kinh tế học vi mô 2 - cấu trúc thị trường

Các loại thị trường• Cạnh tranh hoàn hảo • Cạnh tranh không hoàn hảo - Cạnh tranh độc quyền - Độc quyền tập đòan • Độc quyền... BẢNG PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNGC¸c lo¹i TT VÝ dô Sè l îng ngM,b

Chương 6 CẤU TRÚC THỊ TRƯỜNG

KHÁI NIỆM

Các tiêu thức phân loại

• Số lượng người bán và mua

Các loại thị trường

• Cạnh tranh hoàn hảo

• Cạnh tranh không hoàn hảo

- Cạnh tranh độc quyền

- Độc quyền tập đòan

• Độc quyền

BẢNG PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG

C¸c lo¹i

TT

VÝ dô Sè l îng ngM,b¸n

T/chất của sp

Søc m¹nh

th tr ị trường ường ng

Quảng cáo

n ước géi c géi

®Çu, nước Giải khát

Xi m ng ăng dÇu, « t«

Kh«ng

ThÊp

Cao RÊt cao

Rất Cần Chút ít

không

Thông Tin KT

Hoàn Hảo

Thiếu

Thiếu Nhiều

Rất Thiếu

Chút ít

SỐ LƯỢNG NGƯỜI THAM GIA

1 S

THÔNG TIN KINH TẾ

THỊ TRƯỜNG

HOÀN HẢO THIẾU

THIẾU

NHIỀU

Rất thiếu

Đặc điểm của DN CTHH

• QDN << Qt => DN CTHH k có SMTT

• Là “người” chấp nhận giá cả t2

• D≡ P = MR = AR

( AR = TR/Q = P.Q/Q=P)

• D của DN là D nằm ngang

ĐƯỜNG CẦU VÀ DOANH THU

S

Thị trường CTHH Hãng CTHH

- Đường cầu D nằm ngang tại mức

giá cân bằng của thị trường

- “người chấp nhận giá”

- MR=MC => P = MR => P = MC

TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN ĐỐI VỚI

• Doanh nghiệp so sánh giữa P và

MC tại mỗi mức sản lượng

QUYẾT ĐỊNH SX CỦA DN CTHH

TRONG NGẮN HẠN

Π > 0

ATC P

Q

ATC

sản lượng Q*theo nguyên tắc

P = MC

 max = TR-TC = Q* (P - ATC*)

P > ATC

=>  > 0MC

Q*

TIẾP TỤC SẢN XUẤT

 < 0

P =MC =>Q =>



ATC MC

AFC FC

Π<0

ĐÓNG CỬA SẢN XUẤT

< 0

P ≤ AVCMIN

AVCMIN=AVCq=0

+ Khi P = AVCMIN

AFC

AVC P

Q

Pđ/c

Qđ/cATC

Đường cung của DN CTHH

trong ngắn hạn

đổi của P thông qua đ ờng MC MC đóng vai trò nh đ ờng cung ngắn hạn, nh ng

• khi PAVCminDN chấm dứt SX

 đ ờng cung của DN cạnh tranh là một

phần của đ ờng MC tính từ điểm AVCmin trở lên

đơn vị trừ đơn vị cuối cùng

- Thặng dư tiêu dùng là diện tích

dưới đường D, trên mức giá

-Đường cung S phản ánh MC

- Tại miền MC<P người sản xuất

có lợi

- Người sản xuất thu được thặng

dư sản xuất từ tất cả các đơn vị trừ đơn vị cuối cùng

- Thặng dư sản xuất là diện tích trên đường cung, dưới mức giá

HÃY TRẢ LỜI CÂU HỎI

DNđóng cửa SX

khi PS ≤ 0

Đ/S

Đường cung ngắn hạn của t2

CTHH

• QS = ∑ qi (i = 1,n)

MC1 MC2 PST2P

Q

q1 q2 Q

P1

P2

CÂN BẰNG DÀI HẠN

• Lợi nhuận dương dẫn tới:

–các hãng mới gia nhập thị trường

–Các hãng hiện có mở rộng sản xuất

• Cung thị trường tăng

=> giá thị trường giảm tới

P = LACmin , => =0

ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG DÀI HẠN

• Tất cả các hãng trong ngành đều chọn sản lượng theo nguyên tắc tối đa hóa lợi nhuận

– Không có động cơ cho thay đổi mức sản lượng

(SMC=MR=P)

– Không có động cơ cho thay đổi quy mô nhà máy

(LMC=MR=P)

• Tất cả các hãng đều thu được lợi nhuận kinh tế bằng 0

– Không còn động cơ gia nhập hoặc rút lui khỏi ngành

• Giá sản phẩm được xác định bởi cân bằng cung-cầu thị trường

Lựa chọn Q trong dài hạn của DN

S S*

P*CB

Đường cung dài hạn của ngành CTHH CÓ CHI PHÍ KHÔNG ĐỔI

Đường cung dài hạn của ngành

• Khi giá (P1) x (MC) = q1 tại LAC1,

• Nếu D↑đột ngột từ D1÷D2=> P ↑từ P1 ÷ P2 => Q ↑ từ Q1 ÷ Q2

 DN tăng Q từ q1 ÷ q2 dịch chuyển dọc

theo MC1 ,

 Π↑ => DN mới gia nhập + mở rộng quy

mô => D đầu vào tăng => S↑ =>xác lập

CB mới tại C (P3 >P1)

 do ngành có chi phí tăng(khi ngành

mở rộng quy mô

=>

=> thiếu tay nghề kỹ thuật, tài

nguyên khan hiếm) => LAC ↑ ÷

LAC2, vì LAC ↑ => MC ↑ dịch

chuyển lên (MC2) x (LAC2 MIN) =>

CB dài hạn ở điểm C nằm trên

đường cung dài hạn của ngành Đường LAC dốc lên khi ngành sx ở mức Q cao hơn ở mức P cao hơn để bù đắp chi phí đầu vào ↑

LƯU Ý

• Thuật ngữ “ chi phí ↑” đề cập đến sự dịch chuyển các đường

LAC dài hạn

chứ không phải đến bản thân độ dốc đường chi phí

Đường cung dài hạn của ngành

Tóm lại

• Đường LAC dốc xuống chỉ phát sinh khi

+ giá đầu vào giảm

+ DN sử dụng tính KT theo quy mô

để sx với chi phí thấp hơn

• Vd:

hệ thống vận tải tốt hơn

Thuế/đvsp của DN trong ngắn hạn:

Q

P

t

Qt Q

Thuế/đvsp của ngành trong ngắn hạn

Thuế/đvsp của ngành trong dài

1SỐ CHÍNH SÁCH

• Khi tham gia vào TMQT thì Qmỗi nước <<Qquốc tế

+ nếu P quốc tế > P nội địa => xuất khẩu H2 + nếu P quốc tế < Pnội địa => NHẬP KHẨU

NHẬP KHẨU

• PW < PNỘI ĐIA = PE => NHẬP KHẨU

• Do thương mại tự do => trong nước sẽ sx Q1 trong khi TD là Q2 => nhập khẩu: Q2 – Q1

quy mô sx trong nước giảm (QE – Q1) =>để bảo hộ các ngành sx trong nước

XuÊt khÈu

Q

S NĐ D

A

B

P W + a

Q 2 Q 4

XUẤT KHẨU

• PW > PNỘI ĐIA = PE => XUẤT KHẨU

• Do thương mại tự do => trong nước TD là Q1 trong khi SX là Q2 => xuất khẩu: Q2 – Q1 , PW = Pnội địa = P qtế

THUẾ XUẤT KHẨU

• Thay vì khuyến khích hoạt động xuất khẩu: tr/c

• Nếu CPhủ đánh thuế H 2 xuất khẩu: t/đvsp

khi TMTD là PW thì đó là P CPhủ sau khi đánh thuế gi¸ nội địa P t + t = Pw => Pt ↓ thành PW – t

=> ↑TD trong nước lên Q5

↓ xuất khẩu xuống còn (Q6 – Q5)

TRTAX = IJKF

DWL = DKF + IGC

• y/n: trợ/c hoặc đánh thuế

=> thay đổi qmô xuất khẩu

P nội địa

đây là bpháp gián tiếp để điều tiết P trên thị trường ch sách

• ĐQ không có đường cung

• Chính sách phân biệt giá

KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI

• KN:

DN Độc quyền là DN đảm nhận hoặc toàn

bộ việc mua, hoặc toàn bộ việc bán một

loại hàng hóa nào đó trên thị trường và

không có hàng hóa thay thế

• Phân loại

– ĐQ mua: đảm nhận toàn bộ việc mua– ĐQ bán: đảm nhận toàn bộ việc bán– ĐQ song phương: (1M) X (1B)

CÁC NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN

ĐỘC QUYỀN

ĐƯỜNG CẦU VÀ DOANH THU BIÊN

• Đường cầu của nhà độc quyền

chính là đường cầu của thị trường, dốc xuống dưới về phía phải

• Doanh thu biên luôn nằm dưới

đường cầu trừ điểm đầu tiên

• Doanh thu biên có độ dốc lớn gấp 2 lần đường cầu

ĐỒ THỊ ĐƯỜNG D VÀ DOANH THU BIÊN

PD =aQ+b,TR=PD.Q=aQ2+bQ=>MR=TR’=2aQ+b

QĐ SX của ĐNĐQ

P > MC; (Q) = (MR) X(MC),(P) = (Q) X (D); П = TR – TC = Q(P-ATC)>0 KHI P

MC

Lưu ý: khi P = ATC => П = 0

P

Lưu ý: khi P < ATC => П<0

ĐQ bán không có đường cung

Cầu thay đổi dẫn đến giá thay đổi, sản l ợng giữ nguyên.

Cầu thay đổi dẫn đến sản l ợng thay đổi, giá giữ nguyên.

Thuế đánh vào từng đvsp đvới DNĐQ

Các phương pháp phân biệt giá

• Pbiệt giá theo từng sp (P Cấp1, P hoàn hảo)

• pbiệt giá theo khối lượng ( P cấp 2)

• pbiệt giá theo nhóm khách hàng (P cấp 3)

• p biệt giá theo thời điểm(đặt p cao điểm)

• pbiệt giá theo thời kỳ(chiến lược Ptheo thời kỳ)

• đặt giá hai phần

• bán kèm

• bán trói buộc( bán trọn gói)

• Bán theo số lượng

Phân biệt giá cấp 1

Phân biệt giá cấp1(Pbiệt P hoàn hảo)

Пcấp1=ПMAX+ dtΔNPE =ПMAX+DWL+CS=>ΔΠ=ΠC1-ΠMAX=DWL+CS

Q

MC

E N

I

Q CT MC

0

PHÂN BIỆT GIÁ CẤP 1(sx đến QCT)

MC

 Nhà ĐQ chia mỗi khách hàng 1 sp , 1 P tối đa khác nhau mà

 PS = 0, P =MR, SX tại QCT

O

Phân biệt giá cấp2(theo khối lượng sp)

- P↓dần theo khối lượng đã mua

Đặt P1choQ1spđầu tiên,P2choQ2sptiếp theo

…Pn…Qn sp cuối cùng cho đến Q0

Ph©n biÖt gi¸ cÊp 2: Đặt P1cho q1 sp đầu tiên

P2 cho q2…PA cho QA Sp cuối cùng

Q D

P2

QA

Ph©n biÖt gi¸ cÊp 3

Ph©n biÖt gi¸ cÊp 3

YÊU CẦU VÀ CÁCH THỰC HIỆN

• Y/C: pbiệt giá theo nhóm khách hàng

ặt giá cao điểm ĐOÀN

• ĐK: thị tr ờng có đ c i m cầu tập ặc điểm cầu tập điểm cầu tập ểm cầu tập trung lớn ở tgian nào đó trong năm (H ng àng húa theo mùa)

• VD: ngành nghề du lịch

• T.H

- Đặt P cao cho chớnh vụ

- Đặt P thấp cho trỏi vụ

Phõn biệt giỏ theo thời kỳ

• T.H: chiến lược P theo thời kỳ

kết hợp pbiệt Pcấp 3 + đặt P cao điểm

- điều chỉnh giá đặt theo thời gian

- điều chỉnh giá đặt theo khụng gian

• ví dụ: - giá vé máy bay (2 loại khách)

- c ớc lắp đặt điện thoại (61 tỉnh)

Æt gi¸ 2 phÇn ĐOÀN

ĐỘC QUYỀN MUA

• Kn: ĐQM là thị tr ờng trong đó có nhiều

ng ời bán nh ng chỉ có 1 ng M duy nhất ĐQTĐM là thị tr ờng có một vài ng M => ngM

– có sức mạnh ĐQM  có khả năng thay đổi P của H2

P* < PMV biÓu hiÖn ë møc tû lÖ h¹ gi¸

THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH KHÔNG HOÀNHẢO

• Cạnh tranh độc quyền

• Độc quyền tập đoàn

Thị trường cạnh tranh độc quyền

• Kn: Thị trường CTĐQ là t2 trong đó có

nhiều DNbán những sp có thể thay thế gần gũi, nh ng không phải là hoàn hảo và đ ợc

phân biệt bằng sự dị biệt hoá sp, mỗi DN chỉ có khả năng kiểm soát đ ợc giá cả, sp

của DN mình.

Đặc điểm thị trường CTĐQ

• Đặc điểm giống cạnh tranh

* Có nhiều người mua và bán

* rào cản thấp

• Đặc điểm giống độc quyền

* Sp có sự dị biệt hóa =>

chút ít sức mạnh thị trường => P > MC

* Đường cầu nghiêng xuống về phía phải

* MR < D(trừ điểm đầu tiên)

* P=aQ+b=>MR=2aQ+b

ĐƯỜNG CẦU THỊ TRƯỜNG và

TẠI SAO ĐƯỜNG DLRTIẾP XÚC VỚI LAC

TẠI MIỀN DỐC XUỐNG

ĐQ tập đoàn

• KN: ĐQTĐ là t2 trong đó chỉ có vài DN bán những sp đồng nhất hoặc phân biệt

• Phân loại:

+ ĐQTĐ thuần tuý: sx sp giống nhau

VD: ngành xi măng, ngành giấy, dịch vụ mạng điện thoại di động,

+ ĐQTĐ phân biệt: sx sp khác nhau

VD: ô tô,xe mỏy,

• Sp có thể đồng nhất hoặc phân biệt

• Thông tin thiếu nhiều

• Rào cản rất cao

Các DN phụ thuộc nhau

• Các DN phụ thuộc nhau rất chặt chẽ và đối mặt

có ảnh hưởng trực tiếp đến QĐsx của các DN còn lại

- Tốc độ phản ứng rất nhanh: nếu hãng ĐQTĐ điển hình thay đổi P

- Việc phản ứng có độ trễ khi hãng ĐQTĐ thay đổi

kỹ thuật về kiểu dáng, thương hiệu,… cần phải có thời gian

QUYẾT ĐỊNH SX- CÂN BẰNG NASH

• Nguyên tắc

+ cân bằng Nash là cb không hợp tác

+ mỗi DN luôn chọn cho mình hành động tốt nhất có thể

+ mỗi khi ra QĐ luôn tính đến hành động

của đối phương

+ coi đối thủ cũng thông minh như mình và hành động như mình

ĐK HỢP TÁC

Để có tổng lợi nhuận tối đa thì cả 2 đều phải đặt

P cao: nếu đặt P cao thì rất rễ bị phá vỡ vì mỗi

DN luôn chọn cho mình hành động tốt nhất (đặt P thấp để chiếm thị phần) => luôn tự phá hủy mình => cả 2 phải hợp tác

=> điều kiện hợp tác

• có sức mạnh tương đương

• Cùng có lợi

• Luật pháp cho phép

ĐƯỜNG CẦU GÃY VÀ GIÁ CẢ

Tính cứng nhắc của giá

Q

MC MC*

CÁC GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ

KHễNG CHẮC CHẮN

=> cỏc hóng hay đặt giỏ thấp

hiện tượng “giỏ cứng nhắc” => cỏc hóng khụng thay đổi giỏ

Chỉ đạo(Lónh đạo) giỏ

ĐQTĐ không cấu kết: mô hình Cournot

mô hình Counot

Q 2 50

MR 1 (0)

MR 1 (75)

MC

25 12,5

thÞ m« h×nh Cournot (Nash Cournot) ĐOÀNồ thÞ m« h×nh Cournot (Nash – Cournot) – Cournot)

 Đường P.Ư của dn2: Q2 = b/2a – Q1/2

Thế(2)vào(1)=>Q1=b/3a=Q2 ,QT =2b/3a ,P=b/3

KL: CÂN BẰNG COURNOT: Q1= Q2= b/3a =>Vd:

P = 30 – Q => Q1 = 15 - 0,5Q2 ; Q2 = 15-0,5Q1

=> Q1 = Q2 = 10

b/2a

Q 1

b/a

m« h×nh Cournot trong tr êng hîp nhiÒu h·ng

• Si=qi/Q là tỷ phần t2 của hãng thứ i

• dQ/dqi biểu thị tầm quan trọngmqh giữa những thay

đổi trong sản l ợng của hãng thứ i và những thay đổi trong Q của tất cả các DN trong ngành

–Nếu hãng i Q 1đv mà các hãng khác không phản ứng thì t2 1đv: => dQ/dqi = 1

–Nếu mà a đv thì t2 (1+a)đv=> dQ/dq …+ q …+ q i = 1+a (2) thế 2 vào1 => MC = P (1+ Si/E (1+a)

=> P = MC / (1 + Si / E (1+a)) (3)

=> P = MC E/ (E + Si(1+a))

a: yếu tố đo mức độ phản ứng của các đối thủ CTr

+ CTHH: S i = 0 => P = MC + ĐQ: a=0; Si=1 =>P = MC/(1+1/E)

Mô hình Stackelberg lợi thế của người hành động trước

•gđ: TC1 = TC2=0=> MC1= MC2 = 0, Q = Q1+Q2

•QĐSX: 1 trong 2 hãng đặt Q của mình trước và

dự tính hãng kia sẽ p.ư ntn? hãng còn lại dựa

vào Q của hãng đặt trước để ra QĐ Q cho mìnhDN1QĐ Q1cố định=>p.ư DN2:Q2= b/2a – Q1/2

=>TR1=PD.Q1, PD=-aQ+b

=>TR1=[-a(Q1+Q2)+b]Q1=-aQ12+bQ1-aQ1Q2

=>TR1=-aQ12+bQ1-aQ1(b/2a–Q1/2)-aQ12/2+bQ1/2

=>MR1= -aQ1 + b/2=0 =>Q1= b/2a,Q2=b/4a

Vd:MR1=15-Q1=0=>Q1=15,Q2=15-0,5Q1= 7,5

CÓ VÔ LÝ KHI ĐẶT Q TRƯỚC

LẠI CÓ LỢI HƠN

Cân bằng Nash: Sp khác nhau

Cournot , Stackelberg

Xác định P

+ SD Cournot nếu cả 2 DN cùng xác lập P + SD Stackelberg nếu 1 DN đưa ra P trước

П1=P1Q1 – TC1= P1(a – b P1+ cP2) - TC1

П2=P2Q2 – TC2 = P2 (d – e P2+ fP1)– TC2

dП/dP1=0 => P1 = (a +cP2)/2b,

P2 = (d + fP1)/2e

P 1

P 1

ĐQTĐ cấu kết công khai: Cartel

• gđ: sp giống nhau

• Kn:cartel là 1 hình thức cấu kết giữa các hãng nhằm ctr bằng cách xáp nhập và hành động như 1 hãng

đoàn), rồi sau đó tiến hành đàm phán quota(phân

chia Q cho các hãng tv)theo ngtắc TCMIN cho cả tập đoàn

víi MC i , NÕu liªn minh thµnh 1 khèi: MC= MCi

theo nguyªn t¾c: Q = Qi DTlµ ® êng D cña c¶ cartel

P*,Q* ® îc X§ t¹i MR = MC

Ph©n chia Q theo ng t¾c TCMIN





Đồ thị ĐQTĐ cấu kết công khai:

Thuật toán giải BT cartel

Mô hình chỉ đạo P: Cấu kết

ngầm

• gđ: + Sp giống nhau

+ t2 có 1 dn lớn(hãng chủ đạo) với MCLnhiều dn nhỏ là “người chấp nhận P”: MCF

Thuật toán giải BT mô hình chỉ

ĐƯỜNG CẦU CỦA HÃNG CTĐQ

Đường cầu của hãng

ATC

*

CÂN BẰNG DÀI HẠN CỦA CTĐQ

• Lợi nhuận kinh

MR Q*

P*

Π = 0