước là cơ sở ban

đầu; chủ nghĩa Mác-Lênin là nguồn gốc chủ yếu; tinh hoa văn hóa nhân loại làm giàu và sâu sắc thêm chủ nghĩa yêu nước, tư tưởng XHCN ở HCM.

Ba nguồn gốc đó quyện vào nhau, kết hợp hài hoà trong con người Bác, kết hợp với những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân đã quyết định việc HCM tiếp nhận, chọn lọc, chuyển hoá, phát triển những tinh hoa của dân tộc và thời đại thành tư tưởng đặc sắc của mình

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX (tháng 4/2001), khi đưa ra định nghĩa về tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta cũng đã nêu ra nội dung chủ yếu của tư tưởng gồm 9 vấn đề sau đây:

3 Những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh

Giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng

con người

Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH

Sức mạnh của ND, của khối đại đoàn kết DT

Xây dựng Nhà nước của dân,

Đạo đức cách mạng

 Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh có

nội dung rất phong phú, toàn diện và sâu sắc về những vấn đề rất cơ bản của cách mạng Việt Nam, đã và đang soi đường cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam

III VẬN DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO

CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN, TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1 Các yêu cầu cần nắm vững trong việc vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh

2 Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch

trong tình hình mới

Một là, cần nắm vững những nguyên lý

cơ bản chủ nghĩa Mác-Lênin đang còn nguyên giá trị, như học thuyết về hình thái kinh tế-xã hội; Học thuyết giá trị thặng dư

Hai là, khi vận dụng phải nắm chắc đặc

điểm thực tiễn của đất nước, xác định rõ những yêu cầu và nhiệm vụ thực tiễn đặt ra trong từng giai đoạn và bối cảnh quốc tế.

1 Các yêu cầu cần nắm vững trong việc vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Ba là, phải đẩy mạnh nghiên cứu lý luận,

tổng kết thực tiễn, tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm các nước, từ đó khái quát thành những bài học quý cho cách mạng nước ta trong từng giai đoạn, từng thời kỳ

Bốn là, muốn vận dụng và phát triển

sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cần nắm vững hệ thống các quan điểm và mục tiêu, yêu cầu từng giai đoạn, gắn chặt với tổng kết thực tiễn

Ngày 22/10/2018, Bộ Chính trị khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng,đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

2 Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của

Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái,

thù địch trong tình hình mới

Nghị quyết số 35 đã đề ra một số nhiệm vụ, giải pháp để tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác cacsquan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới:

- Tiếp tục làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhận thức ngày càng đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những ND cơ bản và giá trị to lớn của CN Mác – Lênin, tư tưởng HCM, làm cho CN Mác – Lênin, tư tưởng HCM thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của đời sống XH, xây dựng văn hóa,

XD con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ vữn chắc Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh….