BÀI GIẢNG SINH LÝ NỘI TIẾT

gồm các tuyến nội tiết → tạo hệ thống tuyến NT → hoạt động nh 1 hệ thống tin học rất chặt chẽ... Có tuyến h/đ một giai đoạn B.trứng, có tuyến mang tính sinh mạng T.cận giáp - Hormo

1- đại c ơng sinh lý nội tiết

1.1- Khái niệm chung

- Tuyến nội tiết: là tập hợp các

máu, không có ống dẫn.

gồm các tuyến nội tiết → tạo hệ thống tuyến NT → hoạt động nh

1 hệ thống tin học rất chặt chẽ.

Có tuyến h/đ suốt đời (T.yên).

Có tuyến h/đ một giai đoạn

(B.trứng), có tuyến mang tính

sinh mạng (T.cận giáp)

- Hormon: là chất hoá học do

NT SX ra, thấm vào máu hoặc

dịch tổ chức và có t/d sinh học cao với các TB khác của cơ thể.

Đặc điểm HM…

- Theo bản chất hoá học:

+ HM là steroid: HM vỏ th ợng

thận, HM sinh dục.

+ HM cấu tạo từ a.amin tyrosin :

HM tuyến tuỷ th ợng thận, T giáp.

+ HM là protein, polypeptid : HM các tuyến nội tiết còn lại và nhiều

HM địa ph ơng. - Phân loại theo nơi SX:

HM của từng tuyến NT:

d/đồi, t/yên

- Ph©n lo¹i theo t/d SL:

T 3 T 4 , adrenalin, glucocorticoid, insulin, glucagon.

+ HM ®iÒu hoµ thµnh phÇn vµ

mineralocorticoid, calcitonin, PTH.

GH, T 3 T 4 , Testosteron, Estrogen…

sinh dôc vïng d/®; HM sinh dôc cña

tuyÕn yªn, tinh hoµn, buång trøng.

HM vïng d/®, tyuÕn yªn, T th îng thËn.

- Hormon đến gắn vào receptor

đặc hiệu trên màng tế bào, làm hoạt hoá protein G.

-Protein G thúc đẩy quá trình tạo nên chất truyền tin thứ hai, gồm

-Calmodulin và các “mảnh”

phospholipid màng

1.3.1- Cơ chế tác dụng thông qua chất truyền tin thứ hai.

- Sutherland nêu ra từ 1965

- HM: chÊt TT thø nhÊt g¾n víi

Receptor §/hiÖu trªn mµng TB → h/h adenylcyclase → ATP → AMPc (Cyclic

3 ’ -5 ’ Adenosine monophosphate), khi cã mÆt Mg++

- AMPc (chÊt t/t thø hai) → h/h

* Chất truyền tin thứ hai là Ca ++ - calmodulin.

- Loại protein vận chuyển Ca ++ trong tế bào gọi là

calmodulin Nó có 4 vị trí gắn ion Ca ++

- Bình th ờng calmodulin không gắn với Ca ++ , nó không hoạt động.

- Phøc hîp calmodulin-Ca ++ ho¹t ho¸ enzym myosin kinase, lµ enzym xóc t¸c cho sù phosphoryl ho¸ myosin

cña c¬ tr¬n lµm co c¬ tr¬n

Phøc hîp calmodulin-Ca ++

H/h Protein kinase C

C¸c ph¶n øng sinh häc trong tÕ bµo t ¬ng tù t¸c

dông cña AMPc

* Chất truyền tin thứ hai là các “mảnh” phospholipid màng.

“Mảnh” phospholipid màng quan trọng nhất đó là phosphatidyl-inositol 4,5-biphosphat (PIP 2 ).

vµ diacylglycerol (DAG)

Mét sè hormon t¸c dông qua trung gian th«ng tin thø hai lµ DAG vµ IP 3 nh TRH, GnRH, TSH,

Angiotensin II.

1.3.2- T¸c dông th«ng qua h.ho¸

g¾n ®o¹n gen ®/h trªn ADN

Mét ®o¹n ADN më xo¾n → tæng hîp ARNm.

ARNm → ribosom → tæng hîp

protein (Pr enzym, Pr.mang,

Pr.cÊu tróc) → tham gia P¦ s.häc.

VD: aldosteron

1.4- Điều hoà hệ thống nội tiết

chỉ huy đến tuyến đích

(điều hoà xuôi theo hệ thống

d ới đồi – tuyến yên – tuyến

Môi tr ờng → Đại não → Vỏ não Hypothalamus Tuyến yên

Tuyến đích

Hormon

M«i tr êng → §¹i n·o → Vá n·o

khi HM t.đích tăng→ giảm tiết HM vùng d/đ, t.yên → HM t.đích giảm tới BT.

VD: T 3 T 4 tăng → giảm tiết TRH và TSH

Cortisol tăng → giảm tiết CRH và ACTH

- ĐH ng ợc âm tính:

Khi HM t.đích tăng → tăng tiết HM vùng d/đ, t.yên → HM t.đích tăng

tiết hơn nữa.

VD: estrogen tăng → LH tăng

trong cơ chế rụng trứng

Hoặc stress → glucocorticoid

tăng tiết→ ACTH tăng tiết →

glucocorticoid tăng tiết hơn nữa.

T¸c nh©n KT tõ trong vµ ngoµi c¬

thÓ → t/® lªn R ®/hiÖu hay kh«ng

®/h → qua hÖ TKT¦ → k/thÝch hay ¦C bµi tiÕt HM. VD: l¹nh, ®au → t¨ng tiÕt

adrenalin, c¨ng th¼ng TK kÐo dµi → t¨ng tiÕt glucocorticoid

1.4.2- C¬ chÕ thÇn kinh

2- chức năng nội tiết vùng d ới đồivùng d ới đồi

+ Hormon gi¶i phãng ACTH: CRH

(corticotropin releasing hormon hay

+ Hormon gi¶i phãng GH (STH):

GRH ( somatotropin releasing

hormon hay somatoliberin ).

GRH lµ polypeptid, 44 a.amin, KT t.yªn tiÕt GH.

- GnRH bµi tiÕt theo nhÞp,

kho¶ng 2-3 giê mét lÇn vµ mçi lÇn

kÐo dµi hµng giê.

+ Hormon gi¶i phãng prolactin: PRH

prolactoliberin)

PRH cã thÓ lµ polypeptid, KT t.yªn tiÕt Prolactin

+ Hormon ức chế GH : GIH

(somatotropin inhibiting

hormon hay somatostatin).

GIH là polypeptid, 44 a.amin, T/d ức chế t.yên tiết GH.

2.1.2- Các HM ức chế.

- Tên: Inhibiting Hormon (IH)

- Để đơn giản, thêm tiếp đuôi: “- statin”

+ Hormon øc chÕ prolactin:

PIH ( prolactin inhibiting

hormon hay prolactostalin).

PIH cã thÓ lµ Polypeptid, øc chÕ t.yªn tiÕt Prolactin.

Hệ TKTƯ

Các RH và IH vùng d ới đồi

Các HM thuỳ tr ớc tuyến yên

HM của các tuyến đích

2. 2- C¸c HM ® îc dù tr÷ ë thuú sau tuyÕn yªn.

2. 3- Mối liên quan của vùng d ới

đồi.

nhiều đ ờng cảm giác và cho các

đ ờng liên hệ với nhiều trung

khu TKinh

l/hệ: với thuỳ tr ớc và thuỳ sau:

+ L/hÖ víi thuú tr íc b»ng ® êng TD (c¸c RH vµ IH theo hÖ m¹ch m¸u).

+ L/hÖ víi thuú sau b»ng ® êng TK