HỆ NỘI TIẾT ThS BS Phạm Thị Phương Thanh Bộ môn Giải phẫu Sinh lý

Trình bày tác dụng và điều hòa bài tiết các hormon của các tuyến nội tiết.. + Chuyển hóa glucid: giảm thoái biến glucose trong tế bào, tế bào bão hòa glucosegiảm thu nhập glucose vào tế

HỆ NỘI TIẾT

ThS.BS Phạm Thị Phương Thanh

Mục tiêu bài giảng

1 Trình bày sơ lược giải phẫu hệ nội tiết

2 Trình bày tác dụng và điều hòa bài tiết

các hormon của các tuyến nội tiết

3 Một số rối loạn thường gặp của hệ nội

tiết

Hệ nội tiết có nhiều tuyến nội tiết có quan

hệ chặt chẽ với nhau về mặt chức năng

Nồng độ của các hormon trong máu được điều hòa chặt chẽ bởi các cơ chế sinh

học

Điều hòa bài tiết: điều hòa theo cơ chế điều hòa ngược và chủ yếu là điều hòa ngược âm tính

+ GH: hormon tăng trưởng

+ TSH: hormon kích thích tuyến giáp

+ LH:hormon tạo hoàng thể

+ Prolactin: hormon kích thích tuyến vú

+ ADH: hormon chống bài niệu

+ Oxytocin: hormon gây co cơ trơn

Thùy trước Thùy sau

FSH, LH, Prolactin

+ Các hormon vùng hạ đồi kích thích hay

ức chế hoạt động tuyến yên

+ Các hormon của tuyến đích có tác dụng ngược lại tuyến yên và vùng hạ đồi

+ Chuyển hóa lipid: tăng thoái biến lipid ở

mô mỡ để cho năng lượng

+ Chuyển hóa glucid: giảm thoái biến

glucose trong tế bào, tế bào bão hòa

glucosegiảm thu nhập glucose vào tế bào, làm tăng glucose trong máu

+ Phát triển xương, sụn và mô mềm

+ Dinh dưỡng tế bào tuyến giáp, kích thích

tế bào tuyến giáp tăng kích thước, tăng số lượng làm tuyến giáp to ra

+ Kích thích tế bào tuyến giáp tăng tổng hợp

có tác dụng kích thích tuyến yên tăng sản xuất TSH.

tăng cao sẽ ức chế tuyến yên tổng hợp

TSH

Điều hòa bài tiết ACTH:

+ CRH từ vùng hạ đồi kích thích tuyến yên tiết ACTH, làm vỏ thượng thận tăng tiết cortisol

+ Khi lượng cortisol tăng cao sẽ ức chế

tuyến yên sản xuất ACTH

hoàng thể và kích thích hoàng thể tiết

Progesteron và Estrogen

Kích thích tuyến vú bài tiết sữa.

Prolactin được điều hòa bài tiết bởi hormon PRH vùng hạ đồi

Gây co cơ trơn đặc biệt:

+ Co cơ tử cung trong khi chuyển dạ.+ Co cơ trơn quanh nang tuyến sữa

Khi áp lực thẩm thấu máu tăng tức máu bị

cô đặc thì ADH tăng và ngược lại

1 Tuyến giáp hấp thu Iod từ máu

2 Oxy hóa Iod

3 Gắn Iod vào Tyrosine tạo thành T3 và T4

+ Tăng chuyển hóa cơ bản

+ Tăng phân giải Glycogen, tăng hấp thu glucose ở ruột, tăng bài tiết Insulin

+ Tăng sử dụng mỡ, tăng tổng hợp Protein

+ Tăng nhịp tim và sức co bóp của tim

+ Tăng phát triển kích thước và chức năng não

+ Cần cho hoạt động bình thường của cơ quan sinh dục

Điều hòa bài tiết T3, T4:

+ TSH giúp điều hòa bài tiết hormon tuyến giáp

+ Ngoài ra Estrogen còn ức chế bài tiết T3, T4 Progesteron và Testosteron kích thích bài tiết T3, T4

TSH (tuyến yên) Thyrotropin Stimulating

Hormon

T3, T4 (tuyến giáp)

+ Giảm tạo các tế bào hủy xương mới

+ Giảm tái hấp thu calci ở ống thận và ruột làm giảm calci trong máu

Thiếu Parathormon làm calci trong máu

giảm, rối loạn hoạt động thần kinh cơ

trong bệnh co cứng cơ

Sơ lược giải phẫu tuyến thượng thận

Hai tuyến thượng thận nằm ở cực trên của 2 thận, mỗi tuyến gồm phần vỏ và phần tủy

+ Tăng tái tấp thu Natri

+ Tăng thải trừ Kali

Androgen: tác dụng không đáng kể

+ Ở gan: tăng tạo đường mới từ protein

+ Giảm tiêu thụ Glucose, tăng nhẹ đường huyết

+ Giảm dự trữ protein ở các tế bào trừ gan

+ Tăng thoái hóa mô mỡ, tăng acid béo tự

do trong huyết tương

+ Tăng oxid hóa acid béo tự do để tạo ra năng lượng

+ Kháng viêm

+ Tăng hấp thu Natri ở thận

+ Kích thích thần kinh trung ương

+ Tăng tiết dịch vị

Hormon tủy thượng thận:

+ Adrenalin: tim nhanh, co mạch ở da, dãn

mạch cơ tim

+ Noradrenalin: tim chậm, co mạch toàn

thân giúp duy trì huyết áp

Langerhans chứa 3 loại tế bào:

+ Tế bào α: tiết Glucagon

+ Tế bào β: tiết Insulin

+ Tế bào δ: tiết Somatostatin

+ Tác dụng: tăng sinh đường mới, tăng

phân hủy glycogen thành glucose làm

tăng đường huyết Tăng phân hủy mô mỡ.+ Điều hòa bài tiết: khi nồng độ glucose

trong máu giảm kích thích tiết glucagon

+ Tác dụng: tăng chuyển glucose thành

glycogen ở gan và cơ, tăng thu nhập và

sử dụng glucose ở tế bào làm giảm

đường huyết Tăng tổng hợp lipid dự trữ ở

mô mỡ

+ Điều hòa bài tiết: khi nồng độ glucose máu tăng sẽ kích thích làm tăng tiết Insulin

+ Làm giảm sự bài tiết và hấp thu của ống tiêu hóa

+ Ưu năng tuyến giáp: bệnh Basedow

+ Nhược năng tuyến giáp: suy giáp, lùn giáp

+ Nhược năng tuyến: bệnh Addison

+ Ưu năng tuyến: Hội chứng Cushing

+ U tủy thượng thận: tăng Catecholamine trong máu

Tuyến tụy: do tụy không sản xuất hay sản

xuất không đủ hay rối loạn trong cơ chế hoạt động của Insulin gây bệnh đái tháo đường