Trường THPT Tân Thành Môn Sinh Học 11 – SGK chuẩn Tiết Ngày soạn Ngày dạy Bài 17 HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT I/ MỤC TIÊU 1/ Kiến thức Sau khi học xong bài này, học sinh cẩn phải Nêu được các đặc điểm chung của[.]
Trang 1Môn : Sinh Học 11 – SGK chuẩn
Tiết :
Ngày soạn :
Ngày dạy :
Bài 17
HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT
I/ MỤC TIÊU
1/ Kiến thức
Sau khi học xong bài này, học sinh cẩn phải
- Nêu được các đặc điểm chung của bề mặt hô hấp
- Nêu được các cơ quan hô hấp của động vật ở nước và ở cạn
- Giải thích được tại sao động vât sống ở nước và trên cạn có khả năng trao đổi khí hiệu quả
2/ Kĩ năng
Hình thành kĩ năng quan sát, phân tích, khái quát
3/ Thái độ
Có những kiến thức về hô hấp của động vật ở nước và ở cạn, giải thích được một số hiện tượng tự nhiên.
II/ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- GV : Tranh phóng to H17.1, H17.2, H17.3, H17.4, H17.5, bảng phụ thành phần khí hít vào và thở ra, bảng phụ câu hỏi trắc nghiệm mục I.
- HS : SGK, chuẩn bị một mẫu vật thật về cơ quan hô hấp III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1/ Ổn định lớp (kiểm tra SGK)
2/ Kiểm tra bài cũ
- Nêu đặc điểm tiêu hoá ở thú ăn thực vật?
- Tại sao thú ăn thực vật thường phải ăn số lượng thức ăn rất lớn?
3/ Nôi dung bài mới
I/ HÔ HẤP LÀ GÌ ?
Hô hấp là tập hợp
những quá trình,
trong đó cơ thể lấy O 2
từ bên ngoài vào để
ôxi hoá các chất trong
tê bào giải phóng
năng lượng cho các
hoạt động sống, đồng
thời thải CO 2 ra
ngoài.
H Đ1: HÔ HẤP LÀ GÌ?
GV: Treo bảng phụ câu trắc
nghiệm ơ mục I
GV: Yêu câu HS chọn câu
đúng về hô hấp ở động vật
GV: Gọi 3 nhóm chọn và các
nhóm còn lại nhận xét
GV: Kết luận hô hấp có hô
hấp ngoài và trong
Hỏi 1: Hô hấp ngoài và hô
hấp trong là gì?
GV:trong bài 17 chỉ đề cập
HS: Phân ra làm 6 nhóm,
nghiên cứu SGK, thảo luận trả lời
HS:Các nhóm trả lời nhận
xét
TL: Hô hấp ngoài là qua
trình trao đổi khí giửa cơ quan hô hấp với môi trường sống hô hấp trong
là trao đổi khí giử tế bào với máu và hô hấp tế bào
Trang 2II/ BỀ MẶT TRAO
ĐỔI KHÍ
Bộ phận cho O 2 từ
môi trường khuyếch
tán vào bên trong tế
bào và CO 2 khuyếch
tán từ tế bào ra ngoài
gọi là bề mặt trao đổi
khí.
Hiệu quả trao đổi
khí ở động vật có liên
quan đến các đặc
điểm sau.
- Bề mặt trao đổi khí
rộng
- Bề mặt trao đổi khí
mỏng và ẩm ước giúp
O 2 và CO 2 dễ
khuyếch tán qua.
- Bề mặt trao đổi khí
có nhều mao mạch và
máu sắc tố hô hấp.
- Có sự lưu thông khí
tạo ra sự trên lệch
nồng độ khi O 2 và
CO 2.
III/ CÁC HÌNH
THỨC HÔ HẤP
Ơ động vậycó 4
hình thức hô hấp chủ
yếu
1/ Hô hấp qua bề mặt
cơ thể
Động vật đơn bao
hoặc đa bào có tổ
chức thấp.
2/ Hấp bằng hệ thống
ống khí
Nhi ều loài động
vật sống trên cạn
như côn trùng,… sử
dụng hệ thống ống
khí để hô hấp.
đến hô hấp ngoài
HĐ 2: BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ
GV: Ơ các loài khác nhau có
cơ quan hô hấp khác nhau dẫn đến trao đổi khí khác nhau.
Hỏi 2: Hiệu quả trao đổi khí
ở động vật phụ thuộc vào đặc điểm nào?
GV: Gọi các nhóm khác nhận
xét kết quả
GV: Kết luận giải thích ở các
loài trao đổi khí bằng phổi loài nào có nhiều phế nang hơn trao đổi khí cao hơn
HĐ 3: CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
GV: Treo tranh phóng to
H17.1 SGK
Hỏi 3: Trao đổi khí qua bề
mặt cơ thể gập ở loài nào?
GV: Kết luận GV: Treo tranh phóng to
H117.2 SGK
H ỏi 4: Hãy mô tả quá
trình trao đ ổi khí ở côn trung?
GV: Kết luận
HS: Các nhóm nghiên cứu
mục II SGK thảo luận
TL: - Bề mặt trao đổi khí
rộng
- Bề mặt trao đổi khí mỏng
và ẩm ước giúp O 2 và CO 2
dễ khuyếch tán qua
- Bề mặt trao đổi khí có nhều mao mạch và máu sắc
tố hô hấp
- Có sự lưu thông khí tạo ra
sự trên lệch nồng độ khi O 2
và CO 2
HS: Các nhóm nhận xét
HS: Các nhóm nghiên cứu
mục III SGK, thảo luận
TL: Động vật đơn bao
hoặcđa bàocó tổ chức thấp
nh ư giun tr òn, giun d ẹp
TL: Côn trùng sử dụng hệ
thống ống khí hô hấp các ống khí phân nhánh nhỏ dần tiếp xúc với tế bào cơ thể và thông ra bên ngoài nhờ các lỗ thở bên ngoài
Trang 33/ Hô hấp bằng mang
Mang là cơ quan
hô hấp thích nghi với
môi trường nước của
cá,
thân mềm và các l ài
chân khớp
Ngoài 4 đặc đểm cua
bề mặt trao đổi khí,
cá xương còn có
thêm 2
đặc điểm
- Miệng và nắp mang
đóng mở nhịp nhàng
tạo nên dòng nước
chảy một chiều và
liên tục.
- Cách sắp xếp của
mao mạch trong
mang gi úp cho dòng
máu
chảy song song và
ngược chiều với dòng
nuớc.
4/ Hô hấp bằng phổi
Động vật sống trên
cạn thuộc lớp bò sát,
chim, thú có cơ quan
trao đổi khí bằng
phổi
GV: Treo tranh phóng to
H117.3, H17.4 SGK
Hỏi 5: Tại sao trao đổi khí ở
mang cá xương đạt hiệu quả cao?
GV: Kết luận lại vấn đề
GV: Treo tranh phóng to
H17.5 SGK
Hỏi 6: Phổi thường gập ở
động vật nào?
H ỏi 7:Hãy lý giải tại sao phổi
là cơ quan trao đổi khí hiệu quả của động vật trên cạn?
Hỏi 8: Tại sao động vât có
phổi không hô hấp
d ưới nước được?
GV: Dùng bảng phụ
thành phần không khí hít vào và thở ra
Hỏi 9:Hãy mô tả quá trình trao đổi khí ở phổi?
HS:Các nhóm quan sát mô
hình thảo luận
TL: trao đổi khí ở mang cá
xương đạt hiệu quả cao là
do miệng và nắp mang đóng
mở nhịp nhàng tạo nên dòng
nước chảy một chiều và liên tục.
Cách sắp xếp của mao mạch trong mang giúp cho dòng
máu chảy song song và ngược chiều ới d òng nuớc HS: Các nhóm khác nhận xét bổ sung
HS: Quan sát tranh, nghiên
cứu SGK
TL: Động vật sống trên cạn
thuộc lớp bò sát, chim, thú
có cơ quan trao đổi khí bằng phổi
TL: Vì phổi có rất nhiểu phế
nang
TL: Là do nước tràn vào
đường dẫn khí nên không lưu thông khí dẩn đến khỗng hô hấp được
HS: Quan sát
TL:Nồng độ khí O2 trong không khí thở ra ít hơn so với không khí hít vào do một
Trang 4GV: Kết kuận và giải thích,
đưa ra ví dụ về hiệu quả hô hấp ở bò sát, chim, thú.
lượng khí O 2 đã khuyếch tán vào máu trước khi đi ra khỏi phổi Nồng độ khí CO 2
trong không khí thở ra cao hơn so
với không khí hít vào là do trong phế nang khí CO 2
khuyếch tán từ mao mạch phổi vào phế nang làm tă ng lượng CO 2 khi thở ra.
HS: C ác nh óm nh ân x ét
4/ C ỦNG CỐ
Câu 1: Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy ……… từ
bên ngoài vào để ôxi hoá các chất trong tê bào giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải ……… ra ngoài.
Câu 2: Hiệu quả trao đổi khí ở động vật phụ thuộc vaò mấy đặc điểm:
C âu 3: Cơ quan hô hấp của nhóm động vật nào dưới đấy trao đổi khí hiệu quả
nhất
A/ Phổi của động vật có vú
B/ Phôỉ và da của ếch nhái
C/ Phổi của bò sát
D/ Da của giun đất
5/ B ÀI V Ề NH À
- HS ghi nhớ nội dung trong khung tóm tắt ở cuối bài
- Hãy liệt kê các hình thức hô hấp của động vật ở nước và cạn
- Nếu bắt giun đất đê lên mặt đất khô ráo, giun sẽ nhanh bị chết tại sao?
- Tại sao bề mặt trao đổi khí của chim và thú phát triển hơn lưỡng cư và
bò sát?