Cúm A H1N1
Trang 1CHOTANI © 2009
Rashid A Chotani, MD, MPH, DTM
Adjunct Assistant Professor
Uniformed Services University of the Health Sciences
(USUHS)
240-367-5370
chotani@gmail.com
Just-in-Time Lecture
Cúm A(H1N1) (Cúm heo): Sự Bộc Phát Dịch Toàn Cầu
(Version 7, first JIT lecture issued April 26; Lecture Updated Daily)
Saturday, May 2, 2009
Trang 2CHOTANI © 2009
The Author acknowledges the efforts, hard work and diligence for hosting this lecture, web-management
& translations and thanks the entire Supercourse Team, specially the following
Dr Ronald E LaPorte, University of Pittsburgh, USA
Dr Eugene Shubnikov, Novosibirsk, AcademicCity, Russia
Dr Faina Linkov, University of Pittsburgh, USA
Dr Mita Lovalekar, University of Pittsburgh, USA
Dr Nicolás Padilla Raygoza, Universidad de Guanajuato, México
Dr Ali Ardalan, Tehran University of Medical Sciences, Iran
Dr Mehrdad Mohajery, Tehran University of Medical Sciences, Iran
Dr Seyed Amir Ebrahimzadeh, Tehran University of Medical Sciences, Iran
Dr Nasrin Rahimian, Tehran University of Medical Sciences, Iran
Dr Mohd Hasni , University of Kebangsaan, Malaysia
Dr Kawkab Shishani, The Hashemite University, Jordan
Dr Nesrine Ezzat Abdlkarim, Beirut Arab University, Lebanon
Dr Khowlah Almohaini, University of Pittsburgh, USA
Dr Duc Nguyen, University of Texas, USA
Dr Elisaveta Jasna Stikova, University “Ss Cyril and Methodius”, Skopje, Macedonia
Dr Michèle CAZAUBON, Secrétaire Gle de la Société Française d' Angéiologie, France
It is truly a global effort
http://www.pitt.edu/~super1/
Acknowledgement
Trang 3• Cho thầy thuốc lâm sàng
• Cho nhân viên xét nghệm
Trang 6• Các thay đổi của proteins do đột biến và chọn lọc gen
• Đang xảy ra và là cơ sở cho việc thay đổi vaccine mỗi năm
• Chuyển đổi kháng nguyên
• Các thay đổi của proteins do tái sắp sếp bộ gen
• Tạo ra các viruses khác không được bảo vệ bởi các vaccine
chủng ngừa hàng năm
Các định nghĩa chung
Trang 7CHOTANI © 2009 Source: Bean B, et al JID 1982;146:47-51
Sức sống của virus cúm trên các bề mặt và
ảnh hưởng của độ ẩm và nhiệt độ*
• Trên bề mặt trơn láng 24-48 giờ
• Plastic, thép không gỉ
• Có thể tái phục hồi > 24 hours
• Có thể chuyển qua tay lên đến 24 giờ
• Vải, giấy và khăn
• Có thể tái hồi phục được đến 8-12 giờ
• Chuyển qua tay trong 15 phút
• Sống được trên tay <5 phút chỉ với nồng độ virus cao
• Có khả năng lây do tiếp xúc trực tiếp
Trang 8CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Phần giới thiệu
• Cúm A H1N1 (cúm heo) là một bệnh đường
hô hấp của heo gây bởi virus cúm nhóm A
là virus thường gây dịch ở heo
• Các virus cúm heo thông thường không lây cho người, dù vậy, nhiễm cúm heo ở người vẫn xảy ra, đồng thời các ca lây truyền
bệnh từ người sang người cũng đã được ghi nhận
• Phổ biến nhất, cúm heo trên người thường xảy ra với người hay tiếp xúc với heo
nhưng virus cúm heo cũng có thể lan
truyền từ người sang người
Trang 9CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Lịch sử ở Mỹ
Dix, New Jersey, USA vào năm1976 lây
bệnh cho 200 người trong đó vài người có
triệu chứng nặng và có 1 ca tử vong
• Hơn 40 triệu người đã được tiêm vaccine
• Dù vậy, chương trình chủng ngừa bị ngưng lại sau khi có hơn 500 trường hợp bị hội chứng Guillain-Barre, một bệnh liệt thần kinh nặng, được báo cáo
• 30 người chết trực tiếp do vaccine
trước đó khỏe mạnh nhập viện do viêm phổi
sau khi nhiễm cúm heo và chết 8 ngày sau
đó
người mắc cúm heo được báo cáo từ 10 tiểu bang của Mỹ
Trang 10• Virus đang được mô tả như là một phân
nhóm mới của virus nhóm A/H1N1 trước
đó chưa được phát hiện ở người hoặc
Trang 11CHOTANI © 2009
Cúm A (H1N1)
Hiện trạng tại Mỹ
và đang lây lan từ người sang người
xuất ¼ số lượng hàng lưu trữ về
• Các thuốc kháng virus
• Các phương tiện bảo hộ cá nhân
• Các dụng cụ bảo vệ đường hô hấp
Quốc hội chi thêm $1.5 tỉ dollars để chống dịch
cúm A H1N1 toàn cầu
cáo hạn chế du lịch không cần thiết đến
Mexico
Source: CDC
Trang 12CHOTANI © 2009
Cúm A (H1N1)
Báo cáo trên tạp chí MMRW ngày 28/04
• MMWR, April 28, 2009 / 58(Dispatch);1-3
• 47 bệnh nhân được báo cáo về CDC có ghi nhận độ tuổi
(trong tổng số 64 bệnh nhân), Tuổi trung vị là 16 (giới hạn từ 3-81 tuổi),
• 38 (81%) bệnh nhân có tuổi <18;
• 51% số ca bệnh là nam
• Trong số 25 ca biết được ngày khởi phát, khởi phát
trong khoảng tử 28/3 đến 25/4
• Năm bệnh nhân nhập viện
• Trong số 14 bệnh nhân biết được tiền sử đi lại,
• 3 bệnh nhân đã từng đến Mexico;
• 40 trong 47 bệnh nhân (85%) không liên quan đến du lịch hay các ca bệnh đã xác nhận
Source: http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm58d0428a2.htm
Trang 13CHOTANI © 2009
MMWR, April 30, 2009 / 58(Dispatch);1-3
• Trường NYC (trung học A)
• 2,686 học sinh và 228 nhân viên
• Ngày 23-24/04, 222 học sịnh lên khám tại phòng y tế của trường và sau đó ra về vì
• Ngày 27/04, trường đóng cửa
• DOHMH cũng đã cung cấp các bộ kit lấy mẫu mũi họng đến một số phòng mạch bác sĩ lân cận với trường A
• Ngày 26/04, 7 trong số 9 bệnh phẩm lấy ngày 24/04 cho kết quả dương tính với chủng
virus cúm mới
• Ngày 26-28/04, 37 (88%) trong số 42 mẫu bệnh phẩm thu thập cho kết quả dương tính, như vậy tổng số ca bệnh xác nhận đã lên đến 44 người
• Ngày 27/04 DOHMH tiến hành phỏng vấn qua điện thoại với 44 bệnh nhân đó
• Tuổi trung vị là 15 tuổi (giới hạn tuổi: 14-21)
• Tất cả đều là học sinh, trừ 1 giáo viên 21 tuổi
• 31 (70%) trong số 44 bệnh nhân là nữ
• 30 (68%) thuộc sắc dân da trắng; 7 (16%) thuộc sắc dân Hispanic; 2 (5%) thuộc gốc da đen; và 5 (11%) thuộc sắc dân khác
• 4 bệnh nhân có tiền sử du lịch ra ngoài khu vực thành phố New York nhưng trong phạm vi nước
Mỹ trước khi khởi phát triệu chứng, và 1 bệnh nhân khác có đi đến Aruba trong vòng 7 ngày trước khi khởi phát triệu chứng Không có người nào trong số 44 bệnh nhân có tiền sử đi đến California, Texas, hay Mexico trong thời gian gần đây Source: http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm58d0428a2.htm
Cúm A (H1N1)
Báo cáo trên tạp chí MMRW, ngày 30/04
Trang 14• 10 (23%) trong số các bệnh nhân khởi bệnh
ngày 22/04, và 28 (64%) khởi bệnh ngày 28 (Figure)
• Trong số 35 bệnh nhân có báo cáo nhiệt độ tối
đa, nhiệt độ trung bình là 102.2°F (39.0°C) (dao động từ: 99.0-104.0°F [37.2 40.0°C])
• Tổng cộng, 42 (95%) bệnh nhân báo cáo có sốt
cộng ho và/hoặc đau họng, phù hợp với định nghĩa của CDC đối với bệnh giống cúm (ILI)
• Vào thời điểm phỏng vấn vào ngày 27/04, 37
bệnh nhân (84%) cho biết các triệu chứng của
họ ổn định và cải thiện, ba (7%) cho biết triệu chứng năng lên (2 trong số này sau đó báo cáo cải thiện), và 4 (9%) báo cáo cải thiện hoàn thàn các triệu chứng
• Chỉ có 1 bệnh nhân phải nhập viện vì ngất xỉu
sau đó được xuất viện sau một đêm theo dõi
Trang 15CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Số ca bệnh xác nhận & chết ở Mỹ, theo tiểu bang
28 50
24
1 1
1 1 1
13 7
2
8 2
3 3 2 4 2
4
1
0 10 20 30 40 50 60
Trang 16CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Hiện trạng ở Mexico
1311 trường hợp nhập viện (vì viêm phổi) đã được
báo cáo từ 31 trong số 32 tiểu bang của Mexico (Bộ
đóng cửa các các lớp học ở Mexico City, và khuyên
học sinh và người lớn tránh những nơi công cộng
đông đúc và các sự kiện lớn
Source: Mexican Ministry of Health, WHO, CDC, PAHO & ProMED
Trang 17CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Hiện trạng ở Mexico
nghiệm từ các bệnh nhân Mexico bị bệnh nặng và
thấy rằng 7 trong số họ đã có cùng một phức hợp
virus cúm A (H1N1) như virus gây bệnh cho các ca
bệnh của Mỹ (báo cáo sơ bộ)
nhận bệnh cúm A (H1N1) của 18 mẫu phân lập
virus từ các bệnh nhân Mexico, 12 trong đó có
genetically giống với các loại virus cúm heo từ bang
California
mạnh (20-50 tuổi) là một điều khác với cúm theo
mùa thường ảnh hưởng đến trẻ em và người già
Source: WHO, CDC & ProMED
Trang 18CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Điều tra vụ dịch ở Mexico
MMWR, April 30, 2009 / 58(Dispatch);1-3
bệnh đường hô hấp và gia tăng số bệnh nhân báo cáo trong các khu vực
bị nặng của đất nước này
Liên Mỹ (PAHO) vụ dịch có triệu chứng giống cúm trong một cộng đồng nhỏ ở tiểu bang Veracruz phù hợp với các Quy định về Y tế Quốc tế
đến một sự giám sát tăng cường trên khắp Mexico
nhiễm virus cúm A (H1N1) cũng đã được báo cáo cho PAHO
virus với 2 trẻ em sông tại California
cáo, bao gồm 286 ca nhiều khả năng và 97 ca xác nhận
Source: CDC
Trang 19• Ngày 26/04, ca gần đây nhất báo cáo có triệu chứng khới phát
• Ngày 29/04, 73 trong số 97 bệnh nhân được báo cáo coa kết quả XN xác nhận
• Trong số 24 bệnh nhân có ghi nhận thông tin về vùng địa lý và lâm sàng,
• 20 (83%) nhập viện, 3 được khám ở cơ sở khám bệnh ngoại trú, và 1 có bệnh không cần nhập viện
• Tuổi bệnh từ 1-59 tuổi, với 79% có tuổi từ 5 dến 59 tuổi; 15 (62 %) bệnh nhân là nữ
• Các ca bệnh đến từ 4 tiểu bang: Federal District (15), Mexico State (7), Veracruz (1),
Oaxaca (1)
• Trong số 7 ca tử vong, 6 ở tiểu bang Federal District, và 1 ở bang Oaxaca.
Source: CDC
Trang 200 50 100 150 200 250 300
Fe de ral Dis tric t
M ex ico
St ate
Sa
n L uis P oto si
Hid alg o Ba ja C
alif orn ia
Tla xc ala
Ag
ua sc alie nte s
Ch ich ua
hu a
Co lim a
Gu err ero
Ch iap as Du ran
go
Pu eb
la Qu
ere tar o
Gu an aju ato
M ich
oa ca n
Oa xa ca
Ve rac ru z
Số ca bệnh xác nhận & chết ở Mexico, theo tiểu bang
Source: Secretaria de Salud website (MOH), Mexico Tổng số ca bệnh đã xác nhận= 443; 16 Chết; 18 Tiểu bang
Trang 21Alb ert a Bri tis
h C olu m bia
Ne
w B ru ns wic
k
No
va S co tia
On tar io Qu eb ec
Số ca bệnh xác nhận tại Canada, theo tiểu bang
Source: Public Health Agency of Canada Tổng số ca bệnh đã xác nhận= 83; 0 Chết; 6 Tiểu bang
Trang 22CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Hiện trạng trên toàn thế giới
• WHO đã nâng mức cảnh báo lên cấp độ 5, nghĩa là có quần thể bệnh lớn (ví dụ, 25-50 ca kéo dài tử 2-4 tuần lễ), nhưng việc lây truyền tư người sang người còn khu trú
• Hệ thống cảnh báo của WHO đã được điều chỉnh lại sau khi dịch cúm gia cầm bắt đầu lan truyền vào năm 2004, 27/04 vừa qua là lần đầu tiên nó được nâng lên trên cấp độ 3, và đến 29/04 là cấp độ 5
• Cao ủy Y tế của Liên hiệp Châu Âu Androulla Vassiliou đã ra khuyến cáo cho 27 nước thành viên tạm hoãn những chuyến đi “không thật cần thiết” đến Mỹ và Mexico
Trang 23CHOTANI © 2009
Phân bố toàn cầu các ca nhiều khả năng và ca xác nhận bị
cúm A(H1N1) theo từng nước, tính đến 02/05/2009
Source: ECDC
Trang 24CHOTANI © 2009
Phân bố các ca nhiều khả năng và ca xác nhận bị cúm A(H1N1)
ở các nước thuộc EU & EEA/EFTA, tinh đến 02/05/2009
Source: ECDC
Trang 2511:00 PM May 2 CHOTANI © 2009
Trang 26Cúm A(H1N1)
Sự lan truyền bệnh qua các loài
Tái sắp xếp gen của virus ở heo
Virus ở chim
Virus ở người
Virus ở heo
Virus tái sắp xếp bộ gen từ virus người và
chim
Trang 27CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Sự truyền bệnh sang người
• Qua tiếp xúc với heo nhiễm bệnh hoặc
môi trường bị vấy nhiễm bởi virus cúm
heo
• Qua tiếp xúc với người nhiễm cúm
heo
• Việc lây bệnh từ người sang người
của cúm heo đã được ghi nhận và
được cho là xảy ra theo cách tương tự
như với cúm thông thường, thông qua
việc ho hay hắt hơi của người nhiễm
bệnh
Trang 28CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Các định nghĩa ca bệnh của Mỹ (Đã cập nhật)
nghĩa là người bị bệnh đường hô hấp cấp tính với kết quả xét nghiệm xác nhận tại CDC là nhiễm virus cúm heo A (H1N1) bởi một trong những xét nghiệm sau đây:
• real-time RT-PCR
• Cấy phân lập virus
nghĩa là người bị bệnh đường hô hấp cấp tính có sốt và:
• Xét nghiệm dương tính với cúm A, những âm tính với H1 và H3 bởi xét nghiệm PCR, hoặc
RT-• Xét nghiệm dương tính với cúm A bởi một test nhanh hoặc xét nghiệm miễn dịch
huỳnh quang virus cúm (IFA) cộng với các tiêu chuẩn của ca bệnh nghi ngờ
là người bị bệnh đường hô hấp cấp tính khởi phát:
• Trong vòng 7 ngày sau tiếp xúc với một ca bệnh xác định bị nhiễm cúm heo nhóm A (H1N1), hoặc
• Trong vòng 7 ngày sau khi du lịch đến những vùng ở Mỹ hoặc nước khác nơi có một hoặc nhiều ca bệnh xác định bị nhiễm virus cúm heo nhóm A (H1N1), hoặc
• Sống trong vùng có một hoặc nhiều ca bệnh xác định bị nhiễm cúm heo
Source: CDC
Trang 29CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Các định nghĩa ca bệnh của Mỹ
• Giai đoạn lây nhiễm cho một ca bệnh xác định bị nhiễm virus cúm
heo nhóm A (H1N1) được định nghĩa là giai đoạn từ 1 ngày trước
khi khởi phát triệu chứng đến 7 ngày sau khi khởi phát triệu chứng
• Tiếp xúc gần gũi được định nghĩa là trong vòng 1,8 mét xung quanh
một ca bệnh xác định hoặc ca bệnh nghi ngờ nhiễm virus cúm heo
nhóm A (H1N1) trong giai đoạn lây nhiễm
• Bệnh hô hấp cấp tính được định nghĩa là sự khởi phát gần đây của ít
nhất hai trong các triệu chứng sau đây: chảy mũi nước hay nghẹt
mũi, đau họng, ho (kèm theo sốt hoặc không)
• Các nhóm nguy cơ cao: Một người có nguy cơ cao bị các biến
chứng của bệnh cúm heo nhóm A (H1N1) được định nghĩa tương tự như cúm theo mùa thông thường (xem Reference)
Source: CDC
Trang 30CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Hướng dẫn cho các thầy thuốc lâm sàng
• Các thầy thuốc lâm sàng phải xét đến khả năng bị nhiễm
virus cúm heo ở những bệnh nhân đến khám vì bị viêm
• có tiền sử tiếp xúc với ca bệnh từ những vùng này trong vòng 7
ngày trước khi khởi phát triệu chứng
• Nếu nghi ngờ bệnh nhân bị nhiễm virus cúm heo, thầy
thuốc phải phết mẫu nghiệm đường hô hấp đẻ xét
nghiệm tìm virus cúm heo và bảo quản trong tủ lạnh
(không phải tủ đông)
• Một khi đã lấy mẫu nghiệm, phải liên lạc sở y tế tiểu bang hoặc
địa phương để giúp vận chuyển và xét nghiệm kịp thời tại phòng xét nghiệm y tế cộng đồng của tiểu bang
Source: CDC
Trang 31CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Hướng dẫn cho các thầy thuốc lâm sàng
• Các triệu chứng và dấu chứng
• Các triệu chứng giống cúm (ILI)
• Sốt, ho, đau họng, chảy mũi nước, đau đầu, đau cơ Trong một số trường hợp, có thể có nôn mửa và tiêu chảy (Những ca này khởi phát bệnh trong khoảng từ cuối tháng 3 đến giữa tháng 4 năm
2009 )
• Các trường hợp bệnh hô hấp nặng, cần nhập viện kể cả dẫn
đến tử vong, đã được báo cáo ở Mexico
• Cần xem xét đến khả năng nhiễm virus cúm heo làm tăng nặng thêm các tình trạng bệnh mãn tính sẵn có
• Những ca bệnh không cần nhập viện nhưng đã được xác
nhận hoặc nghi ngờ nhiễm virus cúm heo nhóm A
(H1N1) được khuyên nên ở nhà (cách ly tự nguyện) ít
nhất 7 ngày sau khi khởi phát bệnh trừ khi cần ra ngoài
để tìm trợ giúp về y tế
Source: CDC
Trang 32CHOTANI © 2009
FDA đã ban hành Giấy phép Sử dụng khẩn cấp (EUAs) các thuốc
kháng virus
cho phép sử dụng khẩn cấp các thuốc kháng virus để điều trị dịch cúm heo theo yêu cầu của Trugn Tâm Kiểm soát và Phòng Bệnh (CDC)
(HHS) đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp cho sức khỏe cộng đồng vào ngày 26/4/2009
• Tamiflu: Cho phép sử dụng Tamiflu để diều trị và phòng ngừa cúm ở tre em dưới
1 tuổi, và cung cấp liều thay thế cho trẻ trên 1 tuổi Tamiflu hiện đang được FDA cho phép dùng để điều trị và phòng ngừa cúm ở bệnh nhân trên 1 tuổi
• Tamiflu và Relenza: Cho phép phân phối cả hai thuốc này đến các bộ phận dân
cư lớn mà không cần tuân theo các quy định về dán nhãn của liên bang, các quy định này tuy thế được áp dụng cho các thuốc được phân phát và phải đi kèm thông tin về việc sử dụng khẩn cấp của thuốc men
Cúm A(H1N1)
Hướng dẫn cho các thầy thuốc lâm sàng
Trang 33CHOTANI © 2009
Cúm A(H1N1)
Hướng dẫn về an toàn sinh học cho nhân viên phòng xét nghiệm
bệnh nhân nghi ngờ bị cúm heo nhóm A (H1N1) phải được tiến hành ở
phòng xét nghiệm có độ an toàn sinh học cấp 2 (BSL-2)
• Tất cả các thao tác trên mẫu bệnh phẩm phải được tiến hành bên trong một ngăn an toàn sinh học (biosafety cabinet - BSC)
ngờ bi nhiễm virus cúm heo nhóm A (H1N1) phải được tiến hành trong
phòng xét nghiệm BSL-2 với thao tác theo BSL-3 (điều kiện BSL-2 tăng
cường)
• Các vật dụng bảo hộ các nhân được khuyến cáo (dựa trên việc đánh giá mức
độ nguy cơ cụ thể tại chổ)
• Bảo vệ đường hô hấp – khẩu trang N95 đã được thử vừa vặn hoặc bảo hộ ở múc cao hơn