Tiết 103 Cô Tô Người dạy Nguyễn Thị Chiến Giáo viên trường THCS Vệ An Thành phố Bắc Ninh Ngày dạy 8/3/2012 Tiết 103 CÔ TÔ Nguyễn Tuân A Mục tiêu bài học Qua tiết 1, HS nắm được Tác giả, tác phẩm, thể[.]
Trang 1Người dạy: Nguyễn Thị Chiến.
Giáo viên trường THCS Vệ An.
Thành phố Bắc Ninh.
Ngày dạy: 8/3/2012
Tiết 103: CÔ TÔ
Nguyễn Tuân
A Mục tiêu bài học:
Qua tiết 1, HS nắm được:
- Tác giả, tác phẩm, thể loại kí khác với truyện
- Cảm nhận được vẻ đẹp sinh động, trong sáng của những bức tranh thiên nhiên ở vùng đảo Cô Tô được miêu tả trong bài văn
- Thấy được nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện của tác giả
B Đồ dùng phương tiện: Máy chiếu, máy tính.
C Tiến trình tổ chức hoạt động:
1 Ổn định.
2 Kiểm tra:
Câu 1:Em hãy cho biết nhà thơ TĐK là tác giả của tác phẩm nào?
A Lượm B Đêm nay Bác không ngủ
C Mưa D Cây tre Việt Nam.
Câu 2: Nêu nội dung bài thơ “ mưa” của TĐK.
- HS- GV nhận xét
- Đèn chiếu đáp án
3 Bài mới.
HĐ 1: GTB:
- GV dẫn dắt từ văn bản “ Mưa” của Trần Đăng Khoa( đi từ cảnh sắc thiên nhiên trong Mưa đến với Cô Tô của Nguyễn Tuân
- GV chiếu lược đồ VN, giới thiệu quần đảo Cô Tô
? Em biết gì về quần đảo này?
- GV chiếu hình ảnh Cô Tô phóng to.
- GV vừa chỉ bản đồ vừa nói: Các em ạ, đây là quần đảo khoảng hơn 50 đảo lớn nhỏ nằm trong vịnh Bái Tử Long ( thuộc vịnh Bắc Bộ) cách bờ biển
QN khoảng 100km.Cảnh sắc và con người nơi đây ntn, hôm nay chúng ta cùng đi tìm hiểu qua VB “ Cô Tô”
Trang 2Hoạt động của Gv và HS Yêu cầu cần đạt.
HĐ 2: HD tìm hiểu chung.
- Chiếu chân dung tác giả
? Nêu những hiểu biết của em về tác
giả Nguyễn Tuân ?
- GV bổ sung tư liệu: Nguyễn Tuân
là một nghệ sĩ tài danh, là cây văn
xuôi hàng đầu của thế kỉ 20 nhất là
thể truyện ngắn và bút kí, tùy bút
Từng là tổng thư kí hội Văn nghệ
VN( 1948-1958), ủy viên ban chấp
hành hội liên hiệp văn học nghệ thuật
VN, là nhà văn được nhận giải
thưởng HCM về văn học nghệ thuật
đợt 1( 1996)
- Chiếu nhận xét về tác giả
GV kể tên những tác phẩm của nhà
văn NT
- Phóng sự: Ngọn đèn dầu
lạc( 1939)
- Truyện ngắn: Vang bóng một
thời ( 1940 )
- Một chuyến đi( 1941)
- Tùy bút: Chiếc lư đồng mắt
cua( 1941)
- Bút kí: Tình chiến dịch( 1950)
- Tùy bút: Hà nội ta đánh Mĩ
giỏi( 1972)
- Tuyển tập NT(…)
- Chiếu hình ảnh một số tác
phẩm
?Bài văn “ CT” được viết theo thể
loại nào? Hiểu ntn về thể kí?
- GV : CT là bài kí đầu tiên
trong cụm bài kí hiện đại
I.Tìm hiểu chung.
1.Tác giả, tác phẩm.
a.Tác giả: Nguyễn Tuân ( 1910-
1987)
- Quê : Hà Nội
- Nhà văn nổi tiếng, sở trường về tùy bút và kí
b Tác phẩm: Văn bản “ Cô Tô”
- Thể loại: kí
Trang 3Trong chương trình NV 6 kì 2
có 4 bài kí đó là Lao xao- hòi
kí tự truyệncủa Duy Khán;
Cây tre VN của Thép Mới là
bài kí có chất tùy bút , còn tùy
bút chính luận Lòng yêu nước
của nhà văn Liên Xô I li a, Ê
ren bua
Đầu học kì 2 các em đã được học
một số truyện Em hãy kể tên một số
truyện đã được học.( Dế mèn phiêu
lưu kí của Tô Hoài, Sông nước Cà
Mau trong Đất rừng phương Nam
của Đoàn Giỏi; Bức tranh của em
gái tôi- Tạ Duy Anh; Vượt thác trong
Quê nội của Võ Quảng…; )
? Nét khái quát của truyện là gì? ( có
tưởng tượng sáng tạo của nhà văn)
? Vậy kí khác với truyện ở chỗ nào?
- Truyện: dựa vào sự tưởng
tượng và sáng tạo của nhà văn
- Kí: ghi lại những gì có thật đã
xảy ra có kèm theo bộc lộ cảm
xúc
? Nêu thời gian sáng tác và xuất xử
bài viết và vị trí văn bản trích học
“ Cô Tô”?
? Theo em, ptbđ chính của VB Cô Tô
là gì? Miêu tả là chính Vậy giọng
đọc ntn cho phù hợp với ptbđ đó?
( nhấn mạnh những từ ngữ miêu tả )
- GV hướng dẫn đọc: rõ ràng chú ý
nhấn mạnh các tính từ chỉ màu sắc.;
lam biếc, vàng giòn, xanh mượt Câu
văn Nt thường dài bởi có nhiều mệnh
đề phụ bổ sung nên khi đọc cần chú
ý ngừng nghỉ đúng chỗ và đảm bảo
- Viết năm 1976, sau chuyến ra thăm đảo
- Đoạn trích: phần cuối bài kí
2 Đọc hiểu chú thích, bố cục.
* Đọc hiểu chú thích
Trang 4sự liền mạch của từng câu, từng
đoạn
- Gv đọc mẫu đoạn 1
- 2 HS luân phiên đọc + giải thích từ:
? Em hiểu ntn về từ giã đôi, Trường
thọ?nó thuộc lớp từ nào? Từ thuần
việt hay từ mượn? ( từ mượn )
? Em biết gì về con hải sâm? Cá
hồng?
- Gv chiếu hình ảnh con hải sâm
và cá hồng
- GV: Cá hồng, hải sâm là hai loại
hải sản quí của vùng đảo Cô Tô
?Ptbđ chính của bài viết Cô Tôlà
miêu tả Vậy đối tượng được tác giả
miêu tả là gì?
GV: Cảnh vật, con người đảo Cô Tô
được cô khái quát thành 3 nội dung
sau:
- Quang cảnh Cô Tô sau trận
bão
- Cảnh mặt trời mọc trên đảo Cô
Tô
- Cảnh sinh hoạt buổi sáng và
hình ảnh người lao động chuẩn
bị ra khơi
? Hãy tìm các đoạn tương ứng với
nội dung trên?
- GV chiếu bố cục nội dung ba
đoạn
- HS tìm đoạn tương ứng với
nội dung trên
- Gv chiếu bố cục
HĐ 3: Đọc, tìm hiểu VB.
- Chiếu đoạn 1
- HS đọc đoạn 1 và nhắc lại nội
dung đoạn
* Bố cục: 3 phần
a Từ đầu đến “mùa sóng ở đây”/ 88: Cảnh Cô Tô sau trận bão
b Tiếp dến “ là là nhịp cánh” /89 Cảnh mặt trời trên đảo Cô Tô
c Còn lại: Cảnh sinh hoạt buổi sáng
và hình ảnh người lao động chuẩn bị
ra khơi
II Tìm hiểu văn bản.
1.Cảnh Cô Tô sau trận bão.
Trang 5Các em đã học văn tả cảnh, biết được
trình tự miêu tả thường là: tả bao
quát đến cụ thể, tả không gian kết
hợp với thời gian…
? Vậy em hãy cho biết , khi miêu tả
cảnh CT sau trận bão tác giả đã quan
sát và tả cảnh Cô Tô theo một trình
tự nào ?( không gian và thời gian)
? Tác giả NT đã đứng ở vị trí nào để
quan sát và miêu tả ?( nóc đồn biên
phòng) Câu văn nào cho em biết
điều đó ?( trèo lên nóc đồn Cô Tô)
- Chiếu hình ảnh nóc đồn
Ở vị trí đó có tác dụng gì ?( từ trên
cao có thể bao quát được toàn cảnh
CT)
- GV : quả thật với vị trí nóc đồn
tuyệt vời , lí tưởng đó, người quan
sát đã bao quát được toàn bộ cảnh
đảo
? Từ trên tầng cao ấy, cảnh Ct đã ùa
vào tầm người ngắm và người ngắm
áy đã chọn những đối tượng nào để
tả và tả ntn ?Bầu trời, cây trên núi
đảo, nước biển, cát đã được NT miêu
tả ra sao ?
? Nhận xét trình tự miêu tả ?( từ cao
xuống thấp)
?Những từ trong trẻo, sáng sủa,
xanh mượt, vàng giòn thuộc từ loại
nào ?
? Cây trên núi đảo được ông miêu tả
xanh mượt, cát thì vàng giòn Em
hiểu ntn về xanh mượt , vàng giòn ?
- Xanh mượt : rất xanh, tràn đầy
sức sống
- vàng giòn tả đúng sắc vàng
khô của cát biển, một thứ sắc
-Bầu trời: trong trẻo, sáng sủa
- cây : xanh mượt
- Nước biển: lam biếc
- Cát: vàng giòn
* Tính từ chỉ màu sắc tươi sáng,
Trang 6vàng có thể tan ra được Đó là
sắc vàng riêng của cát Cô Tô
trong cảm nhận của tác giả
- GV : thông thường màu sắc
cảnh vật được cảm nhận qua
thị giác Vậy mà khi miêu tả
cát biển CT tác giả có sử dụng
thị giác không ? ( thị giác +
thính giác)
- ? Vậy biện pháp nghệ thuật
nào đã được sử dụng ?( ẩn dụ
chuyển đỏi cảm giác)/
Em hãy chú ý thêm các từ : lại, thêm,
hơn.Những từ ngữ đó khi đi kèm với
các tính từ trên có tác dụng gì ?
( nhấn mạnh đặc điểm tính chất đối
tượng được miêu tả trên đảo CT
? Để miêu tả cảnh đảo Ct sau trận
bão, tác giả đã lựa chọn 4 dối tượng :
bầu trời, cây, nước biển, cát Em có
nhận xét gì về việc lựa chọn đối
tượng đó ?
? Qua cách miêu tả trên giúp em hình
dung ra cảnh đảo CT sau trận bão
ntn ?
- Chiếu toàn cảnh Cô Tô.
* GV bình :Chúng ta chưa được vinh
hạnh đi theo NT để ngắm toàn cảnh
Cô Tô sau trận bão Song qua đoạn
văn vừa tìm hiểu tác giả giúp ta biết
được phần nào toàn cảnh CT Đó là
một bức tranh phóng khoáng tinh
khôi, đầy màu sắc Nào thì bầu trời
trong sáng, cây trên núi đảo xanh
mượt, nước biển lam biếc, cát vàng
giòn Tất cả như xôn xao, sống dậy
sau cơn dông tố dập vùi Đoạn văn
cũng cho ta thấy sự tài hoa của NT
khi sử dụng ngôn từ, tài quan
sát.Ông quả là bậc thầy trong việc tả
ẩn dụ
- quan sát tinh tế, chính xác.
* Khung cảnh Cô Tô đẹp , trong sáng.
Trang 7? Trước cảnh đẹp của đảo CT, cảm
xúc nào của tác giả được bộc lộ ?
(yêu mến) Tình cảm yêu mến đảo
được ông thể hiện bằng cách nào ?
( so sánh).Hãy đọc to câu văn biểu lộ
tình cảm của ông ? So sánh tình cảm
của mình với tình cảm của người dân
chài có tác dụng gì ?
? Chúng ta thử tìm hiểu xem :Tại sao
trước cảnh biển đảo CT, tác giả lại
cảm thấy yêu mến như bất cứ người
dân chài nào đã từng đẻ ra và lớn lên
theo mùa sóng ở đây ?
- HS trả lời
- Chiếu đáp án ;
+ Vì cảnh CT đẹp, có sức hấp dẫn
+ Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế trước
cái đẹp của tác giả
+ Tình yêu mến, sự gắn bó máu thịt
với thiên nhiên, đất nước
? Phần đầu Vb Cô Tô, tác giả đã giúp
ta cảm nhận cảnh đảo CT rất đẹp sau
cơn bão Để miêu tả được vẻ đẹp đó,
người viết phải có năng lực gì ?
Chúng ta học tập được gì ở nhà văn
khi làm văn tả cảnh ?
HĐ 4 : HD luyện tập.
- HD HS làm trò chơi ô chữ
1 Ô chữ gồm 3 chữ cái, một đối
tượng được NT miêu tả trong VB
( cát)
2 Ô chữ gồm 6 chữ cái, một loại
phương tiện để dánh bắt cá ?( giã
đôi)
3 Ô chữ gồm 9 chữ cái, khái quát
bầu trời CT ? ( trong trẻo)
4 Ô chữ gồm 5 chữ cái, một hòn đảo
*Luyện tập.
- Trò chơi ô chữ.
- Có thể làm BTTN ( nếu còn thời gian)
Bài 1:Em hãy cho biết, tác giả NT
quê ở đâu? Sở trường của ông là gì? A.Quê HN, sở trường về tuỳ bút và truyện ngắn
B Quê HN, sở trường về kí và truyện dài
C Quê HN, sở trường về tuỳ bút
D Quê HN, sở trường về tuỳ bút và
Trang 8nhỏ nằm phía bắc CT ? ( Tô Bắc)
? Căn cứ vào hàng ngang, hàng dọc,
hãy tìm ra một từ có 4 chữ cái, tên
một địa danh được nói đến trong
VB ? ( Cô Tô)
kí
Bài 2:Bài văn Cô Tô thuộc phần nào
của bài kí?
A Phần cuối.
B Phần giữa
C Phần đầu
Bài 3:em hãy cho biết tác giả đứng ở
vị trí nào để quan sát cảnh Cô tô?
A trên một mỏm đá
B Trên tầng của một ngôi nhà
C Trên nóc đồn Cô Tô
D Trên ngọn hải đăng
Bài 4: Trình bày cảm nhận của em
về vẻ đẹp CT sau cơn bão bằng một đoạn văn từ 3-5 câu?
4.Củng cố:
- Chiếu một số hình ảnh Cô Tô
- GV khái quát
Đoạn văn mở đầu bài kí CT dựng lại khung cảnh CT sau trận bão đẹp như một bức tranh phóng khoán, tinh khôi, đầy màu sắc, ĐV cũng cho thấy nghệ thuật miêu tả với tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện của nhà văn… Sắp tới các em viết bài văn số 6, số 7, hy vọng rằng với tiết học hôm nay các em sẽ phần nào vận dụng kiến thức văn miêu tả vào bài viết của mình Chúc các em thành công
5 HDVN: Học bài, đọc kĩ phần còn lại để tìm hiểu cảnh mặt trời mọc
trên biển và cảnh sinh hoạt của người dân trên đảo CT…