Tiet 107 hoi thoai

[...] Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi c ời rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp .Vì tôi biết rõ ,nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc và

NG÷ v¨n 8

TiÕt 107

NG÷ v¨n 8

TiÕt 107

1.Ví

dụ:Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên c ời hỏi:

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

[ ] Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi c ời rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ ,nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ

có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi

khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi, một ng ời đàn bà đã bị cái tội là goá chồng,nợ nần cùng túng quá, phải bỏ con cái

đi tha h ơng cầu thực.Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến.[ ]

Tôi cũng c ời đáp lại cô

tôi:

-Không! Cháu không muốn vào.Cuối năm thế nào mợ

cháu cũng về Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

- Sao lại không vào?Mợ mày phát tài lắm,có nh dạo tr ớc

đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đ a

nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi

càng thắt lại ,khoé mắt tôi đã cay cay.Cô tôi liền vỗ

vai tôi c ời mà nói rằng: - Mày dại quá, cứ vào đi,tao chạy cho tiền tàu.Vào

Tỏ sự ngậm ngùi th ơng xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

-Sao cô biết mợ con có con?

Cô tôi vẫn cứ t ơi c ời kể các chuyện cho tôi nghe Có một bà họ nội xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một hôm đi qua chợ thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên

rổ bóng đèn.[ ] Cô tôi ch a dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc

không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi

là một vật nh hòn đá hay cục thuỷ tinh,đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.

-Vậy mày hỏi cô Thông- tên ng ời đàn bà họ nội xa kia- chỗ ở của mợ mày rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù

sao cũng phải về Tr ớc sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi đ ợc sao?

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

[ ] Tôi c ời dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ

mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày ,và mày cũng còn phải có họ, có hàng, ng ời ta hỏi đến chứ?

(Nguyên Hồng, Những ngày

thơ ấu)

Câu 1: Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích trên đã cho là quan hệ gì?

Ai ở vai trên? Ai là vai dưới?

Quan hệ gia tộc Người cô của Hồng: vai trên

Chú bé Hồng : vai dưới

I.Vai xã hội trong hội thoại:

Vai trên

Vai dưới

Câu 2: Cách xử sự của người cô có

gì đáng chê trách?

+ Với quan hệ gia tộc, người cô đã xử sự

không đúng với thái độ chân thành, thiện chí của tình cảm ruột thịt

+Với tư cách là người lớn tuổi, vai bề trên, người cô đã không có thái độ đúng mực

của người lớn đối với trẻ em.

Thảo luận:

Câu 3: Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất

bình của mình để giữ thái độ lễ phép?

…tôi cúi đầu không đáp

…Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất…cổ họng tôi

đã nghẹn ứ khóc không

ra tiếng…

? Giải thích vì sao Hồng phải làm như vậy?

Vì Hồng là người thuộc vai dưới, có bổn

phận tôn trọng người trên.

Vai xã hội là gì?

Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với

người khác trong cuộc thoại

Vai xã hội là gì?

Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với

người khác trong cuộc thoại

Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ

xã hội nào?

Khi tham gia hội

thoại, mỗi chúng ta cần chú ý điều gì?

Vì quan hệ xã hội vốn đa dạng nên vai

xã hội của mỗi người cũng đa dạng, nhiều chiều.Khi ta tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.

Ghi nhí

* Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:

+ Quan hệ trên – dưới hay ngang hàng (theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội);

+ Quan hệ thân – sơ (theo mức độ

quen biết, thân tình)

* Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng

đa dạng, nhiều chiều Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho

THỰC HÀNH : Đóng vai mẹ - cô giáo và con

- học sinh, thực hiện 2 cuộc hội thoại ngắn

trong 2 hoàn cảnh sau:

a/ Ở trường

(trong lớp học)

HỊCH TƯỚNG

Các chi tiết thể hiện

sự nghiêm khắc: Nay các ngươi

nhìn chủ nhục

mà không biết

lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn…

Nếu các ngươi biết

chuyên tập sách này

,theo lời dạy bảo

của ta, thì mới phải

Bài tập 2: Đọc đoạn trích trong SGK và thực hiện theo yêu cầu câu hỏi:

a/Dựa vào đoạn trích và những điều đã biết

về chuyện “Lão Hạc” , hãy xác định vai xã

trên!

Xét về

điạ vị

xã hội

Xét về tuổi tác

b/ Tìm những chi tiết trong lời hội thoại của nhân vật, qua lời miêu tả của nhà văn cho thấy thái độ vừa kính trọng, vừa thân tình của nhân vật ông

giáo đối với Lão Hạc?

Trong cử chỉ: Ông giáo nói với Lão Hạc những

lời lẽ ôn tồn, thân mật nắm lấy vai lão, mời lão hút

thuốc, uống nước, ăn khoai.

Trong lời lẽ:

- gọi “cụ” xưng hô gộp: “ ông - con mình”

thể hiện sự kính trọng người già

- xưng là “tôi”  thể hiện quan hệ bình đẳng

c/ Những chi tiết nào trong lời thoại của Lão Hạc

và lời miêu tả của nhà văn nói lên thái độ vừa quí

giáo?

Lão Hạc gọi người đối

thoại với mình là “ông

giáo” ,dùng từ “dạy”

thay cho từ nói, thể hiện

sự tôn trọng; xưng hô

gộp 2 người là “chúng

mình”; các câu nói cũng

xuề xoà:“nói đùa thế”.

Thể hiện sự thân

tình.

? Những chi tiết nào

“Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.

3/ Cần có ý thức vận dụng vào thực tiễn cuộc sống thường ngày để quan hệ giữa mình với mọi người tốt đẹp.

4/ Chuẩn bị tiếp các kiến thức và bài tập cho tiết sau: Chú ý tập hội thoại theo BT ở SGK.