kinh tế học vi mô 2 - thất bại thị trường

Những lý luận khác nhau về vai trò của CP trong nền KT thị trường • Tầm quan trọng của Chính phủ trong nền KT thị trường • Các quan điểm khác nhau về vai trò của CP - Quan điểm của các

Những lý luận khác nhau về vai trò

của CP trong nền KT thị trường

• Tầm quan trọng của Chính phủ trong nền KT thị trường

• Các quan điểm khác nhau về vai trò của CP

- Quan điểm của các nhà KT cổ điển

- Quan điểm của các nhà KT “tân cổ điển”

- Quan điểm thân thiện với thị trường

• Các chức năng KT của CP: Chnăng KTvĩ mô,

vi mô, và chức năng điều tiết của CP

Quan điểm của các nhà KT tan cổ điển

≡ “ bàn tay vô hình” + bài xích sự can thiệp của CP

Qđiểm của các nhà KT “can thiep”

• Vào những năm 30: Kyenes

nền KT khủng hoảnh thừa: S>D

=> thất nghiệp, lạm phát, suy thoái, …

• Giải pháp: - CP nên can thiệp mạnh mẽ vào

Qđiểm thân thiện với thị trường

• Đây là qđiểm dung hòa 2 qđiểm trên

• Gf: CP nên chủ động trong những khu vực

Giải pháp của CP

• Tạo lập 1 môi trường KT vĩ mô ổn

định( hạn chế lạm phát, duy trì tỷ giá hối đoái)

• Đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực

• Tự do hóa thương mại, không phân biệt giữa thị trường nội địa và tt nước ngoài => Các ytố sx có ĐK di chuyển tự do và

Sd tại các khu vực có lợi thế so sánh

+ giảm sự tăng P trong ngắn hạn

- Điều chỉnh cơ cấu KT:

+ XD các chính sách đảm bảo cho sự tăng trưởng và ptr KT bền vững trong dài hạn

Chnăng KTvi mô

chức năng điều tiết của CP

• Tạo lập môi trường KD về KT và pháp lý

• Công cụ điều tiết

– Cơ cấu lại nền KT

• Lưu ý: đvới các nước đang ptr: chnăng là qtr nhất vì nó lq đến việc XD các thể chế KT tt

THẤT BẠI CỦA THỊ TRƯỜNG VÀ

VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ

• Thị trường và phân bổ nguồn lực hiệu quả

• Thất bại thị trường

• Nguồn gốc các thất bại của thị trường

• Sự can thiệp của chính phủ

THỊ TRƯỜNG VÀ PHÂN BỔ

NGUỒN LỰC HIỆU QUẢ

P

Q D=MSB

PE

NGUỒN GỐC CÁC THẤT BẠI

CỦA THỊ TRƯỜNG

Thất bại của thị trường

• Khi xã hội phân bổ các nguồn lực không hiệu quả

• Khi nền kinh tế sản xuất quá nhiều hoặc quá ít một loại hàng hóa nào đó

Nguồn gốc các thất bại thị trường

• Ngoại ứng

• Cung cấp hàng hóa công cộng

• Sức mạnh thị trường

• Thông tin không hoàn hảo

• Phân phối thu nhập không công bằng

NGOẠI ỨNG

• Là những hoạt động trong sản xuất hoặc tiêu dùng

• Không được phản ánh trong giá thị trường

• Sự chênh lệch về chi phí của cá nhân và xã hội (ảnh hưởng tiêu cực - Ngoại ứng âm)

• Sự chênh lệch về lợi ích của cá nhân và xã hội (ảnh hưởng tiêu cực - Ngoại ứng dương)

* MSC = MPC + MEC

*Phần mất không của xã hội

là diện tích EFA Q

P

MPC MSC

NGOẠI ỨNG ÂM

• Tình huống

– Nhà máy thép xả chất thải vào dòng sông

– Toàn bộ thị trường thép có thể giảm sự ô nhiễm bằng cách hạ thấp sản lượng ( hàm sản xuất với tỷ lệ

cố định các đầu vào)

– Chi phí cận biên của ngoại ứng (MEC) là chi phí

mà các ngư dân ở hạ lưu phải gánh chịu đối với mỗi mức sản lượng sản xuất

– Chi phí xã hội biên MSC = MPC + MEC

Q 1 trong khi sản lượng hiệu quả là Q *

Hãng tối đa hóa lợi nhuận sản xuất tại q 1 trong khi mức sản lượng hiệu quả là q *

TÍNH KHÔNG HIỆU QUẢ CỦA

NGOẠI ỨNG ÂM

• Việc định giá sản phẩm không chính xác

biên của hãng chứ không phải chi phí xã hội cận biên

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

*Thuế trên từng đơn vị sản phẩm (t)

Q

P

S=MPC S’=MSC

NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA THUẾ Ô NHIỄM

Nếu thuế ô nhiễm hay như vậy, tại

sao chúng ta không sử dụng chúng?

NHỮNG BIỆN PHÁP KHÁC

Ví dụ về ô nhiễm

• - Qui định chuẩn ô nhiễm

• Định giới hạn hợp pháp về mức thải tại E *

• Chế tài bằng tiền phạt và hình sự

• Tăng chi phí sản xuất và giá nhập ngành

thải

•Phần mất không của xã hội

là diện tích EFA Q

P

S=MPC=MSC

MSB D=MPB

P*

Một chủ nhà đầu tư vào sửa nhà

do lợi ích riêng của mình Mức hiệu quả của việc sửa nhà q* lại lớn hơn MEBd c xu ng vì ốc xuống vì ốc xuống vì

l ượng sửa chữa nhỏ ng s a ch a nh ửa chữa nhỏ ữa nhỏ ỏ đem l i l i ại lợi ợng sửa chữa nhỏ ích c n ận biên lớn, cịn lượng sửa

chữa lớn mang lại lợi ích cận biên nhỏ

TÍNH KHÔNG HIỆU QUẢ CỦA

NGOẠI ỨNG DƯƠNG

• Chủ ngôi nhà không thu được tất cả lợi ích của việc đầu tư vào sửa chữa và trang trí nhà của mình

tư đến mức xã hội mong muốn

• Họ cần mức giá thấp hơn là P*

*Trợ cấp toàn bộ ( ví dụ:

chương trình tiêm chủng mở rộng)

* Trợ cấp cho các cá nhân thực hiện hoạt động

QA Q

E

Trợ cấp

F

E A

– Không loại trừø

Không thể ngăn người khác sử dụng hàng hóa công cộng

Không phải mọi hàng hóa do chính phủ cung cấp đều

là hàng hóa công cộng

Một số cạnh tranh và không loại trừ: giáo dục, công viên

Một số không cạnh tranh và loại trừ: kênh truyền hình

CUNG CẤP HIỆU QUẢ HÀNG HÓA

VẤN ĐỀ ĂN THEO- Người tiêu dùng hay

người sản xuất không trả tiền cho tiêu dùng hàng hóa

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

* Dùng sự lựa chọn công cộng

Các công chức chính phủ do dân bầu ra dùng phương pháp bỏ phiếu để quyết định mức chi tiêu vào hàng hóa công cộng

Sau đó phân bổ chi tiêu cho các cá nhân đóng góp

* Chính phủ trợ cấp cho việc cung cấp hàng hóa công cộng

SỨC MẠNH THỊ TRƯỜNG

*Gía cao

s ản lượng thấp Gây ra phần mất không (DWL)

MCE

ĐỘC QUYỀN TỰ NHIÊN

• Có một số đặc điểm của độc quyền bán thông thường như: có một hãng duy nhất, đường cầu dốc xuống, đường doanh thu cận biên cũng dốc xuống và có độ dốc gấp đôi độ dốc của

đường cầu, hàng rào ngăn cản gia nhập rất cao.

• Có đặc điểm riêng biệt: đường ATC luôn dốc xuống, đường

MC cũng luôn dốc xuống và nằm dưới ATC.

ATC MC

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

ĐIỀU TIẾT BẰNG GIÁ

• Mục tiêu hiệu quả giá: P = MC

Độc quyền bị lỗ

Chính phủ phải bù lỗ

• Mục tiêu sự công bằng: PO

Độc quyền hòa vốn

• Mục tiêu hiệu quả sản xuất: chi phí

trung bình tối thiểu

Không có mức sản lượng nào mà giá có

thể bù đắp ATC

Chính phủ phải bù lỗ

ĐIỀU TIẾT BẰNG SẢN LƯỢNG

• Chính phủ đàm phán với nhà độc quyền để xác định một mức sản lượng tối thiểu Q B

• Giá được xác định dựa vào đường cầu của thị trường PB

• Phần mất không giảm, chỉ là diện tích A’F’E.

THÔNG TIN KHÔNG HOÀN HẢO

• Tình huống:

Sôi động thị trường ôtô cũ

• Giá không phát tín hiệu chính xác nên mức sản lượng là không hiệu quả

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ