TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG BỘ MÔN QUẢN LÝ HỆ THỐNG Y TẾ BÀI GIẢNG QUẢN LÝ Y TẾ (Tài liệu giảng dạy cho Cử nhân Y tế công cộng) Hà Nội - 2010 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BPRS BYT CL CLB CPR CSSKSS ĐTTV GDSK HĐ KH KHHGĐ KT – XH PTHĐ SDD TCHC TCKT TĐTT TP TT TTPC HIV/AIDS TTYT TƯ UBND VPP VSMT WHO YTCC Phương pháp xác định ưu tiên theo thang điểm Bộ Y tế Chiến lược Câu lạc Các biện pháp tránh thai Chăm sóc sức khỏe sinh sản Đối tượng tư vấn Giáo dục sức khỏe Hoạt động Kế hoạch Kế hoạch hóa gia đình Kinh tế - xã hội Phân tách hoạt động Suy dinh dưỡng Tổ chức hành Tài kế tốn Trao đổi thơng tin Thành phố Trung tâm Trung tâm phịng chống HHIV/AIDS Trung tâm y tế Trung ương Ủy ban nhân dân Văn phịng phẩm Vệ sinh mơi trường Tổ chức y tế giới Y tế công cộng MỤC LỤC TỔNG QUAN VỀ LẬP KẾ HOẠCH .4 PGS TS Phạm Trí Dũng ThS Đỗ Mai Hoa THU THẬP THÔNG TIN ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH 13 ThS Đỗ Mai Hoa XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ ƯU TIÊN CAN THIỆP 27 PGS TS Phan Văn Tường ThS Đỗ Mai Hoa ThS Nguyễn Đức Thành PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ TÌM NGUN NHÂN GỐC RỄ 34 PGS TS Phan Văn Tường ThS Đỗ Mai Hoa ThS Lê Bảo Châu XÂY DỰNG MỤC TIÊU CAN THIỆP 44 PGS.TS Phạm Văn Thân ThS Đỗ Mai Hoa LỰA CHỌN GIẢI PHÁP .50 ThS Đỗ Mai Hoa VIẾT KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG 55 PGS.TS Phạm Văn Thân ThS Lê Bảo Châu TRIỂN KHAI THỰC HIỆN CAN THIỆP 62 ThS Lê Bảo Châu GIÁM SÁT HỖ TRỢ TRIỂN KHAI CAN THIỆP .91 ThS Đỗ Mai Hoa THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ CAN THIỆP 110 GS TS Trương Việt Dũng ThS Đỗ Mai Hoa TỔNG QUAN VỀ LẬP KẾ HOẠCH MỤC TIÊU HỌC TẬP Sau học xong này, học viên có thể: Trình bày khái niệm lập kế hoạch y tế Trình bày loại kế hoạch Mô tả cấu phần lập kế hoạch chiến lược Mô tả kỹ lập kế hoạch Trình bày nguyên tắc lập kế hoạch NỘI DUNG Khái niệm lập kế hoạch Lập kế hoạch chức quản lý, nhằm định chương trình, mục tiêu, chiến lược mà quản lý cần đạt Kế hoạch trình bày cụ thể hoạt động, nguồn lực mốc thời gian cần thiết để đạt mục tiêu Lập kế hoạch việc xác định mục tiêu tìm cách thức để đạt mục tiêu Vậy mục tiêu gì? Mục tiêu tình trạng tương lai mà quan/tổ chức mong đạt Như vậy, mục tiêu điểm đến tương lai kế hoạch phương tiện để đến điểm đến Các hoạt động đề kế hoạch cần phải xắp xếp theo cách thức, trình tự, định nhằm đạt mục tiêu đề Lập kế hoạch hoạt động thường xuyên sống công việc nhằm vạch kế hoạch hoạt động cho cho đối tượng mà quản lý Lập kế hoạch cịn q trình tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi sau: - Mục tiêu cần đạt gì? - Nên làm gì, làm đạt mục tiêu cách thuận lợi nhất? - Làm tốt nhất? - Cần có điều kiện gì? Những yếu tố nào? Bao nhiêu? - Ai làm? - Làm đâu? Như vậy: “Lập kế hoạch trình tìm bước tối ưu nhằm đạt mục tiêu đề dựa sở tính tốn cách đầy đủ khoa học điều kiện, phương tiện, nguồn lực có có tương lai” Các loại kế hoạch 2.1 Theo thời gian - Kế hoạch dài hạn: thường xây dựng cho 10-15 năm - Kế hoạch trung hạn: thường 3-7 năm, phổ biến năm Kế hoạch ngắn hạn: năm, thường năm Việc phân chia kế hoạch thời gian cụ thể ví dụ mang tính tương đối Tùy cấp độ hay đơn vị xây dựng kế hoạch có phân loại riêng khoảng thời gian cho loại kế hoạch dại hạn, trung hạn ngắn hạn 2.2 Theo cấp độ - Kế hoạch vĩ mơ: kế hoạch hoạch định cho thời kỳ dài, mang tính chiến lược tập trung cao, nhà lãnh đạo, quản lý cấp cao xây dựng Ví dụ: kế hoạch phát triển nhân lực y tế đến năm 2010 - Kế hoạch vi mơ: kế hoạch mang tính chiến thuật, dùng để triển khai kế hoạch vĩ mô, chiến lược, giải pháp cấp lãnh đạo thường nhà quản lý điều hành đơn vị, tổ chức xây dựng Ví dụ: kế hoạch đào tạo cán trung tâm y tế dự phòng huyện A 2.3 Theo phạm vi - Kế hoạch tổng thể: kế hoạch xây dựng cho quy mô lớn, phạm vi vấn đề rộng, thường mang tính chiến lược Ví dụ: Kế hoạch phát triển mạng lưới y tế sở đến năm 2010 - Kế hoạch phận: kế hoạch xây dựng cho quy mô nhỏ lĩnh vực cụ thể Ví dụ: Kế hoạch phát triển cộng tác viên phòng chống HIV/AIDS trạm y tế xã 2.4 Theo tính chất kế hoạch Một tiêu chí lập kế hoạch tốt linh hoạt đáp ứng thay đổi xung quanh Có số cách tiếp cận lập kế hoạch sau: 2.4.1 Lập kế hoạch theo vấn đề/Quản lý dựa mục tiêu (management by objectives) Lập kế hoạch theo vấn đề thực theo bốn bước sơ đồ đây: - Bước Xác định mục tiêu Bước Xây dựng kế hoạch hành động Mục tiêu chiến lược tổ chức Mục tiêu phận Bước Đánh giá việc thực Kế hoạch Hành động Mục tiêu cá nhân Đánh giá việc thực chung Xem xét tiến độ Điều chỉnh kế hoạch Bước Xem xét tiến độ Mơ hình q trình quản lý dựa mục tiêu (Richard Daft Dorothy Marcic) 2.4.2 Kế hoạch lần (single-use plans) Kế hoạch lần xây dựng để đạt mục tiêu mà dường xuất lần Kế hoạch kế hoạch cho chương trình cho dự án Kế hoạch chương trình nhằm nhằm đạt mục tiêu tổ chức lần, cần vài năm để hồn thành có phạm vi lớn Kế hoạch dự án kế hoạch nhằm đạt mục tiêu lần, có phạm vi hẹp hơn, thời gian ngắn chương trình Chương trình liên quan đến vài dự án dự án thường phần chương trình lớn Ví dụ chương trình phịng chống suy dinh dưỡng (SDD) có thể, có dự án Biên soạn giáo trình Phục hồi dinh dưỡng cho trẻ em SDD 2.4.3 Kế hoạch thường xuyên (standing plans) Các kế hoạch sử dụng để thực nhiệm vụ thường xuyên tổ chức Kế hoạch thường xun bao gồm • Các sách/qui chế quan: kế hoạch có phạm vi rộng- hướng dẫn chung, dựa mục tiêu kế hoạch chiến lược đưa giới hạn để định Ví dụ: qui chế cải thiện chất lượng liên tục, qui chế phòng tránh quấy rối tình dục nơi cơng sở • Các qui định: có phạm vi hẹp hơn, xác định hành động cụ thể cần thực áp dụng số bối cảnh cụ thể Ví dụ: Khơng uống rượu làm việc • Các qui trình: bước thực thi cơng việc cụ thể, xác định loạt bước cần tuân thủ để đạt mục tiêu định Ví dụ: Qui trình khám thai, qui trình đỡ đẻ, qui trình xử lý dụng cụ kim loại 2.4.4 Kế hoạch khẩn cấp/tình (contingency/senario plans) Kế hoạch khẩn cấp xác định điều tổ chức cần làm tình khẩn cấp/có thay đổi lớn môi trường muốn giới thiệu thay đổi lớn tổ chức Ví dụ kế hoạch hoạt động có bão lũ xảy địa bàn bệnh viện hoạt động Để xây dựng kế hoạch này, tổ chức cần thực bước sau: – Xác định yếu tố không kiểm sốt được, ví dụ, lạm phát, phát triển cơng nghệ, thiên tai – Dự đốn tình xảy ra, kể tình xấu – Lập kế hoạch để xử trí kịp thời tình 2.5 Theo phương pháp xây dựng kế hoạch 2.5.1 Lập kế hoạch từ xuống (top down) hay q trình chuyển kế hoạch vĩ mơ thành kế hoạch hoạt động sở: q trình thực hóa chủ trương, sách, kế hoạch hành động vĩ mô nhà nước lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thơng qua hoạt động cụ thể sở Quá trình thực hóa thể qua tiêu phân bổ từ xuống dưới, từ trung ương xuống tỉnh, tỉnh xuống huyện, huyện xuống xã Dựa tiêu phân bổ, đơn vị xây dựng kế hoạch hoạt động nhằm đạt tiêu Như vậy, phương pháp lập kế hoạch không dựa vào nhu cầu nhóm người khơng trực tiếp thực xây dựng nên tính hiệu kế hoạch thường không cao 2.5.2 Lập kế hoạch từ lên (bottom up) hay lập kế hoạch dựa lựa chọn ưu tiên sở: phương pháp lập kế hoạch dựa thực tế sở, xây dựng người lãnh đạo mà cịn có tham gia người trực tiếp thực (nhân viên y tế) cộng đồng Lợi ích việc lập kế hoạch xác định vấn đề cần giải cách cụ thể, thiết thực phương pháp trên, ngồi cịn trao trách nhiệm quyền chủ động giải cho tuyến dưới, cấp dưới, huy động nguồn lực sáng kiến cán bộ, nhân dân Quy trình lập kế hoạch dựa lựa chọn ưu tiên gồm có bước trình bày chi tiết Nghiên cứu văn cấp Tổ chức triển khai thực Cụ thể hóa mục tiêu cấp xác định yêu cầu thực Trình duyệt kế hoạch Hình thành dự thảo kế hoạch đơn vị, sở Quy trình chuyển kế hoạch vĩ mơ thành hoạt động đơn vị, sở Những phân loại loại kế hoạch có ý nghĩa tương đối tùy theo quan điểm mà có cách phân loại khác Tùy theo hoàn cảnh cụ thể, có sở, đơn vị phối hợp phương pháp, hình thức lập kế hoạch hoạch khác nhằm giải vấn đề cách hiệu điều kiện nguồn lực có hạn sở, đơn vị Xu hướng lập kế hoạch bao gồm lập kế hoạch từ lên, lập kế hoạch có tham gia nhân viên/ phận lập kế hoạch dựa chứng Điều giúp cho kế hoạch phù hợp với thực tế nhu cầu điều kiện địa phương Hiện chương trình/dự án y tế cố gắng áp dụng lập kế hoạch dựa vấn đề quản lý dựa vào mục tiêu Lập kế hoạch chiến lược Để tổ chức phát triển lớn mạnh xã hội, tổ chức cần có mục tiêu kế hoạch Mục tiêu chia làm nhiều cấp độ: tầm nhìn, sứ mệnh, mục tiêu chiến lược, mục tiêu trung gian mục tiêu ngắn hạn – Tầm nhìn mơ tả tổ chức muốn hoàn thành sau thực chiến lược cơng việc Tầm nhìn xây dựng dựa mong đợi thành viên tổ chức người có liên quan xã hội tổ chức, thân giá trị văn hố tổ chức, giúp khuyến khích liên minh người mục tiêu chung Ví dụ: bệnh viện A muốn trở thành bệnh viện hàng đầu chất lượng phục vụ toàn khu vực miền Trung – Để thực tầm nhìn, tổ chức xây dựng sứ mệnh - lý để tổ chức tồn Ví dụ: Đảm bảo người dân khu vực điều trị phục hồi chức bị tai nạn thương tích Sứ mệnh giúp khách hàng, người tài trợ, cộng đồng…) có nhìn nhận đắn tổ chức; giúp nhân viên cam kết với tổ chức, nguồn động viên cam kết, giúp nhân viên hiểu “tại sao” tổ chức phận tổ chức tồn giúp nhân viên nhận biết cần thực hoạt động làm để đạt mục tiêu Bên cạnh đó, định hướng cho cố gắng tổ chức theo hướng giúp định hướng cho việc định đánh giá việc thực công việc – Mục tiêu chiến lược tổ chức mong muốn đạt Có thể bao gồm lĩnh vực vị trí đứng tổ chức xã hội/thị trường, cải thiện phát triển tổ chức, sản phẩm/dịch vụ, nguồn tài sở hạ tầng, lợi nhuận thực công việc thái độ nhân viên – Kế hoạch chiến lược xác định hành động mà quan dự định thực để đạt mục tiêu chiến lược, biến mục tiêu chiến lược thành thực Kế hoạch chiến lược thường dài hạn từ 3-5 năm Ví dụ chiến lược phát triển trường Đại học Y tế công cộng (Hà Nội, Việt Nam) tập trung vào tăng chất lượng đào tạo với tâm sau năm, môi trường đào tạo chuẩn mực hình thành vận hành hoàn chỉnh Điều đưa nhà trường trở thành địa điểm đào tạo quốc tế đáng tin cậy YTCC giới Thông điệp với bên ngồi Nhìn nhận Sứ mệnh Thơng điệp với nội Mục tiêu/Kế hoạch chiến lược cho ổ chức Nguồn động viên Mục tiêu/Kế hoạch trung gian cho phận Định hướng Mục tiêu/Kế hoạch thực cụ thể cho đơn vị cá nhân Đánh giá Các cấp độ mục tiêu kế hoạch (Richard Daft Dorothy Marcic) Cách thức xây dựng mục tiêu kế hoạch chiến lược: thực đánh giá môi trường bên ngồi vấn đề bên tổ chức sau sử dụng kết để xây dựng mục tiêu kế hoạch chiến lược theo sơ đồ sau: Xem xét mơi trường bên ngồi: • Chính sách • Kinh tế • Xã hội • Công nghệ Đánh giá thực trạng: • Sứ mệnh • Mục tiêu CL • Các chiến lược Xác định yếu tố chiến lược: • Cơ hội • Thách thức Xây dựng Sứ mệnh Mục tiêu CL Xem xét môi trường bên Xây dựng CL mới: • Dịch vụ • Chất lượng • Hợp tác Xác định yếu tố chiến lược: • Điểm mạnh • Điểm yếu Thực đánh giá chiến lược thông qua thay đổi như: • Lãnh đạo • Cơ cấu • Nhân • Hệ thống • Thơng tin Q trình quản lý chiến lược (Richard Daft Dorothy Marcic) Kỹ lập kế hoạch Trong phần xin giới thiệu tóm tắt kỹ thường ứng dụng loại lập kế hoạch Các kỹ thực chất bước thường sử dụng để lập kế hoạch đáp ứng với việc lập kế hoạch để giải vấn đề lựa chọn ưu tiên sở Chi tiết kỹ trình bày kỹ 4.1 Thu thập thơng tin đánh giá tình hình sức khỏe Thu thập thơng tin đóng vai trị quan trọng quản lý lập kế hoạch Ngay từ bước này, cần thu thập thông tin để đánh giá tình hình tại, giúp trả lời câu hỏi “Chúng ta đâu?” Để trả lời câu hỏi xác, ta cần phải xác định rõ thông tin cần thu thập, biết phương pháp nguồn thu thập thông tin, để đảm bảo thu thập đủ thơng tin cần thiết Bên cạnh đó, ta phải biết phân tích thơng tin để chuyển đổi số liệu thô thành số liệu ta cần, phải trình bày thơng tin thu thập cách rõ ràng, dễ hiểu báo cáo thông tin thu thập cần thiết 4.2 Xác định vấn đề sức khỏe ưu tiên Sau thu thập thơng tin cần thiết phân tích tình hình, phát nhiều vấn đề cần giải Tuy nhiên tiến hành giải tất vấn đề phát lúc Vậy để sử dụng nguồn lực cách hiệu quả, phải xem xét vấn đề cần giải trước, vấn đề cần giải sau cách áp dụng phương pháp khoa học để xác định ưu tiên Để lựa chọn ưu tiên phải cân nhắc tới nhiều yếu tố vấn đề có quan trọng khơng, có khẩn cấp khơng, giải khơng, nguồn lực để định Cách lựa chọn ưu tiên trình bày chi tiết Xác định vấn đề ưu tiên 4.3 Xây dựng mục tiêu Sau xác định vấn đề ưu tiên cần giải quyết, giai đoạn phải xác định vấn đề giảm giải đến chừng mực Ngay để giải vấn đề cách triệt để phải có mục tiêu cho giai đoạn, giải theo nấc để đạt tới đích cuối Ví dụ mục tiêu dài hạn loại trừ số bệnh lây bệnh sởi hay giảm tỷ lệ tử vong trẻ em, phải ấn định số mục tiêu chừng cần thiết để đạt mục tiêu cuối Xác định mục tiêu không cần thiết cho việc lập kế hoạch mà giúp đánh giá việc thực kế hoạch Để có mục tiêu tốt trước hết mục tiêu phải xây dựng dựa sở khoa học rõ ràng tin cậy Mục tiêu phải đảm bảo đầy đủ tiêu chuẩn có đối tượng, hoạt động rõ ràng, cụ thể, có thời gian, địa 10 THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ CAN THIỆP MỤC TIÊU Sau học xong này, học viên có thể: Trình bày khái niệm mối quan hệ theo dõi đánh giá Xây dựng số theo dõi đánh giá Phân tích bước qui trình theo dõi đánh giá Lập kế hoạch theo dõi đánh giá chương trình y tế NỘI DUNG Khái niệm Theo dõi đánh giá: Theo dõi đánh giá thành tố quan trọng quản lý dự án thể hình vẽ quen thuộc đây: Lập kế hoạch Giám sát Theo dõi Đánh giá Thực Chu trình quản lý 1.1 Khái niệm: Theo dõi q trình thu thập, phân tích sử dụng thơng tin nhằm xác định chương trình/dự án/hoạt động có thực theo kế hoạch khơng, hoạt động có đạt kết mong muốn không nhằm đưa khuyến nghị để điều chỉnh kế hoạch hoạt động để đạt mục tiêu Đánh giá công cụ quản lý nhằm xác định cách hệ thống có chủ đích tính phù hợp (relevance), việc thực (performance) thành cơng (success) chương trình/dự án Đánh giá thường trả lời cho câu hỏi: Chương trình có thiết kế phù hợp (relevance) cách (validity) khơng Chương trình có đạt hiệu (effectiveness), hiệu suất (efficiency), tác động (impact) mong muốn khơng Chương trình có khả trì (sustainability) khơng 110 Và đưa khuyến nghị học kinh nghiệm cho việc thiết kế triển khai chương trình/dự án (kể chỉnh sửa lại chương trình dự án triển khai chương trình dự án khác sau) Cả theo dõi đánh giá quan trọng việc quản lý, nhờ có theo dõi mà đảm bảo tiến độ chương trình/dự án nhờ có đánh mơ hình, học kinh nghiệm rút để đảm bảo chương trình/dự án thực cách hiệu quả, phù hợp, trì 1.2 Mối quan hệ theo dõi đánh giá Theo dõi đánh giá thay cho Việc theo dõi thực tốt, số liệu thu thập cách đầy đủ, hệ thống giúp cho hoạt động đánh giá thực cách dễ dàng Theo dõi xem xét trình thực chương trình/kế hoạch thay đổi xảy nhóm cộng đồng đích chương trình/kế hoạch y tế Các thơng tin điểm mạnh điểm yếu hoạt động chương trình/kế hoạch y tế thu thơng qua theo dõi thúc đẩy trình cải thiện dựa việc đưa định quản lý đắn kịp thời Các nhà quản lý người thực chương trình /kế hoạch đóng vai trị việc theo dõi Đánh giá thực việc phân tích sâu hoạt động kế hoạch/chương trình theo chu kỳ Đánh giá dựa vào số liệu thu thông qua hoạt động theo dõi thơng tin có từ nguồn khác (ví dụ, nghiên cứu, vấn sâu, thảo luận nhóm trọng tâm, điều tra ) Trong nhiều chương trình, nhằm đảm bảo tính khách quan việc đánh giá hiệu tác động hoạt động dự án, nhà tài trợ thường mời chuyên gia người không trực tiếp tham gia thực hoạt động làm việc kết thúc dự án hay bắt đầu xây dựng kế hoạch cho chu kỳ dự án (external evaluation) Tuy nhiên nhiều chương trình/dự án thực đánh giá nội (internal evaluation) người tham gia thực chương trình/dự án người hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu, khó khăn q trình thực Tuy nhiên cách thức có điểm yếu đinh Vì vậy, số nơi cịn kết hợp hai cách thức trên, tức nhóm đánh giá bao gồm chun gia bên ngồi lẫn cán chương trình/dự án, để vừa đảm bảo kết thu vừa mang tính khách quan, vừa có nhìn nhận xác chương trình/dự án Vậy theo dõi đánh giá có giống khác nhau? Cả theo dõi đánh giá công cụ quản lý Tuy nhiên, theo dõi hoạt động thường xuyên, nhìn vào hoạt động triển khai nhằm xác định tiến độ kết trình thực Các khuyến nghị chủ yếu dùng nội Còn đánh giá thực với định kỳ, so với theo dõi, nhìn vào tồn chương trình/dự án triển khai đưa khuyến nghị cho nội người bên ngồi 111 có quan tâm chiến lược, thiết kế, thực chương trình/dự án Xin xem thêm bảng khác biệt theo dõi đánh giá Theo dõi Thường xuyên Giữ tiến độ thực hiện, phân tích lưu giữ thông tin tiến triển chương trình/kế hoạch Tập trung vào đầu vào, hoạt động, đầu ra, trình thực hiện, phù hợp hoạt động cụ thể Trả lời cho câu hỏi hoạt động thực kết thu Cảnh báo cho nhà quản lý vấn đề xảy đưa giải pháp để giải Do nhà quản lý chương trình/kế hoạch, giám sát viên, đơn vị/tổ chức cộng đồng có liên quan nhà tài trợ tự lượng giá Đánh giá Theo chu kỳ (vào mốc quan trọng kỳ cuối kỳ ) Phân tích sâu, so sánh kết đạt thực tế với mục tiêu đặt kế hoạch Tập trung vào sản phẩm đầu mối quan hệ với đầu vào; kết đạt so với chi phí, q trình sử dụng để đạt kết quả, phù hợp mang tính tổng thể, tác động tính bền vững Trả lời cho câu hỏi thu kết cách Góp phần đưa sở lý luận xây dựng mơ hình để thay đổi Cung cấp cho nhà quản lý lựa chọn chiến lược sách Do nhà quản lý chương trình/kế hoạch, giám sát viên đơn vị/tổ chức có liên quan, nhà tài trợ và/hoặc nhà đánh giá độc lập thực việc phân tích nội và/hoặc độc lập 1.3 Làm để theo dõi, đánh giá có hiệu Để theo dõi đánh giá có hiệu quả, chương trình/ dự án cần thiết lập hệ thống theo dõi đánh giá từ giai đoạn lập kế hoạch chương trình/dự án dành nguồn lực (kể tài chính) thích đáng cho cơng tác Theo hướng dẫn công cụ theo dõi đánh giá số tổ chức quốc tế Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Ngân hàng Thế giới (World Bank), Chương trình phịng chống HIV/AIDS Liên hiệp quốc (UNAIDS), hệ thống theo dõi đánh giá nên gồm thành tố sau: Đơn vị/người chịu trách nhiệm theo dõi đánh giá Nếu chương trình/dự án lớn có đơn vị, chương trình/dự án nhỏ có người chịu trách nhiệm cơng việc Có phân cơng đảm bảo công tác theo dõi đánh giá thực cách hệ thống 112 thân người/đơn vị chịu trách nhiệm nhìn nhận kết hoạt động theo thời gian Mục tiêu kế hoạch hoạt động rõ ràng, dựa mục tiêu xây dựng số theo dõi đánh giá phù hợp Các số theo dõi đánh giá, phương pháp, phương tiện thu thập số phù hợp Kế hoạch theo dõi đánh giá cụ thể, gồm kế hoạch thu thập thơng tin, phân tích thơng tin sử dụng kết Bản kế hoạch thường xây dựng sau lập kế hoạch hoạt động, dựa số theo dõi đánh giá Hệ thống báo cáo Một số chương trình/dự án thiết lập hệ thống báo cáo nhằm đảm bảo thông tin thu thập phân tích, trình bày dạng phù hợp với người sử dụng đảm bảo kết theo dõi đánh giá sử dụng hiệu Chỉ số theo dõi đánh giá 2.1 Khái niệm Chỉ số đại lượng dùng để đo lường mô tả vật hay tượng Dựa vào số, xác định thay đổi vật tượng Ví dụ, “tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng tuổi” “tỷ lệ bà mẹ có tuổi thực hành nuôi sữa mẹ cách” Một số cần định nghĩa rõ ràng tử số mẫu số để đảm bảo số dùng để so sánh được, đặc biệt để so sánh với số loại địa phương khác Có nhiều số mà mẫu số tử số chuẩn cho giới, ví dụ, tỷ lệ sinh thô, tỷ lệ chết thô, tỷ lệ chết mẹ, tỷ lệ chết trẻ em tuổi Nhiều khi, không định nghĩa rõ tử số mẫu số, dẫn đến sai lệch nhận định Ví dụ, chương trình kế hoạch hố gia đình (KHHGĐ), số thực biết đến nhiều phổ biến “Tỷ lệ cặp vợ chồng sử dụng biện pháp tránh thai (CPR)” Tử số số số cặp vợ chồng mà vợ độ tuổi 15-49 áp dụng biện pháp tránh thai mẫu số tổng số cặp vợ chồng độ tuổi quần thể dân cư Kết CPR thay đổi tuỳ thuộc vào mẫu số chọn cặp vợ chồng hay phụ nữ có chồng độ tuổi sinh đẻ hay tất phụ nữ độ tuổi sinh đẻ Do vậy, so sánh CPR xã A với xã B, phải ý để đảm bảo tử số mẫu số số hai địa phương Về thuật ngữ có nhiều cách diễn giải cần ý đến định nghĩa thuật ngữ, chẳng hạn như: khách hàng mới, người sử dụng dịch vụ liên tục, người sử dụng dịch vụ không liên tục, điểm cung cấp dịch vụ, nơi cung cấp dịch vụ, bệnh nhân chuyển đi, bệnh nhân khám lại 113 2.2 Các loại số Có nhiều cách phân loại số khác tuỳ theo mục đích sử dụng người sử dụng tuỳ theo cách thức xây dựng kế hoạch Ví dụ có nơi phân loại dựa độ bao phủ, tính trì, khả tiếp cận dịch vụ đối tượng đích, có nơi phân loại theo số lượng chất lượng, có nơi phân loại theo đầu vào, đầu Nhưng cách chung mà nhà quản lý thường dùng phân loại dựa mức độ kết đạt chương trình/dự án Sự phân loại dựa lý luận lý thuyết nhân-quả Khi đầu tư nguồn lực vào chương trình hoạt động (như nhân lực, thời gian, tài chính, trang thiết bị sở vật chất) diễn hoạt động Thường nguời ta không đưa số hoạt động coi thân hoạt động đơn vị đo đếm thực theo dõi, ví dụ, số lớp học tổ chức, số buổi truyền thông tổ chức, số chiến dịch truyền thông tiến hành Tuy nhiên, số chương trình dự án đặt số gọi số trình hay số hoạt động Và thời gian sau nhiều hoạt động thực chương trình/dự án thu kết chung toàn chương trinh/dự án (thường gọi số kết quả.) Một thời gian dài sau tiến hành hoạt động chương trình dự án, chí sau chương trình dự án kết thúc nhiều năm đạt kết dài hạn (thường gọi số tác động) Việc gọi tên định nghĩa loại số chưa thống nhiều tài liệu Trong môn học này, số phân loại sau: Các loại số Ví dụ Đầu vào (input) Nguồn Số thơn có cộng tác viên dinh dưỡng lực, nhân lực, kinh phí, Số trẻ tuổi bị suy dinh dưỡng trang thiết bị, thông Số tờ rơi tuyên truyền nuôi sữa mẹ tin Hoạt động & Kết Tỉ lệ trạm trưởng cán chuyên trách dinh dưỡng (mang tính ngắn hạn) tư vấn dinh dưỡng trẻ (process, impact, Tỉ lệ bà mẹ có tuổi nói cách ni sữa mẹ outcome ) Tác động (kết Tỷ lệ trẻ em tuổi bị suy dinh dưỡng mang tính dài hạn) (impact, outcome ) Với chương trình dự án, có nhiều số dùng để đo lường, cán thiết kế hệ thống theo dõi đánh giá cần tìm số phản ánh xác kết chương trình/dự án Tuy nhiên, thực tế, để thu số xác phải nhiều cơng sức, thời gian, nhiều khó khả thi Vì vậy, để đảm bảo có số theo dõi đánh giá tốt (đảm bảo đặc điểm số nêu trên) kinh nghiệm nhà thực chương trình 114 giai đoạn xây dựng hệ thống theo dõi đánh giá, cần có tham gia thành viên chương trình dự án cấp vào việc xác định số theo dõi đánh giá, với hỗ trợ chuyên gia lĩnh vực Bước đầu, thành viên tự liệt kê số sử dụng để đo lường kết quả, sau thảo luận thống nhau, với kết mong muốn đạt chọn số Danh sách giới thiệu số thường sử dụng để đánh giá chương trình kế hoạch hố gia đình Chỉ số đầu vào (các nguồn lực, hoạt động): - Tổng kinh phí nhận từ nhà tài trợ khách hàng - Hàng hoá nhận (vật tư, trang thiết bị, phương tiện tránh thai) - Số nhân viên chương trình đào tạo giúp đỡ kỹ thuật - Kinh phí sử dụng - Trang thiết bị phương tiện tránh thai cấp (thống kê nhận từ sổ - Các khoản mục kế hoạch làm việc thuê nhân viên cấp) Chỉ số hoạt động kết (các dịch vụ, đào tạo, thông tin giáo dục truyền thông): - Số khách hàng sử dụng biện pháp tránh thai - Số lượng người cung cấp dịch vụ đào tạo theo loại: bác sĩ, y tá, điều dưỡng viên - Số lượng phòng khám điểm phân phát biện pháp tránh thai - Số lượng loại tài liệu giáo dục truyền thông - Số lượng buổi họp với cộng đồng số người tuyên truyền KHHGĐ họp - Số lượng người chuyển đến phòng khám để sử dụng dịch vụ, phân chia theo loại dịch vụ - Số lượng người quay trở lại phòng khám để khám lại - Số lượng loại phương tiện tránh thai phân phát Chỉ số hoạt động kết (về chất lượng chăm sóc): - Mức độ tuân theo qui trình lựa chọn phương pháp tránh thai người cung cấp - Mức độ tuân theo quy trình lâm sàng phương pháp người cung cấp - Cung cấp biện pháp phối hợp - Tỷ lệ khách hàng khách hàng khác giới thiệu (chỉ số hài lòng khách hàng) - Tỷ lệ thường xuyên sử dụng biện pháp KHHGĐ (thay đổi phương pháp, giãn khoảng cách sinh, người chuyển khu vực khác không tiếp tục ngừng sử dụng) - Tỷ lệ khách hàng hài lòng với dịch vụ 115 Chỉ số tác động kết (đầu ngắn hạn) - Tỷ lệ phần trăm cặp vợ chồng độ tuổi sinh đẻ khu vực phục vụ - Chỉ số kiến thức thái độ thực hành KHHGĐ Chỉ số tác động: - Tổng số người/cặp vợ chồng áp dụng biện pháp KHHGĐ - Tỷ lệ sinh thơ khu vực (nếu có) - Tỷ lệ nạo hút thai khu vực - Tổng tỷ suất sinh tỷ suất sinh đặc hiệu theo tuổi khu vực - Tỷ lệ tử vong trẻ tuổi - Tỷ lệ tử vong mẹ - Tỷ lệ sinh có nguy cao (phụ nữ 35 tuổi, nhiều lần có thai ) 2.3 Cách chọn số theo dõi đánh giá cách hệ thống: Các số tốt có đặc điểm sau đây: Cụ thể Đo lường Phản ánh xác kết định đo lường Cần thiết Có thể dùng để so sánh Các số lựa chọn cần phải đảm bảo đặc điểm số đồng thời phải cung cấp đầy đủ thông tin hoạt động/chương trình để định Thường số đặc hiệu để đo lường kết Chẳng hạn, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng số đo lường tình trạng dinh dưỡng trẻ em Nhưng số số đo kết nhiều hoạt động Ví dụ, tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai, vừa dùng để đo lường thực hành nguời dân, đồng thời đo lường sẵn có dịch vụ cung cấp biện pháp tránh thai Và với kết lại cần nhìều số kết hợp đo lường xác Ví dụ, để đo thực hành bà mẹ ni cách, có nhiều số, tỷ lệ bà mẹ cho bú đúng, tỷ lệ bà mẹ cho ăn sam cách, tỷ lệ trẻ theo dõi cân nặng thường xuyên, tỷ lệ trẻ tiêm chủng đầy đủ Có nghĩa với số lớn nhiều lại bao gồm nhiều số mức độ nhỏ gộp lại Vì vậy, dựa đặc điểm số cần có, nhà quản lý chương trình dự án phải xem xét hoàn cảnh mà chọn số đảm bảo tính xác mặt khoa học khả thi mặt thực tế Hiện nay, tổ chức kỹ thuật giới đưa số cho chương trình/dự án sử dụng rộng rãi giới Vì vậy, xây dựng hệ thống theo 116 dõi đánh giá cho chương trình/dự án, nhà quản lý tham khảo số này, đặc biệt chương trình/dự án thực nhiều vùng miền khác dùng số để so sánh vùng miền Theo dõi Các nguyên tắc để thực theo dõi tốt là: Thường xuyên theo dõi việc thực kế hoạch phê chuẩn để trả lời cho câu hỏi “Hoạt động tốt, theo kế hoạch? Hoạt động không?” mối liên hệ với tiến trình hướng tới việc đạt kết mong đợi đề kế hoạch Kết theo dõi cần phải lưu giữ dạng báo cáo, đưa khuyến nghị tiếp tục theo dõi định hành động sau Theo dõi có hiệu địi hỏi nhà quản lý chương trình/kế hoạch y tế phải làm việc thường xuyên với sở, đảm bảo có tài liệu thường xuyên phản ánh kết khó khăn chúng bắt đầu nảy sinh mà khơng chờ đến để lại hậu nghiêm trọng cho tiến độ thực chương trình/kế hoạch Theo dõi có hiệu lượng giá cách khách quan việc thực tiến độ chương trình/kế hoạch dựa tiêu chuẩn số rõ ràng đề kế hoạch theo qui định chun mơn kỹ thuật Ví dụ, để theo dõi chất lượng kế hoạch chăm sóc sức khỏe sinh sản sở y tế tuyến huyện tuyến tỉnh, người theo dõi phải lựa chọn số tiêu chuẩn quy định chuẩn quốc gia như: (1) Mức độ sẵn sàng kế hoạch sở y tế; (2) Phòng ngừa nhiễm khuẩn sở y tế; (3) Hoạt động tư vấn sở y tế; Để theo dõi chất lượng kế hoạch y tế cần phải dựa bảng quy định Bộ Y tế Theo dõi có hiệu cần phải đưa học kinh nghiệm giúp điều chỉnh kịp thời phù hợp kế hoạch hoạt động Để tiến hành theo dõi có hiệu cần phải có kế hoạch theo dõi phù hợp kết theo dõi sử dụng làm sở cho đánh giá Lập kế hoạch theo dõi cần tiến hành theo bước sau: Lựa chọn số Xác định thông tin cần thu thập Xác định tần suất thu thập Xác định nguồn thu thập Xác định phương pháp thu thập phù hợp Xác định công cụ thu thập thơng tin Xác định cách thức phân tích xử lý thông tin Xác định người thu thập xử lý thông tin Xác định cách thức sử dụng công bkết 117 Lựa chọn số bước khởi đầu quan trọng bước tiếp theo, trình bày Xác định thơng tin cần thu thập Dựa định nghĩa số mà xác định thông tin, liệu cần thu thập Ví dụ để đo tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em tuổi cần số lượng trẻ tuổi bị suy dinh dưỡng số lượng trẻ em tuổi cộng đồng Xác định tần suất thu thập số Thơng tin để tính tốn cho cần thu thập thường xuyên, diễn hoạt động Ví dụ số phụ nữ khám phụ khoa định kỳ theo chiến dịch thu thập ngày chiến dịch, số trẻ sơ sinh đẻ nhẹ cân ghi lại vào thời điểm mà trẻ sinh ra, số lượng khách hàng đến khám bệnh sở y tế ghi chép tổng hợp hàng ngày Nhưng để thu thập số theo khoảng thời gian khác Có số cần thu thập năm lần, ví dụ số trẻ sơ sinh đẻ nhẹ cân, số ca tử vong mẹ, có số thu thập hàng tháng tỷ lệ suy dinh duỡng trẻ em tuổi, có số cần thu thập tháng lần tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em từ đến tuổi Tuỳ theo mục đích theo dõi, xác suất xảy vật tượng mức độ quản lý mà cán thực chương trình dự án định suất thu thập tổng hợp số liệu để đo lường số Ví dụ, tỷ lệ trẻ em tuổi đến khám trạm y tế bệnh thơng thường, trạm y tế thu thập số hàng tháng, Sở y tế cần số liệu tháng lần Bộ Y tế cần số liệu năm lần Thông thường, số đầu thu thập thường xuyên so với số hiệu số tác động Xác định nguồn thu thập thông tin Có thể thu thập thơng tin để đo lường số từ nhiều nguồn khác nhau, cần tận dụng tất nguồn số liệu sẵn có từ chương trình, hệ thống số liệu Ví dụ, với tỷ lệ trẻ em tuổi tiêm chủng đầy đủ, ta thu thơng tin từ việc xem phiếu tiêm chủng trẻ, hỏi bà mẹ lần đưa tiêm chủng, xem sổ tiêm chủng giữ trạm y tế Tuỳ theo nguồn lực, cần thiết mức độ xác thơng tin, độ tin cậy nguồn thơng tin mà người quản lý xác định nguồn thu thập thơng tin phù hợp Có thể kết hợp thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác Thông thường, với theo dõi thường xuyên người ta chọn nguồn thông tin dễ tiếp cận, dễ thu thập, để thu thập thơng tin cần xác cao, thường dùng cho đánh giá, người ta thường lấy thông tin từ điều tra bản, vấn trực tiếp đối tượng Xác định phương pháp phương tiện thu thập thông tin Với thông tin cần thu thập để phục vụ đo lường số, thu thập nhiều phương pháp khác sử dụng cơng cụ khác Ví đụ để đo 118 lường hài lòng khách hàng sở dịch vụ, người ta thu thập từ vấn trực tiếp khách hàng (thường vấn khách hàng rời sở) phiếu vấn, từ xem xét phiếu góp ý khách hàng sở, từ xem số liệu tỷ lệ khách hàng cũ sở dịch vụ, quan sát thái độ khách hàng Nguời quản lý tùy theo mức độ xác yêu cầu nguồn lực mà chọn phương pháp thu thập số liệu thông tin phù hợp Phương tiện thu thập thông tin cần thiết kế phù hợp để thu thập xác thơng tin Nhiều chương trình dự án gặp khó khăn biểu mẫu sổ sách thu thập thông tin không quán với thông tin cần thu thập, dẫn đến khó khăn thu thập chí, thơng tin bị sai lệch thiếu hụt Xin xem chi tiết Thu thập sử dụng thơng tin để phân tích tình hình Xác định người thu thập, phân tích số liệu Người thu thập thông tin thường người trực tiếp tham gia hoạt động, chương trình cấp khác nhau, họ người sử dụng số liệu để đưa định cho việc cải thiện chương trình Sử dụng kết Điều quan trọng nhiều nơi, thơng tin thu thập gửi lên cấp thu thập mà khơng phân tích sử dụng cách hiệu Các cán quản lý cần lưu ý điểm sử dụng kết phục vụ cho công tác quản lý mục tiêu theo dõi, đánh giá Trước mắt, nhìn vào kết quả, thân người tham gia hoạt động rút kinh nghiệm, điều chỉnh để cơng việc thực tốt Sau đó, kinh nghiệm sử dụng để điều chỉnh cơng việc địa bàn khác, cho tồn hoạt động điều liên quan đến tồn chương trình Đánh giá 4.1 Phân loại đánh giá Một số chương trình phân loại đánh giá dựa vào thời điểm sau: a) Đánh giá tiến độ thực hiện: đánh giá tiến hành trình thực hoạt động/ chương trình y tế (sau quý, tháng, tháng ) nhằm xem xét việc triển khai kế hoạch có mục tiêu không để giúp việc giám sát, điều hành kế hoạch hướng, tiến độ Đây coi hoạt động theo dõi b) Đánh giá kết thúc: Là đánh giá kết cuối hoạt động/ chương trình y tế kế hoạch (kế hoạch năm kế hoạch dài hạn), thường thực chương trình dự án kết thúc, dùng để so sánh với mục tiêu ban đầu đề c) Đánh giá tác động: Là đánh giá tính trì chương trình/dự án tác động lâu dài sức khoẻ cộng đồng, kinh tế xã hội, tác động việc hoạch định sách phát triển chiến lược cho ngành, 119 quan đơn vị… Loại đánh giá thường tiến hành sau chương trình/dự án kết thúc nhiều năm Cả đánh giá tiến trình, kết thúc tác động cần có đánh giá ban đầu Đó việc thu thập số liệu cần thiết để xây dựng mục tiêu kế hoạch/ chương trình y tế Những thơng tin thu đựoc ban đầu sở cho tổ chức triển khai kế hoạch sau dùng để so sánh, đối chiếu với kết đạt cuối chu kỳ hoạt động kết thúc chương trình Nếu khơng có đánh giá ban đầu đánh giá kết thúc tác động gặp nhiều khó khăn khơng có nhiều chứng cứ, liệu để so sánh khác biệt Một số chương trình chia đánh giá làm hai loại đánh giá trình đánh giá tác động: L Đánh giá trình: thiết kế nhằm xác định chương trình có thực theo chiến lược/giải pháp thực khơng, chiến lược đưa có phù hợp hay khơng, kế hoạch có theo tiến độ hay khơng L Đánh giá tác động: thiết kế nhằm cung cấp thông tin kết mức độ khác chương trình thực Thường có so sánh để xem xét thay đổi có diễn mong muốn khơng 4.2 Các bước đánh giá chương trình/hoạt động y tế Thực đánh giá chương trình/dự án y tế sử dụng nghiên cứu công tác quản lý, tiến trình cách thức tiến hành tương tự thực nghiên cứu Cách đơn giản chia đánh giá làm ba giai đoạn sau: Giai đoạn Xác định câu hỏi đánh giá L Bước Xác định giả thuyết mục tiêu chương trình L Bước Diễn dịch giả thuyết mục tiêu chương trình sang câu hỏi đánh giá L Bước Lựa chọn câu hỏi đánh giá Giai đoạn Trả lời câu hỏi đánh giá L Bước Thiết kế đánh giá Dựa câu hỏi đánh lựa chọn thiết kế nghiên cứu phù hợp L Bước Lập kế hoạch tiến hành đánh giá, bao gồm lựa chọn đối tượng, phương pháp thu thập thông tin, phương tiện thu thập, phân tích số liệu Giai đoạn Sử dụng câu trả lời vào trình quản lý L Bước Viết báo cáo đưa khuyến nghị L Bước Lập kế hoạch thông báo kết L Bước Sử dụng kết 120 Nội dung báo cáo đánh giá Sau phân tích xong số liệu định tính định lượng, cán đánh giá cần phải viết báo cáo kết thu Nội dung báo cáo đánh giá cần viết phụ thuộc vào đọc báo cáo này, họ quan tâm đến phần nhất, cuối phụ thuộc vào họ muốn Các nhà tài trợ, nhà quản lý chương trình can thiệp muốn báo cáo đầy đủ Tuy nhiên người khác, báo cáo đầy đủ lại không cần thiết họ Các nhân viên chương trình, khách hàng, nhà sách cộng đồng không cần báo cáo nhiều thông tin, mà họ cần báo cáo ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu Nói chung, báo cáo đánh giá cần phải trả lời câu hỏi đánh giá Báo cáo đánh giá khác với báo cáo nghiên cứu khác Trong báo cáo đánh giá kết trình bày trước tiên Tuỳ theo độ lớn chương trình/hoạt động tuỳ theo yêu cầu người đọc báo cáo mà nội dung, hình thức độ dài ngắn báo cáo có khác Nhìn chung, báo cáo đánh giá đầy đủ bao gồm mục sau : Các nội dung báo cáo đánh giá I Tóm tắt kết nghiên cứu đánh giá A Nêu câu hỏi đánh giá B Trình bày tóm tắt chương trình can thiệp C Các kết thu Tóm tắt kết Bàn luận Các khuyến nghị đối tượng cụ thể (các nhà quản lý chương trình, nhà sách ) II Vấn đề chương trình can thiệp giải A Phạm vi vấn đề, mức độ nghiêm trọng vấn đề, xu hướng vấn đề B Những giải pháp giải vấn đề III Nội dung chương trình A Mục tiêu chung mục tiêu cụ thể B Các hoạt động Kế hoạch hành động xây dựng trước triển khai chương trình Các hoạt động thực tế triển khai Mô tả khác hoạt động thực tế so với kế hoạch C Tổng quan chương trình Mơ tả nhà tài trợ cho chương trình Đối tượng can thiệp chương trình Lý thực chương trình Kinh phí thực chương trình 121 D Các đối tượng hưởng lợi Số lượng đặc điểm đối tượng hưởng lợi Mô tả lý họ đối tượng hưởng lợi E Mô tả cấu tổ chức nhân chương trình IV Nội dung đánh giá A Mô tả câu hỏi đánh giá, mục tiêu đánh giá B Thiết kế nghiên cứu đánh giá Phương pháp nghiên cứu Thời gian nghiên cứu Kỹ thuật công cụ thu thập số liệu Phương pháp phân tích số liệu C Kết đánh giá Các kết thu Các hạn chế kết Kết luận Bàn luận: so sánh kết với đánh giá tương tự khác, đề xuất nghiên cứu đánh giá D Khuyến nghị V Phần khác A.Tài liệu tham khảo B Phụ lục: bảng, biểu đồ, công cụ thu thập số liệu Tóm lại, theo dõi đánh giá hai thành tố quan trọng quản lý chương trình dự án hoạt động, cần lập kế hoạch từ giai đoạn Để góp phần vào thành cơng chương trình, hoạt động, việc theo dõi đánh giá cần nhận nguồn lực thích đáng nhân lực, thời gian tài chính, trang thiết bị 122 TÀI LIỆU THAM KHẢO TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT Ban chấp hành trung ương (2002), Chỉ thị củng cố hoàn thiện mạng lưới y tế sở, số 06-CT/TW ngày 22/01/2002 Bộ y tế - UNICEF (1996) Quản lý chăm sóc sức khoẻ ban đầu tuyến y tế tuyến sở Bộ Y tế (2003) Quản lý chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản Nhà xuất niên: Hà nội Bộ Y tế (2009), Niên giám, thống kê y tế năm 2007 Bộ Y tế-Trường Đại học Y tế Công cộng (2004) Hướng dẫn lập kế hoạch Quản lý chương trình phịng chống HIV/AIDS Nhà xuất Y học: Hà nội Bộ Y tế-Trường Đại học Y tế Công cộng (2004) Quản lý chương trình phịng chống HIV/AIDS Nhà xuất Y học: Hà nội Chính Phủ (1996), Nghị Chính phủ định hướng cơng tác chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân thời gian 1996-2000 sách quốc gia thuốc Việt nam, Số 37/CP, 20/6/1996 Chính phủ (2001), Quyết định Thủ Tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược chăm sóc bảo vệ sức khoẻ nhân dân giai đoạn 2001-2010, số 35/2001/QĐTTg ngày 19/03/2001 Chính phủ (2008), Nghị định Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cấu tổ chức Bộ, quan ngang Bộ, số 178/2007/NĐ-CP ngày 03/12/2007 10 Chính phủ (2008), Nghị định Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cấu tổ chức Bộ Y tế, số 188/2007/NĐ-CP ngày 27/12/2007 11 Chính phủ (2008), Nghị định Chính phủ quy định tổ chức quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương số 13/2008/NĐ-CP ngày 04/02/2008 12 Chính phủ (2008), Nghị định Chính phủ quy định tổ chức quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, số 14/2008/NĐ-CP ngày 04/02/2008 13 Đại học Y Thái Bình – HVQY (1997) Y tế công cộng CSSKBĐ Nhà xuất Y học: Hà nội 14 Lê Ngọc Trọng cộng (1993) Tăng cường kỹ quản lý cho cán tuyến huyện, tỉnh Nhà xuất Y học: Hà nội 15 Lê Vũ Anh, Phan Văn Tường (1996) Phương pháp thu thập thông tin xác định ưu tiên phòng chống AIDS Hội thảo quốc gia quản lý chương trình phịng chống AIDS Trường CBQLYT Hà nội UBQG phòng chống AIDS 123 16 Quỹ dân số Liên hợp quốc (1993) Đánh giá chuyên đề chất lượng dịch vụ kế hoạch hố gia đình Việt Nam 17 Trường Cán quản lý y tế (1999) Quản lý chương trình sức khoẻ sinh sản cho cán quản lý tuyến tỉnh Nhà xuất Y học: Hà nội 18 Trường Đại học Y tế công cộng (2004) Bài giảng quản lý y tế 19 Trường Đại học Y tế công cộng (2005) Theo dõi Đánh giá chương trình dịch vụ y tế 20 SMDP/CDC Leadership Hội thảo trường Đại học Y tế công cộng (2005) TÀI LIỆU TIẾNG ANH Centers for Disease Control and Prevention (1993, 1996, 2004), Total Quality Management CDC: Atlanta Green A (1999), An introduction to Health planning in developing countries, 2nd edition Oxford University Press: New York W.W.Dyal (1990), Progam management, CDC: Atlanta WHO/GPA (1993), National AIDS Progam management Geogia University Wolff JA, Suttenfield LJ & Binzen SC (1991), The family planning manager’s handbook Kumarian Press: Connecticute David Buchanan, Adrzej Huczynski (1997), Organizational behavior: an introductory text, Prentice Hall Press John Antonakis, Anna T Cianciolo, Robert J Sternberg (2000), The nature of leadership, SAGE publication Richard L Daft and Dorothy Marcic (1998), Understanding management, The Dryden Press Robert B Denhardt, Janet Vinzant Denhardt, Maria P Aristigueta (2002), Managing human behaviour in public and private organizations, SAGE publication 124 ... thông tin y tế: Thông tin y tế tin tức mô tả y? ??u tố liên quan đến sức khoẻ người cộng đồng Thông tin y tế mơ tả lĩnh vực khác ngành y tế lĩnh vực ngồi ngành y tế có liên quan với y tế Ví dụ:... bước nhà quản lý hay cán y tế cần phải làm phân tích vấn đề để xác định ngun nhân g? ?y vấn đề Việc phân tích vấn đề có lợi ích sau: - - Phát nguyên nhân g? ?y nên vấn đề, nguyên nhân nguyên nhân... y tế bị chậm trễ Các y? ??u tố g? ?y vấn đề đưa sau: Phân loại chung Con người Phương pháp M? ?y móc Nguyên liệu Y? ??u tố Người lái xe Q trình phân phối thuốc Ơ tơ vận chuyển Thuốc, trang thiết bị y tế