PHỤ LỤC 01/BCSK (Ban hành kèm theo Quyết định số 09/2021/QĐ UBND ngày 20 tháng 4 năm 2021 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau) Tân Đức, ngày 04 tháng 04 năm 2023 BÁO CÁO Sáng kiến hoặc giải pháp Tên sáng[.]
Trang 1PHỤ LỤC 01/BCSK
(Ban hành kèm theo Quyết định số 09/2021/QĐ-UBND ngày 20 tháng 4 năm 2021
của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau) Tân Đức, ngày 04 tháng 04 năm 2023
BÁO CÁO Sáng kiến hoặc giải pháp………
- Tên sáng kiến: Vận dụng biện pháp trò chơi vào việc dạy đọc hiểu cho học sinh lớp 4A trường Tiểu học Hiệp Bình
- Họ và tên: PHÙNG THANH THUYÊN
- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Hiệp Bình.
- Cá nhân, tổ chức phối hợp (ghi cụ thể từng thành viên): Cá nhân
- Thời gian đã được triển khai thực hiện: Từ ngày: 05 /09/ 2022 đến ngày: 04/04 /2023
I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Tên sáng kiến hoặc giải pháp: Vận dụng biện pháp trò chơi vào việc dạy đọc
hiểu cho học sinh lớp 4A trường Tiểu học Hiệp Bình
2 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến (lý do nghiên cứu)
1 Cơ sở lí luận
Trò chơi là một nhu cầu cần thiết và rất quan trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách vừa học vừa chơi Được chơi trò chơi học tập các em sẽ tham gia một cách tự giác và chủ động Khi tham gia trò chơi các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như niềm vui khi thắng lợi và buồn bã khi thất bại
Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi
Trang 2Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ sử dụng Trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn
Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục Chính vì
vậy mà tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Vận dụng biện pháp trò chơi vào việc dạy đọc hiểu cho học sinh lớp 4A trường Tiểu học Hiệp Bình.” Để nghiên cứu, thực nghiệm.
Cơ sở thực tiễn
- Thuận lợi:
+ Trường tiểu học Hiệp Bình là một trường mới sát nhập giữa 2 Trường tiểu
học Hoà Bình và tiểu học Hiệp Bình và đã được công nhận Trường đạt chuẩn quốc gia mức độ I Được sự quan tâm của các cấp các ngành, nhà trường, phụ huynh học sinh đến việc học tập của các em rất lớn Đội ngũ thầy cô giáo có tâm huyết với nghề
+ Khi tiến hành tổ chức trò chơi trong các tiết dạy đọc hiểu, tôi nhận thấy những hạn chế trên được khắc phục rõ rệt Học sinh hứng thú học tập, tích cực tham gia các hoạt động dưới hình thức các trò chơi Từ đó, các em nhanh chóng tiếp thu bài hơn và thể hiện sự yêu thích môn học hơn
- Hạn chế:
Một số học sinh không hứng thú đối với các tiết đọc hiểu Nhiều em thụ động, ít phát biểu, ít hợp tác với bạn trong các hoạt động học tập
Với các tiết dạy theo kiểu truyền thống, thậm chí có em tỏ ra uể oải, không sẵn sàng nhận nhiệm vu
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN HOẶC GIẢI PHÁP
Từ tình hình thực tế nêu trên, tôi tự lên kế hoạch cụ thể cho mình để từng bước thực hiện một số biện pháp sau:
1 Giải pháp 1: Xác định nguyên tắc tổ chức trò chơi.
Khi lựa chọn trò chơi, giáo viên cần chú ý tuân thủ các nguyên tắc sau:
1.1 Đảm bảo tính giáo dục:
Trang 3Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lý học sinh lớp 4, phù hợp với khả năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường
1.2 Đảm bảo tính mục tiêu:
+ Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phần của chương trình
+ Hình thức chơi đa dạng giúp HS được thay đổi các hoạt động học tập trên lớp, giúp HS phối hợp các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vận động
+ Luật chơi đơn giản để HS dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đưa ra các cách chơi có nhiều HS tham gia để tăng cường kỹ năng học tập hợp tác
+ Các dụng cụ chơi cần đơn giản, dễ làm hoặc dễ tìm kiếm tại chỗ
1.3 Đảm bảo tính vừa sức:
- Chọn quản trò chơi có năng lực phù hợp với yêu cầu của trò chơi
- Khi tổ chức trò chơi giáo viên chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ cần thiết phục vụ cho trò chơi sinh động hơn
- Lựa chọn những trò chơi phù hợp với nội dung bài học, dễ chơi dễ tổ chức
- Chọn trò chơi phù hợp để các em đều chơi được
1.4 Đảm bảo tính khả thi:
Giúp học sinh qua hoạt động học tập là trò chơi để tiếp thu và hiểu bài tốt nhất đồng thời cũng hình thành cho các em về: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hoạt động tương tác giữa các cá nhân trong lớp thông qua trò chơi Đối với học sinh Tiểu học, vui chơi vẫn là nhân tố quan trọng trong hoạt động của học sinh Với nhiều cách chơi khác nhau sẽ giúp học sinh “ học mà chơi, chơi mà học”
Trò chơi học tập là nhằm phát huy tính tích cực, tính chủ động, tính sáng tạo của học sinh trong học tập
Trò chơi nói chung và trò chơi học tập nói riêng giúp học sinh phát triển toàn diện về: Đức – trí – thể – mĩ.
1.5 Đảm bảo tính hiệu quả:
Trang 4Giúp học sinh qua hoạt động học tập dạng trò chơi để tiếp thu và hiểu bài tốt nhất, giúp các em học sinh thấy vui trong học tập, rèn tính nhanh nhẹn, cởi mở, tiếp thu bài một cách tự giác, củng cố kiến thức một cách có hệ thống, tăng cường sự giao tiếp trong lớp Có thái độ về ý thức hợp tác trong công việc, tự chịu trách nhiệm trong mỗi trò chơi, tôn trọng thành quả lao động của người khác, cùng người khác hướng tới một mục đích hoạt động chung, niềm vui cũng là niềm vui chung, thất bại cũng là của chung để từ đó biết đặt lợi ích của tập thể lên trên lợi ích cá nhân
1.6 Đảm bảo tính khoa học và sự phạm.
Việc lựa chọn trò chơi phải đáp ứng những yêu cầu của tiết dạy đọc hiểu Các trò chơi phải đặt ra cho học sinh các nhiệm vụ học tập tương ứng với nội dung dạy học Mỗi trò chơi cần có một vị trí đóng góp cụ thể trong tiến trình thực hiện mục đích dạy học Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu dạy học phân môn đọc hiểu cần phải hệ thống các trò chơi phải được lựa chọn sao cho đa dạng về chủ đề, phong phú về cách chơi
Có thể trò chơi trước khi kết thúc tiết học Cách này có ưu điểm là kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh, giờ học tránh được không khí suy nghĩ căng
thẳng trở thành “ Vui mà học, học mà chơi” hết sức sinh động Góp phần giáo dục các
em phát triển các kỹ năng và thái độ trong cuộc sống cũng như trong học tập hằng ngày
2 Giải pháp 2: Tổ chức trò chơi giúp học sinh luyện đọc, tìm hiểu nội dung bài học.
Xác định rõ mục tiêu của bài học để chọn trò chơi cho phù hợp Việc xác định mục tiêu của bài học là cơ sở để lựa chọn trò chơi sao cho phù hợp
Trong thời gian tiến hành việc vận dụng các trò chơi học tập vào thực tế giảng dạy phân môn đọc hiểu, tôi nhận thấy không khí trong những giờ học trở nên sôi nổi hơn, học sinh rất tích cực, các em chuyển từ thụ động sang chủ động chiếm lĩnh kiến thức, thích thú với những hình thức học tập mới lạ Ngoài ra những kĩ năng sử dụng Tiếng Việt trong giao tiếp của các em phát triển vượt bậc Những học sinh khá thì ngày càng tự tin năng động, có trách nhiệm cao trong việc học tập còn những học sinh
Trang 5thụ động thì trở nên tích cực hơn, bắt đầu biết chia sẻ, hợp tác với các bạn để hoàn thành một nhiệm vụ học tập Về phía bản thân tôi, tôi cảm thấy nhẹ nhàng hơn, không còn mệt mỏi khi truyền thụ kiến thức cho học sinh Vì kiến thức được các em tiếp thu một cách chủ động tích cực thông qua trò chơi Kĩ năng vận dụng trò chơi của tôi linh hoạt hơn, thành thạo hơn Tôi lựa chọn trò chơi sao cho phù hợp nhất, đảm bảo rèn đúng kĩ năng cho học sinh theo mục tiêu bài tập Từ đó khả năng sáng tạo được nâng lên một bước, giúp cho cho tôi thiết kế được nhiều trò chơi học tập một cách nhanh nhạy hơn Việc sử dụng trò chơi trong tiết học chính là tạo ra một môi trường học tập
mà học sinh có thể tích cực chủ động hơn Các em mạnh dạn tham gia các hoạt động
Từ đó những kĩ năng giao tiếp được phát triển Sự say mê học tập của các em là nguồn động viên thúc đẩy tôi phải luôn vận dụng các trò chơi học tập vào tiết học Đồng thời luôn tìm tòi, nghiên cứu thiết kế các trò chơi mới để lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập
Để học sinh hứng thú học tập hơn thì tôi giúp học sinh luyện đọc, tìm hiểu nội dung bài học bằng cách tổ chức các trò chơi như: Truyền điện, thả thơ, nghe đọc đoạn văn, đoạn thơ đoán tên bài
2.1 Trò chơi “Thả thơ”
Ví dụ: Khi dạy bài Chợ Tết ( Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 4 tập hai bài 22B Thế giới của sắc màu Trang 42,43)
Mục đích:
- Thông qua trò chơi giúp học sinh củng cố lại kiến thức đã học
- Rèn các kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử nhanh
- Chuẩn bị: Các phiếu có in sẵn một phần nội dung các câu thơ
Phiếu 1:
Dải mây trắng…
Sương hồng lam…
………… viền trắng mép đồi xanh ………tưng bừng ra chợ tết.
Trang 6- Giáo viên hướng dẫn cách chơi và nêu yêu cầu.
Mỗi lượt chơi gồm 4 nhóm có số người chơi bằng phiếu, mỗi nhóm cử nhóm trưởng điều hành việc “thả thơ” của nhóm mình Bốn nhóm “Oẳn tù tì” để giành quyền thả thơ trước
Mỗi học sinh trong nhóm cầm một tờ phiếu (giữ kín), khi nghe giáo viên ra lệnh “bắt đầu”, nhóm thả thơ cử một người đưa ra một tờ phiếu cho một bạn ở nhóm kia Bạn nhận phiếu phải đọc thuộc đầy đủ câu thơ còn thiếu chữ ghi trên phiếu Nếu đọc đúng sẽ được tặng một phiếu khen thưởng Lần lượt xem nhóm nào nhanh nhất đúng nhất thì giáo viên cộng tổng số phiếu khen thưởng lại nhóm nào nhiều hơn nhanh hơn nhóm đó thắng cuộc
Tiếp hai nhóm tiếp theo
Chỉ được “thả” từng phiếu và “thả” cho mỗi bạn ở nhóm đối diện một lần
Người nhận được phiếu phải tự đọc được câu thơ còn thiếu từ và các bạn trong nhóm không được nhắc cho bạn
Sau khi nhận phiếu cả lớp cùng đếm 1 đến 3 nếu người nhận phiếu không đọc được câu thơ đó sẽ không được nhận phiếu khen thưởng Nếu đọc sai hay ấp ủng thì vẫn không được nhận phiếu
Cách chơi như trên sau đó giáo viên đếm phiếu khen thưởng nhóm nào nhiều hơn nhanh và đúng nhóm đó thắng cuộc
- Kết thúc trò chơi: Giáo viên cho học sinh nhận xét các nhóm chơi Sau đó,
giáo viên tổng kết và phát phiếu khen thưởng cho nhóm thắng cuộc
2.2 Trò chơi kết hợp “Thả thơ – truyền điện”
Phiếu 2:
Họ vui vẻ kéo hàng…………
Những thằng cu áo đỏ………
……….chống gậy bước lom khom ……….che môi cười lặng lẽ.
Trang 7Ví dụ: Khi dạy bài “Nếu chúng mình có phép lạ” (Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 4 tập 1 Bài 8A Trang 81)
- Mục đích: Giúp học sinh ôn lại bài cũ đã học
- Chuẩn bị: Một cái hộp bằng nhựa hoặc giấy
- Giáo viên hướng dẫn cách chơi và nêu yêu cầu.
Tổ chức cho học sinh thi học thuộc lòng khổ thơ mình yêu thích bằng trò chơi “ Thả thơ - truyền điện”
Lớp chia làm 4 đội chơi theo 4 đơn vị tổ hàng ngày Mỗi đội chơi cử ra 2 - 3 bạn tham gia vào trò chơi
Giáo viên cử 1 bạn làm người thả thơ và truyền điện Bạn đó bắt đầu đọc: “Nếu chúng mình có phép lạ” và đọc tên đội đọc tiếp đoạn thơ. Khi đội khởi đầu đọc thuộc lòng khổ thơ mình thuộc có quyền chỉ định đội khác và khổ thơ mà đội đó sẽ phải đọc Nếu đội được chỉ định mà không đọc thuộc thì chuyển cho người khác đọc nhưng số điểm sẽ bị trừ đi một nửa Cứ như vậy hết lượt 4 đội chơi Nếu có thời gian sẽ tổ chức
2 hoặc 3 vòng Giáo viên có thể làm trọng tài cho trò chơi và phải là người hoạt náo viên tích cực nhất
- Kết thúc trò chơi: Giáo viên tổng kết, bình chọn đội thắng cuộc và tuyên
dương Với những đội còn lại, giáo viên cũng động viên học sinh để khích lệ tinh thần học tập cho cả lớp
2.3 : * Trò chơi: Nghe đọc đoạn văn, thơ đoán tên bài.
- Mụcđích:
Rèn kĩ năng đọc đúng, rõ ràng một đoạn văn trong bài đã học (Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 4)
Luyện kĩ năng nghe hiểu và nhớ tên các bài tập đọc đã học
- Chuẩn bị:
Yêu cầu học sinh ôn lại các bài tập đọc đã học ở Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 4 nhằm phục vụ cho các tiết ôn tập ở giữa học kì I, cuối học kì I, giữa học kì II, cuối học
kì II
+ Ôn tập giữa học kì I: Dế Mèn bênh vợ kẻ yếu, Thư thăm bạn, Người ăn xin, Một người chính trực, Một nhà thơ chân chính, Những hạt thóc giống, Nỗi rằn vặt của Anđrây-ca, Chị em tôi, Trung thu độc lập, Ở vương quốc tương lai, Đôi giày ba ta màu xanh, Thưa chuyện với mẹ, Điều ước của vua Mi-đát
Trang 8- Cách tiến hành:
+ Giáo viên nêu yêu cầu chơi:
- 2 nhóm tham gia chơi, ngồi đối diện nhau, cử nhóm trưởng điều hành chung cả nhóm, bốc thăm để chọn nhóm đọc trước
- Nhóm bốc được chọn đọc trước được mở sách giáo khoa để chọn đoạn đọc (trong một số bài tập đọc đã nêu ra), nhóm còn lại nghe để đoán tên bài tập đọc đã học.Sau khi đã đoán xong thì nhóm 2 lại thực hiện đọc đoạn văn đã chọn và nhóm 1 lại đoán tên bài đã học, mỗi nhóm được thực hiện 3 lần đoán tên bài và đọc
- 2 nhóm tham gia chơi đều được tính điểm để so sánh khi trò chơi kết thúc, giáo viên sẽ chọn nhóm nào được nhiều điểm hơn nhóm đó sẽ thắng cuộc
3 Giải pháp 3: Tổ chức tiết dạy đọc hiểu dưới hình thức trò chơi.
Để tiết dạy đọc hiểu không trở nên nhàm chán với học sinh, thay vì thực hiện tiến trình tiết dạy như thông thường, tôi đã mạnh dạn thực hiện đổi mới, tổ chức tiết dạy đọc hiểu dưới hình thức trò chơi Học sinh sẽ được hòa mình vào không khí nhộn nhịp, thi đua của trò chơi Các em tìm từ khó đọc, giải nghĩa từ, đọc từ, tìm hiểu nội dung bài đọc… thông qua việc thi đua cùng nhau (có trợ giúp, hướng dẫn của giáo viên)
Tôi thường tiến hành như sau:
- Bước 1: Đặt vấn đề
+ Giới thiệu tên trò chơi
+ Nêu yêu cầu của trò chơi
- Bước 2: Hướng dẫn trò chơi.
- Bước 3: Thực hiện chơi.
Giáo viên cho học sinh thực hiện trò chơi theo các hoạt động đã nêu Giáo viên theo dõi quá trình thực hiện các hành động chơi của học sinh, theo dõi khả năng tư duy, ngôn ngữ của học sinh, động viên khuyến khích học sinh và trợ giúp, hỗ trợ học sinh khi cần thiết
- Bước 4 : Nhận xét đánh giá
- Bước 5: Giáo viên nhận xét lại (sửa chữa, bổ sung các ý kiến nhận xét chưa
chính xác), nhận xét chung, phát phần thưởng
- Bước 6 : Củng cố về bài đọc
Trang 9Ví dụ: Khi dạy bài “Mẹ ốm” ( Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 4 tập 1 bài 1B Thương người, người thương.Trang 8,9), tôi tổ chức tiết học dưới hình thức của trò chơi…
* Trò chơi : Ghép các dòng thơ thành bài
- Mục đích:
Rèn kĩ năng đọc nhanh và thuộc bài thơ đã học trong sách Hướng dẫn Tiếng Việt 4 Luyện tác phong nhanh nhẹn, khéo léo trong việc ghép các băng giấy ghi các
câu thơ sao cho đúng các bài thơ đã học
- Chuẩn bị:
+ Làm các bộ băng giấy (hoặc bìa cứng) ghi đầu bài và từng dòng thơ trong bài thơ học thuộc lòng theo Hướng dẫn Tiếng Việt 4
+ Chia lớp thành 2,3 nhóm tuỳ theo số lượng học sinh trong lớp để học sinh tham gia cuộc thi có một bộ băng giấy ghi sẵn các dòng thơ của bài thơ "Mẹ ốm" mỗi dòng thơ là một băng giấy nhỏ
Mọi khi mẹ thích vui chơi
Hôm nay mẹ chẳng nói cười được đâu
Lá trầu khô giữa cơi trầu
Truyện Kiều khép lại trên đầu bấy nay
+ Giáo viên làm trọng tài
- Cách tiến hành:
+ Trọng tài đặt trước mỗi nhóm tham gia thi một bộ băng giấy đã chuẩn bị và xáo trộn thứ tự các băng giấy và úp phần có chữ xuống mặt bàn
+ Trọng tài nêu luật chơi
+ Không lật băng giấy trước khi có lệnh; không nhìn bài của bạn cùng chơi;
+ Nghe lệnh bắt đầu tất cả cùng lật băng giấy đọc và xếp đúng thứ tự các câu thơ trong bài, cần đặt các băng giấy ngay ngắn và trình bày đúng theo thể thơ như trong SGK
Trang 10+ Trọng tài hô bắt đầu tất cả cùng thực hiện yêu cầu nhóm nào xếp đúng, đủ,
đẹp,nhanh nhất sẽ là nhóm thắng cuộc
Sau khi kết thúc trò chơi giáo viên cho học sinh nhận xét các đội chơi Giáo viên nhận xét chung Qua trò chơi này các con củng cố lại được cách học thuộc một đoạn thơ trong bài Giáo viên tuyên dương và khen thưởng nhóm thắng cuộc
III ĐÁNH GIÁ VỀ TÍNH MỚI, TÍNH HIỆU QUẢ VÀ KHẢ THI, PHẠM VI
ÁP DỤNG
1 Tính mới
………
…
2 Tính hiệu quả và khả thi
………
…
3 Phạm vi áp dụng
………
…
IV KẾT LUẬN
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ TRỰC
TIẾP
(Riêng đối với các trường hợp đề nghị
công nhận sáng kiến cấp tỉnh, phải có
ý kiến xác nhận của Thủ trưởng đơn vị
trình)
Người báo cáo
Phùng Thanh Thuyên