Truy tìm lịch sử nghiên cứu thông tin sai lệch Thông tin sai lệch đã tồn tại hàng thế kỷ, nhưng nghiên cứu khoa học về thông tin sai lệch là một lĩnh vực tương đối mới Vào đầu thế kỷ 20, các nhà nghiê.
Trang 1Truy tìm lịch sử nghiên cứu thông tin sai lệch
Thông tin sai lệch đã tồn tại hàng thế kỷ, nhưng nghiên cứu khoa học về thông tin sai lệch là một lĩnh vực tương đối mới Vào đầu thế kỷ 20, các nhà nghiên cứu quan tâm đến việc tìm hiểu cách tin đồn lan truyền, nhưng phải đến khi Internet phát triển, thông tin sai lệch mới trở thành mối quan tâm lớn
Vào những năm 1990, thuật ngữ "tin giả" được sử dụng để mô tả những câu chuyện sai sự thật được lan truyền bởi các hãng tin truyền thống Tuy nhiên, với
sự ra đời của mạng xã hội, tin tức giả mạo và các loại thông tin sai lệch khác bắt đầu lan truyền nhanh chóng và tiếp cận lượng độc giả lớn hơn nhiều Điều này dẫn đến sự gia tăng quan tâm đến việc nghiên cứu hiện tượng này
Một trong những nghiên cứu sớm nhất về thông tin sai lệch trên internet được thực hiện vào năm 1999 bởi Cass Sunstein, một học giả pháp lý tại Đại học Chicago Sunstein lập luận rằng internet đang tạo ra "dòng thác mạng", nơi thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng và rộng rãi, khiến mọi người tin vào những điều không đúng sự thật Ý tưởng này sau đó đã được mở rộng bởi các nhà nghiên cứu khác, những người bắt đầu nghiên cứu cách thông tin sai lệch lan truyền trên các nền tảng truyền thông xã hội như Twitter và Facebook
Vào đầu những năm 2010, thuật ngữ "hậu sự thật" được đặt ra để mô tả môi trường chính trị nơi cảm xúc và niềm tin cá nhân thường quan trọng hơn sự thật Điều này dẫn đến sự quan tâm ngày càng tăng trong việc nghiên cứu cách mọi người xử lý thông tin và đưa ra quyết định dựa trên niềm tin của họ, thay vì thực
tế khách quan
Ngày nay, các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực thông tin sai lệch nghiên cứu nhiều chủ đề khác nhau, bao gồm cách thông tin sai lệch lan truyền, thông tin sai lệch ảnh hưởng đến niềm tin và hành vi của mọi người như thế nào cũng như cách chống lại thông tin sai lệch đó Người ta cũng ngày càng chú trọng đến việc hiểu vai trò của các nền tảng truyền thông xã hội trong việc truyền bá thông tin sai lệch và phát triển các chiến lược để ngăn chặn thông tin sai lệch lan truyền
Trang 2Nhìn chung, lịch sử nghiên cứu thông tin sai lệch tương đối ngắn nhưng phát triển nhanh chóng Khi các công nghệ mới xuất hiện và bản chất của thông tin sai lệch tiếp tục thay đổi, các nhà nghiên cứu sẽ tiếp tục đóng một vai trò quan trọng trong việc tìm hiểu và chống lại vấn đề đang gia tăng này
Đây là một bảng câu hỏi trắc nghiệm để khảo sát nhận thức về thông tin sai lệch:
1 Bạn tự tin đến mức nào về khả năng phân biệt giữa tin thật và tin giả?
A Rất tự tin
B Hơi tự tin
C Không tự tin lắm
D Không tự tin chút nào
2 Bạn có thường xuyên bắt gặp những tin tức giả mạo hoặc thông tin sai lệch trên mạng không?
A Hiếm khi
B Thỉnh thoảng
C Thường xuyên
D Rất thường xuyên
3 Bạn lo lắng như thế nào về sự lan truyền của thông tin sai lệch?
A Không lo lắng gì cả
B Hơi lo lắng
C Lo lắng vừa phải
D Rất lo lắng
4 Bạn có tin rằng các nền tảng truyền thông xã hội có trách nhiệm chống lại sự lan truyền của tin tức giả mạo và thông tin sai lệch không?
Trang 3A Vâng, chắc chắn rồi
B Có, ở một mức độ nào đó
C Không, không hẳn
D Không, hoàn toàn không
5 Bạn đã bao giờ chia sẻ một bài báo hoặc thông tin trực tuyến mà sau đó bạn phát hiện ra là sai chưa?
A Có, nhiều lần
B Có, một hoặc hai lần
C Không, không bao giờ
Dựa trên các câu trả lời cho bảng câu hỏi này, chúng ta có thể phát triển một thang đo để đo lường nhận thức về thông tin sai lệch Dưới đây là một ví dụ về quy mô như vậy:
Nếu ai đó trả lời A cho câu hỏi 1, họ nhận được số điểm 4 Nếu trả lời B, họ nhận được số điểm 3 Nếu trả lời C, họ nhận được số điểm 2 Nếu trả lời D, họ nhận được số điểm 1
Nếu ai đó trả lời A cho câu hỏi 2, họ nhận được số điểm 1 Nếu trả lời B, họ nhận được số điểm 2 Nếu trả lời C, họ nhận được số điểm 3 Nếu trả lời D, họ nhận được số điểm 4
Nếu ai đó trả lời A cho câu hỏi 3, họ nhận được điểm 1 Nếu trả lời B, họ nhận được điểm 2 Nếu trả lời C, họ nhận được điểm 3 Nếu trả lời D, họ nhận được điểm 4
Nếu ai đó trả lời A hoặc B cho câu hỏi 4, họ sẽ nhận được điểm 1 Nếu họ trả lời C hoặc D, họ nhận được điểm 2
Nếu ai đó trả lời A hoặc B cho câu hỏi 5, họ sẽ nhận được điểm 2 Nếu họ trả lời C, họ nhận được điểm 1
Tổng số điểm cho thang đo này có thể dao động từ 5 (mối lo ngại rất thấp về thông tin sai lệch) đến 14 (mối quan ngại rất cao về thông tin sai lệch)
Đây là biểu đồ miêu tả số người nhận thức được về thông tin sai lệch:
Trang 4Mức độ nhận thức Tỷ lệ phản hồi
Từ biểu đồ này, chúng ta có thể thấy rằng đa số người trả lời (65%) ít nhất cũng đã nghe nói về thông tin sai lệch, với 25% báo cáo rằng họ rất nhận thức về vấn đề này Điều này cho thấy nhận thức về vấn đề này khá cao, đó là một dấu hiệu tích cực vì các nguy cơ tiềm ẩn mà thông tin sai lệch có thể gây ra.
Tuy nhiên, vẫn có một số người thiểu số (35%) không rõ lắm hoặc hoàn toàn không nhận thức về vấn
đề này Điều này cho thấy cần phải tiếp tục nỗ lực để giáo dục công chúng về các rủi ro của thông tin sai lệch.
Tổng thể, biểu đồ này làm nổi bật tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức về vấn đề thông tin sai lệch và nhu cầu của các nỗ lực liên tục để chống lại sự lan truyền của nó.
- Dưới đây là một số mẹo để cải thiện nhận thức của một người về thông tin sai lệch:
1 Xác minh nguồn: Trước khi chia sẻ bất kỳ tin tức hoặc thông tin nào, hãy xác minh nguồn thông tin Kiểm tra xem nguồn có đáng tin cậy và có thành tích tốt về độ chính xác hay không.
2 Kiểm tra nhiều nguồn: Đừng dựa vào một nguồn thông tin duy nhất Kiểm tra nhiều nguồn
để xác minh tính chính xác của thông tin.
3 Tìm kiếm bằng chứng hỗ trợ: Kiểm tra xem có bất kỳ bằng chứng nào hỗ trợ cho những tuyên bố được đưa ra trong thông tin hay không Nếu không có bằng chứng, đó có thể là dấu hiệu cho thấy thông tin không chính xác.
4 Cẩn thận với các tiêu đề câu click: Các tiêu đề có thể gây hiểu lầm và thường được thiết kế
để thu hút sự chú ý Đọc hết bài viết để hiểu rõ hơn về thông tin.
5 Đừng dựa vào mạng xã hội: Các nền tảng mạng xã hội thường được sử dụng để truyền bá thông tin sai lệch Hãy thận trọng khi đọc tin tức hoặc thông tin trên mạng xã hội và kiểm tra nguồn và độ chính xác trước khi chia sẻ.
Trang 56 Sử dụng các công cụ xác minh tính xác thực: Có nhiều công cụ xác minh tính xác thực có thể giúp bạn xác minh tính chính xác của thông tin Sử dụng chúng để kiểm tra chéo bất kỳ tin tức hoặc thông tin nào bạn gặp phải.
7 Hãy hoài nghi: Luôn tiếp cận thông tin mới với một mức độ hoài nghi vừa phải Đừng tin tất
cả những gì bạn đọc hoặc nghe mà không kiểm chứng trước.
Bằng cách làm theo những lời khuyên này, bạn có thể cải thiện nhận thức của mình về thông tin sai lệch và giúp ngăn chặn sự lan truyền của nó.