Bai viet so 7 lop 9

Chỉ cách xưng hô đấy thôi cũng đã cho thấychị đã có tinh thần phản kháng, không chịu nhu nhược để yên cho chúng bắt nạt.Rồi người phụ nữ mạnh mẽ ấy chỉ trong chốc lát đã đánh trả được hế

Trang 1

Tuyển tập 85 bài văn mẫu lớp 9 hay nhất

Bài văn mẫu lớp 9: Bài viết số 7 đề 1 3

Dàn ý suy nghĩ của em về nhân vật chị Dậu 3

Bài viết số 7 đề 1 - Mẫu 1 5

Bài văn mẫu lớp 9: Bài viết số 7 đề 2 49

Dàn ý số phận và tính cách nhân vật Lão Hạc 49

Bài văn mẫu lớp 9 bài viết số 7 đề 3 81

Dàn ý chi tiết phân tích truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng 82

Trang 2

Dàn ý vẻ đẹp mộng mơ và ý nghĩa của bài thơ Mây và Sóng 129

Dàn ý bài thơ Tức cảnh Pác Bó của Hồ Chí Minh 155

Dàn ý Suy nghĩ về khổ thơ kết thúc bài Ánh Trăng 192

Dàn ý Phân tích hình ảnh bếp lửa 216

Trang 3

Bài văn mẫu lớp 9 : Bài viết số 7 đề 1

Đề bài: Suy nghĩ của em về nhân vật chị Dậu qua đoạn trích Tức nước vỡ

bờ (tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố).

Dàn ý suy nghĩ của em về nhân vật chị Dậu

I Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật cần phân tích

Ngô Tất Tố là nhà văn xuất sắc viết về đề tài người nông dân trước Cách mạng Tháng Tám Những tác phẩm của ông được giới phê bình đánh giá cao, vừa giàu giá trị nội dung và đặc sắc về nghệ thuật viết truyện Trong đoạn trích " Tức nước vỡ bờ" trong tiểu thuyết " Tắt đèn", nhà văn đã xây dựng thành công nhân vật chị Dậu

II Thân bài

1 Hoàn cảnh sáng tác

- Tác phẩm "Tắt đèn" viết năm 1936, xã hội bấy giờ là thực dân nửa phong kiến, người nông dân phải chịu nhiều tầng áp bức Đời sống nhân dân đói khổ, bần cùng, đất nước lầm than, nô lệ

- Nhân vật chị Dậu đã góp một mảng màu chân thực vào hiện thực bấy giờ, đồng thời còn thể hiện chiều sâu tư tưởng và nhân đạo của nhà văn

Trang 4

2 Phân tích nhân vật chị Dậu

a Số phận

- Có hoàn cảnh đáng thương

- Là người nông dân nghèo, vì gánh nặng sưu thuế mà phải bán hết gánh khoai,

ổ chó và đứa con gái là cái Tý cho ông Nghị Quế nhưng chỉ đủ nộp sưu chochồng Chú Hợi là anh ruột của anh Dậu chết từ năm ngoái nhưng cũng khôngtránh khỏi nộp sưu

- Anh Dậu đang ốm nặng, bọn cường trói anh suốt ngày đêm sai tay chân vácanh về như cái xác chết rũ rượi Mọi gánh nặng đổ dồn lên vai chị

- Gánh nặng sưu thuế đã dồn người nông dân vào cuộc sống lầm than cơ cực

Đó là giai đoạn với bao nỗi kinh hoàng khi bọn thực dân phong kiến ra sức bóclột nông dân với đủ mọi thứ thuế Chị Dậu cũng như bao người nông dân bấygiờ là nạn nhân trong xã hội ấy

b Phẩm chất

- Người vợ, người mẹ giàu tình yêu thương

- Trong cơn nguy kịch, chị Dậu tìm đủ mọi cách để cứu chồng Khi chồng ốm,trước hàng loạt những tiếng trống thúc thuế, chị vẫn khẩn khoản, thiết tha mờichồng: " Thầy em cố gắng ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột" Hành động ấychứa đựng biết bao tình yêu thương vỗ về

- Dũng cảm chống lại bọn cường hào để bảo vệ chồng

- Bán đi đứa con mình đứt ruột đẻ ra, lòng người mẹ nào không đau cho được.Lòng chị chắc hẳn luôn quặn thắt luôn nhói đau

- Người phụ nữ đúng mực có cương có nhu

Trang 5

- Lúc đầu khi bọn cường hào tới chị hạ mình van xin, lúc thì run run xin khất,lúc thì thiết tha xin chúng xem lại

- Tên cai lệ " Rút dây thừng trong tay anh hậu cần lý trưởng, hắn chạy sầm sậpđến chỗ anh Dậu để bắt trói điệu anh ra đình" Tức nước vỡ bờ, để bảo về chồngcũng như nhân phẩm chị đã kiên quyết chống cự: " Mày trói chồng bà đi, bà chomày xem" Cách xưng hô thay đổi Từ chỗ nhún mình chị đã vùng lên Tên cai

vệ bị chị Dậu túm cổ ấn dúi ra cửa, ngã chỏng queo trên mặt đất.Tên hậu cận lýtrưởng bị chị túm túc lăng cho một cái, ngã nhào ra thềm Chị nói " Thà ngồi tù

Để cho chúng nó làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được Con giun xéomãi cũng quằn, bị dồn tới bước đường cùng người nông dân phải tự giải thoátcho mình

3 Đánh giá

- Với nghệ thuật xây dựng nhân vật, sử dụng vốn từ ngữ giàu có sinh động, NgôTất Tố đã xây dựng thành công nhân vật chị Dậu, qua đó thể hiện chiều sâunhân đạo cũng như triết lý: Có áp bức thì sẽ có đấu tranh

III Kết bài

- Cảm nhận của em về nhân vật

Chị Dậu đã để lại trong ta những ấn tượng sâu sắc Qua đó ta thêm hiểu hơn vềcuộc sống của người nông dân trong xã hội cũ đồng thời ngợi ca những phẩmchất tốt đẹp của họ

Bài viết số 7 đề 1 - Mẫu 1

Ngô Tất Tố được coi là nhà văn hiện thực xuất sắc của nền văn học Việt Nam.Các tác phẩm của ông đều tập trung khai thác cuộc sống nghèo khổ của ngườinông dân trước cách mạng qua đó bộc lộ được tâm lí và vẻ đẹp của người nôngdân Một trong số những tác phẩm nổi tiếng của ông chính là tiểu thuyết “ Tắt

Trang 6

đèn” đặc biệt là đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ” đã làm sáng rõ hình ảnh chị một người phụ nữ mạnh mẽ kiên cường.

Dậu-Trước tiên chị Dậu hiện lên là một người phụ nữ có cuộc sống vô cùng khổ cực,

bị đày đọa bởi sưu cao thuế nặng Gia đình chị vì không nộp đủ thuế của người

em chồng đã chết từ năm ngoái nên anh Dậu bị bắt đi và bị hành hạ đánh đập dãman Người phụ nữ ấy đã phải bán hết mọi thứ trong gia đình, bán cả đàn chómới sinh để lo tiền chạy cho anh Dậu Nhưng như vậy vẫn chưa đủ và chị Dậuphải nuốt nước mắt để bán đứa con mà mình đứt ruột đẻ ra cho nhà phú ông.Hình ảnh chị Dậu là hiện thân cho những người phụ nữ trước cách mạng cócuộc sống khổ đau, bị xã hội đày đọa đến bước đường cùng Chúng bắt ngườinông dân phải nộp thuế cao ngất ngưởng và đầy vô lí, nếu không nộp đủ sẽ bịlôi ra đình chịu trận Đồng thời qua đây ta cũng thấy hình ảnh chị Dậu hiện lên

là một người thương chồng thương con hết mực, người phụ nữ của gia đình vớibiết bao lo toan trong cuộc sống

Đặc biệt, hình ảnh chị Dậu hiện lên trong đoạn trích là một người phụ nữ mạnh

mẽ mang trong mình sức sống tiềm tàng sức phản kháng và tấm lòng dũng cảmchống lại cái ác Đúng như nhan đề của đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ”, khi conngười bị đẩy đến bước đường cùng, không thể chịu đựng được nữa thì sẽ vùnglên đấu tranh quyết liệt Nhà văn đã miêu tả rất tinh tế từng cử chỉ, lời nói, hànhđộng của nhân vật chị Dậu khi phản kháng lại bọn cai lệ và lí trưởng Khi thấychồng chị bị chúng hành hạ, chị từ việc xưng hô “ ông- cháu” đã chuyển thành

“ tôi” và cuối cùng là “ bà- mày” Chỉ cách xưng hô đấy thôi cũng đã cho thấychị đã có tinh thần phản kháng, không chịu nhu nhược để yên cho chúng bắt nạt.Rồi người phụ nữ mạnh mẽ ấy chỉ trong chốc lát đã đánh trả được hết bọn cai lệkhiến chúng sợ hãi và bỏ chạy…

Như vậy, hình ảnh chị Dậu hiện lên thật đẹp thật đáng ngưỡng mộ và trân trọng.Mặc dù có cuộc sống nghèo khổ nhưng ở người phụ nữ này vẫn luôn toát lên

Trang 7

tình thương yêu gia đình, sự nhẫn nhịn chịu đựng và đặc biệt là tinh thần phảnkháng mãnh liệt chống lại thế lực bạo tàn Chính những người nông dân như chịDậu này sẽ làm tiền đề để cho cuộc cách mạng tháng Tám mở ra và thành côngvang dội.

“Tắt đèn” là một tác phẩm đặc sắc của nhà văn Ngô Tất Tố phản ánh về đờisống của nông dân Việt Nam trong những năm bị thực dân Pháp đay nghiếnxâm lược Tuy chịu nhiều khổ đau vì bị áp bức, bóc lột nhưng người nông dândưới con mắt của Ngô Tất Tố vẫn sẵn sàng đứng lên để chống lại cường hào ápbác Và điều đó được thể hiện rõ qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” mà tiêu biểu

là với hình ảnh của nhân vật chị Dậu

Nhân vật chị Dậu trong “Tức nước vỡ bờ” đã lột tả bộ mặt của xã hội lúc bấygiờ vô cùng tàn ác Một mùa sưu cao thuế nặng, bóc lột tới tận xương tủy củangười nông dân khiến họ không còn lối thoát phải vùng lên đấu tranh đòi sựsống cho mình Bởi mọi sự nhẫn nhịn, chịu đựng lúc này đều là vô nghĩa, buộclòng người dân phải vùng lên để phản kháng lại sự bóc lột của chế độ lúc bấygiờ Mở đầu trích đoạn “Tức nước vỡ bờ”, chị Dậu đón anh Dậu chồng mình vềnhà sau bao ngày bị giam cầm ngoài đình làng vì không có tiền nộp thuế thân.Người anh Dậu sau những trận đòn roi chỉ còn da bọc xương xanh xao vàng vọt.Giữa thời kỳ đói khổ nghèo khó đó người phụ nữ như chị Dậu phải biến thànhngười trụ cột cho gia đình vừa lo cho chồng, chăm sóc ba đứa con thơ Chị Dậuchạy vạy khắp nơi để lo cho đủ xuất thuế thân của chồng mình, lo cho anh được

về nhà thuốc thang

Những tưởng thế là thoát tội nhưng than ôi bọn quan lại đó lại tới nhà đòi bắtanh Dậu đi vì suất thuế của người em trai chồng chết từ tháng giêng nhưng vẫnphải nộp thuế Không chỉ bóc lột người sống bọn quan lại, đại diện của tầng lớpbóc lột mất tính người đó còn định ăn của cả người chết Vì người chết mà

Trang 8

người sống phải khốn đốn, cùng cực khốn khổ Nhân vật chị Dậu cho chúng tasuy nghĩ là người phụ nữ vô cùng chịu thương chịu khó, chị thương chồngthương con, mong muốn tìm đủ mọi cách để cứu chồng Trong gia đình có gìđáng giá chị đều bán đi để lo suất thuế thân cho anh Dậu những mong cứu anhqua cảnh khốn cùng này Chị Dậu bán chó mẹ và một đàn chó con chỉ được hơnmột đồng, rồi chị không còn cách nào khác chị Dậu buộc lòng bán đứa con gáiđầu lòng của mình mới có 6-7 tuổi cho người ta làm giúp việc kiếm thêm tiềnchuộc chồng khỏi cảnh tù tội, bị đánh đập mỗi ngày Lòng người mẹ thật xót xakhi phải mang con mình đi bán cho người ta Khi nghe những lời con bé van xinmình, chị chỉ biết khóc, bởi chị đã bị dồn tới đường cùng Chị van xin con bé

“Con có thương thầy thương u?” con bé chỉ mới 6-7 tuổi thôi nhưng nó dườngnhư già trước tuổi Nó biết mình không thể nào thoát cảnh bị bán nên chỉ camphận đi theo mẹ sang nhà Nghị Quế

Lo chạy vạy khắp nơi bán cả đàn chó, bán cả con mới đủ tiền cho chồng về nhàvậy mà giờ đây chị Dậu phải đối diện với việc anh Dậu lại bị trói bắt đi vì suấtthuế của người em đã chết Chị van xin chúng tha cho chồng chị, chị xưng ông-con với chúng nó, thể hiện một cái nhìn nhún nhường, xuống nước của mộtngười dân thấp cổ bé họng trong xã hội Nhưng chúng không có tính người cũngkhông có lòng thương, chúng vẫn nhăm nhe bắt anh Dậu đi Chị Dậu không còncách nào chị đã lên giọng xưng hô Tôi - Ông thể hiện sự ngang hàng của mìnhvới chúng Chị Dậu muốn đòi quyền làm người của mình “Chồng tôi đau ốmcác người không có quyền” Nhân vật chị Dậu trong đoạn trích “Tức nước vỡbờ” đã thay đổi thái độ của mình, thể hiện sự vùng lên của người nông dân Khi

mà “con giun xéo mãi cũng quằn” chị càng van xin chúng càng lấn tới thì còn

có cách chị phải vùng lên mà thôi Vùng lên đòi quyền làm người, quyền sốngcho mình và người thân trong gia đình

Trước thái độ công kích đó của chị Dậu, bọn binh lính càng tức tiết chúng lao

Trang 9

bà cho mày xem” một thái độ đanh thép, xưng hô đã thay đổi rất nhiều giờ đâychị Dậu cho mình cái quyền được ở trên bọn binh lính, chị xưng bà với bọnchúng, thể hiện sự cương quyết trong việc bảo vệ chồng của mình Cùng với lờinói chị Dậu đã sấn tới lôi cổ một tên lính đẩy ra ngoài cửa khiến cho tên línhngã chỏng gọng chúng lồm cồm bò dậy rồi đi mất Sự phản ứng mạnh mẽ củachị Dậu khiến cho bọn chúng sợ mà không dám bắt anh Dậu đi nhưng đây chỉ là

sự phản ứng nhất thời mang tính bộc phát không phải là sự phản kháng cóđường lối chủ đích Nhưng nó cho thấy sự phản kháng của người nông dân khi

bị xô đẩy tới đường cùng

Như vậy, có thể nói, nhân vật chị Dậu trong “Tức nước vỡ bờ” tuy là người phụ

nữ yếu đuối nhưng có tình yêu thương chồng con vô cùng mãnh liệt chính vìtình yêu đó mà chị không ngại vùng lên bảo vệ người thân của mình Cho thấyrằng người dân dù nghèo khổ, nhút nhát nhưng khi tới đường cùng họ cũng cónhững sức mạnh vô cùng to lớn có thể phát huy Chị Dậu trong trích đoạn “Tứcnước vỡ bờ” là người phụ nữ tiêu biểu cho những người phụ nữ, người nôngdân lao động nghèo khổ trong thời kỳ trước khi cách mạng tháng Tám diễn ra.Khi đọc tác phẩm ta hiểu hơn về hoàn cảnh sống và những khốn khổ mà ngườinông dân như chị Dậu phải đối mặt trong thời kỳ phong kiến thực dân cũ

Ngô Tất Tố là nhà văn xuất sắc trong dòng văn học hiện thực 1930-1945 Viết

về nạn sưu thuế dã man đã bần cùng hóa nhân dân ta, ca ngợi những phẩm chấttốt đẹp của người nông dân, tiểu thuyết “Tắt đèn" của Ngô Tất Tố là một thànhcông đặc sắc Nhân vật chị Dậu đã được khắc họa thành một nhân vật điển hình

về người phụ nữ nông dân trong xã hội cũ

Bình luận về tác phẩm “Tắt đèn”, nhà văn Nguyễn Tuân có nhận xét về nhân vậtchị Dậu như sau: “Trên cái tối giời, tối đất của đồng lúa ngày xưa, hiện lên mộtcái chân dung lạc quan của chị Dậu”

Trang 10

Nhận xét của Nguyễn Tuân rất sắc sảo Ông chỉ ra giá trị hiện thực của “Tắtđèn” một tác phẩm đã phản ánh sự đen tối lầm than của nông thôn Việt Namdưới thời Pháp thuộc, đồng thời khẳng định thành công của Ngô Tất Tố khắchoạ nhân vật chị Dậu “một chân dung lạc quan ”hiện lên giữa “cái tối giời tốiđất của đồng lúa ngày xưa " ấy Chị Dậu có bao phẩm chất tốt đẹp: nghèo khổ

mà phẩm giá trong sạch, thương chồng thương con, đảm đang tháo vát, dũngcảm chống lại bọn cường hào “Bản chất của nhân vật chị Dậu rất khóe, cứ thấylăn xả vào bóng tối mà phá ra ”

“Cái tối giời tối đất của đồng lúa ngày xưa được nói đến trong “Tắt đèn” là làngĐông Xá giữa mùa sưu thuế Tiếng trống ngũ liên, tiếng tù và, tiếng mõ đốc sưunổi lên suốt đêm ngày nghe rất rùng rợn, cổng làng bị bọn cường hào đóng chặt

để tróc sưu Bọn cai lệ, bọn tay chân lí trưởng với roi song, tay thước, dây thừng,nghênh ngang đi lại ngoài đường thét bắt trói kẻ thiếu sưu Lí trưởng làng Đông

Xá ra lệnh cho lũ tay chân: "Tha hồ đánh! Tha hồ trói! Thằng nào bướng bỉnhđánh chết vô tội vạ! Anh Dậu vì tội thiếu sưu mà bị bọn cường hào “bắt trói nhưtrói chó để giết thịt!’’ Em trai anh Dậu chết từ năm ngoái nhưng anh Dậu vẫnphải nộp thay vì “Chết cũng không trốn được sưu Nhà nước!” Có biết bao giađình nông dân nghèo khổ bị điêu đứng, bị bắt đánh trói dã man! Chị Dậu phảibán khoai, bán ổ chó, bán đứa con gái đầu lòng lên 7 tuổi cho Nghị Quế Chịphải đi ở vú để kiếm đủ số tiền trang trải hai suất sưu cho chồng và đứa emchồng đã chết! Có thể nói “Tắt đèn” là bức tranh chân thực về xã hội nông thônđen tối trước cách mạng, đồng thời là bản án đanh thép đối với cái xã hội ấy.Đọc “Tắt đèn”, ta rùng mình cảm thấy“cái tối giời tối đất của đồng lúa ngàyxưa ” như Tố Hữu đã viết:

“Nửa đêm thuế thúc trống dồn, Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy ”

Trang 11

Giữa cái xã hội đen tối, hãi hùng ấy đã “Hiện lên một cái chân dung lạc quancủa chị Dậu” Ngô Tất Tố không chỉ thấu hiểu đời sống nông thôn mà còn cótình cảm gắn bó với những người dân cày lam lũ, nghèo khổ Ông đã dành chonhân vật chị Dậu sự đồng cảm, xót thương và quý trọng Ông đã viết nên nhữnglời tốt đẹp nhất về cái chân dung lạc quan của chị Dậu Chị Dậu cần cù chịu khólàm ăn "đầu tắt mặt tối” thế mà "cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc” Tai họadồn dập: hai cái tang mẹ chồng và em chồng, rồi anh Dậu bị ốm nặng kéo dàimấy tháng trời, gia đình chị trở thành “cùng đinh” Thiếu sưu, chồng bị bắt, bịđánh trói dã man Một nách ba đứa con thơ, trong nhà không còn một hột gạo,chị Dậu tất tả ngược xuôi tìm mọi cách để cứu chồng Chị đã phải bán gánhkhoai, bán ổ chó, đứt ruột bán cái Tí lên 7 tuổi cho mụ Nghị, mới trả đủ mộtsuất sưu cho chồng! Chị còn phải đi ở vú để trang trải “món nợ Nhà nước” chođứa em chồng đã chết Trước mọi tai họa, chị đã vững vàng chống đỡ.

Trong cảnh “Tức nước vỡ bờ”, “cái chân dung lạc quan của chị Dậu” đã tỏasáng Chị nấu cháo, lấy quạt quạt cho cháo chóng nguội, ân cần mời chồng, an

ủi chồng đang ốm “rề rề” ăn cháo Trước sự chửi mắng và thái độ hách dịch côn

đồ của tên cai lệ, chị đã nhún mình van xin “tha cho chồng” Nhưng khi bị têncai lệ “ bịch vào ngực”, “tát đánh bốp vào mặt”, anh Dậu sắp bị trói, chị Dậu đã

“nghiến hai hàm răng” thách thức: "Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem!”.Với quyết tâm bảo vệ chồng, với sức mạnh và lòng dũng cảm, chị Dậu đã đánhngã nhào hai tên côn đồ độc ác, những kẻ "hút nhiều xái cũ” Chị căm giận phủđịnh mọi thế lực tàn ác của chính quyền thực dân Chị nói với chồng sau khi đãtrừng trị lũ đầu trâu mặt ngựa: “Thà ngồi tù Để cho chúng làm tình làm tội mãithế, tôi không chịu được ” Cái chân dung chị Dậu "lạc quan” lắm chứ! Đẹplắm chứ!

Đói cho sạch, rách cho thơm Đọc “Tắt đèn ”, ta khâm phục trước phẩm cáchtrong sạch của chị Dậu Chị Dậu đã “vứt toẹt nắm bạc” vào mặt tên Tri phủ Tư

Ân khi hắn giở trò chó má! Chị cũng đã đẩy cụ cố Thượng ra, khi lão già ôm lấy

Trang 12

chị Bạo lực, tù đày, chị không sợ Tiền bạc không mua chuộc được người đàn

bà nhà quê này! Trong đêm tối như mực, ta thấy “hiện lên một cái chân dung lạcquan của chị Dậu ”

Có người cho rằng chị Dậu manh động! Lại có ý kiến cho rằng cái kết của Tắtđèn nhuốm màu bi quan? Nhà văn Nguyễn Tuân đã phát hiện ra "Bản chất củachị Dậu rất khoẻ, cứ thấy lăn xả vào bóng tối mà phá ra " Đó là một ý rất hay,rất đặc sắc

Ngày nay, nông thôn Việt Nam đã có nhiều đổi mới Xóm làng đã "ngói hoá”.Ánh điện đã tỏa sáng nhiều xóm thôn Những cái Tí đã được cắp sách đếntrường Đọc “Tắt đèn “là một dịp để mọi người “ôn cũ biết mới” Ta càng thấycái tâm và cái tài của Ngô Tất Tố khi ông miêu tả bức chân dung lạc quan củachị Dậu

Trong nền văn học hiện thực phê phán thời kì 1930-1945 không thể không nhắctới những cái tên các tác gia nổi bật như Vũ Trọng Phụng, Nam Cao, Ngô TấtTố,… Và có lẽ chúng ta không thể nào quên được hình ảnh chị Dậu- điển hìnhcủa người phụ nữ thời kì đó Đó là hình ảnh một người phụ nữ luôn hết lòng vìchồng con, mang nặng đức hi sinh nhưng không còn sự yếu đuối nhu nhược củangười phụ nữ thời kì phong kiến mà đã có sự phản kháng mạnh mẽ chống lạinhững thế lực luôn chèn ép, bắt buộc những người nông dân thời kì bấy giờ, do

đó có lẽ đoạn văn “tức nước vỡ bờ” là một trong những đoạn văn đắt giá nhấttrong tác phẩm “ tắt đèn” của Ngô Tất Tố mang nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc

để lại trong lòng người đọc cho tới tận hôm nay

Bối cảnh trong tác phẩm là hình ảnh của làng Đông Xá trong những ngày đang

bị bọn lí chủ, cường hào đi thúc giục sưu thuế cho bọn chúng Mà nhà chị Dậulại là một trong những gia đình khó khăn nhất trong làng Vì không thể trả nổi

Trang 13

mức thuế cao vô lí mà anh Dậu đã bị bọn chúng bắt trói lại, đánh đập dã man.Cực chẳng đã, chị Dậu đã phải bán đi đàn chó mẹ, chó con cùng đứa con gái lớnnhất cho nhà Nghị Quế với mứa giá rẻ mạt để có tiền cứu chồng ra khỏi tay củabọn cường hào Qua đây, chúng ta có thể thấy được hình ảnh của một người phụ

nữ nông dân tuy thất học nhưng luôn hết lòng vì chồng, phải cáng đáng côngviệc mà đáng lẽ ra dành cho người đàn ông trong gia đình

Mở đầu đoạn trích là hình ảnh anh Dậu bị trói trên cây cột giữa sân đình, đangthoi thóp, kiệt quệ, không thể chống đỡ được sự đau đớn, mỏi mệt cả về thể xác

và tinh thần Khó khăn lắm, chị Dậu mới có được chút tiền bạc để nộp sưu Ấyvậy mà bọn cường hào, tay sai của “ông Lý” lại lôi anh Dậu ra vứt ở ngoài sân,trao trả lại cho chị và đòi chị phải nộp thêm thuế đinh của người em trai chồng

đã mất từ năm ngoái Đó là một điều đòi hỏi vô lí, thế nhưng chị vẫn phải nhẫnnhục Đau khổ là thế, lo lắng là thế nhưng chị vẫn cố dặn lòng, cố gắng đưa chochồng bát cháo loãng, dù chính mình còn chưa có gì ăn, Chị chỉ nhẹ nhàng bảovới chồng :” Thầy em cố gắng dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột” Lời của ngườiđàn bà nhà quê tuy mộc mạc nhưng lại mang biết bao tâm tư, tình cảm mà ít aisánh được Thậm chí, chị còn bế cái Tửu ngồi cạnh chồng để nhìn xem anh ăn

có được hay không, có ngon miệng không Tình cảm của chị phải son sắt, giàuđức hi sinh như thế nào mới có thể được như vậy trong lúc hoàn cảnh khó khăn,đầy ngang trái như vậy và có lẽ chính tình yêu thương bao la ấy đã tạo cho chịsức mạnh phi thường chống lại bọn tay sai khi chúng tiến vào, định cưỡng ép tớibước đường cùng hoàn cảnh của anh chị

Đám tay sai khi tiến vào cùng roi da, gậy gộc, điều làm đầu tiên của chị là nghĩtới người chồng đáng thương của mình Chị lo lắng anh không thể chịu nổi bất

cứ trận đánh nào nữa anh đã hoàn toàn kiệt sức sau đêm qua Chị chỉ có thể cầuxin bằng giọng nói run run, đầy hèn mọn, nài nỉ:” hai ông làm phúc nói với ông

Lý xin cho cháu khất” chị cư xử như vậy là bởi vì chị biết hoàn cảnh của mìnhbấy giờ, vì chị chỉ là một người phụ nữ nông dân như bao con người khác mà

Trang 14

thôi Lúc này chị không còn nghĩ được gì ngoài ý chí sôi sục phải bảo vệ giađình của mình, bảo vệ người chồng đau ốm cũng những đứa con thơ dại thếnhưng, những tên tay sai ấy đâu còn chút tình người nào Chúng bỏ ngoài tai lờivan xin của chị, chúng gạt chị ra, định tiếp tục trói anh Dậu dẫn đi, lúc này đây,chị đã phải quỳ xuống cầu xin :” cháu xin ông, nhà cháu mới tình được một lúc”.Nhưng hắn lại tát chị và một mực đòi xông về phía anh Dậu vừa mới tỉnh lạitrong chốc lát Tới đây, chị đã không thể nín nhịn được nữa Sự phản kháng củachị đi theo mức độ tăng dần lên Đầu tiên, chị ngăn bọn chúng lại và nói

“ chồng tôi đau ốm, các ông không được phép hành hạ” chỉ một câu nói thôinhưng đã như một lời cảnh cáo của chị về hành động của bọn chúng Thế nhưngcàng nhẫn nhịn thì bọn chúng lại càng lấn tới Hắn “ bịch luôn vào ngực chịmấy bịch” rồi “ tát vào mặt chị một cái đánh bốp” rồi vẫn xông về phía anh Dậu.đến lúc này, chị Dậu đã không còn giữ được bình tĩnh nữa, chị lao về phíachồng, gạt bọn tay sai ra, hai tay chống nạnh nói “ mày trói chồng bà đi, bà chomày xem” Đúng như câu nói “tức nước vỡ bờ”, chị Dậu từ cách xưng hô đầynhỏ bé, hèn kem, xưng cháu gọi ông, sau đó chị xưng là “tôi”, và cuối cùng là

“bà- mày” Có thể có người cho rằng chị Dậu là một người phụ nữ đanh đá thếnhưng có thể nói rằng, ít ai có thể hành động được như chị Chị lao vào nhữngtên muốn bắt chồng chị rồi đánh nhau với chúng Sức mạnh thật sự của ngườiphụ nữ trỗi dậy khi họ bắt buộc phải bảo về những người thân yêu xung quanhmình,, và cũng có lẽ do chị đã không thể nín nhịn được thêm nữa, chị đã bị buộcvào bức đường cùng Thậm chí dù chồng chị có khuyên, chị cũng vẫn đanh théplàm theo bản năng của chị, chị thà ngồi tù chứ quyết không để bị chèn ép, bị épbuộc cũng như nhà Nguyễn Tuân đã từng nói:”trên cái tối trời, tối đất của xãhội ngày xưa, hiện lên một chân dung lạc quan của chị Dậu Bản chất của chịDậu rất khỏe, cứ thấy lăn xả vào bóng tối mà phá ra…”

Đoạn trích “tức nước vỡ bờ” đã miêu tả lại sâu sắc hình ảnh đầy màu sắc hiệnthực của xã hội việt nam thời kì trước cách mạng Cùng với nó, hình ảnh chị

Trang 15

Dậu cũng được khắc họa một cách rõ nét, dung hòa hai tính cách khác nhau, đốivới những người thân yêu bên cạnh, chị luôn dịu dàng, sẵn sàng hi sinh bất cứđiều gì, thế nhưng với những kẻ xấu, chị bất chấp tất cả để chiến đấu cùngchúng Đó cũng có lẽ là một sự thay đổi lớn trong hình ảnh của người phụ nữ cả

về khí chất và tính cách

‘Tắt đèn’ là bản tố khổ chân thật, sâu sắc, chan hòa nước mắt và lòng căm phẫncủa người nông dân nghèo bị bóc lột, đàn áp Có lẽ chính nhà văn Ngô Tất Tốcũng không cầm được nước mắt Cái đáng quý ở nhà văn này là thái độ phẫn nộvới giai cấp bóc lột và lòng thương người mênh mông!

‘Tức nước vỡ bờ’ vốn là câu tục ngữ mang tính quy luật tự nhiên (nước đã dânglên cao thì bờ ngoài vỡ nhưng cũng có ý nghĩa xã hội sâu sắc , Người ta đã vậndụng câu tục ngữ này làm tiêu đề, tên gọi của một đoạn trích hết sức điển hìnhtrong tiểu thuyết Tắt đèn

Tình huống dẫn đến cảnh ‘tức nước vỡ bờ’ có ngay ở giữa nhà Lí trưởng, chịDậu, nạn nhân trực tiếp của cái thuế thân quái gở kia đã uất nghẹn kêu lên:

‘Ối trời ơi! Tôi bán cả con lẫn chó và hai gánh khoai mới được hai đồng bảy bạc.Tưởng rằng đủ tiền nộp sưu cho chồng, thì chồng khỏi bị hành hạ đêm nay Aingờ lại còn suất sưu của người chết nữa! Khốn nạn thân tôi! Trời ơi! Em tôichết rồi còn phải đóng sưu hở trời? ‘

Như thế là hoàn cảnh đưa đến cảnh ‘tức nước’ là do những trận bão tố từ cáichính sách thuế thân quái gở của bọn thực dân Pháp và những thủ đoạn bóc lộttrắng trợn của gia đình Nghị Quế, và hành động đánh trói dã man của bọn línhtráng, tuần đinh, người nhà tên Lí trưởng dội xuống đầu chị Dậu!

Trang 16

Chúng dồn chị đến con đường cùng, khi anh Dậu bị ném ở đình về nằm khóccon, khóc em, khóc số phận mình Nhưng chị Dậu đã khuyên giải ‘Thịt ngườitanh không ai ăn được, thầy em cứ yên tâm nằm nghỉ không phải lo lắng gì cả’.Như vậy là mức nước đã dâng lên rất cao, cái thời điểm ‘vỡ bờ’ chỉ còn chờ đợitừng giây phút Người đàn bà ấy đã phải chịu nỗi đau đứt ruột vì phải bán đànchó và bán con đi mà vẫn không giải quyết được nạn sưu thế Nhất là khi bọnchúng vất anh Dậu về nhà chỉ còn như cái xác chết, người hàng xóm cho bátgạo, chị nấu cháo vội để ‘cứu chồng’(bát cháo lúc này vừa là bát cơm vừa làchén thuốc) Nỗi lo của chị như vừa lắng dịu xuống một chút, vì anh Dậu vừatỉnh lại, run rẩy cất bát cháo vào miệng định ăn thì chúng sầm sập tiến vào nhà,trong tay là roi song, dây thừng, hình ảnh chúng như bọn quỷ dữ từ âm phủ hiện

về chúng hét ‘Thằng kia! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? Nộptiền sưu! Mau!

Thế là cái giọng khàn khàn chỉ hút xác thuốc phiện đã dập tắt ngay sự yên ổncủa chị Dậu và hơi tàn của anh Dậu! Anh ‘lăn đùng ra đó, không nói được câugì’ Trước tình cảnh ấy, chúng chẳng có chút gì mủi lòng mà còn quát mắng,chửi bới, đe dọa chị Dậu Chúng gọi chị là ‘mày’ xưng ‘cha’ rồi xưng ‘ông’ vớichị Chúng dọa ‘dỡ nhà’ và ‘trói cổ anh Dậu điệu ra đình’! Cuối cùng tên cai lệgiật phắt cái dây thừng trong tay người nhà Lí trưởng sầm sập chạy đến chỗ anhDậu Đểu cáng và tàn ác hơn nữa, hắn ‘bịch vào ngực chị mây bịch’ và tát vàomặt chị Thái độ của chị Dậu đã căm giận lắm, nhưng để bảo vệ chồng, chị vanxin, ngăn cản, đỡ đòn cho chồng Mỗi lần chị lùi lại van xin, tên cai lệ cànghung hăng thêm Vừa đánh, vừa chửi hắn nhảy đến cạnh anh Dậu Hành động

và cử chỉ của tên tay sai mạt hạng chính là ngọn gió gây nên cảnh ‘tức nước vỡbờ’ Bão táp đã đến độ con bờ phải ‘vỡ’ Sau cái tát vào mặt chị và thêm nhữnglời nói thô lỗ, khốn nạn của hắn như: ‘mày định nói cha mày nghe đấy à’, ‘trói

cổ thằng chồng lại’ Chị không chịu được nữa bèn túm lấy cổ hắn dúi ra cửa,

Trang 17

hắn ‘ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng lảm nhảm thét trói vợ chồng kẻ thiếusưu’!

Như vậy, chị Dậu là biểu tượng cho những đợt sóng cồn, nước cả có sức mạnhcông phá con bờ Và bọn lính tráng, tay sai chỉ cậy sức mạnh ở cường quyền,bạo lực, còn bản chất của chúng thì hèn yếu, từ cái dáng hình bề ngoài đến lòng

dạ bên trong!

Tình huống xảy ra như không thể ngờ chị Dậu lại chống cự mạnh mẽ đến nhưthế! Lúc đó chị đang tập trung nói ý nghĩ và cử chỉ là an ủi chồng ‘Thầy em cốngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột’ thì bọn cai lệ dẫn xác vào Mặc cho chúngquát tháo chị vẫn dịu dàng van xin chúng bằng những lời có tình, có lí: ‘Nhàcháu đã túng lại phải đóng cả suất sưu cho chú nó nữa, nên mới lôi thôi như thế.Chứ cháu có dám bỏ bê tiền sưu của nhà nước đâu’ Nếu những con người cólương tri nhìn cái gia cảnh ấy, con người ấy ai nỡ đầy đọa đến bước đường cùng?Nhưng bọn này là tay sai, ở chúng không có khái niệm ‘tình thương người’ nênchúng chỉ biết ăn nói thô tục, quát tháo ầm ĩ, đánh người bừa

bãi, chúng có biết đâu rằng có giết vợ chồng chị đi thì cũng không còn đồng xunào nộp suất sưu vô lí nữa Chị gọi chúng là ‘ông’ và tự xưng là ‘cháu’ và đãhai lần chị xin chúng: ‘Hai ông làm phúc cho nhà cháu khất’ ‘Nhà cháu đãkhông có, xin ông xem lại ‘ Như vậy một bên là cố gắng kìm nén, một bên cứcậy thế chính quyền, luật pháp mà mắng chửi, xô người đến con đường cùng.Cho nên tình huống đã trở nên không thể nào khác là ‘cây muốn lặng mà gióchẳng ngừng’ Sau khi bị tên cai lệ đánh và hắn đe dọa không tha anh Dậu, chịDậu vùng lên trở thành người đàn bà đanh đá, quyết liệt chống lại bọn chúng: từchỗ xưng ‘cháu’ với ‘ông’ chị gọi chúng là ‘mày’ và xưng ‘bà’ nói những câu

áp đảo lại chúng: ‘Ông không được phép’, ‘Mày trói ngay chồng bà đi bà chomày xem’ Nói là làm, chị đã đánh ngã cả hai thằng cả hai tên ‘đại diện’ cho sựthống trị khốn nát nhất

Trang 18

Khi nghe chồng than thở và can ngăn chị đã nói một câu chứng tỏ lòng căm thùcủa những người bị áp bức bóc lột đã lên đến tột đỉnh: ‘Thà ngồi tù Để chochúng làm tình, làm tội mãi, không chịu được’ Câu nói là sự thách thức tất cả,không còn sợ gì nữa!

Qua đoạn trích trên đây ta thấy nhà văn đã cắt nghĩa bằng hành động của chịDậu một quy luật xã hội ‘ở đâu có áp bức thì ở đó có đấu tranh’ Vì vậy nhưtrên đã nói, câu tục ngữ ‘tức nước vỡ bờ’ có ý nghĩa về mặt quy luật tự nhiên,

và cũng có ý nghĩa sâu sắc về mặt xã hội

Vì thế nhà văn Nguyễn Tuân đã từng nhận xét:

‘Cách viết lách như thế, cách dựng truyện như thế, không phải là phát độngquần chúng nông dân chống quan Tây, chống vua ta còn là cái gì nữa? ‘

Quả thực trong chương này, chị Dậu đã nổi loạn chống lại bọn tay sai là bọncường hào, nanh vuốt của bọn thống trị thực dân, phong kiến

Viết đoạn này Ngô Tất Tố tuy chưa hoàn tất nhân vật chị Dậu, nhưng nhà văn

đã tô điểm thêm cho nhân vật của mình ngoài cái đẹp về hình thức, tâm hồn,tính cách, còn có vẻ đẹp cứng cỏi trong đấu tranh, một vẻ đẹp đáng quý biết bao.Nét sắc sảo trong đoạn trích là nhà văn đã dựng được những tình huống để cácnhân vật phát triển hết tính cách của mình, các nhân vật chính diện cũng nhưnhân vật phản diện Nhân vật chị Dậu là nhân vật điển hình là người phụ nữ đẹp

đẽ, mạnh khoẻ, để lại ấn tượng khó quên trong lòng người đọc

Ngô Tất Tố là nhà văn hiện thực nổi tiếng trong nền văn xuôi Việt Nam Ông córất nhiều các tác phẩm hay, đặc sắc, trong đó tác phẩm nổi trội hơn cả, đó là tácphẩm “tắt đèn” Tác phẩm như một lời tố cáo nặng nề đến giai cấp thống trị

Trang 19

trong xã hội phong kiến xưa Chị Dậu là người phụ nữ sống trong xã hội đầy bấtcông ấy, một người phụ nữ bị áp bức, bóc lột quá nhiều

vừa hiền lành nhịn nhục nhưng khi bị đẩy vào bước đường cùng họ lại vùng dậyđấu tranh đòi lại quyền được sống

Chị Dậu là người phụ nữ hết lòng yêu thương chồng con và vô cùng đảm đang.Khi gia đình chưa có tiền nộp sưu, bọn quân lính đã bắt anh Dậu ra đình để chịunhững đòn roi, đánh đập dã man của chúng Đón chồng trở nhà sau bao ngày bịbọn quan sai lôi đi đánh đập, hành hạ, chị Dậu thậm chí còn không có nổi mộthạt gạo để nấu cho chồng bát cháo Chị tất tả chạy đi vay hàng xóm được nắmgạo để nấu nồi cháo loãng cho chồng Trong lúc khó khăn, túng quẫn như vậy,chồng không muốn ăn, chị nhẹ nhàng giỗ dành, đút từng thìa cháo nhỏ cho anh

ăn Chị thấy chồng như vậy, chị đau cả bản thân mình nữa

Trong lúc khốn khó, túng quẫn chị Dậu một mình xoay sở chống đỡ, chị trởthành trụ cột trong gia đình, mọi gánh nặng từ cuộc sống đè nặng lên vai chị.Khi chồng bị bắt đi, một mình chị thân gái phải chạy vạy khắp nơi để vay màkhông đủ tiền để “chuộc” chồng ra Chị phải mang cả đàn chó mới đẻ chưa mởmắt để gom đủ tiền Và người mẹ đó phải mang đứa con của mình đi bán, có nỗiđau nào hơn nỗi đau này, khi con chị xin van chị ở lại mà chị phải dứt lòng báncon đi Nỗi đau ấy ai thấu hiểu được đây

Chị Dậu là con người vô cùng nhẫn nhục Khi bọn cai lệ xông đến bắt anh Dậu,thúc ép nộp sưu, chị Dậu đã van xin, lời lẽ vô cùng kính trọng, chị nhỏ nhẹ xưng

“ông” với “con” Lúc đầu, chị nhẫn nhục van xin tên cai lệ để hắn tha cho anhDậu Khi bọn chúng sầm sập chạy đến định bắt trói anh Dậu, chị xám mặt tứcgiận nhưng vẫn cố gắng chịu đựng, níu tay tên cai lệ, van xin Chị tỏ thái độ cúinhường để bảo vệ chồng mình khỏi nguy hiểm Vì ngoài cách đấy ra chị khôngbiết mình có thể làm được gì nữa Một người vợ chỉ có thể cố gắng như vậy thôi.Nhưng khi cái danh dự của chị bị chúng nó coi thường lời van xin ấy, khi tên

Trang 20

cai lệ ấn vào ngực chị cái bịch và sấn đến chỗ anh Dậu thì chị chuyển thái độlớn tiếng cảnh báo hắn.

Từ vị thế của kẻ dưới, chị Dậu đã nâng mình lên vị trí của người trên để mắngchửi chúng cho hả giận Từ “ông- con” sang “bà- mày” thì chứng tỏ cơn giận đãlên đến đỉnh điểm Chị Dậu không còn nhún nhường sợ hãi bọn cường hào gian

ác nữa Khi bị đặt vào tình thế như chị Dậu, thì không ai là không thể tức giận,

ép quá thì núi lửa cũng phải phun trào chống lại Chị cũng chỉ vì muốn bảo vệcái gia đình nhỏ của chị Một người phụ nữ phải chịu quá nhiều điều gò bó từcuộc sống, bị chèn ép, bị bóc lột, bị làm cho khổ quá rồi thì người ta sẽ khôngchịu được nữa

Sau lời cảnh báo, chị nhảy vào đánh lại bọn tay sai tàn ác: “Rồi chị túm lấy cổ,

ấn dúi ra cửa làm tên cai lệ ngã chỏng quèo trên mặt đất, đến lượt tên người nhà

lí trưởng thì chị xông vào giằng co đu đẩy” Chị ức quá rồi, chị bán sống, bánchết, không sợ gì nữa, có nhẫn nhục thì cuối cùng cũng sẽ chết thôi Người phụ

nữ khốn khổ ấy không còn yếu đuối, sợ hãi như ngày xưa, mà thay vào đó giớihạn của sự chịu đựng đã làm chị trở nên mạnh mẽ, không còn một tên tay sainào có thể đánh lại, chúng phải bỏ đi Chị không bảo vệ gia đình của mình thì sẽkhông một ai bảo vệ cả Tất cả những hành động đều là bộc phát từ trái tim củachị chứ chưa được giác ngộ bởi cách mạng

Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” là đoạn thể hiện được sự đấu tranh quyết liệt hếtsức ngoan cường của người phụ nữ trong xã hội xưa Chị là hình tượng đẹp chonhững phẩm chất đáng quý hiền dịu, thiết tha, tình yêu thương chồng, gia đình

và đặc biệt là đức tính vùng lên đấu tranh mãnh liệt

Trào lưu hiện thực phê phán giai đoạn 1930-1945 đã có những đóng góp đáng

kể cho nền văn học nước nhà Chúng ta khó có thể quên các tên tuổi lớn như

Trang 21

Nguyên Hồng, Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng, Nam Cao… và đặc biệt làNgô Tất Tố – tác giả cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Tắt đèn Lần đầu tiên, ông đãđưa vào văn học hình ảnh một người phụ nữ nông dân Việt Nam với đầy đủphẩm chất tốt đẹp Đoạn văn Tức nước vỡ bờ thể hiện chân thực và sinh động

vẻ đẹp của nhân vật chị Dậu, một phụ nữ yêu chồng, thương con, giàu đức hisinh và có tinh thần phản kháng mãnh liệt

Mở đầu đoạn trích là cảnh chị Dậu chăm sóc người chồng ốm yếu vừa bị bọncường hào đánh đập thừa chết thiếu sống chỉ vì chưa có tiền nộp sưu Chị Dậu

đã cố sức xoay xỏa để cứu chồng ra khỏi cảnh bị cùm trói và hành hạ dã man.Chị tất tả chạy ngược chạy xuôi, vay được nắm gạo nấu nồi cháo loãng Cảmđộng thay là cảnh chị Dậu múc cháo ra mấy cái bát cũ kĩ, sứt mẻ và quạt liaquạt lịa cho cháo mau nguội rồi ân cần mời mọc: Thầy em cố dậy húp tí cháocho đỡ xót ruột Trong ánh mắt người vợ nghèo khổ ấy toát lên một tình thươngyêu chồng tha thiết

Trong cơn quẫn bách của mùa sưu thuế, chị Dậu đã trở thành trụ cột của cái giađình khốn khổ Chồng bị bắt, bị gông cùm, đánh đập, một tay chị chèo chống,chạy vạy, phải bán tất cả những gì có thể bán được, kể cả đứa con gái đầu lòngngoan ngoãn, hiếu thảo mà chị thương đứt ruột để lấy tiền nộp sưu, cứu chồngkhỏi vòng tù tội Chị đã phải đổ bao mồ hôi nước mắt để anh Dậu được trả tự dotrong tình trạng tưởng như chỉ còn là một cái xác không hồn Chính tình yêuthương, lo lắng cho chồng đã dẫn chị đến hành động chống trả quyết liệt lũ taysai tàn ác khi chúng nhẫn tâm bắt trói anh Dậu một lần nữa

Hành động của chị Dậu không phải diễn ra một cách bất ngờ mà cái mầm mốngphản kháng đã ẩn chứa từ lâu dưới vẻ ngoài cam chịu, nhẫn nhục Sự chịu đựngkéo dài và sự áp bức tột độ đã khiến nó bùng lên dữ dội

Lúc bọn đầu trâu mặt ngựa ập vào định lôi anh Dậu đi nhưng chưa hành hung

mà chỉ chửi bới, mỉa mai thì chị Dậu tuy giận nhưng vẫn nhẫn nhục van xin tên

Trang 22

cai lệ độc ác: Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc, ông tha cho!Cách xưng hô của chị là cách xưng hô của kẻ dưới với người trên, biểu hiện sựnhún mình Lúc bọn chúng sầm sập chạy đến chỗ anh Dậu, định trói anh mộtlần nữa, chị Dậu đã xám mặt nhưng vẫn cố chịu đựng, níu tay tên cai lệ, năn nỉ:Cháu xin ông Những lời nói và hành động ấy của chị chỉ nhằm mục đích bảo vệchồng.

Đến khi giới hạn của sự chịu đựng bị phá vỡ thì tính cách, phẩm chất của chịDậu mới bộc lộ đầy đủ Tên cai lệ không thèm nghe chị Hắn đấm vào ngực chị

và cứ sấn đến trói anh Dậu Chị Dậu đã chống cự lại Sự bùng nổ tính cách củachị Dậu là kết quả tất yếu của cả một quá trình chịu đựng lâu dài trước áp lựccủa sự tàn ác, bất công Nó đúng với quy luật: Có áp bức, có đấu tranh Ngườiđọc xót thương một chị Dậu phải hạ mình van xin bao nhiêu thì càng đồng tình,

nể phục một chị Dậu đáo để, quyết liệt bấy nhiêu Từ vị thế của kẻ dưới: Cháuvan ông…, chị Dậu thoắt nâng mình lên ngang hàng với kẻ xưa nay vẫn đè đầucười cổ mình: Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ Câu nói cứngrắn mà vẫn có đủ tình, đủ lí Nhưng cái ác thường không biết chùn tay Tên cai

lệ cứ sấn tới đánh chị và nhảy vào định lôi anh Dậu Tức thì, sau lời cảnh cáođanh thép của kẻ trên đối với kẻ dưới: Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho màyxem! là hành động phản kháng dữ dội: Rồi chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa.Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của ngườiđàn bà lực điền, hắn ngã chỏng queo trên mặt đất… Còn tên người nhà lí trưởngkết cục cũng bị chị Dậu túm tóc, lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm

Tình yêu chồng, thương con cộng với tinh thần phản kháng âm ỉ bấy lâu đã thổibùng lên ngọn lửa căm thù trong lòng chị Dậu – người đàn bà hiền lương, chấtphác Nỗi sợ cố hữu của kẻ bị áp bức phút chốc tiêu tan, chỉ còn lại nhân cáchcứng cỏi của một con người chân chính: Thà ngồi tù Để cho chúng nó làm tìnhlàm tội mãi thế, tôi không chịu được

Trang 23

Tuy vậy, hành động phản kháng của chị Dậu hoàn toàn mang tính manh động,

tự phát Đó mới chỉ là cái thế tức nước vỡ bờ của một cá nhân mà chưa phải làcái thế của một giai cấp, một dân tộc vùng lên phá tan xiềng xích áp bức bấtcông Có áp bức, có đấu tranh, áp bức càng nhiều thì đấu tranh càng quyết liệt

và hành động của chị Dậu đã chứng minh cho chân lí ấy

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ là một trong những đoạn hay của tác phẩm Tắt đèn.Nhà văn Ngô Tất Tố đã dành cho nhân vật chính là chị Dậu tình cảm yêuthương, thông cảm và trân trọng Những tình tiết sinh động và đầy kịch tínhtrong đoạn trích đã góp phần hoàn thiện tính cách người phụ nữ nông dân đẹpngười, đẹp nết

Chị Dậu là một người yêu thương chồng con tha thiết, đảm đang, hiền dịu vàtháo vát nhưng có sức sống mạnh mẽ, có tinh thần phản kháng tiềm tàng Saukhi a Dậu bị trói và cùm kẹp ở ngoài đình làng, bị bọn người nhà Hào Lí khiêng

về Chị đã nấu cháo, quạt cho nguội cháo rồi đi rón rén, ngồi xem chồng ăn cóngon miệng không

Qua đó, thể hiện chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, dịu dàng và tận tụy hếtlòng yêu thương chăm sóc chồng Anh Dậu vừa được cứu, chưa tỉnh lại, bưngbát cháo được đưa lên miệng chưa kịp húp thì bọn cai lệ và người nhà lý trưởng

từ ngoài sầm sập xông vào Lúc đầu chị đã hết sức lễ phép, nhã nhặn vì chị biếtchúng là “người nhà nước” còn chồng chị là kẻ cung đinh có tội Chị “run run”xin khất rồi vẫn tha thiết van nài

Đến lúc cai lệ sầm sập đến chỗ anh Dậu định trói, chị xám mặt chạy đến đỡ tayhắn và năn nỉ “cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc ông tha cho”,nhưng đến khi chính mình bị đánh, chị Dậu tức quá không thể chịu được, liềumạng cự lại bằng lí xưng hô ngang hàng, chị đứng lên và nói: “chồng tôi đau

Trang 24

ốm, ông không được phép hành hạ” Cai lệ tát vào mặt chị rồi hắn cứ nhảy vàochói anh Dậu, chị nghiền hai hàm răng: “mày trói ngay chồng bà đi, mà chomày xem” chị đã đứng lên với niềm căm phẫn ngùn ngụt tư thế đứng trên đầu

kẻ thù đè bẹp đối phương đấu lực với chúng, bằng tất cả sức mạnh của lòng cămthù tức giận ấy, chị Dậu đã túm lấy cổ tên cai lệ ấn dúi ra cửa, lần lượt, ngườiđàn bà lực điền này đã quật ngã tên cai lệ và người nhà lý trưởng

Trước những hành động hung bạo, độc ác, đểu cáng của bọn hào lý tham lamhống hách chị Dậu đã vùng dậy đứng lên đấu tranh để bảo vệ mạng sống chochồng Chị Dậu mang vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, tiêubiểu cho tầng lớp phụ nữ nông dân giàu sức sống dưới ách áp bức của chế độnửa thực dân nửa phong kiến khi chưa bắt gặp ánh sáng Đảng

Những người nông dân gặp nhiều đau khổ, bất hạnh nhưng vẫn vươn lên trongcuộc sống, giữ trọn những phẩm chất tốt đẹp, là hình ảnh ta dễ dàng nhận thấytrong những tác phẩm văn học giai đoạn trước cách mạng tháng Tám Và khiđọc những tác phẩm ấy, người đọc chắc chắn không thể nào quên hình ảnhngười phụ nữ nghèo khổ, sống trong cảnh khốn cùng nhưng vẫn hết lòng yêuthương chồng con và có một sức mạnh tiềm tàng mạnh mẽ Người phụ nữ đóchính là chị Dậu trong Tắt đèn, hay rõ nét hơn ở tính cách của chị là trong đoạntrích Tức nước vỡ bờ

Nhân vật chị Dậu có hoàn cảnh rất đáng thương Nhà nghèo, lại nợ tiền sưu thuế,chị phải bán gánh khoai, ổ chó mới sinh và cả đứa con gái mới lên bảy tuổi cho

vợ chồng Nghị Quế để có tiền nộp sưu thuế cho chồng Vậy mà vẫn không xong,anh Dậu chồng chị vẫn bị bắt trói, đánh đập ở ngoài sân đình, vì còn thiếu suấtsưu của chú em chồng đã mất từ năm ngoái

Trang 25

Đã chết cũng không được trốn sưu nhà nước nên vợ chồng chị Dậu vẫn phảinộp suất sưu ấy Anh Dậu đã sẵn bệnh tật ốm đau, lại thêm bị trói cả ngày đêm

ở sân đình nên người lả đi tưởng chết Bọn tay chân cường hào thấy vậy, liềnvác anh trở về nhà trả cho chị Dậu

Chị Dậu là một người vợ, người mẹ giàu tình yêu thương Nhìn chồng như vậy,chị Dậu đau đớn không kìm được nước mắt Chị tìm mọi cách để cứu chồng quacơn nguy kịch Chị thiết tha xin chồng húp tạm hớp cháo cho đỡ xót ruột Bátcháo như chứa đựng biết bao tình yêu thương của chị dành cho chồng

Chị bế cái Tỉu ngồi cạnh chồng, nhìn xem chồng có ăn ngon miệng không,khiến cho ta thấy rõ được tình yêu, sự chăm sóc hết mực của chị khi chồng đangđau ốm, đứng trước cơn nguy kịch đến tính mạng Không chỉ thế, chị còn là mộtngười cứng cỏi, dũng cảm, dám đứng lên chống lại bọn cường hào để bảo vệcho người chồng mà chị thương yêu

Bọn cai lệ, tay chân của lý trưởng sầm sập xông đến, tay roi tay thước thét tróiđánh anh Dậu Anh Dậu chưa kịp húp nổi miếng cháo, đã bị tiếng thét củachúng làm cho sợ ngã lăn đùng ra phản Chúng chửi bới anh Dậu không ra gì,rồi trợn ngược mắt quát chị Dậu Chị Dậu van xin hắn, xin khất nợ, xin chúngxem xét lại…

Nhưng không, hắn lại càng lồng lộn lên, chạy đến chỗ anh Dậu để bắt trói rađình Thấy chị Dậu van xin, hắn bịch luôn vào ngực chị, rồi tát đánh bốp vàomặt chị Hắn lao đến cạnh anh Dậu, định bắt trói anh Đến lúc này chị không thểchịu được nữa, điều gì cũng có giới hạn Để bảo vệ cho chồng, chị đã dũng cảmchống cự lại Chị nghiến hai hàm răng thách thức chúng:

– Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem!

Chị Dậu đã thay đổi thái độ một cách không thể ngờ Đang hạ mình van xin, sợsệt chúng, giờ chị đã vỗ ngực tự tin đe dọa lại chúng Thậm chí, chị còn thẳng

Trang 26

tay trừng trị hai tên cai lệ định xông tới trói chồng chị Những kẻ hút nhiều xái

cũ làm sao có đủ sức mạnh để chống lại người đàn bà lực điền quanh năm lam

lũ Chúng bị chị túm cổ, ấn dúi ra cửa, một tên bị chị túm tóc lẳng cho một cáingã nhào ra ngoài thềm

Chị chẳng còn gì để mà sợ nữa, thà ngồi tù, còn hơn để chúng làm tình làm tội.Chị đã cố gắng nhịn nhục, nhưng vì chúng càng được đà lấn tới, áp bức, bóc lột

dã man, đe dọa tính mạng của chồng chị, nên chị đã dũng cảm vùng lên đểchống trả lại chúng Đúng như câu “Con giun xéo mãi cũng quằn”, trong hoàncảnh áp bức, con người sẽ phải vùng lên để đấu tranh

Thật vậy, chị Dậu trong “Tức nước vỡ bờ" được Nguyễn Tuân miêu tả rất sốngđộng và chân thực Người phụ nữ giàu tình yêu thương dành cho gia đình,chồng con, giàu đức hy sinh Và trong bất cứ hoàn cảnh nào, chị cũng sẵn sàngđứng lên đấu tranh vì gia đình, vì người thân yêu của chị Chị là một điển hìnhcủa tấm gương những người phụ nữ Việt Nam trong xã hội xưa

Tức nước vỡ bờ thuộc một phần nhỏ trong tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố.Tác phẩm cho thấy bộ mặt tàn ác của lũ thực dân nửa phong kiến ra sức đàn áp,bóc lột nhân dân Nhưng trên hết vẫn là sự ngợi ca vẻ đẹp phẩm chất của ngườinông dân mà đại diện chính là chị Dậu

Hoàn cảnh gia đình chị Dậu hết sức nghèo khó, khốn khổ, gia đình chị là hạngcùng đinh trong làng Những ngày đóng sưu là những ngày khốn đốn, cực khổnhất của gia đình chị Chị phải bán cả chó, cả con mà vẫn không đủ tiền sưu chochồng và người em đã mất

Đằng sau nỗi thống khổ ấy lại hiện lên một người phụ nữ vô cùng đẹp đẽ vềnhân cách Trước hết chị là người yêu chồng, thương con tha thiết Anh Dậu

Trang 27

nhà ăn Cháo nguội chị mang đến một bát lớn đến chỗ chồng, dùng những lời lẽthật dịu dàng động viên anh Dậu: “Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡxót ruột” rồi cố nán lại xem chồng ăn có ngon miệng hay không.

Chị quả thật là một người phụ nữ đảm đang, chu đáo và hết sức quan tâm đếnchồng.Anh Dậu vừa thoát chết sau trận đòn ngoài đình, chưa kịp ăn bát cháo thìbọn cai lệ đã ập tới Vấn đề quan trọng nhất với chị lúc này là làm sao giữađược tính mạng cho chồng Đặt chị Dậu vào tình huống nguy cấp, gay cấn nhưvậy một lần nữa giúp bộc lộ tình yêu thương chồng sâu nặng của chị

Bọn cai lệ vô cùng hung hãn, chúng xông vào định bắt trói anh Dậu lôi ra ngoàiđình Trước tình thế đó, ngay lập tức chị Dậu đã van xin tên cai lệ và nhưng mọilời van xin đều bị cự tuyệt, chị còn bị tên cai lệ đánh, cuối cùng chị đứng lênđánh lại tên cai lệ và người nhà lí trưởng, quyết tâm bảo vệ chồng đến cùng.Trước cường quyền, chị không hề tỏ ra nao núng sợ hãi, mối quan tâm duy nhấtcủa chị là phải bảo vệ được người chồng đang đau ốm của mình

Không chỉ là một người phụ nữ yêu thương chồng con chị còn là một người cósức phản kháng và sức sống tiềm tàng mãnh liệt Sự phản kháng của chị đượcthể hiện qua các chặng hết sức logic với nhau Lúc đầu chị tha thiết van xin, hivọng rằng chúng thương tình mà tha cho chồng chị: “Cháu van ông, nhà cháuvừa mới tỉnh được một lúc ông tha cho”

Tiếp đến là chị cự lại bằng lí lẽ: “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hànhhạ” Cách xưng hô của chị đã có sự chuyển biến từ “ông-con” chuyển sang

“ông-tôi” cho thấy chị không còn kẻ dưới mà là kẻ ngang hàng Đỉnh cao củatinh thần phản kháng là màn đấu lực: “Chị Dậu nghiến hai hàm răng: "Mày tróingay chồng bà đi, bà cho mày xem” Cách xưng hô cho thấy chị Dậu đã ở trong

tư thế khác, tư thế của kẻ bề trên Nói đoạn chị liền túm lấy cổ tên cai lệ ấn dúi

ra cửa, kết quả của màn đấu lực phần thắng đã thuộc về chị Dậu

Trang 28

Các chặng phát triển trên cho thấy Ngô Tất Tố đã miêu tả chính xác cảnh “tứcnước vỡ bờ” của người nông dân Mặc dù hành động phản kháng của chị Dậu làbột phát nhưng cũng cho thấy sức sống tiềm tàng của người nông dân Chị Dậu

là đại diện tiêu biểu cho vẻ đẹp và truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

Để xây dựng bức chân dung đẹp đẽ về nhân cách chị Dậu tác giả đã vận dụnglinh hoạt các yếu tố nghệ thuật khác nhau Trước hết là xây dựng tình huốngtruyện giàu kịch tính, căng thẳng, phát triển theo tầng bậc từ đó bộc lộ tính cáchtốt đẹp của nhân vật Nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật được thể hiện chủyếu qua ngôn ngữ và hành động của nhân vật Ngôn ngữ nhân vật giản dị, mộcmạc, dễ hiểu, đặc biệt tác giả sử dụng lớp ngôn từ giàu tính khẩu ngữ, góp phầnthể hiện tâm hồn, tính cách của đối tượng

Bằng ngòi bút đậm chất hiện thực, Ngô Tất Tố không chỉ vạch trần bộ mặt bấtnhân của giai cấp cầm quyền mà còn cho thấy vẻ đẹp của người nông dân Nhânvật chị Dậu là đại diện tiêu biểu cho người phụ nữ nông dân Việt Nam: giàu tìnhyêu thương và có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ Đằng sau trang văn còn thể hiệnthái độ trân trọng, ngợi ca với những người phụ nữ Việt Nam

Nhắc đến nhà văn Ngô Tất Tố (1893 – 1954) là ta nhớ đến tiểu thuyết "Tắt đèn",

là ta nghĩ đến thân phận chị Dậu Đó là một người phụ nữ nông dân nghèo khổ,cần cù lao động, giàu tình thương chồng, thương con, dũng cảm chống lại bọncường hào Nhà văn Ngô Tất Tố đã xây dựng nhân vật chị Dậu tiêu biểu chocảnh ngộ khốn khổ và phẩm chất tốt đẹp của người đàn bà quê trước năm 1945.Cảnh Tức nước vỡ bờ trong Tắt đèn đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòngngười đọc về nhân vật Dậu

Hoàn cảnh của chị Dậu thật đáng thương Chị phải bán gánh khoai, bán ổ chó vàđứt ruột bán đứa con gái lên bảy tuổi cho vợ chồng Nghị Quế, mới đủ nộp suất

Trang 29

sưu cho chồng Nhưng anh Dậu vẫn bị trói ở sân đình, vì còn thiếu một suất sưunữa.

Chú Hợi là em ruột anh Dậu, chết từ năm ngoái nhưng chết cũng không trốnđược sưu nhà nước nên gia đình anh Dậu phải nộp suất sưu ấy Anh Dậu đang

ốm nặng, bị trói suốt ngày đêm, anh ngất xỉu đi như chết Bọn cường hào chotay chân vác anh Dậu rũ rượi như cái xác đem đến trả cho chị Dậu Đau khổ, taihọa chồng chất đè nặng lên tâm hồn người đàn bà tội nghiệp

Chị Dậu là một người vợ, một người mẹ giàu tình thương.Trong cơn nguy kịch,chị Dậu tìm mọi cách cứu chồng Tiếng trống, tiếng tù và đã nổi lên Chị Dậucất tiếng khẩn khoản, thiết tha mời chồng: thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháocho đỡ xót ruột Lời người đàn bà nhà quê mời chồng ăn cháo lúc hoạn nạn,chứa đựng biết bao tình thương yêu, an ủi vỗ về

Cái cử chỉ của chị Dậu bế cái Tỉu rồi xuống cạnh chồng cố ý chờ xem chồng chị

ăn có ngon miệng hay không đã biểu lộ sự săn sóc và yêu thương của người vợđối với người chồng đang đau ốm, tính mạng đang bị bọn cường hào đe doạ!Chị Dậu là một người phụ nữ cứng cỏi đã dũng cảm chống lại bọn cường hào đểbảo vệ chồng Bọn cai lệ và tên hầu cận lý trưởng, lũ đầu trâu mặt ngựa với taythước, roi song, dây thừng lại sầm sập xông vào nhà chị Dậu thét trói kẻ thiếusưu Anh Dậu vừa run rẩy kề miệng bát cháo, nghe tiếng thét của tên cai lệ, anh

đã lăn đùng xuống phản!

Tên cai lệ chửi bới một cách dã man Hắn gọi anh Dậu là thằng kia hắn trợnngược hai mắt quát chị Dậu: Mày định nói cho cha mày nghe đấy à? Sưu củanhà nước mà dám mở mồm xin khất Chị Dậu đã hạ mình van xin, lúc thì runrun xin khất, lúc thì thiết tha xin ông trông lại Tên cai lệ mỗi lúc lại lồng lên:Đùng đùng, (…) giật phắt cái thừng trong tay anh hầu cận lý trưởng, hắn chạysầm sập đến chỗ anh Dậu để bắt trói điệu ra đình

Trang 30

Chị Dậu van hắn tha cho… thì hắn bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch, tátđánh bốp vào mặt chị, rồi nhảy vào cạnh anh Dậu Một ngày lạ thói sai nha –làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền (Nguyễn Du) Để tróc sưu mà tên cai lệ, "kẻhút nhiều xái cũ” đã hành động một cách vô cùng dã man Mọi sự nhẫn nhụcđều có giới hạn, hơn nữa, để bảo vệ tính mạng của chồng, bảo vệ nhân phẩmcủa bản thân, chị Dậu đã kiên quyết chống cự: chồng tôi đau ốm, ông khôngđược phép hành hạ Không thể lùi bước, chị Dâu đã nghiến hai hàm răng tháchthức: "Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!"

Tư thế của chị Dậu có một bước nhảy vọt Từ chỗ nhún mình tự gọi là cháu, gọitên cai lệ bằng ông y sau đó là mày Chị đã vỗ mặt hạ uy thế và hạ nhục chúng!Hai kẻ đốc sưu định trói kẻ thiếu sưu nhưng chúng đã bị người đàn bà lực điềntrừng trị Tên cai lệ bị chị Dậu túm lấy cổ y ấn dúi ra cửa, ngã chỏng queo trênmặt đất!

Tên hầu cận lý trưởng bị chị Dậu túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm.Với chị Dậu, nhà tù của thực dân cũng chẳng có thể làm cho chị run sợ Trước

sự can ngăn của chồng, chị Dậu vẫn chưa nguôi giận: "Thà ngồi tù Để chochúng nó làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được…"

Con giun xéo mãi cũng quằn, chị Dậu cũng vậy, bị áp bức dã man, tính mạng bị

đe dọa, chị đã vùng lên đánh trả một cách dũng cảm Nhà văn Nguyễn Tuân đã

có một nhận xét rất thú vị: Trên cái tối giời tối đất của đồng lúa ngày xưa hiệnlên một cái chân dung lạc quan của chị Dậu (…)

Bản chất của nhân vật chị Dậu rất khỏe, cứ thấy lăn xả vào bóng tối mà phára… Ngô Tất Tố rất hả hê khi tả cảnh chị Dậu cho tên cai lệ và tên hầu cận mộtbài học đích đáng Ông đã chỉ ra một quy luật tất yếu trong xã hội: Có áp bức cóđấu tranh

Trang 31

Cảnh Tức nước vỡ bờ rất sống động và giàu tính hiện thực Đoạn văn như mộtmàn bi hài kịch, xung đột diễn ra căng thẳng đầy kịch tính Hình ảnh chị Dậuđược miêu tả rất chân thực Chị giàu lòng thương chồng, vừa rất ngang tàng,cứng cỏi Chị hạ nhục tên cai lệ là mày, tự xưng là bà.

Cái nghiến hai hàm răng, cái ấn dúi, cái túm tóc lẳng một cái và câu nói: Thàngồi tù… đã nêu cao tầm vóc lớn lao đáng kính phục của chị Dậu, một ngườiphụ nữ nông dân trong xã hội cũ

Từ hình ảnh Cái cò lặn lội bờ sông – Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non (cadao) đến hình ảnh chị Dậu trong Tắt đèn, ta thấy chân dung người phụ nữ ViệtNam trong văn học đã có một bước phát triển mới cả về tâm hồn lẫn chí khí

Chị Dậu có thể coi là hiện thân đầy đủ nhất những nét tính cách của người phụ

nữ Việt Nam Ngô Tất Tố là một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết vềnông thôn trước Cách mạng, bằng sự am hiểu tâm lí người nông dân và nhữngdiễn biến tâm lí trong họ, ông đã xây dựng hình tượng nhân vật chị Dậu mangtrong mình một sức sống tiềm tàng mãnh liệt và tình yêu thương gia đình vô bờ.Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố Đoạn trích "tức nước vỡ bờ"trích trong chương XVIII của tác phẩm Bằng ngòi bút hiện thực sinh động,đoạn văn đã vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiếnđương thời; xã hội ấy đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ, khiến

họ phải liều mạng chống lại và đoạn trích còn cho thấy vẻ đẹp tâm hồn củangười phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức sống tiềm tàngmạnh mẽ

Nhân vật chị Dậu là trung tâm của đoạn trích, đoạn trích mở đầu bằng cảnhtiếng trống và tiếng tù và thúc thuế ngày càng đến gần, tiếng chó sủa vang và

Trang 32

anh Dậu vừa được đưa từ đình về trong tình trạng hấp hối Anh Dậu bị bắt bởichưa nộp đủ suất sưu của người em chồng đã chết từ năm ngoái!

Thật cùng đường và vô lí hết sức Người chết vẫn phải nộp sưu, cái xã hội thựcdân phong kiến đeo vào cổ người dân nghèo hai tròng, bóc lột họ mọi đường.Anh Dậu bị hành hạ thành như một cái xác chết mới được khiêng trả về và giờđây chị Dậu đang được bà hàng xóm cho chút gạo nấu bát cháo loãng cho anhDậu ăn cho lại sức

Chị Dậu ân cần chăm sóc anh Dậu, mong anh mau khỏe lại Qua lời nói của chị

“Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột” Tình yêu thương củachị Dậu thể hiện cả ở chỗ ấy Người phụ nữ Việt Nam xưa nay vẫn luôn thế, dùtrong hoàn cảnh nào vẫn thủy chung yêu thương gia đình, yêu thương chồng.Tấm lòng già

Nhưng đúng với nhan đề “Tức nước vỡ bờ”, khi bọn cai lệ sầm sập tiến vào vớinhững roi song, tay thước cùng dây sừng Chúng thể hiện rõ sự hung ác và bạongược của bọn thống trị khiến anh Dậu hoảng quá lăn đùng ra Bọn chúng đến

để bắt anh Dậu nếu chị Dậu không nộp đủ suất sưu còn lại của em chồng đãchết

Chị dậu run sợ và thiết tha cầu xin chúng cho khất thêm vào ông “Nhà cháu đãkhông có, dẫu ông chửi mắng cũng đến thế thôi Xin ông trông lại!” Chị hạgiọng, xưng cháu, gọi ông cho thấy chị rất hạ mình cầu xin nhưng bọn lí trưởngvẫn một mực không hề động lòng Khi chúng sấm sầm chạy đến chỗ anh Dậuvới cái dây thừng thì chị Dậu đã van nài chúng “Cháu van ông, nhà cháu mớitỉnh được một lúc, ông tha cho!”

Thế nhưng tên cai lệ hung dữ đẩy chị ra và bịch luôn vào ngực chị mấy bịch

“Tha này, tha này!” rồi lại sấn đến trói anh Dậu Lúc này bi kịch đã đến đỉnhđiểm cao trào, từ xưng hô “cháu-ông” với bọn chúng, chị chuyển xưng hô

Trang 33

ngang hàng, liều mạng cự lại “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hànhhạ!”.

Chị đã qua tức giận trước hành động ngang ngược của lũ cai lệ, nhưng một lầnnữa cai lệ lại tát vào mặt chị đáp bốp Cái tát này thực sự đã khiến “tức nước vỡbờ”, ôi thôi cái gì cũng chỉ có giới hạn, khi này chị Dậu đã nghiến hai hàm răng

“Mày trói chồng bà, bà cho mày xem!” Chị đã chống cự lại và đánh trả chúngkhiến chúng được một phen hoảng sợ và bỏ chạy

Sức sống trong chị Dậu vẫn luôn tiềm tàng, ẩn nhẫn chờ ngày bùng phát Chịđấu tranh cho công lí, cho lẽ phải dù chị biết như vậy có thể sẽ gây ra hậu quảnghiêm trọng Nhưng mặc kệ, chị đã dõng dạc nói “Thà ngồi tù Để chúng nólàm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được…”

Câu nói thể hiện sự phản kháng mạnh mẽ của chị Trải qua từng lần thay đổixưng hô, cao trào của truyện lại lên một mức cao hơn chỉ chờ bộc phát Giốngnhư tức nước vỡ bờ! Sự vùng dậy phản kháng của chị Dậu cũng là dấu hiệu của

sự vùng dậy của nông dân ta dưới sự áp bức của lũ cường hào ác bá ở xã hộithực dân phong kiến

Hình tượng chị Dậu qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ đã để lại trong lòng ngườiđọc một ấn tượng mạnh mẽ và vô cùng sâu sắc về hình ảnh người phụ nữ mangtrong mình một sức sống tiềm tàng mạnh mẽ, sức phản kháng và tấm lòng dũngcảm chống lại cái ác, cùng với đó là tấm lòng giàu yêu thương của một ngườiphụ nữ

Ngô Tất Tố đã thành công xây diễn tả được cái khổ, cái khó đến cùng cực củangười dân ở một nước thuộc địa Thể hiện tiếng nói phản đối lại bất công,cường quyền Tố cáo đanh thép xã hội phong kiến thực dân cướp đi quyền sốngcủa con người

Trang 34

“Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao”

Số phận của người nông dân trong thời kì thực dân nửa phong kiến, có lẽ cũngchính là hình ảnh con cò trong câu ca dao ấy Nhưng trong họ, vẫn lóe lên ánhsáng của tình yêu thương, của sức phản kháng kì diệu Và ta tìm được nhữngđiều ấy trong hình ảnh chị Dậu của Ngô Tất Tố

Ngô Tất Tố (1893-1954), là một cây bút hiện thực sâu sắc trong dòng chảy củavăn học 1930-1945 Ông thường viết về những người nông dân của làng quêViệt Nam, sống trong cảnh một cổ hai tròng mà mang nỗi uất ức Những tácphẩm tiêu biểu của ông như “Lều chõng”, “Việc làng”, “Tắt đèn” vẫn cònnguyên giá trị đến ngày hôm nay

Trong đó, tiểu thuyết “Tắt đèn” có lẽ là bức tranh hiện thực sâu sắc, bộn bề nhất

mà ông dựng nên về làng quê Việt Nam trong những năm tháng thực dân nửaphong kiến Tác phẩm ra đời năm 1939, với những nhân vật như chị Dậu, anhDậu, Nghị Quế, cái Tí, đủ những tầng lớp giai cấp để làm nên xã hội thời bấygiờ Trong đó, hình ảnh chị Dậu là nổi bật hơn cả, với nỗi khổ và vẻ đẹp củangười phụ nữ Việt Nam

Trước hết, có thể thấy, chị Dậu phải sống trong cảnh tủi nhục đến khôn cùng.Nhà chị thuộc “hạng cùng đinh”, một mình chị gồng gánh lo cho một chồng và

ba con Người phụ nữ nông dân ấy phải lo tiền sưu thuế cho chồng, lại lo cho cảngười em chồng đã mất năm ngoái

Bọn cường hào lý trưởng nào có để chị yên Không đến phá đám dọa nạt, lại bắtanh Dậu mà hành hạ cho đến chết đi sống lại Để có tiền lo sưu thuế cho chồng,chị bán đi từng thứ trong nhà Gánh khoai bán được chị đã bán, giờ phải bánđàn chó con còn chưa mở mắt, và rồi đến cả cái Tí- đứa con gái đầu còn chưa

Trang 35

Đến thế mà vẫn chưa đủ tiền nộp sưu cho chồng, chị bị bọn nhà Lý trưởng đếnhành hạ, lăng nhục, bị tát, bị đánh không bằng con vật Qua nỗi khổ của nhânvật chị Dậu ấy, ta nhận ra giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm Là hiện thựcchân thật đến trần trụi về bộ mặt của xã hội thực dân, chèn ép người nông dâncho đến tận cùng cực Chúng dùng cái lí do sưu thuế để mà bóc lột, tra tấn họ.Đến cả người chết cũng phải nộp thuế, đến cả người đàn bà chúng cũng hành hạ,thử hỏi xã hội ấy thối nát đến mức nào?

Nhưng đó không phải là lí do để chị Dậu bị kéo xuống bùn đen của ô nhục Ởchị, vẫn ngời lên những phẩm chất đẹp đẽ mà Ngô Tất Tố nhìn thấy ở ngườinông dân

Có thể thấy, chị Dậu dù trong hoàn cảnh nào vẫn là một người phụ nữ giàu tìnhyêu thương Sâu sắc nhất là tình thương dành cho người chồng của mình Vìthương chồng nên chị chạy vạy đi vay nợ, bán chác để có tiền trả sưu thuế chochồng, để anh Dậu không bị hành hạ Tình thương ấy thể hiện ngay trong chínhlời nói và cử chỉ với chồng Chị liên tục động viên: “Thầy em cố ăn hết bát cháocho mau khỏe ”, “chị đón cái Tỉu và ngồi xuống như chờ xem chồng có ănngon miệng không”

Đó dường như đã là phẩm chất ngàn đời của người phụ nữ Việt Nam, ân cần,chu đáo và vị tha Không một lời trách móc hay kêu ca, chị dành cho chồng sựchăm sóc tận tâm nhất Đó có lẽ cũng là động lực phát sinh bên trong để chịvùng dậy đánh lại tên cai lệ, bảo vệ cho chồng Phẩm chất ấy của chị thật đángquý và đáng trân trọng biết nhường nào!

Nổi bật nhất trong nhân cách của chị Dậu, có lẽ chính là tinh thần phản khánghết sức mạnh mẽ Nhan đề có tên là “Tức nước vỡ bờ”, có nghĩa là, khi ngườinông dân bị đẩy vào hoàn cảnh éo le đến cùng cực, tự khắc họ sẽ phải trỗi dậy

để chống lại áp bức ấy Chị Dậu cũng vậy Khi anh Dậu còn đang bệnh tật ốm

Trang 36

yếu, bọn nhà Lý trưởng cùng tên cai lệ đã xông vào đòi chị nộp sưu, nếu khôngthì trói anh Dậu bắt đi.

Mặc dù chị đã hạ mình xuống để van xin khẩn thiết, chúng vẫn một mực khôngnghe, thậm chí còn xô ngã và đánh chị Đây chính là lúc tức nước mà vỡ bờ! Sựphản kháng thể hiện ngay trong cách xưng hô Lúc đầu, chị gọi bọn cai lệ là

“ông”, xưng là “cháu”, còn thể hiện một sự nhún nhường, với thái độ van xin lễphép Nhưng lũ “đầu trâu mặt ngựa” ấy vẫn nhất quyết trói anh Dậu và thậm chịcòn “bịch luôn vào ngực chị Dậu”

Ngay sau lời đó, thái độ xưng hô đã chuyển thành “ông-tôi”, thể hiện sự ngangbằng, thách thức Chị đã không còn đặt mình bên dưới tên cai lệ ấy nữa, tất cảtrở về vị trí ngang nhau Nhưng sau cái tát của tên cai lệ, chị đã gọi hắn là

“mày” và xưng “bà” Chị đã đặt mình lên trên cả bọn cường hào ấy, thể hiệnmột thái độ thách thức, không ngần ngại đấu tranh với hắn Ngay từ cách xưng

hô, ta đã thấy một thái độ phản kháng mãnh liệt trong tâm hồn người phụ nữnày

Sức phản kháng của chị Dậu thể hiện rõ nét ở từng hành động của chị Ban đầu,chị thiết tha, khẩn khoản van nài, “chạy đến đỡ tay hắn” Nhưng kể từ khi bị têncai lệ “bịch vào ngực” và “tát vào mặt cái bốp”, một sức mạnh tiềm tàng đượcbùng phát lên “Chị túm lấy cổ áo hắn, ấn dúi ra cửa”

Rõ ràng, đó không còn là khuất phục, mà chính là đứng lên để chiến đấu, để bảo

vệ chính mình Đây chính là điểm sáng trong cái nhìn của Ngô Tất Tố, khi ôngnhìn được ở người nông dân sức mạnh tiềm tàng như thế Đây chính là conđường để người nông dân tự giải thoát cho mình, dẫn họ đến tương lai Ánhsáng của cách mạng chưa thể đến được nơi đây, nhưng nó đã nhen nhóm lênngọn lửa để chờ ngày bùng phát

Trang 37

Xây dựng nhân vật chị Dậu, Ngô Tất Tố tập trung khắc họa hành động, lời nói

để làm nổi bật tính cách của chị Ở “Tức nước vỡ bờ”, chị Dậu hiện lên trởthành tiêu biểu cho người nông dân trong thời kì bấy giờ, có áp bức và có đấutranh Ở đây, ta thấy được cái nhìn đầy nhân đạo của Ngô Tất Tố dành chongười nông dân, khi đồng cảm cho thân phận, nỗi khổ của họ, đồng thời cũngtrân trọng vẻ đẹp tiềm tàng của những con người chân lấm tay bùn ấy Có phải,những điều ấy làm nên sức sống muôn đời cho tác phẩm?

Dù hôm nay hay mai sau, “Tắt đèn”, “Tức nước vỡ bờ” và chị Dậu sẽ còn sốngmãi trong lòng người Việt, như ánh sáng của sức mạnh chị tạo ra trong chínhcuộc đời của mình!

Trong trào lưu văn học hiện thực, các nhà văn xuất sắc như Nam Cao, Vũ TrọngPhụng đã xây dựng được những nhân vật hình tượng nhằm phê phán xã hộithối nát cùng với những số phận bất công ngang trái đồng thời ca ngợi phẩmchất tốt đẹp của con người

Chị Dậu trong tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố là một trong những nhân vậtnổi bật nhất với đức tính tiêu biểu của người phụ nữ sống trong xã hội đầy bấtcông ấy Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” đã khắc họa một cách rõ nét hình tượngnhân vật chị Dậu vừa hiền lành nhịn nhục nhưng khi bị đẩy vào bước đườngcùng lại vùng dậy mạnh mẽ đấu tranh

Trước hết chị Dậu là một người rất yêu thương chồng con Giữa cơn sưu thuếkhốc liệt ở làng Đông Xá những ngày ấy, chị Dậu đã phải chịu bao nỗi đắng caytủi nhục Nào bán con, bán chó rồi đến cả hai gánh khoai- của cải cuối cùng cònlại trong nhà Chưa dừng lại ở đó, chồng chị là anh Dậu bị đánh đập hết sức dãman vì chưa nộp sưu, bị bọn tuất đinh quẳng về nhà như một cái xác không hồn

Trang 38

Tuy vậy, chị vẫn cố gắng giữ bình tĩnh để chăm sóc, cứu anh khỏi tay thần chết.Nấu xong bát cháo, quạt nguội, bưng bát cháo đến chỗ chồng nằm, chị độngviên anh “Thầy em hãy ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột” Hành động củachị chứa bao nỗi niềm thương yêu với chồng Tình cảm của người vợ như hơi

ấm dịu dàng thức tỉnh sự sống cho người chồng, đưa anh Dậu từ cõi chết về với

sự sống

Chị Dậu là con người biết chịu nhẫn nhục Trong ứng xử với bọn cai lệ, chị Dậuluôn giữ thái độ nhã nhặn, nhún nhường, đủ tình đủ lý Khi bọn cai lệ xông đếnđòi bắt anh Dậu đi , chị phải van xin rồi van lạy chúng Khi bọn cai lệ nói năngthô tục, chị Dậu vẫn khiêm nhường gọi chúng là “ông”, “các ông” và xưng là

“cháu”, “nhà cháu” Người nông dân khốn khổ ấy đã cố chịu đựng, cố kìm nénmọi nỗi đau khổ kể cả bị sỉ nhục để bảo vệ tính mạng cho người chồng Đócũng là biểu hiện của người tự nhận thức mình là phận dưới, giữ mình trongkhuôn khổ của phép tắc xã hội

Nhưng “tức nước” rồi cũng sẽ “vỡ bờ” Nhẫn nhục đã đủ, chị Dậu đã đứng dậyvùng lên chống trả kẻ thù Sau khi bị tên cai lệ đánh và đe dọa không tha anhDậu, chị Dậu “tức quá, không thể chịu được, cự lại” Và tiếp sau đó người đàn

bà giàu tình thương chồng và ngùn ngụt lòng căm hận đã nghiến hai hàm răngthách thức kẻ thù: “Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem”

Cách xưng hô không còn khiêm nhường là “ông- cháu”, “ông- tôi” nữa mà đãbiến thành “mày- bà” Tình thế đã thay đổi, con người ấy không còn chịu nhẫnnhịn nữa mà đã vùng lên với một sức mạnh phi thường Không kết thúc ở lời đedọa, với sức khỏe của người đàn bà lực điền, chị “túm ngay cổ” tên cai lệ, “ấndúi ra cửa” làm cho “hắn ngã chỏng queo”

Trong chốc lát chị Dậu đã quật ngã hai tên đầu trâu mặt ngựa bằng sức mạnhcủa niềm căm thù phẫn nộ Tới đây giọng kể của tác giả hào hứng như đang cổ

Trang 39

người nhà lý trưởng, chị Dậu luôn hiện lên là con người chủ động, bình tĩnh,gan góc, dũng cảm Chị đã chiến thắng một cách hiên ngang.

Bằng ngòi bút hiện thực xuất sắc, Ngô Tất Tố đã xây dựng thành công nhân vậtchị Dậu là điển hình xuất sắc của người nông dân Việt Nam trong xã hội thựcdân nửa phong kiến, tuy đói nghèo nhưng vẫn giàu tình thương và tiềm ẩn trícăm thù, vẫn giàu sức mạnh để chống lại cường quyền, áp bức Qua đó, nhà văngiúp ta hiểu sâu sắc một quy luật xã hội : tức nước thì vỡ bờ, có áp bức thì sẽ cóđấu tranh

Với sự khéo léo trong nghệ thuật khắc họa nhân vật cùng việc lựa chọn từ ngữchính xác, sinh động, đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ” đã để lại ấn tượng sâu sắctrong lòng người đọc về nhân vật chị Dậu- một điểm sáng đặc biệt trong nềnvăn học Việt Nam

Trong giai đoạn 1936 - 1939, văn đàn Việt Nam xuất hiện nhiều tác phẩm có giátrí, hình thành một trào lưu văn học hiện thực phê phán mạnh mẽ xã hội và phảnánh sinh động cụ thể những nỗi đau khổ, lầm than của nhân dân Việt Nam trướcCách mạng tháng Tám năm 1945 Ngô Tất Tố là một cây bút hiện thực phêphán xuất sắc của dòng văn học này Tắt đèn là một tác phẩm thành công nhấtcủa Ngô Tất Tố Đó là một bản cáo trạng lên án chế độ thối nát của bọn thựcdân phong kiến, đồng thời Tắt đèn còn xây dựng hình tượng nhân vật chị Dậu,tiêu biểu cho phụ nữ nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám vớinhững phẩm chất tốt đẹp: yêu thương chồng con sâu sắc và có tinh thần đấutranh chống áp bức

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ kể lại sau khi anh Dậu bị ngất xỉu ở sân đình, sợ bị

vạ lây, bọn tay sai đem anh Dậu trả về cho gia đình như một cái xác chết ChịDậu cùng bà con hàng xóm ra sức chăm sóc cho anh Dậu Chị vô cùng đau đớn

Trang 40

xót xa, lo lắng cho mạng sống của chồng Chị ân cần chăm sóc từng giấc ngủ,từng bữa ăn cho anh Dậu.

Trong lúc anh Dậu đau nặng, chị đã rón rén bưng một bát cháo lớn đến chỗchồng năm và dịu dàng nói "Thầy hãy cố dậy húp một ít cháo cho đỡ xót ruột"

Rõ ràng chị đã tận tụy, hết lòng chăm sóc chồng Việc làm của chị xuất phát từlòng yêu thương chân thành sâu sắc của người vợ Chị cố ngồi xem chồng có ănngon miệng không Hình ảnh này khiến em liên tường đến bà Tú, vợ của TúXương cũng tần tảo, đảm đang lo lắng và hi sinh tất cả cho chồng con

Lặn lội thân cò khi quãng vắng

Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Những tình cảm cao đẹp đó chính là đặc điểm tiêu biểu nhất của người phụ nữViệt Nam Cũng chính vì tình cảm vợ chồng cao đẹp, chị Dậu đã dũng cảm đấutranh chống lại bọn tay sai để bảo vệ người chồng yêu quý

Khi anh Dậu đang run rẩy bê bát cháo lên thì bọn cai lệ và người nhà lí trưởng

đã rầm rập tiến vào với những roi song, tay thước, dây thừng Chúng chưa hànhhung nhưng mồm vẫn còn chửi bới mỉa mai Đối phó với hoàn cảnh bất ngờ đó,thái độ ban đầu của chị Dậu hoàn toàn bị động, chị run run van xin đến thiết thanài nỉ: "Khốn nạn nhà cháu đã không có, dẫu ông có chửi mắng cũng thế thôi,xin ông trông lại" Chị đã hạ mình nhẫn nhục khi xưng hô ông,á để bảo vệ tínhmạng của chồng Nhưng chúng nào có nghe, bọn tay sai vẫn hung hăng xông tới.Bọn chúng giật phắt dậy thừng, đùng đùng chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu Đếngiờ phút này, trước sự ức hiếp tàn bạo của chúng, chị không còn nhẫn nhụcđược nữa, rõ ràng nước càng tức càng vỡ bờ, chị đã chủ động đấu tranh chốnglại kẻ thù Tinh thần phản kháng biểu hiện ở thái độ và hành động Chị xám mặtlại và cách xưng hô cũng thay đổi Lần cuối, chị không gọi chúng bằng ông vàxưng con, cháu nữa, mà là mày với bà, chị đã tự đặt mình trên kẻ thù và giành

Tiêu đề	Bài Viết Số 7 Lớp 9
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Bài Văn Mẫu

Định dạng
Số trang	253
Dung lượng	4,39 MB