Quan hệ kinh tế HOA kỳ ASEAN

Quan hệ kinh tế HOA kỳ ASEAN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế

********

BÀI TẬP NHÓM Môn: Kinh tế các nước ASEAN

Thành viên nhóm:

1, Hoàng Thị Thu Huyền

2, Nguyễn Thị Thu Huyền

3, Nguyễn Thị Phương Thảo

4, Nguyễn Thị Thanh

5, Nguyễn Tường Vi

Hà Nội, tháng 3 năm 2013

Mục lục

I, TỔNG QUAN VỀ HỢP CHỦNG QUỐC HOA KỲ

II, SƠ LƯỢC MỐI QUAN HỆ ASEAN – HOA KỲ

1, Tổng quát

2, Chiến lược của Hoa Kỳ trong quan hệ với ASEAN

III, QUAN HỆ ASEAN – HOA KỲ

1, Quan hệ thương mại Hoa Kỳ -ASEAN

2, Quan hệ đầu tư Hoa Kỳ - ASEAN

IV, GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY QUAN HỆ HOA KỲ

-ASEAN

V, GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN MỐI

QUAN HỆ VIỆT NAM – HOA KỲ

1/ Các giải pháp từ phía nhà nước

2/ Các giải pháp từ phía doanh nghiệp

2 7 7 8 11 11 23 30

32 32 35

I, TỔNG QUAN VỀ HỢP CHỦNG QUỐC HOA KỲ

Barack Obama

4 tháng 7 năm 1776 9,826,630 km² 308.586.000 người 47.025 USD/người UTC-4 đến -10 us gov mil edu 1

The Star-Spangled Banner

Ranh giới và vị trí nước Mỹ

Tên đầy đủ của quốc gia này được dùng chính thức trong Tuyên ngôn Độclập như sau "Tuyên ngôn nhất trí đồng thuận của 13 tiểu bang Hợp chúng quốcHoa Kỳ" được "Các đại biểu của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ" chấp thuận ngày 4tháng 7 năm 1776 Tên Columbia cũng có một thời là tên thông dụng để chỉchâu Mỹ và Hoa Kỳ Nó được lấy ra từ tên của Christopher Columbus, ngườikhám phá ra châu Mỹ và tên này xuất hiện trong tên District ofColumbia (Washington D.C)

1 Địa lí

Hoa Kỳ nằm ở Bắc Mỹ, phía đông là Bắc Đại tây dương, phía tây là BắcThái bình dương, phía bắc tiếp giáp với Canada, và phía nam tiếp giáp vớiMêhicô Hoa Kỳ là quốc gia có tổng diện tích lớn thứ ba trên thế giới Hoa Kỳgần như có tất cả các loại khí hậu Khí hậu ôn hòa có ở đa số các vùng, khí hậunhiệt đới ở Hawaii và miền nam Florida, khí hậu địa cực ở Alaska, nửa khô hạntrong Đại Bình nguyên, khí hậu hoang mạc ở Tây nam, khí hậu Địa Trung Hải ởduyên hải California, và khô hạn ở Đại Bồn địa các tiểu bang giáp ranh VịnhMexico thường bị đe dọa bởi bão và phần lớn lốc xoáy của thế giới xảy ra trongHoa Kỳ Lục địa, chủ yếu là miền Trung Tây

2 Chính phủ và chính trị

Hoa Kỳ là liên bang tồn tại lâu đời nhất trên thế

giới Chính phủ luôn bị chỉnh lý bởi một hệ thống

kiểm tra và cân bằng do Hiến pháp Hoa Kỳ định

nghĩa Hiến pháp Hoa Kỳ là tài liệu pháp lý tối cao

của quốc gia và đóng vai trò như một bản khế ước

xã hội đối với nhân dân Hoa Kỳ Trong hệ thống

liên bang của Hoa Kỳ, công dân Hoa Kỳ có ba cấp

bậc chính quyền, đó là liên bang, tiểu bang, và địa

phương

3 Kinh tế

Hoa Kỳ có một nền kinh tế hỗn hợp tư

bản chủ nghĩa Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế,

tổng sản phẩm nội địa của Hoa Kỳ hơn 13

ngàn tỉ đô la chiếm 20 phần trăm tổng sản

phẩm thế giới Hoa Kỳ là nước nhập cảng

hàng hóa lớn nhất và là nước xuất cảng đứng

hạng nhì Canada, Trung Hoa, Mexico, Nhật

Bản, và Đức là các bạn hàng lớn nhất của

Hoa Kỳ Hàng xuất cảng hàng đầu là máy

móc điện, trong khi xe hơi chiếm vị trí hàng

đầu về nhập cảng Hoạt động kinh tế của

chính phủ chiếm 12,4% tổng sản phẩm nội địa Nền kinh tế là hậu công nghiệp,với khía cạnh dịch vụ đóng góp khoảng trên 75% tổng sản phẩm nội địa Ngànhthương nghiệp dẫn đầu, tính theo tổng doanh thu là buôn bán sĩ và lẽ; theo lợitức khấu trừ là tài chánh và bảo hiểm

Hoa Kỳ vẫn là một siêu cường công nghiệp với các sản phẩm hóa học dẫnđầu ngành sản xuất Hoa Kỳ là nước sản xuất dầu lớn hạng ba trên thế giới vànước tiêu thụ dầu đứng hạng nhất Đây là nước sản xuất năng lượng điện và hạtnhân số một của thế giới cũng như khí đốt thiên nhiên hóa lỏng, nhôm, sulfur,phosphat, và muối Nông nghiệp chỉ chiếm 1% GDP nhưng chiếm 60% sản xuấtnông nghiệp của thế giới Hoa Kỳ xếp hạng ba trong danh sách chỉ số thuận lợilàm ăn của Ngân hàng Thế giới So với châu Âu, tài sản của Hoa Kỳ và thuế lợitức thu được từ các tập đoàn thông thường cao hơn trong khi thuế tiêu thụ vànhân lực thấp hơn Sở Giao dịch Chứng khoán New York lớn nhất thế giới theogiá trị đô la

Tòa Quốc Hội Hoa Kỳ

Phố Wall là nơi có Sở Giao dịch

Chứng khoán New York (NYSE)

4 Khoa học và kỹ thuật

Hoa Kỳ đã và đang dẫn đầu trong việc

sáng tạo kỹ thuật và nghiên cứu khoa học từ

cuối thế kỷ 19 Phần lớn quỹ nghiên cứu và

phát triển với khoảng 64 phần trăm đến từ

phía tư nhân Hoa Kỳ dẫn đầu thế giới trong

các tài liệu nghiên cứu khoa học và yếu tố

tác động

Dân số 21% ở độ tuổi 0 -14, 66,4% ở

độ tuổi 15 - 64 và 12,6% ở độ tuổi trên

65 Tốc độ tăng dân số năm trung bình0,89%

Tuổi thọ: Trung bình 77,4 năm

Tỷ lệ biết chữ: 97% (tính từ 15 tuổi trởlên)

Sắc tộc: Người da trắng 77,1%, người da đen 12,9%, người Châu á 4,2%, cònlại là thổ dân và các dân tộc khác Khoảng 30% dân số Hoa Kỳ là người nhập

cư Hiện nay, hàng năm Hoa Kỳ có khoảng 1 triệu người nhập cư

Khoảng 76,7% người Mỹ trưởng thành tự nhận mình là người theo Kitôgiáo Các giáo phái Tin Lành chiếm 52% trong khi Công giáo La Mã từng làgiáo phái riêng biệt lớn nhất chiếm 24,5% Các tôn giáo không phải Kitô giáo là

Do Thái giáo (1,4%), Hồi giáo (0,5%), Phật giáo (0,5%), Ấn Độ giáo (0,4%), vàNhất thể Phổ độ (Unitarian Universalism; 0,3%) 16,1% dân số tự nhận mình làngười theo thuyết bất khả tri, chủ nghĩa vô thần, hoặc đơn giản không có tôngiáo

Phi hành gia Buzz Aldrin của

Mỹ trên mặt trăng năm 1969

Một nhà thờ trong Vành đai Thánh kinh

phần lớn có người theo đạo Tin lành

II, SƠ LƯỢC MỐI QUAN HỆ ASEAN – HOA KỲ

1, Tổng quát:

Quan hệ đối thoại ASEAN-Mỹ chính thức bắt đầu từ 1977 Từ năm 2009,

hai bên đã lập thêm cơ chế họp Ủy ban Hợp tác chung (cấp Tổng Vụ trưởng).Hàng năm Ngoại trưởng Mỹ tham dự các cuộc họp PMC/ARF Các Nhà Lãnhđạo ASEAN và Mỹ đã họp Cấp cao đầu tiên tại Xinh-ga-po vào ngày15/11/2009

Quan hệ đối thoại ASEAN-Mỹ hiện đang tiến triển tích cực Ngày17/11/2005, Lãnh đạo Cấp cao các nước ASEAN và Mỹ đã thông qua Tuyên bốTầm nhìn chung về Quan hệ đối tác tăng cường với nội dung khá toàn diện vàtích cực, nhằm tạo khuôn khổ cho quan hệ đối tác lâu dài giữa ASEAN và Mỹ;đồng thời cũng thông qua Kế hoạch Hành động với nhiều biện pháp cụ thể đểtriển khai Tuyên bố Hai bên cũng ký kết nhiều thoả thuận hợp tác quan trọngnhư Tuyên bố chung về hợp tác chống khủng bố quốc tế, Thoả thuận khung vềThương mại và Đầu tư (TIFA)

Mỹ cũng chủ động đề xuất Sáng kiến vì sự Năng động ASEAN (EAI) vềkinh tế - thương mại và Kế hoạch Hợp tác ASEAN (ACP) về hợp tác phát triển.Hai bên cũng đang xây dựng Chương trình Hỗ trợ và Đào tạo Kỹ thuật ASEAN-

Mỹ giai đoạn 2 (TATF) trị giá 20 triệu USD để hỗ trợ ASEAN xây dựng cộngđồng vào năm 2015; triển khai các hoạt động hợp tác trong Chương trình Viễncảnh Phát triển ASEAN (ADVANCE) trị giá 150 triệu USD nhằm hỗ trợ cácchương trình khu vực và song phương của ASEAN cũng như hỗ trợ nỗ lực liênkết kinh tế và xây dựng cộng đồng của ASEAN Hai bên đang tiếp tục đàmphán hoàn tất Hiệp định Hợp tác Khoa học và Công nghệ ASEAN-Mỹ

Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động hợp tác, Mỹ đã điều chỉnh 8 lĩnh vực ưutiên hợp tác phù hợp với tiến trình xây dựng Cộng đồng của ASEAN; các lĩnhvực ưu tiên gồm: chống khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia; xây dựng năng lực;kinh tế và tài chính; khoa học kỹ thật, quản lý thiên tai, môi trường và giáo dục.Chính quyền mới của Tổng thống Obama có một số động thái, quan tâmhơn đến ASEAN và khu vực Đông Á; Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đãthăm 4 nước châu Á, trong đó có In-đô-nê-xi-a và Ban thư ký ASEAN; tham giaHiệp ước TAC và họp Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ-4 nước Mê công (CLTV) lầnđầu tiên nhân dịp họp PMC/ARF-16 tháng 7/2009 tại Thái Lan Mỹ cũng cam

kết lập Phái đoàn Thường trực của Mỹ tại ASEAN cũng như xem xét khả nănghọp Cấp cao kỷ niệm ASEAN-Mỹ và duy trì tập quán gặp gỡ giữa Tổng thống

Mỹ và Lãnh đạo 7 nước Đông Nam Á là thành viên APEC bên lề Cấp caoAPEC hàng năm

2, Chiến lược của Hoa Kỳ trong quan hệ với ASEAN:

Chính sách châu Á của Mỹ luôn đặt trọng tâm vào Đông Bắc Á và BắcTriều Tiên Nhưng theo Ernest Bower, chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứuChiến lược Quốc tế (CSIS), đã đến lúc Mỹ phải bắt đầu chú ý hơn tới châu Á,đặc biệt là ASEAN Là một trong các nhóm nước thương mại lớn nhất ở châu

Á, ASEAN có thể trở thành cơ sở tốt cho quan hệ ngoại giao của Mỹ với khuvực này

Từ sau chiến tranh Việt Nam, sự chú ý của Mỹ tới Đông Nam Á luôn ngắtquãng và bị chi phối bởi các cuộc khủng hoảng

Mặc dù Mỹ có tiềm năng sức mạnh lớn trong khu vực, nhưng chính sáchcủa Mỹ đã không kết nối được các điểm và xây dựng nó thành một chiến lượchợp lý và ăn khớp Phần còn thiếu cho chiến lược châu Á khôn ngoan chính làmột chiến lược lâu dài, nghiêm túc và cân bằng đối với Đông Nam Á

Chính quyền Obama đã thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ tới việc khỏa lấpkhoảng trống này Tổng thống Obama tự coi mình là “Tổng thống Thái BìnhDương đầu tiên của Mỹ” và mở màn cho Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - ASEANtrong đó có cả 10 nhà lãnh đạo của ASEAN

Các nước ASEAN hiện là nơi tiếp nhận đầu tư của Mỹ nhiều hơn hẳn so vớiTrung Quốc hay Ấn Độ Khu vực này cũng là thị trường cho hàng hóa và dịch

vụ Mỹ lớn hơn cả hai nước láng giềng của họ Mỹ cũng có các mối quan hệ xãhội và văn hóa quan trọng với khu vực này, từ giáo dục, nghệ thuật đến các mốiquan hệ giữa người dân với người dân

ASEAN bao gồm 10 nước với hơn 600 triệu dân và tổng GDP khoảng 1,3nghìn tỷ USD Các nước ASEAN cùng nhau cam kết tham gia các chương trìnhnghị sự toàn cầu

Cho dù Tổng thống Obama đã nói đến tầm quan trọng của thương mại ởchâu Á trong bản Thông điệp Liên bang năm 2010 và trong chuyến thăm châu

Á hồi tháng 9/2009, thực tế là Mỹ vẫn chưa có một chiến lược thương mại rõ

ràng Việc chú ý tới vấn đề quan trọng này trong bối cảnh một chiến lược lớnhơn của Mỹ đối với khu vực sẽ là kịp thời và là chất xúc tác cho những sự tiếntriển.

Mỹ phải chấm dứt sự thiếu nhất quán về chính sách ở Đông Nam Á như đãdiễn ra kể từ khi kết thúc Chiến tranh Việt Nam Các lợi ích của Mỹ ở ASEAN

là quan trọng Một chiến lược cân bằng tốt và được xác định rõ ràng đối vớiASEAN là cơ sở cho một chính sách thực tế và lâu dài với châu Á

Nếu không có một cách tiếp cận như vậy, an ninh quốc gia Mỹ và sự phồnthịnh trong tương lai của nước Mỹ sẽ chịu rủi ro nghiêm trọng, và rốt cuộc là sẽảnh hưởng tới vị thế cường quốc Thái Bình Dương của Mỹ

III, QUAN HỆ ASEAN – HOA KỲ:

1 Chính sách thương mại Mỹ -ASEAN:

a) Giai đoạn truớc 2010

Tháng 12/1990 hai bên ký thỏa thuận về hợp tác kinh tế, mở ra giai đoạnmới trong quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại ASEAN-Hoa Kỳ Trong quan hệkinh tế - thương mại, Hoa Kỳ luôn là thị trường quan trọng hàng đầu củaASEAN và là nhân tố quyết định cho sự tăng trưởng kinh tế ở khu vực ĐôngNam Á Ngược lại, ASEAN cũng được coi là một trong mười thị trường mớinổi lớn nhất của Hoa Kì

Khác với một số đối tác khác, Hoa Kỳ tiếp cận hợp tác kinh tế với ASEANtheo góc độ song phương Hoa Kỳ muốn hình thành khu vực thương mại tự dovới ASEAN nhưng thông qua quá trình từ dưới lên (kí các thỏa thuận songphương riêng rẽ với từng nước thành viên sau đó mới kí với cả hiệp hội) Mỹ đã

ký riêng FTA vào 2003 và đang trong giai đoạn đàm phán FTA với TháiLan,Malaysia và Indonesia Mỹ cũng đã ký Hiệp định Khung về Thương mại vàĐầu tư với Philippines (1989), Indonesia (1996), Brunei (2002), Thái Lan(2002), Malaysia (2004), Campuchia (2006), và Việt Nam (6/2007)

Tại Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á Thái BìnhDương (APEC) tổ chức tại Los Cabos (Mêhicô) tháng 10/2002, Tổng thốngHoa Kì đã đưa ra "Sáng kiến vì một ASEAN năng động" (EAI) Sáng kiến này

được khởi đầu bằng việc Hoa Kì kí Hiệp định thương mại tự do song phươngvới một số nước ASEAN như Singapore, Thái Lan, Philippine

Bên cạnh những thỏa thuận song phương đã đạt được với từng nước thànhviên, tháng 8/2006, tại Kuala Lumpur, Hoa Kì và ASEAN đã kí Hiệp địnhkhung về đầu tư và thương mại (TIFA) Với việc ký kết TIFA, sẽ có ngày càngnhiều các nhà đầu tư Mỹ đến với ASEAN Trong khuôn khổ TIFA, hai bên sẽthiết lập một hình thức đối thoại cấp bộ trưởng nhằm mở rộng các quan hệthương mại và đầu tư “Khu vực ASEAN là một ưu tiên rất cao không chỉ đốivới các mối quan hệ thương mại và kinh tế, mà nó còn nằm trong mối quan tâmtổng thể về địa chính trị và trong các cam kết của Mỹ nữa” - Đại diện thươngmại Mỹ, Susan Schwab, đã phát biểu Washington cũng đã tiến hành ký kết mộtloạt các hiệp ước TIFA với các nền kinh tế chủ chốt trong khu vực Tuân theoHiệp định TIFA, Mỹ và ASEAN sẽ thành lập một đối thoại chính thức ở cấp bộtrưởng nhằm mở rộng mối quan hệ thương mại và đầu tư Hai bên còn nhất tríbắt đầu một kế hoạch hành động về ba dự án then chốt để chuẩn bị cho việc bắtđầu các cuộc đàm phán về mậu dịch tự do Chúng bao gồm sự hình thành một

hệ thống chung ASEAN đối với các hàng hoá được ghi vào danh mục, thiết lậpmột hiệp định về các tiêu chuẩn vệ sinh nhằm đẩy mạnh thương mại nôngnghiệp và một dự án làm hài hoà các tiêu chuẩn về đăng ký và phê chuẩn tronglĩnh vực dược phẩm

Hiệp định này là nền tảng cho các quan hệ thương mại và đầu tư giữa Hoa

Kì và ASEAN đi vào chiều sâu và có phạm vi rộng hơn nữa đồng thời, nó cũng

là bước ngoặt lớn để tiến tới Hiệp định thương mại tự do (FTA) toàn phần giữaHoa Kì và ASEAN Việc hình thành FTA chắc chắn không chỉ thúc đẩy quan hệkinh tế ASEAN - Hoa Kì mà còn đưa ASEAN trở thành trung tâm của khu vựcthương mại tự do toàn Đông Á Đồng thời FTA giữa Singapore và Mỹ đã hoàntất và có hiệu lực vào 10/2003

b) Những năm gần đây Mỹ tăng cường quan hệ với ASEAN

Chính quyền của Tổng thống Obama đã thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đếnviệc mở rộng quan hệ thương mại ASEAN-Hoa Kỳ Ông Obama đã tự coi mình

là 'Tổng thống Thái Bình Dương đầu tiên của Mỹ' và mở màn cho Hội nghịThượng đỉnh Mỹ-ASEAN trong đó có cả 10 nhà lãnh đạo của ASEAN năm2010

Tại Hội nghị cấp cao lần hai giữa ASEAN và Mỹ diễn ra ngày 24-9-2010tại NewYork, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, tập trung vào đề tài kinh tếcùng các đề tài khu vực và toàn cầu, như cấm phổ biến vũ khí hạt nhân, chốngkhủng bố và biến đổi khí hậu, hai bên đã ghi nhận các nền kinh tế ASEAN gộplại với nhau là thị trường xuất khẩu đứng thứ 4 của Mỹ, trao đổi thương mại haichiều năm 2009 đạt 146 tỷ USD.

Mỗi nước ASEAN ở phía tây Thái Bình Dương hiện đều có nhiều liên kếtvới thị trường Mỹ Với ASEAN, khu vực có những tuyến đường biển quantrọng nhất, Mỹ thêm một lần nữa chia sẻ lợi ích về tự do hàng hải, lợi ích kinh

tế và an ninh quan trọng nhất khi cùng các nhà lãnh đạo ASEAN khẳng địnhkhông cản trở thương mại và tự do hàng hải theo những quy định liên quanđược nhất trí của luật pháp quốc tế, cũng như giải quyết hòa bình các tranhchấp

Các nhà phân tích cho rằng, sự phát triển của kinh tế ASEAN vẫn phải nhờvào sức Mỹ Hiện nay, Mỹ và châu Âu vẫn là thị trường chủ yếu xuất khẩu sảnphẩm đòi hỏi nhiều lao động của các nước thành viên ASEAN ASEAN hyvọng giành được cân bằng trong quan hệ kinh tế-thương mại với Mỹ và ba nướcTrung-Nhật-Hàn, duy trì cục diện có lợi cùng tương tác và nâng cấp giữa cácbên

Trong cuộc thảo luận với các Bộ trưởng kinh tế Asean tại trung tâm du lịchSiem Reap, Campuchia, ông Ron Kirk, đại diện thương mại Mỹ cho rằng cơhội hợp tác hai bên cùng có lợi giữa Mỹ và Asean đang mở rộng: “Cơ hội tăngtrưởng thương mại và đầu tư giữa hai khu vực đang bùng nổ mạnh mẽ”

Ông Kirk cho biết hiện tại Asean đang là đối tác thương mại lớn thứ 4 của

Mỹ Theo các số liệu được cung cấp bởi Asean, thương mại Mỹ - Asean tăngtrưởng mạnh

Tại Hội nghị, các Bộ trưởng lưu ý quan hệ thương mại giữa ASEAN và Mỹtiếp tục phát triển mạnh, Mỹ hiện đứng thứ tư trong các đối tác thương mại lớnnhất của ASEAN và ASEAN là đối tác trao đổi thương mại đứng hàng thứ nămcủa Mỹ; đồng thời, Mỹ đứng hàng thứ ba trong số các nhà đầu tư nước ngoàilớn nhất vào ASEAN

Các Bộ trưởng đã nhấn mạnh các cam kết của các nhà lãnh đạo ASEAN và

Mỹ gia tăng hơn nữa các nỗ lực nhằm tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại

và đầu tư; đồng thời lưu ý rằng ASEAN và Mỹ được coi là những động lực củacác hoạt động và sự phát triển kinh tế toàn cầu

Tại Hội nghị, các Bộ trưởng cũng đã thảo luận về việc thực hiện Hiệp địnhkhung về thương mại và đầu tư ASEAN-Mỹ (TIFA), trong đó nhấn mạnh việcgia tăng các cơ hội để tăng cường mối quan hệ thương mại, đầu tư.

Các Bộ trưởng lưu ý các hoạt động trong khuôn khổ TIFA trong năm 2012như xây dựng đối thoại kỹ thuật số, coi đây là một phần của diễn đàn cấp caokinh tế ASEAN-Mỹ trong năm 2012, tiếp tục đối thoại tài chính thương mại,tiêu chuẩn hóa sự hợp tác… Ngoài ra, các Bộ trưởng đã trao đổi ý kiến về sựphát triển không ổn định của kinh tế toàn cầu gần đây ảnh hưởng đến khu vựcASEAN cũng như các sáng kiến để duy trì và phát triển kinh tế và thương mại.Ngày 19/11/2012, tại thủ đô Phnom Penh của Campuchia, Tổng thống MỹBarack Obama và lãnh đạo các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia ĐôngNam Á (ASEAN) đã bắt đầu thảo luận về sáng kiến mở rộng quan hệ thươngmại và đầu tư song phương Mục đích chính trong sáng kiến nói trên - có tên gọiCam kết Mở rộng quan hệ kinh tế Mỹ - ASEAN, là nhằm tạo điều kiện để cácnước châu Á tiến tới tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)

- Hiệp định thương mại mà Mỹ đang đàm phán với 10 quốc gia ASEAN và khuvực Tây Bán cầu Các nước tham gia sáng kiến sẽ đàm phán về giản đơn hóacác thủ tục thuế quan, cùng bảo vệ giới đầu tư và những nguyên tắc ứng xửtrong thương mại

c, T

Năm 2004, Mỹ là đối tác mậu dịch lớn thứ 3, sau Nhật Bản và EU.Còn xuấtkhẩu hàng hóa, Mỹ giữ vị trí thứ 4, sau Nhật Bản, Trung Quốc, EU Trong nămnày, xuất khẩu của Mỹ chiếm 9,3% tổng xuất khẩu của ASEAN và 8% tổngnhập khẩu của khối này

Bảng 1: 20 loại hàng hóa xuất khẩu từ ASEAN vào Mỹ năm 2004

với tổng

số hàng hóa

hàng hóa xuất khẩu của ASEAN

772 Rơ le đổi chiều dòng điện và vi mạch điện tử 2,6 51,5

Nguồn: ASEAN Trade Statistics Database; năm 2006

Bảng 2: 20 loại hàng hóa nhập khẩu chủ yếu của ASEAN từ Mỹ năm 2004

với tổng

số hàng hóa

% so với hàng hóa nhập khẩu của

759 Thiết bị văn phòng và máy dữ liệu tự động 4,6 7,7

874 Thiết bị đo lường, phân tích, kiểm soát 4,0 23,2

772 Rơ le đổi chiều dòng điện và vi mạch điện tử 2,1 6,9

Nguồn: ASEAN Trade Statistics Database; năm 2006

Thâm hụt thương mại của Mỹ với ASEAN là 25 tỉ Đôla, so với 100 tỉ đôlavới khu vực Đông Bắc Á Nguyên nhân của hiện tượng này được lý giải từ 3 lý

do chính sau đây:

 Thứ nhất, hàng hóa của ASEAN xuất khẩu sang thị trường Mỹ gia tăng

mà thực chất là do các công ti con của các công ti đa quốc gia đến từ Nhật Bản,Hàn Quốc, Hồng Kông tiến hành; tức là hàng hóa do các công ti này sản xuấtnày tại nước thứ 3 sau đó xuất vào thị trường Mỹ (thường là từ các nướcMalaysia, Singapo, Thái Lan, Indonexia)

 Thứ hai, những rào cản mậu dịch và phi mậu dịch mà các nước ASEAN

thực thi cũng góp phần hạn chế hàng công nghiệp và hàng nông sản của Mỹxuất khẩu vào thị trường này

 Thứ 3 là do sự gia tăng của mậu dịch nội khối; sự gia tăng này tự nó đáp

ứng dần dần nhu cầu nhập khẩu các loại hàng hóa tương tự từ bên ngoài và điềunày đã gây tác động tiêu cực đến thị trường hàng hóa xuất khẩu của Mỹ Cuộckhủng hoảng tiền tệ Châu Á 1997-1998 cũng tác động xấu tới xuất khẩu của Mỹvào thị trường các nước ASEAN Và đây cũng được coi là nguyên nhân làm chothâm hụt mậu dịch của Mỹ với ASEAN tăng cao, làm giảm tỉ trọng xuất, nhậpkhẩu giữa Mỹ và các nước ASEAN Điều lưu ý là những bất lợi thế về địa kinh

tế giữa Mỹ và ASEAN cũng như sức cạnh tranh của hàng hóa Mỹ và hàng hóa

có xuất xứ từ Nhật Bản và Trung Quốc được coi là nguyên nhân chính của tìnhhình này Tuy nhiên, xu hướng gia tăng mậu dịch nội khối là điều không thể bỏqua Trong những năm tới, một khi AFTA được xúc tiến mạnh thì cơ hội mởrộng thị trường ASEAN cho hàng hóa từ bên ngoài nhập vào thị trường nàychắc chắn sẽ bị hạn chế Và điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới xuất khẩuhàng hóa từ Mỹ vào thị trường ASEAN

Số liệu thống kê của Ban Thư ký ASEAN cho thấy tổng trị giá thương mạihàng hoá hai chiều của tất cả các nước thành viên ASEAN trong năm 2009 vớiNhật Bản chiếm tỷ trọng 11,6%; tỷ trọng với thị trường các nước thành viênLiên minh châu Âu - EU (25) là 11,2%; tỷ trọng với Trung Quốc: 10,5% và Hoa

Kỳ là 9,6% tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hoá của cả khu vực

Tổng kim ngạch thương mại ASEAN-Mỹ đã phục hồi mạnh trong năm

2010, với mức tăng 24,4%, từ 149,6 tỷ USD năm 2009 lên 186,1 tỷ USD, trong

đó nhập khẩu của ASEAN từ Mỹ tăng 27% lên 85,6 tỷ USD, và xuất khẩu củaASEAN sang Mỹ tăng 22,3% lên 100,5 tỷ USD.

Các Bộ trưởng đã lưu ý quan hệ thương mại giữa ASEAN và Mỹ vẫn tiếptục mạnh mẽ, tăng 9,2% trong năm 2011 so với năm 2010 lên tới 194 tỷ USD

Mỹ hiện đứng thứ tư trong các đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN vàASEAN là đối tác trao đổi thương mại đứng hàng thứ năm của Mỹ

Đầu năm 2012, Hãng Hàng không Lion In-đô-nê-xi-a đã mua 230 chiếcmáy bay Bô-inh, đây được coi là hợp đồng lớn nhất trong lịch sử Hãng Bô-inh.Tháng 6, Công ty Điện khí Thông dụng Mỹ đã ký bản thỏa thuận, cung cấp kỹthuật tua-bin tăng áp cho dự án lắp toa xe khí đốt thiên nhiên thể lỏng cho Công

y Dầu mỏ Ma-lai-xi-a, nhờ đó sẽ mang lại kỹ thuật sản xuất khí đốt thiên nhiêntối tân cho Ma-lai-xi-a Tháng 7, Tổng Công ty truyền tải điện quốc gia ViệtNam đã công bố kế hoạch mua thiết bị và kỹ thuật của Công ty Điện khí Thôngdụng Mỹ

d, Quan hệ thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ

Số liệu Thống kê Hải quan cho thấy, năm 2005 và 2006, tổng kim ngạchhàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ đạt tương ứng 5,91 tỷUSD và 7,83 tỷ USD Đến năm 2007, tổng trị giá hàng hóa Việt Nam xuất khẩusang Hoa Kỳ đã vượt con số 10 tỷ USD oàn cầu từ giữa năm 2008, nhưng quan

hệ thương mại giữa hai nước vẫn có những dấu hiệu khả quan Tổng kim ngạchbuôn bán hàng hóa hai chiều trong năm 2008 đạt 14,5 tỷ USD, tăng 23% so vớinăm 2007 Sang đến năm 2009, mặc dù tiếp tục gặp nhiều khó khăn do suythoái kinh tế nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trườngtiêu thụ hàng hóa lớn nhất thế giới này vẫn đạt được 11,36 tỷ USD, giảm nhẹ4,3% so với kết quả thực hiện của một năm trước đó Hoa Kỳ tiếp tục là thịtrường nhập khẩu hàng hoá lớn nhất của các nhà xuất khẩu Việt Nam

Biểu đồ: Quan hệ thương mại hàng hóa Việt Nam - Hoa Kỳ giai đoạn năm 2005- 2009 và quý I/2010

Trong năm 2009, Hoa Kỳ vượt qua Nhật Bản để trở thành đối tác thươngmại lớn thứ hai của Việt Nam chỉ sau Trung Quốc

Bảng 1: kim ngạch, tỷ trọng và thứ hạng kim ngạch hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trong năm 2009

Chỉ tiêu

Xuấtnhậpkhẩu

Xuấtkhẩu

Nhậpkhẩu

Tính toán trên nguồn số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam