Ba tư tưởng về kinh tế chính trị

M%c dù chính tr hay nhng s kin rng cn phi có s liên kt gia quá trình phát trin kinh t và nhng yu t chính tr nh không phi các yu t kinh t gây nên.. Nh t th trng và s ph thuc l0n nhau ngày

BA T
T
NG V KINH T CHÍNH TR

Ngun: Gilpin, Robert "Three Ideologies of Political Economy", Ch
ng 2, trong R

Gilpin, The Political Economy of International Relations (Princeton University Press: 1987),

pp 25-64

Biên dch: Hoàng Thanh Hng | Hiu ính: Lê Hng Hip

hành nh
th nào và theo nhng nguyên tc nào” (Heilbroner, 1985,tr.107) Cuc tranh lun

quc t

nhà n
c, và th tr
ng Và không quá khi nói rng t∃t c tranh cãi trong lnh v c kinh t

các logic ho%c nhng bng ch!ng trái ng
#c )iu này xu∃t phát t∋ th c t rng nhng hc

thuyt này không ch miêu t mt cách khoa hc v vic th gii th
c t vn hành nh
th nào mà c v m%t quy phm, ngha là th gii nên vn hành nh
th nào na

kinh t )ây là mt hc thuyt v xây d ng nhà n
c và cho rng th tr
ng phi là th! yu

thip

Mt s hc gi cho rng không có cái gi là hc thuyt t do v kinh t chính tr vì

ngha t do

tr
ng phái n
c Áo, tính toán lý trí, vv Nhng bin th này khác nhau t∋ vic
u tiên s

c là bin pháp hiu qu nh∃t nhm t ch!c các mi quan h kinh t trong n
c và quc t

giàu có cho các cá nhân

ngha t do là vì chúng gia t&ng s l
#ng hàng hóa và dch v mà ng
i tiêu dùng có th l a chn

ngang bng vi l#i nhun Các nhà kinh t t do c gng gii thích các hành vi kinh t, và

th! khác

hi

t vn hành h#p lý là theo tuyn tính, dn dn và liên tc M%c dù chính tr hay nhng s c ti2n t∃t c các nhà trng th
ng,  b∃t k/ giai

do, mi quan h ph thuc l0n nhau v kinh t không bao gi mang tính cân x!ng, th c ra nó

d
th
ng mi Sau cuc cách mng công nghip, các nhà trng th
ng công nghip nh
Chin tranh th gii ln th! nh∃t và th! hai bên cnh nhng s quan tâm trên còn có nhng

thng ý t
ng v quan h quc t; công vic này do nhng nhà t
t
ng k th∋a Mác th c

không có s hòa h#p ni ti trong lòng xã hi hay s tr li trng thái cân bng nh
nhng

phát trin lch s Phn này ch trình bày v yu t th! ba

kh∀i

bng và cho rng nn kinh t t
bn th
ng có xu h
ng sn xu∃t d
th∋a mt s sn ph∗m

t trong n
c tr thành mt lý thuyt v mi quan h chính tr quc t gia các n
c t
bn

s ng∋ng phát trin khi g%p phi nhng cn tr Tuy nhiên, gia nhng n&m 1870 và 1914,

vi Lenin, vic kim soát t
bn bng t
bn, có ngha là vic t
bn công nghip b kim

tiên tin Khi l c l
#ng sn xu∃t phát trin và tr
ng thành, nn kinh t t
bn phi bành

vào s!c mnh t
bn, )!c là mt quc gia nghèo, không có s!c nh h
ng nu so khi so sánh vi n
c Nga Và liu có th cho rng trong vòng m
i hay hai m
i không? )iu này là hoàn toàn không th (Lenin, 1917)

và ngun nhp kh∗u th c ph∗m và các nguyên liu thô Trong khi cnh tranh vi nhau, các

li h thng này

Xét mt cách t ng th, Lenin lp lun rng vì nn kinh t t
bn phát trin và tích l.y

nó thông qua quá trình ph bin công ngh, các nghành công nghip và s!c mnh quân s

trong th k 19 Ngày nay Lenin s cho rng khi nn kinh t M, suy thoái, mt s phn t
ng

quc t
bn tr thành lý thuyt Mác xít chính thng v kinh t chính tr quc t; d0u vy

nhiu ci cách mà Lenin tin là không th xy ra, s cai qun v m%t chính tr các vùng thuc

khác nhau v0n có s!c nh h
ng mnh m và v0n là mt trong ba t
t
ng quan trng v kinh t chính tr

kinh t th tr
ng th gii, hay nh
theo cách Mác v0n
a dùng là nn kinh t t
bn th gii

logic hay các bng ch!ng d a trên th c t trái ng
#c Có nhiu lý do lý gii cho s tn ti lâu mang tính khoa hc

kinh t d a trên hc thuyt hin th c v quan h quc t

bao gi ch∃m d!t, m%c dù thi thong có nhng thi gian tm ng∋ng D
ng nh
không mt

ánh giá ch ngha t do kinh t

hc t ...

t th tr
ng s ph thuc l0n ngày gia t&ng nn kinh t th gii

vì kinh t th tr
ng hiu qu hn nhng hình th!c t ch!c kinh t khác