Bai viet so 6 lop 8

Họ là những người lãnh đạo anh minh suốt đời vì vận mệnh của đất nước.Thông qua hai văn bản “Chiếu dời đô” và “Hịch tướng sĩ”, chúng ta sẽ thấy rõnhững người lãnh đạo anh minh như Lí Côn

Trang 1

TOP 52 bài viết số 6 lớp 8 hay nhất

Dàn ý suy nghĩ vai trò của người lãnh đạo 3

Suy nghĩ vai trò của người lãnh đạo - Mẫu 1 5

Bài viết số 6 lớp 8 đề 2: Suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành 49

Dàn ý chi tiết Suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành 49

Dàn ý chi tiết số 1 49

Dàn ý chi tiết số 2 51

Mối quan hệ giữa học và hành - Mẫu 1 53

Từ bài bàn luận về phép học của La Sơn Phu - Mẫu 2 55

Nêu suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành - Mẫu 3 57

Suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành - Mẫu 4 61

Trang 2

Bài viết số 6 lớp 8 đề 3: Suy nghĩ về câu nói của M Go-rơ-ki "Hãy yêu sách, nó là nguồn kiến thức, chỉ có kiến thức mới là con đường sống" 109

Dàn ý chi tiết suy nghĩ về câu nói của M.Go-rơ-ki 109

Suy nghĩ về câu nói của M.Go-rơ-ki - Mẫu 1 110

Trang 3

Bài viết số 6 lớp 8 đề 1: Suy nghĩ vai trò của người

lãnh đạo đối với đất nước

Dàn ý suy nghĩ vai trò của người lãnh đạo

II Thân bài

1 Văn bản: “Chiếu dời đô” với Lý Công Uẩn

- Tuy là viết theo thể loại chiếu, chuyên dùng để ban bố mệnh lệnh của vua đếnnhân dân nhưng Lý Công Uẩn lại viết một cách nhẹ nhàng, phân tích kỹ càngnhững thuận lợi của kinh đô mới Đại La, còn có ý muốn hỏi ý kiến quần thần,dân chúng: “ các khanh thấy thế nào?”

- Một người lãnh đạo anh minh còn biết chăm lo cho hạnh phúc lâu bền củachúng dân, không chạy theo cái lợi trước mắt mà quên đi cái lâu dài Lý CôngUẩn là một trong số những vị vua anh minh như thế

- Ông chọn kinh đô ở Đại La không phải ngẫu nhiên, mà ông đã qua quan sát,nghiên cứu thật nhiều lần Đại La là nơi trung tâm, hội tụ của nhiều con sônglớn, lại nằm ở đồng bằng nên rất thuận tiện cho việc đi lại; nơi đây còn có mưathuận gió hòa, đất đai màu mỡ, dân chúng sống trong sung túc, ấm no, muôn vậtphong phú tốt tươi,

Trang 4

- Theo Lý Công Uẩn, nó xứng đáng là "kinh đô của bậc đế vương muôn đời".

- Ông chọn kinh đô mới vì dân chúng, để phát triển đất nước chứ không cam đểkinh đô nằm khuất sâu trong rừng núi, chỉ phù hợp khi cần phòng thu như HoaLư

- Nhờ tầm nhìn xa trông rộng ấy mà đất nước ta vững bền đến ngàn năm và ngôithành Đại La, sau đổi tên thành Thăng Long, tức rồng bay lên, tồn tại, gắn bósuốt mấy thế kỉ cùng với triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn Lý Công Uẩn, dù là vịvua, theo chế độ phong kiến, nhưng ông đã phần nào mang đến khái niệm “dânchủ”, một khái niệm rất tiến bộ sau này, là lấy dân làm chủ, triều đình, nhà nướcchỉ đơn thuần là giúp đỡ nhân dân có được hạnh phúc lâu bền

2 Văn bản: “Hịch tướng sĩ” với Trần Quốc Tuấn

- Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn lại có cách nghĩ của một vị danh tướngthời loạn lạc: có sự khoan dung, và có sự nghiêm khắc

- Đất nước đang phải đối đầu với giặc Nguyên - Mông mạnh nhất thời bấy giờ,với số thuộc địa trải dài từ Trung Quốc đến tận Châu Âu

- Ông biết, sự đoàn kết với lòng dân sẽ là chìa khóa cho vận mệnh đang lâmnguy của nước nhà

- Chính ông đã đi đầu trong việc đoàn kết mọi người, bằng cách gỡ bỏ mọi hiềmkhích giữa ông và nhà vua

- “Hịch tướng sĩ’ ra đời Bài “hịch” quả thật có tác động rất mạnh mẽ nhờ ôngbiết cách phân tích cái hậu quả của việc nhu nhược, yếu đuối, sợ hãi dưới gócnhìn của một người dân, chứ không phải một vị tướng và bày tỏ thái độ căm thùgiặc: “dù trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, tacũng cam lòng"

Trang 5

- Nhờ hiểu dân, từ đó thương dân nên Trần Quốc Tuấn đã cầm được phần thẳngtrong tay bọn giặc mạnh nhất.

Suy nghĩ vai trò của người lãnh đạo - Mẫu 1

Đất nước ta trải qua bốn ngàn năm dựng nước và giữ nước với biến bao biến cố,thăng trầm Một ngàn năm Bắc thuộc đã sinh ra những anh hùng, những nhàlãnh đạo tài ba như Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lí Nam Đế Từ thế kỉ X, nước tabước vào thời kì độc lập tự chủ nhưng cũng không tránh khỏi những cuộc xâmlăng Lí Công Uẩn và Trần Quốc Tuấn chính là một trong những vì sao sáng soirọi lịch sử đất nước trong những ngày ấy

Trang 6

Hai con người khác nhau, ở hai thời kì lịch sử khác nhau nhưng họ đều đượcngợi ca là những nhà lãnh đạo kiệt xuất Những người thông minh, sáng suốt,biết nhìn xa trông rộng và luôn quan tâm đến vận mệnh đất nước, đến hạnhphúc lâu bền của nhân dân Họ chính là những tấm gương tiêu biểu được đờiđời ngợi ca và lưu danh sử sách.

Người lãnh đạo anh minh, trước hết là người sáng suốt, biết nhìn xa trông rộng

và biết suy nghĩ đến lợi ích lâu dài của đất nước, dân tộc

Ở “Chiếu dời đô”, Lí Công Uẩn đã nhìn thấy kinh đô Hoa Lư chật hẹp, khôngcòn phù hợp với đất nước đang trên đà lớn mạnh Quyết định dời đô của LíCông Uẩn là một quyết định táo bạo nhưng vô cùng sáng suốt Ông nhìn thấythành Đại La là nơi thắng địa, hội tụ của những yếu tố thiên thời, địa lợi, nhânhòa Về vị trí địa lí, thành Đại La là trung tâm của đất trời, đất đai rộng màphẳng, bốn bề thông thoáng Về thế đất, nơi đây có thể rồng cuộn hổ ngồi Vềgiao thương, Đại La là nơi hội tụ trọng yếu của bốn phương đất nước Như vậy,phải là người thông minh, quyết đoán và tầm nhìn xa trông rộng thì Lí CôngUẩn mới nhìn thấy những triển vọng của đất nước khi dời đô về Đại La và đưa

ra quyết định đúng đắn như thế

Trong “Hịch tướng sĩ”, nhà tài ba lỗi lạc Trần Quốc Tuấn đã nhận thấy kẻ thùđang lăm le xâm lược bờ cõi nước ta Thế giặc mạnh, tình hình đất nước nhưngàn cân treo sợi tóc Ông thấy rõ nguy cơ nước trước thái độ bàng quan hưởnglạc của các tướng sĩ Chính vì thế, “Hịch tướng sĩ” đã được vang lên trong mộtlần duyệt binh lớn ở Đông Thăng Long, phân tích đầy đủ, thấu tình, đạt lí nhữngsai trái mà các tướng sĩ đang mắc phải Từ đó để khích lệ lòng yêu nước, cămthù giặc và ý chí quyết tâm đánh đuổi kẻ thù Trần Quốc Tuấn đã chỉ ra nhữngtội ác và hành động ngang ngược của giặc: “đòi ngọc lụa để thỏa lòng tham, vơvét bạc vàng của kho, bắt nạt tể phụ, sỉ nhục triều đình” Vậy mà các tướng sĩlại có thái độ cầu an hưởng lạc với những thú vui “ruộng vườn, mê hát, săn bắn,

Trang 7

quyến luyến vợ con, chọi gà” Để tăng sức thuyết phục, tác giả đã tưởng tượng

ra cảnh giặc kéo đến với những hậu quả khôn lường: gia quyến, vợ con tan nát,phần mộ tổ tiên bị giày xéo, tiếng xấu lưu truyền Người lãnh đạo anh minh làngười luôn biết điểm mạnh, điểm yếu của mình, luôn lạc quan tin tưởng vàochính mình, khẳng định chiến thắng tất yếu sẽ thuộc về ta

Hơn nữa, một nhà lãnh đạo anh minh phải luôn quan tâm đến vận mệnh đấtnước và hạnh phúc của nhân dân Với Lí Công Uẩn, đó là việc dời đô từ Hoa Lư

ra Đại La để phát triển đất nước Đó cũng là nơi đất rộng mà bằng, cao màthoáng để nhân dân không phải chịu cảnh ngập lụt, vạn vật tốt tươi Có như vậy,đời sống nhân dân mới có thể phát triển thịnh vượng Việc dời đô không chỉ tốtcho một triều đại mà còn là tính kế lâu dài cho con cháu đời sau Đó chính làtấm lòng của một vị vua yêu dân như con Chính tấm lòng ấy làm nên sứcthuyết phục mạnh mẽ của bài chiếu Với Trần Quốc Tuấn, ông khích lệ cáctướng sĩ đánh giặc cũng là nghĩ đến hạnh phúc của nhân dân trong hiện tại, thờiquá khứ và còn cả tương lai: “Thái ấp hưởng thụ, tổ tông được thờ cúng quanhnăm, danh tiếng được lưu danh sử sách”

Như vậy, những con người khác nhau ở những hoàn cảnh khác nhau, thời đạikhác nhau nhưng họ đều chung nhau ở lòng yêu nước thương dân Đó là yếu tốquan trọng để những con người ấy, tên tuổi của họ còn sống mãi với thời gian

Đó là yếu tố làm nên Hào khí Đông A của Đại Việt có thể đánh đuổi Đại Tống

và quân Mông Nguyên hùng mạnh để xây dựng một đất nước tự chủ, vững bền.Những con người ấy chính là thế hệ đi trước, để rồi những thế kỉ sau, lại cónhững Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp tiếp bước con đường anh hùng của dântộc, viết tiếp lên trang vàng sử sách thời đại Hình ảnh những vị lãnh đạo tài bacũng nhắc nhở thể hệ hôm nay, thế hệ không còn súng đạn, chiến tranh nhưngtình yêu nước vẫn được thể hiện trong những hành động dựng xây, phát triểnđất nước

Trang 8

Dân tộc Việt Nam đã trải qua hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước Để tạo nêntrang sử hào hùng, đất nước ấm no hạnh phúc như ngày hôm nay, đó là nhờ vàomột phần công lao to lớn của các vị anh hùng như Lý Công Uẩn, Trần QuốcTuấn Họ là những người lãnh đạo anh minh suốt đời vì vận mệnh của đất nước.Thông qua hai văn bản “Chiếu dời đô” và “Hịch tướng sĩ”, chúng ta sẽ thấy rõnhững người lãnh đạo anh minh như Lí Công Uẩn và Trần Quốc Tuấn với vậnmệnh đất nước

“Chiếu dời đô” của Lí Công Uẩn là sự bày tỏ ý định từ Hoa Lư (Ninh Bình) rathành Đại La (tức Hà Nội ngày nay) khi ông mới được triều đình tôn lên làmhoàng đế Sau đó, ông đổi tên kinh đô thành Thăng Long Đấy là năm thuậnthiên thứ nhất – năm khởi đầu sự nghiệp lẫy lừng của nhà Lí – một triều đại có ýnghĩa hết sức quan trọng đưa văn hiến của nước nhà lên tầm cao Phần mở đầu

“Chiếu dời đô”, tuy là một bậc đế vương, là “thiên tử” nghĩa là có quyền thaytrời quyết định mọi chuyện nhân gian, vậy mà vua Lý Thái Tổ vẫn viết nhữngcâu văn đặc biệt nhấn mạnh đến “ý dân”: “Trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân,nếu thấy thuận tiện thì thay đổi” Trước hết, ông giải thích tại sao lại dời đô Vàbằng lập luận ngắn gọn nhưng sắc sảo, cùng với dẫn chứng thiết thực, nhà vua

đã khẳng định: việc dời đô không phải là hành động, là ý muốn nhất thời củamột người Nó là biểu hiện cho xu thế tất yếu của lịch sử Nhà vua đã chọnthành Đại La Nơi đây không phải là Hoa Lư chật hẹp, mà là một nơi “trung tâmcủa trời đất”, nơi có thế “rồng cuộn hổ ngồi”, là nơi “đúng ngôi nam bắc đôngtây" lại “nhìn sông dựa núi”, là nơi “rộng mà bàng, đất đai cao mà thoáng” Ởnơi đây, nhân dân không phải sống chốn núi rừng hiểm trở, khắc nghiệt, đấtnước có cơ hội phát triển kinh tế Một nơi thuận lợi về tất cả mọi mặt, nhân dânđược ấm no, thanh bình, như vậy, việc dời đô đã hợp với thiên thời địa lợi nhânhòa Một vị vua với tầm nhìn sâu rộng có thể chỉ ra được những ưu thế đặc biệt

Trang 9

của thành Đại La, ông hẳn là một người thông hiểu phong thủy, lịch sử, địa lý

và còn có những suy tính lâu dài về chính trị Hơn nữa, trong một chiếu thư trêndưới 200 chữ, nhà lãnh đạo này đã ba lần nhắc đến “dân” và “bách tính”, chothấy quyết định dời đô của ông không xuất phát từ mục đích phòng ngự, màxuất phát từ ý muốn cho “dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt" đời sốngcủa vua quan và toàn dân cũng khởi sắc vì "muôn vật cũng phong phú tốt tươi”,lấy lợi ích của trăm họ làm nền tảng quốc gia Dời đô ra Thăng Long là mộtbước ngoặt lớn, đánh dấu sự trưởng thành của dân tộc đại Việt Kinh đô ThăngLong là cái nôi lập đế nghiệp cho muôn đời là nơi để cho sơn hà xã tắc đượcbền vững muôn đời Đọc văn bản “Chiếu dời đô” ta cảm nhận Lý Công Uẩnkhông những là một vị vua có tài mà còn có đức, ông xứng đáng là vị vua anhminh bậc tiên đế muôn đời Quyết định dời đô của ông là rất sáng suốt bởi vìkinh đô Đại La đã vững mạnh suốt 200 năm, có nghĩa là nhân dân thái bình, no

ấm trong suốt thời gian đó Thành Đại La chính là thủ đô Hà Nội ngày nay, làlinh hồn của Việt Nam Thể chế chính trị cũng được phân cấp quản lí rõ ràng,dựa vào luật pháp nhiều hơn là sự chuyên quyền độc đoán của một cá nhân.Công lao dời đô và xây dựng đất nước của Lý Thái Tổ thực sự lớn lao, lưu danhmuôn thuở với non sông nước Việt

Thời kì nhân dân Đại Việt phải đương đầu với quân Nguyên – Mông hung hãn,

vị nguyên soái Trần Quốc Tuấn tức Hưng Đạo Vương đã ba lần cầm quân đánhbại quân xâm lược Cái tâm và cái tài của một vị tướng, một người con yêunước, trung với vua được thể hiện rõ nét trong áng văn bất hủ “Hịch tướng sĩ”.Trước năm 1285, ông đã viết bài Hịch này với mục đích kêu gọi tướng sĩ họctập binh thư, rèn luyện võ nghệ để chuẩn bị đánh quân xâm lược Những lời lẽđanh thép mà chan chứa tình cảm, những lí lẽ sắc bén mà đi vào lòng người đãchỉ ra cho tướng sĩ thấy tội ác của bọn sứ giặc và những việc cần làm để chốnggiặc Trần Quốc Tuấn thể hiện tài năng của mình thông qua việc nhìn ra bộ mặtcủa quân giặc, đồng thời nhìn ra được thế của quân ta Tác giả ngứa mắt khi

Trang 10

thấy “sứ giặc đi lại nghênh ngang”, ngứa tai khi chúng “uốn lưỡi cú diều mà sỉmắng triều đình” Tác giả rất khinh bỉ, đã “vật hóa” chúng, gọi là “dê chó”, là

“hổ đói” Ông mượn những tấm gương bậc nghĩa sĩ trung thần đã xả thân vì đấtnước, vì nhân dân để khích lệ lòng tự trọng ở các tướng sĩ Ông cũng biết lấynhững suy nghĩ, việc làm của mình để khơi dậy lòng yêu nước của họ Viết chotướng sĩ, cũng như để bày tỏ nỗi lòng của mình, Trần Quốc Tuấn không khỏibăn khoăn lo lắng, ông “thường đến bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau nhưcắt, nước mắt đầm đìa chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan, uống máu quânthù” Không chỉ căm thù giặc mà Trần Quốc Tuấn còn nguyện hi sinh thân mìnhcho sự nghiệp đánh đuổi ngoại xâm, giành lại độc lập cho dân tộc: “Dẫu chotrăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vuilòng.” Ông quyết liệt phê phán những việc làm thái độ sai trái của tướng sĩ: thờ

ơ, bàng quan trước vận mệnh Tổ quốc lâm nguy, quên mất trách nhiệm củamình đối với vận mệnh tổ quốc Sau khi vẽ ra cái tiền đồ tối tăm của các tướng

sĩ bê tha sau khi thua trận, mất nước, tác giả đã khuyên nhủ hết lời các tướng sĩhãy tìm ra con đường chân chính mà tiến bước: học tập binh thư yếu lược đểcứu nước Lời tâm sự của Trần Quốc Tuấn với các tướng sĩ thật chân thànhkhiến các tướng sĩ một lòng khâm phục vị tướng tài vì xã tắc mà dám hi sinh,dám chiến đấu Lịch sử đã chứng minh điều mà Trần Quốc Tuấn đã nói Cùngvới sự đồng lòng toàn dân toàn quân, Việt Nam đã giành thắng lợi trước kẻ thùhùng mạnh nhất thời kì đó Trong đó vai trò lãnh đạo của người lãnh đạo đóngvai trò quyết định, ông được nhân dân Việt Nam tôn thờ gọi là Đức Thánh Trần.Hơn một ngàn năm qua, lịch sử nước Việt đã trải qua bao sóng gió thăng trầm,nhưng công lao của Lý Thái Tổ và Trần Hưng Đạo mãi mãi là những vết sonkhông phai trong văn học và lịch sử việt Nam Qua hai áng văn “Chiếu dời đô”

và “Hịch tướng sĩ”, chúng ta càng hiểu rõ hơn vai trò của người lãnh đạo anhminh có ý nghĩa vô cùng to lớn trong trường kì phát triển của dân tộc và thờinào cũng vậy dân tộc Việt Nam Họ là tấm gương sáng ngời để đời sau soi vào

Trang 11

đó mà học tập Chúng ta hãy tiếp nối hào khí ngút trời của cha ông ta cùng xâydựng lên một Việt Nam giàu mạnh phồn thịnh, hòa nhập vào sự phát triển củathế giới nhé!

Lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam luôn gắnliền với tên tuổi của những người anh hùng dân tộc vĩ đại Tài năng kiệt xuất vàđức độ cao cả của họ đã có ảnh hưởng quyết định đến vận mệnh đất nước Đọclại áng văn Chiếu dời đô của Lí Công uẩn và Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn,chúng ta thấy sáng ngời nhân cách và hành động vì dân vì nước của họ Qua đó,chúng ta hiểu rõ vai trò của người lãnh đạo anh minh có ý nghĩa vô cùng to lớntrong sự phát triển của dân tộc dù lúc đất nước lâm nguy hay thái bình, thịnhvượng

Đất nước có giặc, họa ngoại xâm đe dọa nền hòa bình của dân tộc cũng là lúccần đến những vị tướng tài ba Trần Quốc Tuấn ghi dấu trong lịch sử dân tộc và

để lại ấn tượng sâu đậm về một võ tướng có một không hai trong lịch sử chốngngoại xâm Trần Quốc Tuấn gắn tên mình với Bạch Đằng, Chương Dương,

Trang 12

Hàm Tử Là người đã bẻ gãy ý đồ xâm lược hung hăng của đế quốc Nguyên Mông Nhà quân sự kiệt xuất này có những chiến công hiển hách là nhờ ôngquan tâm tới vận mệnh nước nhà bằng trái tim và ý chí của một anh hùng dântộc Cái tâm và cái tài của một vị tướng, một người con yêu nước, trung với vuađược thể hiện rõ nét trong áng văn bất hủ "Hịch tướng sĩ" Đọc "Hịch tướng sĩ"

-ta ngỡ như nghe tiếng nói của cha ông, của non nước Nó nồng nàn tinh thầnyêu nước, biểu hiện lòng căm thù giặc sâu sắc, ý chí quyết chiến quyết thắngquân thù, không chỉ là của riêng Trần Hưng Đạo mà là kết tụ trong đó những ýnguyện tình cảm của dân tộc yêu tự do và giàu tự trọng

Trước tai họa đang đến gần: quân Mông - Nguyên lăm le xâm lược lần thứ haivới tâm địa không cho một ngọn cỏ của nước Đại Việt mọc dưới vó ngựa củanăm mươi vạn quân Trần Quốc Tuấn đã viết "Hịch" để kêu gọi tướng sĩ mộtlòng đương đầu với cuộc chiến sống còn Những lời lẽ đanh thép mà chan chứatình cảm, những lí lẽ sắc bén mà đi vào lòng người đã chỉ ra cho tướng sĩ thấytội ác của bọn sứ giặc và những việc cần làm để chống giặc Trần Quốc Tuấnđau nỗi đau của dân tộc, nhục cái nhục quốc thể Tác giả ngứa mắt khi thấy "sứgiặc đi lại nghênh ngang", ngứa tai khi chúng "uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắngtriều đình" Tác giả rất khinh bỉ, đã "vật hoá" chúng, gọi là "dê chó", là "hổ đói".Ông mượn những tấm gương bậc nghĩa sĩ trung thần đã xả thân vì đất nước, vìnhân dân để khích lệ lòng tự trọng ở các tướng sĩ Ông cũng biết lấy những suynghĩ, việc làm của mình để khơi dậy lòng yêu nước của họ Viết cho tướng sĩ,nhưng ta thấy ông phơi trải tấm lòng mình, Trần Quốc Tuấn không khỏi bănkhoăn lo lắng, đến độ quên ăn, mất ngủ, xót xa như đứt từng khúc ruột Nỗi lolắng đó được ông bày tỏ với binh sĩ: "Ta thường đến bữa quên ăn, nửa đêm vỗgối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốtgan, uống máu quân thù." Không chỉ căm thù giặc mà Trần Quốc Tuấn cònnguyện hi sinh thân mình cho sự nghiệp đánh đuổi ngoại xâm, giành lại độc lậpcho dân tộc: "dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong

Trang 13

da ngựa, ta cũng vui lòng." Trần Quốc Tuấn quả là một con người yêu nướcthương dân, ông đúng là tấm gương sáng cho binh sĩ noi theo để mà biết hy sinhbản thân vì nước vì dân.

Một vị tướng tài ba, ngoài lòng yêu nước, tài năng quân sự, họ còn phải biết yêuthương, dạy bảo binh sĩ Trần Quốc Tuấn đã hội tụ đủ những yếu tố đó Ôngluôn quan tâm, chia sẻ, xem binh sĩ như những người anh em khi xông pha trậnmạc cũng như khi thái bình Cũng chính nhờ tình cảm đó, ông đã thắp lên ngọnlửa yêu nước trong lòng họ Nhưng yêu thương, lo lắng cho binh sĩ không đơnthuần chỉ là những lời khuyên nhủ nhẹ nhàng mà là nghiêm khắc, quyết liệt phêphán những việc làm thái độ sai trái của họ: thờ ơ, bàng quan trước vận mệnh

Tổ quốc lâm nguy, quên mất trách nhiệm của mình đối với vận mệnh tổ quốc vànếu các tướng sĩ không nghe theo thì hiểm họa trước mắt thật đau xót: "Lúc bấygiờ, ta cùng các ngươi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào Những lời giáo huấncủa ông đã thức tỉnh biết bao binh lính, giúp họ nhận thức hơn về độc lập dântộc Và hơn hết là chỉ ra những việc cần làm đó là hãy đề cao cảnh giác, đoànkết trước nguy cơ mất nước Ông đã thảo cuốn binh thư yếu lược để các tướng

sĩ học theo, từ bỏ lối sống xa hoa, chuyên chăm vào việc rèn luyện võ nghệ đểmọi người giỏi như Bàng Mông, nhà nhà đều là Hậu Nghệ để có thể chiến thắngđược kẻ thù xâm lược Chăm học "Binh thư yếu lược" cũng là một cách rènluyện để chiến thắng quân thù Thật hả hê khi nghĩ đến giây phút chúng ta chiếnthắng, chưa đánh giặc nhưng Trần Quốc Tuấn đã ca khúc khải hoàn "chẳngnhững thân ta kiếp này đắc chí mà đến các người trăm năm về sau tiếng vẫn lưutruyền Lời tâm sự của Trần Quốc Tuấn với các tướng sĩ thật chân thành khiếncác tướng sĩ một lòng khâm phục vị tướng tài vì xã tắc mà dám hi sinh, dámchiến đấu Những con người ưu tú như Trần Quốc Tuấn quả là bậc danh tướng

có một không hai trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Lịch sử đã chứngminh điều mà Trần Quốc Tuấn đã nói Cùng với sự đồng lòng toàn dân toànquân, Việt Nam đã giành thắng lợi trước kẻ thù hùng mạnh nhất thời kì đó

Trang 14

Trong đó vai trò lãnh đạo của người lãnh đạo đóng vai trò quyết định, ông đượcnhân dân Việt Nam tôn thờ gọi là Đức Thánh Trần Ta bắt gặp lại chí khí, tàinăng của ông trong những nhà quân sự tài ba của thế kỉ XX đã làm nên huyềnthoại Điện Biên Phủ, làm nên đại thắng Mùa xuân 1975.

Đấy là trong thời chiến, ngay cả khi đất nước thái bình ta cũng không thể khôngcần một vị vua anh minh, hiền tài biết lo cho trăm họ Và một trong những vịvua tài giỏi, lỗi lạc của đất nước là Lí Công uẩn, ông là người đầu tiên lập nêntriều đại nhà Lí ở nước ta Ông là người thông minh, nhân ái, yêu nước thươngdân, có chí lớn và lập được nhiều chiến công Lí Công uẩn luôn mong muốn đấtnước được thịnh trị, nhân dân được ấm no, hạnh phúc Chính vì thế, ông nhậnthấy Hoa Lư không còn phù hợp với hoàn cảnh đất nước lúc bấy giờ Vì ôngmuốn đóng đô ở nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho concháu nên ông đã ban bố Chiếu dời đô vào năm 1010 để "trên vâng mệnh trờidưới theo ý dân ", tỏ bày ý định rời kinh đô cũ từ Hoa Lư (Ninh Bình) khi ôngmới được triều đình tôn lên làm hoàng đế Nơi đấy không phải là Hoa Lư chậthẹp, mà là một nơi địa thế rộng, bằng, đất đai cao thoáng Một nơi thuận lợi vềtất cả mọi mặt thì nhân dân được ấm no, thanh bình, việc dời đô đã hợp vớithiên thời địa lợi nhân hòa Nơi ấy là thành Đại La (tức Hà Nội ngày nay) Sau

đó, ông đổi tên kinh đô thành Thăng Long Dời đô ra Thăng Long là một bướcngoặt rất lớn Nó đánh dấu sự trưởng thành của dân tộc đại Việt Cũng là khởiđầu sự nghiệp lẫy lừng của nhà Lí - triều đại có ý nghĩa hết sức quan trọng đưavăn hiến của nước nhà đến đỉnh cao vời vợi Kinh đô Thăng Long quả là cái nối

để lập nghiệp cho muôn đời là nơi để cho sơn hà xã tắc được bền vững muônđời Lịch sử của các nước có nền văn minh lâu đời đều có những cuộc dời đônhư thế Mỗi lần dời là một thử thách của dân tộc Đó phải là quyết định củanhững đầu óc ưu tú nhất thời đại Nói cách khác, không có ý chí quyết tâm lớn,không có tầm nhìn thấu cả tương lai thì Lí Công uẩn không thể nói đến chuyệndời đô

Trang 15

Mở đầu bài chiếu, nhà vua giải thích tại sao lại dời đô Và bằng lập luận ngắngọn nhưng sắc sảo, cùng với dẫn chứng thiết thực, nhà vua đã khẳng định: việcdời đô không phải là hành động, là ý muốn nhất thời của một người Nó là biểuhiện cho xu thế tất yếu của lịch sử Lí Công uẩn tuyệt vời là đã hiểu được khátvọng của nhân dân, khát vọng của lịch sử Dân tộc Việt không chỉ là nước độclập Muốn bảo vệ được điều ấy thì non sông, nhân tâm con người phải thu vềmột mối Tất cả thần dân phải có ý chí tự cường để xây dựng nước Đại Việtthành quốc gia thống nhất vững mạnh, ông tâm đắc và rất vui vì tìm một nơi

"trung tâm của trời đất", nơi có thể "rồng cuộn hổ ngồi", hào hứng nói tới cáinơi "đúng ngôi nam bắc đông tây" lại "nhìn sông dựa núi" Nơi đây là mảnh đất

lí tưởng dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ và ngập lụt, muôn vật rất mực phongphú tốt tươi." Thật cảm động trước tấm lòng của vị vua anh minh, quan tâm tớinhân dân, tìm chốn lập đô cũng vì dân, mong cho dân được hạnh phúc Dời đô

ra Thăng Long là một bước ngoặt rất lớn Nó đánh dấu sự tất thành của dân tộcĐại Việt Chúng ta đã đủ lớn mạnh để lập đô ở nơi có thể đưa nước phát triển đilên, đưa đất nước trở thành quốc gia độc lập sánh vai với phương Bắc

Có thể nói, với trí tuệ anh minh, với lòng nhân hậu tuyệt vời, nhà vua Lí CôngUẩn đã bày tỏ ý định với các quan trong triều ý định dời đô giàu sức thuyếtphục Những điều vua nói cách đây cả ngàn năm nhưng hôm nay nhìn lại vẫngiữ nguyên tính chân lí của nó Trải qua bao thăng trầm, con rồng ấy vẫn baylên bầu trời như thách thức sự vô hạn của thời gian "Chiếu dời đô" là áng vănxuôi cổ độc đáo, đặc sắc, đúng là khẩu khí của bậc đế vương Đó là kết tinh vẻđẹp tâm hồn và trí tuệ Việt Nam Nó khơi dậy trong lòng nhân dân ta lòng tựhào và ý chí tự cường mạnh mẽ Triều đại nhà Lí rất vẻ vang với sự khởi thuỷ là

vị vua anh minh Lí Thái Tổ, nước Đại Việt viết tiếp những trang sử vàng chóilọi của mình

Đọc lại áng văn "Chiếu dời đô "của Lí Công uẩn và bản hùng văn bất hủ muônđời "Hịch tướng sĩ" của Trần Quốc Tuấn, chúng ta thấy sáng ngời nhân cách và

Trang 16

hành động vì dân vì nước của họ Qua đó, chúng ta hiểu rõ vai trò của ngườilãnh đạo anh minh có ý nghĩa vô cùng to lớn trong trường kì phát triển của dântộc và thời nào cũng vậy dân tộc Việt Nam, nhân dân Việt Nam cần làm nhữngnhà lãnh đạo giàu tâm và tài như vậy.

Có thể nói dân tộc Việt Nam đã trải qua hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước,

đó là một truyền thống rất đáng tự hào Đất nước sống đời thái bình, no ấmchính là nhờ tài đức của các vị vua, các vị tướng sĩ văn võ song toàn như LýCông Uẩn (tức vua Lý Thái Tổ), Trần Quốc Tuấn (tức Hưng Đạo Vương) Họ lànhững người lãnh đạo anh minh suốt đời vì vận mệnh của đất nước Dựa vàovăn bản "Chiếu dời đô" Lý Công Uẩn và văn bản "Hịch tướng sĩ" của TrầnQuốc Tuấn chúng ta sẽ làm sáng tỏ điều đó

Như chúng ta đã biết, Lý Công Uẩn vốn là người thông minh nhân ái, có chí lớn

và lập được nhiều chiến công Vì thế, khi Lê Ngọa Triều mất, ông được triềuthần tôn lên làm vua lấy niên hiệu là Thuận Thiên

Trang 17

Lý Công Uẩn lên ngôi đã lập tức quyết định dời kinh đô Hoa Lư ra thành Đại

La, bởi nhà vua hiểu rõ Đại La chính là vùng đất mà nhân dân sẽ sống no ấm,đất nước được hưng thịnh đời đời Lý Công Uẩn quyết định như thế không phảitheo ý riêng mình mà chính là lo cho vận nước, hợp với lòng dân

Người viết "Chiếu dời đô" bày tỏ mục đích dời đô là: "vận mệnh trời", "theo ýdân", "thấy thuận thiên thì thay đổi", dời đến nơi "trung tâm trời đất", tiệnhướng "nhìn sông dựa núi", "nơi đây là thánh địa" Đọc văn bản "chiếu dờiđô" ta cảm nhận Lý Công Uẩn không chỉ là 1 vị vua có tài mà còn có đức, ôngxứng đáng là vị vua anh minh bậc tiên đế muôn đời Quyết định dời đô của ông

là rất sáng suốt bởi vì kinh đô Đại La đã vững mạnh suốt 200 năm, có nghĩa lànhân dân thái bình, no ấm trong suốt thời gian đó (kinh đô Đại La - Thăng Long

- chính là thủ đô Hà Nội ngày nay, linh hồn của Việt Nam)

Thời kì nhân dân Đại Việt phải đương đầu với quân Nguyên - Mông hung hãn,

vị nguyên soái Trần Quốc Tuấn tức Hưng Đạo Vương đã ba lần cầm quân đánhbại quân xâm lược Ông xứng đáng là một vị anh hùng của dân tộc

Trước năm 1285, Trần Quốc Tuấn đã viết bài "Hịch tướng sĩ" với mục đích kêugọi tướng sĩ học tập binh thư, rèn luyện võ nghệ để chuẩn bị đánh quân xâmlược Bài Hịch có sức thuyết phục rất cao bởi lập luận sắc bén, có tình có lý.Trong bài Hịch Trần Quốc Tuấn sáng suốt nêu gương các trung thần nghĩa sĩcủa Trung Quốc dễ đánh vào lòng tự tôn của các tướng sĩ dưới quyền Ông nhắclại cách đối xử thân tình của mình đến với họ, chỉ cho họ thấy tội ác của giặc,bày tỏ tấm lòng của mình trước vận mệnh của đất nước

Trần Quốc Tuấn đã phản ánh phê phán sự bàng quan vô trách nhiệm của cáctướng sĩ Vạch ra nguy cơ nước mất nhà tan, rồi lật ngược vấn đề: Nếu tướng sĩ

lo học tập binh thư, rèn luyện võ nghệ thì mọi người được sử sách lưu danh

Trang 18

Với cách lập luận như thế, Trần Quốc Tuấn đã khơi dậy, khích lệ lòng yêu nước,căm thù giặc của tất cả mọi người.

Trần Quốc Tuấn vốn là con nhà võ nhưng thấu đáo sự học làm người, nắm rõ

"tam cương, ngũ thường" Ông xứng đáng là 1 tấm gương để chiến sĩ noi theo.Trong kho tàng văn học nước nhà "Hịch tướng sĩ" của Trần Quốc Tuấn xứngđáng là một "An thiên cỗ hùng văn", "tiếng kèn xung trận hào hùng", mãi mãinhân dân thời Trần (thế kỉ 13) và mọi đời sau sẽ không bao giờ quên công đứccủa ông

Nói tóm lại, lịch sử đất nước Việt Nam có những trang vàng chói lọi là nhờ vàonhững vị vua, vị tướng anh minh như Lý Công Uẩn, Trần Quốc Tuấn, NguyễnTrãi, Họ là tấm gương sáng ngời để đời sau soi vào đó mà học tập Chúng tatưởng nhớ đến Bác Hồ đã lãnh đạo toàn dân giành độc lập ngày hôm nay.Chúng ta chắc chắn Bác đã noi gương những người đi trước Sống xứng đángvới sự hi sinh của họ Bác đã từng nói: "Các vua Hùng đã có công dựng nước,Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước" Và người cũng đã ân cần dạy tuổi trẻ

"có tài mà không có đức thì là người vô dụng Có đức mà không có tài thì làmviệc gì cũng khó"

Trong công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, có biết bao nhiêu trang

sử hào hùng, oanh liệt ghi lại những bước tiến, những cuộc khởi nghĩa lớn làmxoay chuyển vận mệnh của quốc gia, dân tộc Những xoay chuyển, thay đổi ấyđều được thực hiện bằng những con người sáng suốt, anh minh Những conngười ấy có phải chăng là những vị tướng giỏi, vua tài như Trần Quốc Tuấn, LíCông Uẩn, Tại sao tôi lại đề cập đến hai vị anh hùng dân tộc này? Vì qua haiáng văn chính luận "Chiếu dời đô", "Hịch tướng sĩ" đã làm rõ vai trò anh minh

và tầm quan trọng của các vị ấy trong những lần thay đổi của đất nước

Trang 19

Khi được tiếp xúc với hai bài viết giàu ý nghĩ của họ, ta hiểu thêm sự anh minhcủa các đấng minh quân đời nhà Trần, Lí Thoạt tiên khi đến với vấn đề trên tacần hiểu rõ thế nào là người lãnh đạo anh minh? Người này chắc hẳn phải làngười sáng suốt có tầm nhìn xa trông rộng, có công đức lớn lao đối với đất nước,dân tộc Không chỉ vậy học còn đóng góp công sức không hề nhỏ trong việcđem lại tự do, hạnh phúc, cuộc sống ấm no, yên bình cho nhân dân Nếu đã lànhững người như vậy thì việc họ để lại tiếng tăm bất hủ cho đời sau hay để lạinhững bài học vô giá cho hậu thế sau này trong sự nghiệp lớn của dân tộc liệu

có còn là điều đáng ngạc nhiên hay không?

Nhưng để làm được những công lao to lớn như vậy không phải là chuyện mà aicũng có thể thực hiện vậy thì động lực nào mang lại cho họ ý nghĩ phải thựchiện những việc làm đó? Đó không phải là thứ gì khác mà là lòng yêu nướcnồng nàn Ta nhận ra điểm giống nhau thứ yếu của các bậc minh quân là tấmlòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm trước vận mệnh sống còn của non sông Ở

Lí Công Uẩn và Trần Quốc Tuấn, ta nhận ra những điểm trên đây qua những ý

tứ, nội dung cúng như từ ngữ, câu từ mà hai vị đã dùng trong áng văn của họ

"Chiếu dời đô" của vua Lí Công Uẩn, ông đã thể hiện tình yêu của mình ở cáchnhìn nhận vị trí kinh đô của đất nước Sự anh minh của Lí Công Uẩn cũng đượcthể hiện ở đây, ông nhận thấy kinh đô không còn phù hợp với tình thế đất nướclúc bấy giờ nên đã quyết định tìm đến một kinh đô mới phù hợp hơn mang lạicuộc sống tốt hơn cho nhân dân Tất cả những nhìn nhận trên của ông đều xuấtphát từ lòng yêu nước, lo lắng cho cuộc sống của nhân dân và vận mệnh đấtnước Đối với " Hịch tướng sĩ" của Trần Quốc Tuấn ta dễ dàng nhận thấy hơntình yêu nước của vị tướng được thể hiện qua những biểu hiện của chính TrầnQuốc Tuấn khi đất nước lâm vào cảnh bị đô hộ: "Tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗgối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa" những từ ngữ trên cho thấy sự đau xót,thương tiếc cho sự mất mát của quốc gia Nhưng tình yêu của ông không chỉdừng lại ở đây lòng yêu đất nước của ông đã biến thành sự căm ghét, căm phẫn,

Trang 20

sôi sục ý chí quyết tâm đánh thắng kẻ thù xâm lược: "chỉ căm tức chưa xả thịtlột da nuốt gan uống máu quân thù" Nhưng ông không phải là một người dânthường, ông là một vị tướng và ông có trách nghiệm giúp đất nước thoát khỏicảnh đau thương Ông đã viết bài hịch nhằm mục đích khích lệ ý thức tráchnhiệm cũng như kêu gợi tình yêu quê hương đất nước trong các tướng sĩ củamình Đó là cách ông thể hiện tình yêu quê hương, đất nước.

Như ta đã thấy những việc họ đã làm đã mang lại cho đất nước những lợi íchkhông chỉ là tạm thời mà có ảnh hưởng to lớn đến tương lai của chúng ta Vìvậy vai trò của những người anh minh sáng suốt như họ là vô cùng quan trọng,cần thiết trong lịch sử dân tộc ta Như Lí Công Uẩn vị vua đầu tiên của triềuđình nhà Lí là người tiêu biểu trong lịch sử dân tộc ta, sự anh minh của ông thểhiện rất rõ trong việc dời kinh đô nước ta từ Hoa Lư về thành Đại La Như đãnói vào thời Lí nước ta trở thành một nước độc lập có chủ quyền, phát triển lớnmạnh về mọi mặt, nên việc tiếp tục để kinh đô ở Hoa Lư là điều vô lí Hoa Lư làmột vùng rừng núi có địa thế hiểm trở chỉ phù hợp với tình hình đất nước chưaphồn thịnh và lớn mạnh Nếu phát triển đất nước thì sẽ gặp nhiều khó khăn vềnhiều mặt như: giao thông, kinh tế, thương mại, ngoại giao, Đối lập với Hoa

Lư thành Đại La lại là nơi "Ở vào trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổngồi, đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi, đất đairộng mà bằng cao mà thoáng " Hơn thế nữa "dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ,ngập lụt, muôn vật cũng hết mực phong phú tốt tươi" Chỉ mới nói đến thôi ta đãcảm nhận được cái ưu thế chỉ có một trên khắp đất nước của thành Đại La, nhàvua hướng tầm nhìn về nơi đây có thể nói là sự sáng suốt, anh minh đi thấu suốtlịch sử Nhưng cũng thật khó khăn cho nhà vua khi việc chuyển dời kinh đô làchuyện trọng đại ảnh hưởng rất lớn đến đất nước sau này, ấy vậy mà bậc minhquân đã không ngần ngại với quyết định của mình và quyết định của ấy của ông

đã điểm một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Quả nhiên sau khi kinh đôđược chuyển dời thì nước ta từ bấy đến nay đất nước đã phát triển đi lên Và vai

Trang 21

trò của vua Lí Công Uẩn được tôn vinh nhiều hơn trong năm vừa qua khi nhândân cả nước đã long trọng kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội đánh dấuthời kì đã qua cũng như hứa hẹn một tương lai phồn thịnh hơn đang tới.

Với những ý nghĩa và vai trò của "Chiếu dời đô" thế hệ đi sau chúng ta thật tựhào về một ông vua sáng suốt, anh minh mang lại cho chúng ta sự tự hào về,cuộc sống ấm no hạnh phúc hôm nay Nhưng sự anh minh của một vị vua cũngkhông đủ đem lại độc lập tự do dân tộc mà phải nhờ đến những vị tướng tài nhưTrần Quốc Tuấn – Hưng Đạo vương đời nhà Trần, cùng với sự anh minh, sángsuốt của ông đã lãnh đạo nhân dân ba lần đánh tan quân Mông - Nguyên, làmxoay chuyển vận mệnh của cả một dân tộc Trần Quốc Tuấn không chỉ anhminh trong đường lối đánh giặc mà ông còn là người mưu lược tài cao Ông đãbày mưu kế đưa hai vị vua từ Thăng Long về Hoa Lư để bảo toàn lực lượng,vừa tranh sức mạnh mẽ của quân thù Khi giặc sang ông tỏ thái độ rất căm tức:

"Ngó thấy sứ giặc đi nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắngtriều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phu", ông dùng những từ ngữ, câu vănlên án gay gắt thái độ của giặc cũng như thể hiện nỗi căm giận của lòng ông.Ông lấy việc phải dùng nhạc thái thường để hầu giặc là điều vô cùng nhục nhãcủa bậc quân thần Ông chỉ ra những điều làm cho lòng người sôi sục, tâm cannhục nhã khi không làm gì trước tình cảnh đất nước bị dày xéo, chà đạp Đâychính là sự sáng suốt anh minh của vị tướng tài: ông đã thức tỉnh tướng sĩ đangngủ say trong cuộc vui trước mắt (chọi gà, đánh bạc, vợ con, lo làm giàu, vườnruộng, uống rượu, mê hát), lo toan chuyện nước nhà Ông thấy được việc trêndưới đồng lòng cùng đồng tâm chống giặc sẽ tạo nên một sức mạnh to lớn, cho

dù binh to búa lớn cũng không phá vỡ được tinh thần yêu nước sục sôi, lòngcăm thù sâu sắc Chỉ với cái nhìn đúng đắn ấy của ông mà nước Việt ta bao lầnthắng giặc với thế lớn, binh nhiều Lúc bấy giờ ông trở thành người có vai tròquan trọng hơn cả với đất nước, là người có trách nhiệm tập hợp lòng dân, nghĩa

sĩ Và để làm được điều ấy ông đã viết bài "Hịch tướng sĩ" mở đầu cho công

Trang 22

cuộc xây dựng tinh thần cho tướng sĩ Bài hịch đã trở thành áng văn bất hủ, làđỉnh cao của chủ nghĩa yêu nước có ý nghĩa to lớn trong việc đoàn kết tôn thất,làm cho ý chí chống giặc của nhân dân, tướng sĩ lên đến đỉnh điểm Cũng nhưvạch ra con đường đi đúng đắn cho đất nước theo đường lối sáng suốt của TrầnQuốc Tuấn.

Qua những gì mà hai bậc hiền tài, anh minh của dân tộc đã làm cho đất nước thểhiện rõ ràng tầm quan trọng của họ trong những thời mốc điểm của đất nước.Ảnh hưởng to lớn của những vị ấy không chỉ trong lúc bấy giờ mà còn ảnhhưởng đến đời sau - chúng ta Nếu không có những người lãnh đạo anh minhnhư thế thì liệu đất nước ta có còn tồn tại, nhân dân có được độc lập, tự do, hạnhphúc như hôm nay?

Với riêng bản thân tôi cũng như nhiều người khác, lòng biết ơn đến những nhânvật anh minh như họ và tự hào bởi họ là những gì mà thế hệ sau như chúng taluôn mong muốn được đền đáp ơn này Những ngày kỉ niệm, những di tích lịch

sử ghi lại dấu ấn của họ được chúng ta gìn giữ là điều thể hiện rõ nhất trong sựtôn kính, lòng biết ơn đối với những người lãnh đạo anh minh như Lí Công Uẩn

và Trần Quốc Tuấn

Kết quả của sự lãnh đạo anh minh của các vị tướng tài, vua giỏi Trần QuốcTuấn và Lí Công Uẩn là cuộc sống tốt đẹp của nhân dân ta từ thời ấy đến bâygiờ Một lần nữa xin khẳng định lại tầm quan trọng của những vị ấy là vô cùng

to lớn đối với giang sơn, đất nước ta Những vị ấy đã cố gắng gìn giữ và gâydựng đất nước thì con cháu ta phải cùng nhau dựng nước vững mạnh hơn

Từ xa xưa, con người đã luôn luôn sống trong môi trường tập thể, khi mà một

cá nhân bắt buộc phải nương tựa vào những cá nhân khác để tồn tại và chiếnđấu chống các thế lực thù địch Cũng từ khi biết sống quần tụ thành số đông,

Trang 23

con người bắt đầu đề cao vai trò của người lãnh đạo Trong các sử thi, cáctruyền thuyết cổ xưa, những nhân vật chính được mô tả đều là thủ lĩnh các bộtộc, bộ lạc, những người dẫn đường đưa đồng bào đến cuộc sống thịnh vượng,

ấm no

Xã hội loài người càng phát triển, tầm quan trọng của “người dẫn đường” càngđược coi trọng, Lịch sử Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật đó Quả thực,quá khứ của dân tộc để lại cho chúng ta lòng ngưỡng mộ về rất nhiều những nhàlãnh đạo tài ba, có thể kể đến như Lý Thái Tổ, Lý Công Uẩn, như Hưng ĐạoVương Trần Quốc Tuấn Tài năng lãnh đạo của họ có thể được nhìn nhận từnhiều góc độ, thậm chí từ các tác phẩm thơ văn của họ, như “Chiếu dời đô” như

“Hịch tướng sĩ” Tác phẩm ra đời đã lâu, tác giả cũng là người cõi khác, nhưngcâu chữ của người xưa vẫn gợi cho ta nhiều suy ngẫm về đôi mắt, tấm lòng,trách nhiệm của người đứng đầu đối với vận mệnh của đất nước, đối với cuộcsống của dân tộc

Đối với một đất nước, kinh đô là trung tâm quốc gia, vì vậy chuyện dời đôkhông bao giờ là chuyện nhỏ, huống hồ là trong thời kỳ “trứng nước” của mộttriều đại Nhưng Lý Công Uẩn chỉ ít lâu sau khi khai sinh nhà Lý, đã đưa ra mộtquyết định táo bạo: bản "Chiếu dời đô”, dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thànhĐại La, sau đối tên là Thăng Long “Chiếu dời đô” có một ý nghĩa đặc biệt,không chỉ bởi “nghĩa sâu, ý xa, lý rành, khí mạnh, lời giàu, văn hay” mà còn vìbản chiếu thư này đã tạo được một bước ngoặt không nhỏ đối với vận mệnh đấtnước lúc bấy giờ, đồng thời còn thể hiện tầm nhìn sâu rộng , ý chí giữ vững nềnđộc lập cùng tấm lòng với nước non của vị vua mới Trong mấy mươi năm, kinh

đô Hoa Lư với địa thế núi non hiểm trở, đã hoàn thành sứ mệnh giúp hai nhàĐinh, Tiền lê củng cố chính quyền, chống Tống xâm lược Khi Lý Công Uẩnlên ngôi, vận hội đất nước thay đổi, điều cần thiết lúc này là đẩy mạnh kinh tếphát triển, xây dựng đời sống thịnh vượng no ấm cho nhân dân, cũng là tạo nềntảng vững chắc để giữ vững nền độc lập Trước yêu cầu của thời kỳ mới, một

Trang 24

nhà lãnh đạo tài ba cần có những quyết sách lớn để dọn đường cho những kếhoạch nhỏ, và chuyện dời đô của Lý Công Uẩn chính là một quyết sách như vậy.Với “Chiếu dời đô”, Lý Công Uẩn đã hoàn tất trọn vẹn công việc của một “tổngcông trình sư”, trí tuệ của ông hiểu được tầm quan trọng của một kinh đô, tầmnhìn của ông đủ sâu rộng để nhìn thấy được ưu thế đặc biệt của thành Đại La,

đó là vị trí “ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi”, làphương hướng “đúng ngôi Nam Bắc Đông Tây”, là địa thế “rộng mà bàng, đấtđai cao mà thoáng", là điều kiện phát triển kinh tế “dân cư khỏi chịu cảnh khốnkhổ ngập lụt, muôn vật cũng được phong phú tốt tươi" Một vị vua có thể nhận

ra chừng ấy thuận lợi của một vùng đất, hẳn là một người thông hiểu phongthủy, Lịch sử, địa lý, và còn có những suy tính lâu dài về chính trị Hơn nữa,trong một chiếu thư trên dưới 200 chữ, nhà lãnh đạo này đã ba lần nhắc đến

“dân” và “bách tính”, cho thấy quyết định dời đô của ông xuất phát từ quanđiểm “lấy dân làm gốc”, lấy lợi ích của trăm họ làm nền tảng quốc gia

Một nhà lãnh đạo giữ vận mệnh đất nước trong tay, điều cần nhất chẳng lẽkhông phải là tấm lòng ấy, tầm nhìn ấy? Vai trò và công lao của Lý Công Uẩn

đã được thực tế Lịch sử chứng minh: cùng với kinh đô Thăng Long, quốc giaĐại Việt bước vào một giai đoạn phát triển mới, vững vàng về kinh tế, ổn định

về chính trị, đặc sắc về văn hóa, mở ra thời kỳ hưng vượng nhất của Lịch sửphong kiến Việt Nam Nếu Lý Công Uẩn vần theo lệ nhà Đinh – Lê, giữ nguyênkinh kỳ ở đất Hoa Lư hiểm trở, chắc hẳn nhà nước Đại Việt đã không có nhữngbước tiến to lớn ấy Công lao của Lý Công Uẩn đã khẳng định với ta rằng: tàinăng và tấm lòng của nhà lãnh đạo góp phần quyết định không nhỏ tới sự hưngthịnh hoặc suy tàn của một triều đại, một quốc gia, một nhà lãnh đạo cừ khôichính là một ngọn đuốc sáng soi đường cho quảng đại quần chúng

Với “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn, vai trò to lớn của một nhà lãnh đạocàng được khẳng định, nhưng là trong một hoàn cảnh khác, khi đất nước đang

Trang 25

phải đối mặt với hiểm họa chiến tranh, vận mệnh dân tộc nguy vong là điềukhông tránh khỏi Hoàn cảnh này đòi hỏi vị chủ tướng Trần Quốc Tuấn khôngchỉ mắt nhìn rõ “thế trận”, một tấm lòng âu lo vận nước, mà còn cả một bản lĩnhtập hợp lực lượng, động viên binh sĩ, thu trăm quân về một mối, đánh thứcnhững người lính Đại Việt lúc này đang lơ là mê muội “nghe nhạc Thải Thường

để đãi yến ngụy sứ mà không biết căm” Lo lắng trước hiểm họa đang tới gần vàđau lòng vì sự thờ ơ của tướng sĩ, Trần Quốc Tuấn đã viết “Hịch tướng sĩ”.Hịch tướng sĩ vừa như một lời “tổng động viên”, vừa như một sự tỏ lòng: “Tathường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối… ta cũng vui lòng”

Trong mọi cuộc chiến tranh, yếu tố “nhân tâm” là điều quan trọng, lòng ngườiđôi khi quyết định tất cả Hiểu được điều đó, vị chủ tướng đã vạch ra trước mặtbinh sĩ của mình hai con đường, hoặc là nhà tan cửa nát khi vận nước suy vong,hoặc vinh hiển đời đời cùng chiến thắng của dân tộc Điều đặc biệt trong bàihịch là Trần Quốc Tuấn không hề tỏ ý ép buộc, ông vạch rõ hai con đường, còn

sự lựa chọn thuộc về các binh sĩ Như thế, tài văn của của Hưng Đạo Vương đãgiúp ông thu phục lòng người, cảm hóa lòng quân, để làm được điều “tướng sĩmột lòng phụ trị hòa nước sông chén rượu ngọt ngào” (Bình Ngô Đại Cáo –Nguyền Trài) Trong thời chiến, một dân tộc không chỉ phải đối mặt với gươmđao súng đạn, mà còn ở tầm ngắm của những thứ vũ khí ẩn nấp sau nhung lụa,phải đối mặt với hầm chông của quân thù được phủ lên bằng lớp cỏ non êm ái.Người lãnh đạo nắm được binh lực trong tay, nếu không có ý chí thép, tâm lòngson, sẽ là người đầu tiên rơi xuống hố sâu mà kẻ thù đào sẵn Cũng như vậy,quãng thời gian bình yên lâu dài giữa hai cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông như một thứ thuốc độc làm hao mòn khí thế đấu tranh, một cái bẫy vôhình lấy đi nhuệ khí của các binh sĩ, một màn sương phủ mờ quyết tâm chốnggiặc Là một người cầm quân, Trần Quốc Tuấn đã dùng cả tấm lòng của mìnhđánh tan màn sương tai họa đấy, góp phần không nhỏ làm nên tinh thần “SátThát” vang danh sử sách

Trang 26

Chiến thắng cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông có cônglao không nhỏ của Hưng Đạo Vương công lao được làm nên cả từ tài năng vănchương và tài năng quân sự Vị chủ tướng Trần Quốc Tuấn chính là một hìnhảnh tiêu biểu cụ thể cho những phẩm chất mà một nhà lãnh đạo cần có trongthời chiến, cũng là một minh chứng cho vai trò của người ngồi ngôi cao đối vớitoàn quân trước hiểm họa của dân tộc Như vậy, qua “Chiếu dời đô” và “Hịchtướng sĩ” có thể khẳng định rằng trong bất kể giai đoạn nào của đất nước, chiếntranh hay hòa bình, người lãnh đạo luôn có một tầm quan trọng đặc biệt, có thểtạo nên ảnh hưởng trực tiếp đến sự suy vong, hưng thịnh của một quốc gia Mộttướng kém cỏi không thể tạo nên một đoàn quân tinh nhuệ, cũng như một đấtnước chỉ có thể trở nên hùng mạnh dưới sự dẫn dắt của một nhà lãnh đạo tài ba.

“Chiếu dời đô” hay “Hịch tướng sĩ" đều đã là chuyện của quá khứ, nhưng quákhứ ấy đã để lại cho hiện tại nhiều suy ngẫm Cộng đồng nào mà không cần mộtthủ lĩnh tài ba, quốc gia nào mà không cần một người đứng đầu biết nhìn xatrông rộng, có thực tài, có tấm lòng có thể cảm hóa những tấm lòng khác Lịch

sử Việt Nam tự hào vì những nhà lãnh đạo cừ khôi như Lý Công Uẩn, như TrầnQuốc Tuấn, nhưng cũng mấy phen tủi buồn vì không ít những bạo chúa hônquân Chỉ mong sao bước đường tiếp theo của dân tộc có thế chứng kiến tàinăng xuất chúng của những người nắm vận mệnh đất nước trong tay để mơ ướccủa Lý Thái Tổ có thế thành sự thật, nhìn thấy đất nước hóa rồng bay lên trongthế kỷ này

Cách đây đúng một ngàn năm trước, năm 1009, vua Lý Công Uẩn lên ngôihoàng đế, lấy hiệu là Lý Thái Tổ Mùa xuân sau đó là năm 1010, vua Lý Thái

Tổ đã dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long Từ đó về sau, triều Lý truyền ngôiđược hơn 200 năm, trong hoàn cảnh đất nước thái bình thịnh trị Đến khoảngnăm 1231, một người con trai chào đời tại Kiếp Bạc, huyện Chí Linh, tỉnh Hải

Trang 27

Dương, đã có một thầy tướng bảo rằng:"Người này ngày sau có thể cứu nướcgiúp đời" (Theo Đại Việt sử ký toàn thư ghi chép) Đó chính là Trần Hưng Đạo,người anh hùng, đức Thánh Trần, người đã để lại bài Hịch tướng sĩ và Binh thưyếu lược Vậy chúng ta hãy dựa vào Chiếu dời đô của Lý Thái Tổ và Hịchtướng sĩ của Trần Hưng Đạo để tìm hiểu về vai trò của những người lãnh đạoanh minh!

Phần mở đầu bài chiếu, tuy là một bậc đế vương, là "thiên tử" nghĩa là có quyềnthay trời quyết định mọi chuyện nhân gian, vậy mà vua Lý Thái Tổ vẫn viếtnhững câu văn đặc biệt nhấn mạnh đến "ý dân": "trên vâng mệnh trời, dưới theo

ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi"

Đại Việt sử ký toàn thư ghi lại rằng khi vua Đinh Tiên Hoàng chọn đất làm đế

đô, nhà vua đã chọn Hoa Lư vì: "Chọn được đất hẹp ở Đàm Thôn, vua muốndựng đô ở đó, nhưng thế đất hẹp mà thiếu hiểm trở, nên vẫn đóng đô ở Hoa Lư".Hoa Lư là vùng đất bằng phẳng nhưng chật hẹp và bị bao vây bởi những dãy núi

đá vôi dựng đứng, ra vào chỉ có một con đường độc đạo Hiểm trở thì hiểm trởthật, song không có lợi cho việc xây dựng triều đại và phát triển đất nước, ở Hoa

Lư, nhà Đinh và nhà Tiền Lê không bị giặc ngoại xâm, mà lại liên tiếp nhữngnội loạn: vua tôi, cha con, anh em tranh giành nhau ngai vàng: Đinh Liễn giết

em là Hạng Lang khi vua cha Đinh Tiên Hoàng còn tại thế, Đô Thích là bề tôilại giết Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành vừa mất thì ba con đánh nhau… Đó lànhững Lý do mà Lý Thái Tổ đã thể hiện qua câu: "Hai triều Đinh Lê vẫn theo ýriêng mình… cứ đóng yên thành ở đây, khiến cho triều đại không được lâu bền,

số vận ngắn ngùi, trăm họ phải hao tổn, muôn vật không được thích nghi Trẫmrất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi"

Sau khi phân tích những Lý do khiến vua nhà Lý muốn dời đô, nhà vua đã phântích những ưu điểm của vùng đất mới: "Huống gì thành Đại La, ở vào nơi trungtâm của trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi Nam Bắc Đông

Trang 28

Tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao màphẳng; dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt, muôn vật cũng rất phong phútốt tươi…."

Qua phần phân tích những ưu điểm của thành Đại La, chúng ta thấy vua nhà Lý

đã không xuất phát từ mục đích phòng ngự, mà xuất phát từ ý muốn cho "dân cưkhỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt" đời sống của vua quan và toàn dân cũng khởisắc vì "muôn vật cũng phong phú tốt tươi" Sử gia Ngô sĩ Liên khen rằng: "Núi

là vạt áo che, sông là dải đai thắt, sau lưng là sông nước, trước mặt là biển, địathế hùng mạnh mà hiểm, rộng mà dài, có thể là nơi vua ở hùng tráng, ngôi báuvững bền, hình thế Việt Nam, không nơi nào hơn được nơi này!"

Không những vua Lý Thái Tổ vừa tỏ lòng chăm lo, cải thiện đời sống muôn dântrong câu trên, mà nhà vua còn thể hiện bản lĩnh và ước vọng chính đáng củamột nhà lãnh đạo anh minh trong việc ca ngợi những người lãnh đạo biết lo toannghiệp cả dài lâu:" Phải đâu các vua thời Tam Đại theo ý riêng mình mà tự tiệnchuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính kếmuôn đời cho con cháu…"

Thực vậy, dời đô ra Thăng Long, lợi ích về giao thương kinh tế đã rõ, còn vềquân sự, tuy không có núi non hiểm trở như Hoa Lư, nhưng vẫn rất thuận tiện

về việc giữ nước, giữ thành Nếu kẻ xâm lược phương Bắc tấn công bằng đườngsông, thì mỗi con sông là một phòng tuyến, nếu xâm lược bằng đường bộ, cũngphải băng qua nhiều cầu, nhiều sông, dân chúng hai bên bờ sông là lực lượngchiến sĩ can cường sẵn sàng bảo vệ quê hương!

Thế rồi, "trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân", lần đầu tiên nhà Lý đã giữ vữngchính quyền suốt hơn hai trăm năm, còn bảo toàn và mở rộng lãnh thổ của mình.Xây dựng Văn Miếu năm 1070 và Quốc Tử Giám năm 1070 đánh dấu sự pháttriển của văn hóa và giáo dục, các khoa thi tuyển chọn hiền tài đã được mở rabắt đầu từ năm 1075 Thể chế chính trị cũng được phân cấp quản Lý rõ ràng,

Trang 29

dựa vào luật pháp nhiều hơn là sự chuyên quyền độc đoán của một cá nhân.Công lao dời đô và xây dựng đất nước của Lý Thái Tổ thực sự lớn lao, lưu danhmuôn thuở với non sông nước Việt!

Năm 1283, vua Nguyên sai Toa Đô mang quân đánh Chiếm Thành, nhưng chưađược Năm 1284, Nguyên Thái Tổ bên Tàu muốn tiến đánh Đại Việt, phong chohoàng tử Thoát Hoan làm Trấn Nam Vương.

Tháng 12 năm 1284, tướng nhà Nguyên là hoàng tử Thoát Hoan đem theo 16tướng hùng mạnh cùng các quân sĩ giỏi chia làm 3 ngả tiến đánh Chi Lăng, TrầnHưng Đạo thất thế tại sông Đuống đưa quân chạy về Vạn Kiếp Vua Trần NhânTông thấy thế giặc mạnh, phải bỏ kinh thành Đại La mà chạy, rồi cho mời HưngĐạo Vương về Hải Dương mà phán rằng:" Thế giặc to như vậy, mà chống vớichúng thì dân chúng bị tàn sát, nhà cửa bị phá hại, hay là trẫm sẽ chịu hàng đểcứu muôn dân?"

Trần Hưng Đạo tâu rằng:

"Bệ hạ nói câu ấy là lời nhân đức, nhưng tôn miếu xã tắc thì sao? Nếu bệ hạmuốn hàng, xin hãy chém đầu thần trước đã, rồi sau hãy hàng!"

Từ câu thề mang đầu ra giữ ngai vàng và xã tắc, Hịch tướng sĩ ra đời cùng vớiBinh thư yếu lược, trong lúc ấy, Thoát Hoan cùng các binh tướng đang đóng đôtại kinh đô nước Việt Đau nỗi đau của dân tộc, nhục nỗi nhục của hoàng gia và

võ tướng, Trần Quốc Tuấn đã cầm bút viết Hịch tướng sĩ, không phải là giọngvăn của kẻ sĩ chốn học đường, mà là tiếng kêu gào, tiếng trống kèn của một đạitướng thúc giục mọi quân sĩ xông pha giết giặc!

Tấm lòng đau đớn của Trần Quốc Tuấn chẳng phải nỗi buồn thương của mộtvăn nhân khi nước mất nhà tan, mà là nỗi căm hận sục sôi kìm nén trong tiếngrít giữa kẽ răng, truyền đến ngàn vạn binh tướng bằng giọng văn hào hùng khíkhái: "Ta cùng các người sinh ra phải thời loạn lạc, lớn lên gặp buổi gian nan,

Trang 30

ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắngtriều đình, mang thân dê chó mà bắt nạt tể phụ thật khác nào ném thịt nuôi hổđói, sao cho khỏi tai vạ về sau!…nay các ngươi ngồi nhìn chủ nhục mà khôngbiết lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn, làm tướng triều đình phải hầu quângiặc mà không biết tức, nghe nhạc thái thường để đãi yến ngụy sứ mà khôngbiết căm".

Ngày dựng kinh đô, Lý Thái Tổ ca ngợi Đại La thành, ao ước non sông vĩnhcửu, thì nay Trần Quốc Tuấn không hổ danh tôn tử anh hùng, đêm không ngủ,ngày không ăn, nuôi chí khôi phục cơ đồ đã mất: "Ta thường tới bữa quên ăn,nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa…Chỉ căm tức rằng chưa xẻthịt lột da, nuốt gan, uống máu quân thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội

cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, cũng nguyện xin làm" bằng cách phân tíchnhững thú vui chơi sa đọa của các tướng sĩ:

"Hoặc lấy việc chọi gà làm vui đùa, hoặc lấy việc đánh bạc làm tiêu khiển, hoặcvui thú vườn ruộng, hoặc quyến luyến vợ con, hoặc lo làm giàu mà quên việcnước, hoặc ham săn bắn mà quên việc binh, hoặc thích rượu ngon, hoặc mêtiếng hát… "

Mặc dù là đại tướng quân, Trần Hưng Đạo đã đưa ra lời thuyết phục hết sứccảm động, vô cùng thống thiết bằng nghệ thuật sử dụng những hình ảnh đối lậpthật chua chát:

"Nếu có giặc Mông Thát tràn sang thì cựa gà trống không đâm thủng áo giápcủa giặc; mẹo cờ bạc không thể dùng làm mưu lược nhà binh; dẫu rằng mộnglắm vườn nhiều, tấm thân quý nghìn vàng khôn chuộc, vả lại vợ bìu con ríu,việc quân cơ trăm sự ích chi!"

Để thức tỉnh ba quân tướng sĩ, Trần Hưng Đạo không hề dùng kỷ luật hay phápluật mà những lời kêu gọi chân thành của vị tướng tài ba này xuất phát từ dòng

Trang 31

máu yêu quê hương, căm thù giặc xâm lược: "tiền của tuy nhiều, không muađược đầu giặc, chó săn tuy khỏe, không đuổi được quân thù; chén rượu ngonkhông làm giặc say chết, tiếng hát hay không thể làm cho giặc điếc tai Lúc bấygiờ, ta cùng các ngươi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào!"

Ở đoạn hịch này, ta thấy hình ảnh dữ dội được đưa lên đầu đoạn là "đầu giặc"!Thực sự đối với một võ tướng, đầu giặc là tất cả sự nghiệp của người ấy! Huốngchi là đối với Trần Hưng Đạo, ông đã lấy đầu mình ra thay cho sự hy sinh củaTrần Nhân Tông

Cuối bài hịch, sau khi vẽ ra cái tiền đồ tối tăm của các tướng sĩ bê tha sau khithua trận, mất nước, tác giả đã khuyên nhủ hết lời các tướng sĩ hãy tìm ra conđường chân chính mà tiến bước: học tập binh thư yếu lược để cứu nước Câu trảlời cho Trần Hưng Đạo là những chiến thắng chống quân Nguyên vang dội đếnngày nay

Hơn một ngàn năm qua, Lịch sử nước Việt đã trải qua bao sóng gió thăng trầm,những công lao của Lý Thái Tổ và Trần Hưng Đạo mãi mãi là những vết sonkhông phai trong văn học và lịch sử việt Nam! Chiếu dời đô của Lý Thái Tổ làmột tài liệu lịch sử đáng tự hào và ghi ơn; Hịch tướng sĩ của Trần Hưng Đạovừa có giá trị văn học, lịch sử, lại vừa là một tấm gương rạng ngời thiên thu vềtình yêu nước của anh hùng dân tộc việt Nam xưa

Thời đại nào cũng vậy, phong kiến, tư bản dân chủ cùng đều phải có người lãnhđạo Con người ấy sẽ dẫn dắt những người khác, dạy cho họ, giúp cho họ làmđược những điều tốt cho đất nước, cho xã hội Ngày trước nhà nước phong kiếnvới bộ máy lãnh đạo, tức vua quan trong triều đình, càng có tầm ảnh hưởngquan trọng đối với quốc gia Qua tìm hiểu về hai văn bản “Chiếu dời đô” của Lý

Trang 32

Công Uẩn và “Hịch tướng sĩ" của vị Quốc công tiết chế Trần Hưng Đạo, ta sẽhiểu rõ thêm về vấn đề này.

“Quan nhất thời, dân vạn đại”, tức vua quan chỉ đơn thuần là người lãnh đạo,còn cái gốc rễ của nước nhà chính là nhân dân Cả hai vị vua - vương anh minh

Lý Công Uẩn và Trần Quốc Tuấn đều hiểu rõ điều ấy Bài chiếu “Chiếu dời đô",tuy là viết theo thể loại chiếu, chuyên dùng để ban bổ mệnh lệnh của vua đếnnhân dân nhưng Lý Công Uẩn lại viết một cách nhẹ nhàng, phân tích kỹ càngnhững thuận lợi của kinh đô mới Đại La, còn có ý muốn hỏi ý kiến quần thần,dân chúng: “ các khanh thấy thế nào?” Còn bài “Hịch tướng sĩ' của TrầnQuốc Tuấn lại đưa ta đến một khía cạnh khác của thời đại, là thời loạn lạc, nướcmất nhà tan Lúc ấy, chỉ có quân tướng, binh sĩ, nhân dân trên dưới một lòng,quyết tâm quét sạch bóng quân thù thì cuộc kháng chiến mới có thể thành công,

và Trần Quốc Tuấn chính là người hiểu rõ điều đó hơn ai hết “Hịch tướng sĩ"của ông là bài hịch văn kêu gọi tướng lĩnh và binh sĩ, không hề mang tính chất

áp đặt, văn chương không hề hào nhoáng, bóng bẩy nhưng lại chạm được vàocon tim yêu nước của hàng vạn người dân Việt Nam nhờ sự mộc mạc của TrầnQuốc Tuấn, vốn là một người của hoàng tộc, đặt mình vào vị trí của dân chúng:

“Không những sản nghiệp của ta tiêu tan mà nhà của các ngươi cùng khôngcòn ”

Dân chúng là cội nguồn của quốc gia, còn người lãnh đạo sẽ nâng đỡ cái cộinguồn đó Thuận được lòng dân, đối đãi họ một cách hợp lí thì lo gì đất nướckhông hưng thịnh, trường tồn Một người lãnh đạo anh minh còn biết chăm locho hạnh phúc lâu bền của chúng dân, không chạy theo cái lợi trước mắt màquên đi cái lớn lâu dài Lý Công Uẩn là một trong số những vị vua anh minhnhư thế Ông chọn kinh đô ở Đại La không phải ngẫu nhiên, mà ông đã quaquan sát, nghiên cứu thật nhiều lần Đại La là nơi trung tâm, hội tụ của nhiềucon sông lớn, lại nằm ở đồng bằng nên rất thuận tiện cho việc đi lại; nơi đây còn

có mưa thuận gió hòa đất đai màu mỡ, dân chúng sống trong sung túc, ấm n0,

Trang 33

muôn vật phong phú tốt tươi, theo Lý Công Uẩn, nó xứng đáng là ’’kinh đôcủa bậc đế vương muôn đời".

Ông chọn kinh đô mới vì dân chúng, để phát triển đất nước chứ không cam đểkinh đô nằm khuất sâu trong rừng núi, chỉ phù hợp khi cần phòng thủ như Hoa

Lư Nhờ tầm nhìn xa trông rộng ấy mà đất nước ta vững bền đến ngàn năm, vàngôi thành Đại La, sau đổi tên thành Thăng Long, tức rồng bay lên, tồn tại, gắn

bó suốt mấy thế kỉ cùng với triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn Lý Công Uẩn dù là

vị vua, theo chế độ phong kiến, nhưng ông đã phần nào mang đến khái niệm

“dân chủ”, một khái niệm rất tiến bộ sau này, là lấy dân làm chủ, triều đình, nhànước chỉ đơn thuần là giúp đỡ nhân dân có được hạnh phúc lâu bền

Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn lại có cách nghĩ của một vị danh tướng thờiloạn lạc: có sự khoan dung, và có sự nghiêm khắc Đất nước đang phải đối đầuvới giặc Nguyên - Mông mạnh nhất thời bấy giờ, với sổ thuộc địa trải dài từTrung Quốc đến tận Châu Âu Ông biết, sự đoàn kết với lòng dân sẽ là chìakhoá cho vận mệnh đang lâm nguy của nước nhà Chính ông đã đi đầu trongviệc đoàn kết mọi người, bàng cách gỡ bỏ mọi hiềm khích giữa ông và nhà vua.Rồi sau đó “Hịch tướng sĩ” ra đời Bài “hịch” quả thật có tác động rất mạnh mẽnhờ ông biết cách phân tích cái hậu quả của việc nhu nhược, yếu đuối, sợ hãidưới góc nhìn của một người dân, chứ không phải một vị tướng và bày tỏ thái

độ căm thù giặc: "Dù trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong

da ngựa, ta cũng cam lòng” Nhờ hiểu dân, từ đó thương dân nên Trần QuốcTuấn đã cầm được phần thắng trong tay bọn giặc mạnh nhất

Ngoài những vị minh tướng, minh quân, luôn có những vị vua, vị tướng chỉ biếtnhu nhược, ăn chơi và tỏ ra yếu hèn: Lê Ngọa Triều vì quá sa đọa mà lên thiếttriều chỉ nằm, chứ không ngồi; Mạc Đăng Dung tự trói mình rồi đi sang TrungQuốc, dâng đất nước cho Bắc quốc; Những con người ấy, đã làm cho vậnnước lung lay, thậm chí bán nước chỉ để lo cho mạng sống, của cải của bản thân

Trang 34

Lúc đó, luôn có một đấng minh quân mới sẽ cứu giúp, như một quy luật: thịnhrồi suy, suy rồi thịnh của đất nước.

Thời hiện đại, không còn như thời phong kiến nữa Tuy nhiên, đâu đâu cũng cónhà lãnh đạo, đó chính là Đảng và Chính phủ Những con người ấy vẫn đangcần mẫn ngày đêm giúp ích cho Tổ quốc, cũng giống như những vị anh minhthời xưa Tôi sẽ cố gắng học tập theo họ để sau này có thể trở thành một người

có ích, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc khắp năm châu

“Chiếu dời đô”, “Hịch tướng sĩ’ cùng các vị lãnh đạo anh minh như Lý CôngUẩn hay Trần Quốc Tuấn đã gợi cho tôi thật nhiều suy nghĩ Tóm lại, có thể nóirằng: những người lãnh đạo chính là những người nắm giữ vận mệnh đất nướcchính họ đã cho tôi Việt Nam ngày hôm nay, tôi rất biết ơn họ và tự hào rằngmình là người Việt Nam

Đối với một quốc gia, nhắc đến những nhà lãnh đạo đất nước là nhắc đến nhữngngười đứng đầu bộ máy hành chính nhà nước hay tổ chức quân sự, văn hoá Đứng trên cương vị một nhà lãnh đạo, trước hết họ phải là những người có tầmnhìn xa trông rộng, nhận định đúng tình hình đất nước, từ đó xác định đúngnhiệm vụ của cả dân tộc

Lí Công Uẩn và Trần Quốc Tuấn đều là những nhà lãnh đạo tài ba, uyên bácthông hiểu kim cổ đông tây Vị vua đầu tiên của triều Lý đã nhắc đến gươngchuyển đô của vua Bàn Canh nhà Thương, nhà Chu Trần Quốc Tuấn lại nêugương những anh hùng hào kiệt, biết xả thân vì chủ tướng vì đất nước: Do Vu,

Dự Nhượng, Kỉ Tín, Có thể nói, biết "ôn cố" để "tri tân" là một trong những tốchất không thể thiếu của một nhà lãnh đạo Và từ việc "nhớ chuyện cũ", các nhà

Trang 35

lãnh đạo tài ba đã thể hiện thiên năng "biết chuyện mới, chuyện đời nay" rất tàitình.

Nhà Đinh, Lê "không noi theo dấu cũ Thương Chu" giữ nguyên vị trí kinh đô tạiHoa Lư mà đất Hoa Lư chỉ là chốn núi rừng hiểm trở, khắc nghiệt Điều đókhiến thời vận đất nước gặp nhiều trắc trở Lịch sử cũng đã chứng minh điều đó,hai nhà Đinh Lê triều vận ngắn ngủi, nhân dân gặp nhiều khó khăn Có thể nói,việc phê phán hai triều Đinh, Lê một phần lớn đã thể hiện tầm nhìn lãnh đạo của

Lí Công Uẩn Ông đã nhìn rõ một thực tế quan trọng: đất nước đang bước vàothời bình, Hoa Lư không còn phù hợp với vị thế kinh đô nữa!

Trần Quốc Tuấn cũng vậy Từ thực tế của việc giặc Nguyên Mông xâm lượcnước ta lần một và thái độ của chúng hiện nay, ông đã thấu rõ nguy cơ của mộtcuộc chiến chống xâm lược Sang nước ta, quân Nguyên Mông "uốn lưỡi cúdiều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt Tể phụ", "đi lại nghênhngang", bắt dân ta cống nạp khoáng sản, vàng bạc Vậy rõ ràng, chúng chưa hềthấm thía bài học từ thất bại của cuộc xâm lược lần một và đang mưu mô cuộcchiến tranh ăn cướp lần hai

Giặc như vậy còn lực lượng quân sĩ ta thì sao? Vị nguyên soái lỗi lạc thêm mộtlần đau xót khi chứng kiến thực cảnh binh sĩ dưới quyền lơ là mất cảnh giáctrước nguy cơ mất nước Họ "hoặc thích chọi gà, hoặc mê tiếng hát", chơi cờ Ông cay đắng chỉ ra một điều tất yếu là khi giặc đến những thú vui ấy chỉ trởthành tai họa "cựa gà trống không đâm thủng áo giáp của giặc", "tiếng hát haykhông thể làm cho giặc điếc tai", "mẹo đánh cờ không thể dùng làm mưu lượcnhà binh"

Từ việc nhìn nhận thấu suốt tình hình đất nước, các nhà lãnh đạo anh minh đềuxác định rõ nhiệm vụ của quân và dân Điều quan trọng là họ có những quyếtđịnh đúng đắn, những hành động táo bạo để đưa đất nước đến được bến bờ của

sự bình yên và phát triển Lí Thái Tổ xác định nhiệm vụ hiện tại là cần dời đô

Trang 36

khỏi Hoa Lư Nhưng dời đô đến đâu? "Thành Đại La là nơi trung tâm trời đất,

có thế rồng cuộn hổ ngồi lại tiện hướng nhìn sông dựa núi, dân cư không khổ vìngập lụt, muôn vật phong phú tốt tươi Xem khắp nước Việt ta chỉ có nơi đây làthánh địa" Từ việc có ý thức sâu sắc ưu thế của thành Đại La đối với việc pháttriển đất nước, Lí Thái Tổ đã có quyết định đúng đắn là thiên đô về mảnh đấtvăn hiến này

Trần Quốc Tuấn trên cương vị Tổng chỉ huy cuộc kháng chiến chống quânNguyên Mông đã khẳng định ý chí đánh giặc của toàn dân tộc đồng thời khuyếnkhích, động viên tinh thần chiến đấu của binh sĩ Ông khuyên quân sĩ phải biết

"kiềng canh nóng mà thổi rau nguội", phải biết ra sức tập luyện để sẵn sàngchiến đấu Không chỉ vậy, ông còn soạn thảo "Binh thư yếu lược" làm sách lượccho binh sĩ tập luyện, rèn quân

Lịch sử Việt Nam là lịch sử đấu tranh chống xâm lăng Trong tiến trình lịch sửhào hùng và vĩ đại ấy đã xuất hiện nhiều nhà lãnh đạo tài ba, kiệt xuất Bằng tàinăng lãnh đạo của mình, họ đã lãnh đạo nhân dân chiến đấu và chiến thắng kẻthù xâm lược, xây dựng đất nước thái bình, thịnh trị Lí Công Uẩn và Trần QuốcTuấn là hai ngôi sao ngời sáng về tài năng lãnh đạo và tấm lòng thương dân,xứng đáng đứng vào những bậc lãnh đạo anh minh mọi thời đại Có thể thấy,vai trò của người lãnh đạo anh minh đối với vận mệnh của dân tộc và đất nước

là không thể thay thế được

Đứng trên cương vị một nhà lãnh đạo, trước hết họ phải là những người có tầmnhìn xa trông rộng, nhận định đúng tình hình đất nước, từ đó xác định đúngnhiệm vụ của cả dân tộc Lí Công Uẩn đã sớm nhìn ra cái hạn hẹp của Kinh đôHoa Lư và cái rộng lớn của thành Thăng Long trong buổi đầu dựng nước Tầm

Trang 37

nhìn ấy vượt lên trên cổ nhân, thể hiện một năng lực quan sát tài tình và thấuđáo vô cùng.

Khi giặc tiến đến, Trần Quốc Tuấn nhìn thấy rõ cái nguy cơ mất nước, nhìn thấy

rõ cái lơ là của tướng sĩ, cái thế mạnh của ta và khả năng chiến thắng của toàndân tộc Phải là một người có tầm nhìn xa trông rộng hơn người, trí tuệ thấu đếnthiên cơ, Hưng Đạo Đại Vương mới nhìn thấu rõ đến như vậy

Lí Công Uẩn và Trần Quốc Tuấn đều là những nhà lãnh đạo tài ba, uyên bácthông hiểu kim cổ đông tây Việc đọc hiểu kinh sách, rèn luyện văn tự chữnghĩa vốn là việc mà các bậc hiền nhân xưa luôn chú trọng Chẳng cần nói đếnnhững gì các vị đã thể hiện mà từ thuở ấu thơ các vị đã tỏ ra là người thôngminh, lỗi lạc phi thường

Lúc mới ba tuổi, bà mẹ Lý Công Uẩn ẵm ông đến nhà Lý Khánh Văn, KhánhVăn bèn nhận làm con nuôi, từ nhỏ đã thông minh, vẻ người tuấn tú khácthường Lúc còn nhỏ đi học, nhà sư ở chùa Lục Tổ là Vạn Hạnh thấy, khen rằng:Đứa bé này không phải người thường, sau này lớn lên ắt có thể giải nguy gỡ rối,làm bậc minh chủ trong thiên hạ

Lớn lên, không chăm việc sản nghiệp, chỉ học kinh sử qua loa, khảng khái cóchí lớn Khi lên làm vua, trong “Chiếu dời đô”, ông đã nhắc đến gương chuyển

đô của vua Bàn Canh nhà Thương, nhà Chu làm nền tảng của ý định dời đô củamình Đại Việt sử ký toàn thư mô tả Trần Quốc Tuấn là người có dung mạokhôi ngô, thông minh hơn người, nhờ được những người tài giỏi đến giảng dạy

mà ông sớm trở thành người đọc thông hiểu rộng, có tài văn võ Trần QuốcTuấn lại nêu gương những anh hùng hào kiệt, biết xả thân vì chủ tướng vì đấtnước: Do Vu, Dự Nhượng, Kỉ Tín,…

Có thể nói, biết “ôn cố” để “tri tân”, lấy cái cũ để soi xét cái mới là một trongnhững tố chất không thể thiếu của một nhà lãnh đạo Và từ việc “nhớ chuyện

Trang 38

cũ”, các nhà lãnh đạo tài ba đã thể hiện thiên năng “biết chuyện mới, chuyện đờinay” rất tài tình Nhà Đinh, Lê “không noi theo dấu cũ Thương Chu” giữnguyên vị trí kinh đô tại Hoa Lư mà đất Hoa Lư chỉ là chốn núi rừng hiểm trở,khắc nghiệt Điều đó khiến thời vận đất nước gặp nhiều trắc trở Lịch sử cũng

đã chứng minh điều đó, hai nhà Đinh Lê triều vận ngắn ngủi, nhân dân gặpnhiều khó khăn

Có thể nói, việc phê phán hai triều Đinh, Lê một phần lớn đã thể hiện tầm nhìnlãnh đạo của Lí Công Uẩn Ông đã nhìn rõ một thực tế quan trọng: đất nướcđang bước vào thời bình, Hoa Lư không còn phù hợp với vị thế kinh đô nữa!Trần Quốc Tuấn cũng vậy Trong bài “Hịch tướng sĩ“, từ thực tế của việc giặcNguyên Mông xâm lược nước ta lần một và thái độ của chúng hiện nay, ông đãthấu rõ nguy cơ của một cuộc chiến chống xâm lược Sang nước ta, quânNguyên Mông “uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắtnạt Tể phụ”, “đi lại nghênh ngang”, bắt dân ta cống nạp khoáng sản, vàng bạc Vậy rõ ràng, chúng chưa hề thấm thía bài học từ thất bại của cuộc xâm lược lầnmột và đang mưu mô cuộc chiến tranh ăn cướp lần hai

Từ việc nhìn nhận thấu suốt tình hình đất nước, các nhà lãnh đạo anh minh đềuxác định rõ nhiệm vụ của quân và dân Điều quan trọng là họ có những quyếtđịnh đúng đắn, những hành động táo bạo để đưa đất nước đến được bến bờ của

sự bình yên và phát triển Lí Thái Tổ xác định nhiệm vụ hiện tại là cần dời đôkhỏi Hoa Lư Nhưng dời đô đến đâu? “Thành Đại La là nơi trung tâm trờiđất,có thế rồng cuộn hổ ngồi lại tiện hướng nhìn sông dựa núi, dân cư khôngkhổ vì ngập lụt, muôn vật phong phú tốt tươi Xem khắp nước Việt ta chỉ có nơiđây là thánh địa”

Từ việc có ý thức sâu sắc ưu thế của thành Đại La đối với việc phát triển đấtnước, Lí Thái Tổ đã có quyết định đúng đắn là thiên đô về mảnh đất văn hiến

Trang 39

này Trần Quốc Tuấn trên cương vị Tổng chỉ huy cuộc kháng chiến chống quânNguyên Mông đã khẳng định ý chí đánh giặc của toàn dân tộc đồng thời khuyếnkhích, động viên tinh thần chiến đấu của binh sĩ Ông khuyên quân sĩ phải biết

“kiềng canh nóng mà thổi rau nguội”, phải biết ra sức tập luyện để sẵn sàngchiến đấu Không chỉ vậy, ông còn soạn thảo “Binh thư yếu lược” làm sách lượccho binh sĩ tập luyện, rèn quân

Người lãnh đạo tài ba, kiệt xuất là người có hoài bão lớn lao, biết nắm lấy thời

cơ và hành động quyết đoán, kiên cường, mạnh mẽ Lí Công Uẩn có khát vọngdời đô khi nhìn rõ những hạn chế của Hoa Lư và lợi thế to lớn của thành Đại La

Đó là một khát vọng vĩ đại, hiếm có Khi đã tin tưởng ông kiên quyết hành động,thực hiện quyết liệt Câu hỏi cuối bài chiếu là lời dò hỏi mong nhận lấy một sựđồng lòng của toàn dân tộc, cùng nâng cao ý chí, quyết tâm thực hiện chí lớn,đưa cả dân tộc đi lên

Còn Trần Hưng Đạo, dù thế giặc hùng mạnh, thiện chiến nhưng không làm ôngnao núng, một lòng tin tưởng vào sức mạnh và khả năng chiến thắng của dân tộc.Lời tâm sự của vị chủ tướng gửi đến tướng sĩ vừa nhẹ nhàng như sự khuyên bảovừa cứng rắn, quyết liệt phi thường khiến cho tướng sĩ không khỏi động lòng

Người lãnh đạo anh minh là những người sau chiến thắng phải nghĩ đến muôndân, vì dân mà xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc, xã hội thái bình thịnh trị.Việc dời đô của Lí Công Uẩn nhằm làm cho đất đai được mở rộng, sản xuấtphát triển, kinh tế thông thoáng, giao thương thuận lợi Thay đổi kinh đô cũng làthay đổi cái thế cho đất nước, lấy cái vượng khí mà đất trời đã sắp đặt, sẵn bày,

mở ra một kỉ nguyên độc lập tự cường dân tộc

Trong “Hịch tướng sĩ”, Trần Quốc Tuấn cũng đã vạch ra điều lợi hại, nói rõmục đích của việc kháng chiến là để đánh đuổi kẻ thù, đem lại thái bình Người

Trang 40

lãnh đạo anh minh luôn lấy cái lợi của dân làm gốc, vì nhân dân mà trừ bạo vàcũng vì nhân dân mà xây dựng đất nước vững bền.

Từ xưa đến nay, bậc anh hùng dựng xây nghiệp lớn không những bởi thời đạiyêu cầu mà còn bởi họ nhìn thấy cái thế thắng lợi, thuận theo trời đất, kịp thờinắm bắt cơ hội, sáng suốt, quyết đoán trong hành động Bởi thế, họ làm đượcđiều mà người khác không làm được, làm nên chiến công hiển hách, phi thường

Lí Công Uẩn và Trần Hưng Đạo xứng đáng là bậc anh tài xuất chúng, tiếngthơm còn lưu mãi đến muôn đời sau

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV là thời kì xây dựng vàbảo vệ đất nước Gắn với thời kì này chính là hai áng văn chương tiêu biểu, thểhiện vai trò của người lãnh đạo an ninh như Lý Công Uẩn và Trần Quốc Tuấnđối với vận mệnh của đất nước là Chiếu dời đô và Hịch tướng sĩ

Hai văn bản tuy ra đời trong những thời điểm, hoàn cảnh khác nhau, có nộidung khác nhau nhưng Chiếu dời đô và Hịch tướng sĩ đều thể hiện sự quan tâm,

lo lắng của những vị lãnh đạo đối với vận mệnh đất nước Chiếu dời đô được LýCông Uẩn viết năm 1010 ngay sau khi ông mới lên ngôi Ông viết bài chiếu này

để ban bố quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La Lúc này, đất nước đang trongthời bình, triều Lí phát triển lớn mạnh về cả thế và lực nên với nhãn quan chínhtrị, Lý Công uẩn thấy được Hoa Lư - một vùng đất chật hẹp, bao quanh bởi núinon hiểm trở không còn là nơi thuận tiện để định đô nữa mà phải tiến xa ra vùngđồng bằng rộng lớn để xây dựng đất nước độc lập, phồn thịnh, triều đại pháttriển lâu dài, bền vững Khác với Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ được viết vàokhoảng tháng 9 năm 1284 trước khi diễn ra cuộc kháng chiến chống quân Mông

- Nguyên lần thứ hai Lúc bấy giờ, đất nước đang trong thời loạn, Tổ quốc đangđứng trước họa xâm lăng của kẻ thù, Trần Quốc Tuấn đã viết bài hịch này nhằm

Tiêu đề	Bài viết số 6 lớp 8
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	Bài viết

Định dạng
Số trang	154
Dung lượng	1,61 MB