Bộ phận quan trọng trong học thuyết của V.I.V.I.Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội là lý luận về kinh tế – chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Theo đó, sự cần thiết khách quan phải có thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là do đặc điểm ra đời, phát triển của phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa và cách mạng vô sản quy định. Trong chuyên đề này tác giả làm rõ tính tất yếu khách quan con đường đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta thông qua tư tưởng của V.L.Lênin được thể hiện trong tác phẩm: “ Kinh tế chính trị trong thời đại chuyên chính vô sản”.
Trang 1TƯ TƯỞNG CỦA V.I.LÊNIN VỀ KINH TẾ- CHÍNH TRỊ TRONG THỜI
KỲ QUÁ ĐỘ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI NƯỚC TA HIỆN NAY
Bộ phận quan trọng trong học thuyết của V.I.V.I.Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội là lý luận về kinh tế – chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Theo đó, sự cần thiết khách quan phải có thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là do đặc điểm ra đời, phát triển của phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa và cách mạng vô sản quy định Trong chuyên đề này tác giả làm rõ tính tất yếu khách quan con đường đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế
độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta thông qua tư tưởng của V.L.Lênin được thể
hiện trong tác phẩm: “ Kinh tế chính trị trong thời đại chuyên chính vô sản”
Tác phẩm: “Kinh tế chính trị trong thời đại chuyên chính vô sản” của
V.I.Lênin về thực chất là một bài báo, được viết trong những năm khó khăn của cuộc nội chiến cách mạng (1918-1921) Nhân dịp kỷ niệm 2 năm ngày thành lập chính quyền Xô viết dưới dạng đề cương ngắn gọn Nước Nga lúc bấy giờ tình hình rất nhiều khó khăn trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị ,
xã hội Do chiến tranh và cuộc nội chiến kéo dài, vì vậy nền kinh tế bị tàn phá nặng nề, chủ nghĩa cơ hội và bọn phản động ra sức chống phá chính quyền Xô viết non trẻ, chúng ra sức tuyên truyền, kích động các phần tử nổi loạn, bóp méo sự thật hòng lật đổ chính quyền cách mạng, làm ảnh hưởng rất lớn đến tư tưởng của cán bộ đảng viên và nhân dân về đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội của Đảng Bôn sê vích Từ tình hình đó đặt ra nhiệm vụ cần phải có sự phân tích về kinh tế, chính trị của thời kỳ đó.Tác phẩm ra đời vào ngày 30/10/1919 và được công bố ngày 07/11/1919 Về nội dung tác phẩm đề cập một số vấn đề sau đây:
Một là: V.I.Lênin nêu lên đặc điểm chung và tính tất yếu của thời kỳ
quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội V.I.Lênin cho rằng, thời kỳ quá độ bao gồm 2 kết cấu kinh tế là tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa
Trang 2cùng tồn tại trong một nền kinh tế thống nhất, là thời kỳ đấu tranh gay gắt giữa 2 kết cấu xã hội ấy và xu thế chung là kết cấu kinh tế xã hội chủ nghĩa sẽ dần dần lấn át kinh tế tư bản chủ nghĩa Về tính tất yếu của thời kỳ quá độ V.I.Lênin khẳng định, từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội nhất thiết phải
trải qua thời kỳ quá độ “Về lý luận, không thể nghi ngờ gì được rằng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản, có một thời kỳ quá độ nhất định Thời kỳ đó không thể không bao gồm những đặc điểm hoặc đặc trưng của cả hai kết cấu kinh tế xã hội ấy” 1
Hai là: Kết cấu kinh tế và giai cấp của thời kỳ quá độ V.I.Lênin chỉ ra
những lực lượng cơ bản và những hình thức của nền kinh tế- xã hội V.I.Lênin xem xét các thành phần kinh tế trong trạng thái đấu tranh, chỉ ra các thuộc tính, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội là cuộc đấu tranh của những lao động liên hợp theo nguyên tắc công sản chủ nghĩa trong phạm vi quốc gia rộng lớn chống lại nền tiểu sản xuất hàng hoá và chống lại chủ nghĩa tư bản Theo V.I.Lênin, để có nền kinh tế xã hội chủ nghĩa phải: Quốc hữu hoá tài sản của địa chủ, tổ chức nông trường quốc doanh, tổ chức hợp tác xã tiểu nông và Nhà nước thiết lập thương nghiệp doanh nghiệp Ông cũng khẳng định sự cần thiết phải có chuyên chính vô sản nhằm chống lại bọn phản cách mạng, đồng thời phân tích sâu sắc sự biến đổi tương quan lực lượng giữa các giai cấp, xây dựng liên minh công nông lên một trình độ mới, hình thức mới, xoá bỏ sự khác biệt giữa công nhân và nông dân làm cho mọi người trở thành người lao động có ích- Đó là một nhiệm vụ khó khăn và lâu dài
Ba là: Về chuyên chính vô sản V.I.Lênin xem như đó là một công cụ
để đấu tranh chống lại giai cấp tư sản, cải tạo kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa Khẳng định chuyên chính vô sản đảm bảo cho
sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, đồng thời có nhiệm vụ tổ chức xây dựng xã
1 Lê nin toàn tập, tập 39, Nxb Tiến cộ Mát x cơ va, 1977, Tr 311
Trang 3hội mới và bảo vệ tổ quốc Đó là những vấn đề rất cơ bản được V.I.Lênin trình bày trong tác phẩm này
Qua nghiên cứu vấn đề lý luận về thời kỳ quá độ, chúng ta thấy tư tưởng của Ông là: Về tính tất yếu thời kỳ quá độ, V.I.Lênin xem xét ở 2 góc
độ Về mặt lý luận không có gì ra đời từ hư vô, phải có sự ra đời, tồn tại và phát triển Chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản không tự nhiên mà có, chính là chủ nghĩa xã hội ra đời từ trong lòng xã hội tư bản, vì vậy cần phải
có thời gian để các yếu tố của chủ nghĩa xã hội hình thành và phát triển
“Không riêng gì đối với một ngời mác-xít, mà cả đối với bất cứ một người trí thức nào đã hiểu theo cách này hay cách khác thuyết tiến hóa, thì tính tất yếu của cả một thời đại lịch sử mang những đặc điểm ấy của một thời kỳ quá
độ, tự nó cũng đã là hiển nhiên rồi” 2 Mặt khác, theo lý luận cách mạng không ngừng của chủ nghĩa Mác- Lê nin thì, giữa cách mạng dân tộc dân chủ
và cách mạng xã hội chủ nghĩa không có bức tường ngăn cách, nghĩa là từ cách mạng dân tộc dân chủ thắng lợi phải tiến hành ngay cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa và tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ Về thực tiễn, việc xác định thời kỳ quá độ có ý nghĩa rất quan trọng nhằm giúp các Đảng cộng sản
đề ra nhiệm vụ chiến lược, sách lược đúng đắn trên con đường đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội V.I.Lênin cũng phân tích đặc điểm kinh tế- chính trị trong thời kỳ quá độ nói chung và đi sâu phân tích ở nước Nga, từ đó rút ra những kết luận chung cho tất cả các nước V.I.Lênin cho rằng: các hình thức ( thành phần kinh tế) có sự tồn tại của thành phần kinh tế tư bản chủ nghĩa, xã hội chủ nghĩa và sản xuất nhỏ và tương ứng với nó là sự tồn tại của các giai cấp tư sản, vô sản, nông dân và tiểu tư sản
“Những hình thức cơ bản ấy của nền kinh tế xã hội là: chủ nghĩa tư bản, tiểu sản xuất hàng hóa, chủ nghĩa cộng sản Những lực lượng cơ bản ấy là: giai cấp tư sản, giai cấp tiểu tư sản (nhất là nông dân), giai cấp vô sản” 3
Về đặc điểm chính trị, trong thời kỳ quá độ sẽ còn tồn tại những mâu thuẫn
xã hội là điều tất yếu, đó cũng là thời kỳ đấu tranh quyết liệt giữa chủ nghĩa tư
2 Lê nin toàn tập, tập 39, Nxb Tiến cộ Mát x cơ va, 1977, Tr 311
3 Lê nin toàn tập, tập 39, Nxb Tiến cộ Mát x cơ va, 1977, Tr 311
Trang 4bản với chủ nghĩa xã hội đang phát triển Do vậy, sự tồn tại của các giai cấp
trong suốt thời kỳ quá độ cũng là một tất yếu khách quan “ Trong thời đại chuyên chính vô sản, các giai cấp vẫn tồn tại, nhưng bộ mặt của mỗi một giai cấp đều có thay đổi; quan hệ qua lại giữa các giai cấp cũng biến đổi Cuộc đấu tranh giai cấp chưa chấm dứt dưới thời chuyên chính vô sản, nó chỉ diễn biến ra dưới những hình thức khác mà thôi” 4
Từ đó V.I.Lênin chủ trương bàn về chuyên chính vô sản với các thành phần kinh tế, về cách ứng xử với từng thành phần kinh tế, tạo điều kiện để phát triển
Có thể nói tác phẩm: “Kinh tế chính trị trong thời đại chuyên chính vô sản” của V.I.Lênin đã nêu lên những vấn đề rất cơ bản về thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội, về đấu tranh giai cấp và chuyên chính vô sản.Tác phẩm không chỉ có ý nghĩa với nước Nga mà còn có ý nghĩa rất thiết thực với các nước đang lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trong đó có nước ta
Sau thắng lợi của cách mạng tháng 10 Nga vĩ đại nhân loại đã mở ra một trang sử mới trong đời sống nhân loại Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Thắng lợi của cách mạng tháng 10 Nga đã mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc và cả loài người, mở đầu một thời đại mới trong lịch sử, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới Dưới ánh sáng của cách mạng tháng 10 Nga hàng loạt nước châu á, châu Phi, châu Mỹ la tinh đã giành độc lập và đi theo con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa xã hội đã trở thành hệ thống
Đường lối của Đảng ta đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội sau khi hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ là duy nhất đúng đắn Sự lựa chọn đó hoàn toàn đúng đắn với lý luận Mác - Lênin về phạm trù hình thái kinh tế xã hộị Lý luận Mác - Lênin đã chỉ ra rằng: Sự phát triển của các hình thái kinh tế -xã hội là một quá trình lịch sử tự nhiên, song không phải quốc
4 Lê nin toàn tập, tập 39, Nxb Tiến cộ Mát x cơ va, 1977, Tr 311
Trang 5gia dân tộc nào cũng nhất thiết phải trải qua tất cả các hình thái kinh tế -xã hội đã có trong lịch sử và do những điều kiện khách quan chủ quan nhất định một quốc gia dân tộc nào đó có thể bỏ qua một vài hình thái kinh
tế-xã hội để tiến lên một hình thái kinh tế tế-xã hội cao hơn vẫn phù hợp với quá trình lịch sử tự nhiên Như vậy, Việt Nam lựa chọn con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa cũng hoàn toàn phù hợp với quá trình lịch sử tự nhiên
Trên cơ sở xác định đặc điểm lớn nhất của Việt Nam trong thời kỳ quá độ là một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn con đường đi lên cho cách mạng Việt Nam là con đường phát triển rút ngắn theo phương thức quá độ gián tiếp Quá độ lên chủ nghĩa xã hội theo Hồ chủ tịch là một tất yếu khách quan của lịch sử, là xu thế phát triển tất yếu của thời đại ngày nay Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, chúng
ta bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa bởi đó là chế độ áp bức bóc lột và nô dịch con người, song bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa không có nghĩa là bỏ qua mọi thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chủ nghĩa tư bản, những thành tựu đó cần phải tiếp thu, khai thác vì sự thành công của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Chúng ta tiến lên chủ nghĩa xã hội là tiến dần, đúng quy luật khách quan và phù hợp với điều kiện hoàn cảnh đất nước và
xu thế thời đại, với nhiệm vụ quan trọng nhất là xây dựng cơ sở vật chất
kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới, nền kinh tế mới, mà xây dựng là nhiệm vụ cơ bản và lâu dài trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Sự lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là hoàn toàn phù hợp với chính thực tiễn cách mạng nước ta, là sự lựa chọn của Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh và đó cũng chính là sự lựa chọn của chính lịch sử dù
Trang 6trong bối cảnh là một nước nông nghiệp lạc hậu, trình độ lực lượng sản xuất phát triển không đều lại bị tàn phá rất nặng nề trong chiến tranh Thực
tiễn đó được thể hiện trên hai phương diện kinh tế và chính trị
Về phương diện chính trị: chúng ta có đầy đủ các yếu tố cần thiết như,
yếu tố thời đại- Đó là thời đại quá độ từ chế độ tư bản chủ nghĩa lên chủ nghĩa
xã hội ; có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản- một Đảng dày dạn kinh nghiệm,
có Nhà nước chuyên chính vô sản, Nhà nước của dân, do dân và vì dân…Sự lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta đã được Bác Hồ nêu
trong “Chính cương sách lược vắn tắt” Người chỉ rõ: “Cách mạng Việt Nam làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản chủ nghĩa” Luận cương chính trị tháng10/ 1930 của Đảng cũng khẳng
định : cách mạng Việt Nam sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân phải tiến lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ Tư bản chủ nghĩa Đó
là sự trung thành của Đảng và cũng là phù hợp với xu thế phát triển của thời đại, với bối cảnh trong nước và quốc tế
Về phương diện kinh tế: Chúng ta có nguồn nhân lực dồi dào, tài
nguyên thiên nhiên ưu đãi Những cơ sở vật chất kỹ thuật mà chúng ta giành
được từ tay các thế lực xâm lược cùng với quá trình xây dựng đất nước và sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa trước đây tuy còn ít song đó là những tiền đề ban đầu cho quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội
Những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng trong 20 năm qua ngày càng khẳng định sức sống và con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội là hoàn toàn đúng đắn Báo cáo chính trị tại
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X khẳng định: “Nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn; hệ thống quan điểm lý luận về công cuộc đổi mới, về xã hội xã hội chủ nghĩa và con
Trang 7đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã hình thành trên những nét cơ bản” 5
Chúng ta chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa là hoàn toàn đúng đắn phù hợp với quy luật khách quan, với trình độ của lực lượng sản xuất của nước ta trong thời kỳ quá độ Trong đó, sự tồn tại và phát triển của thành phần kinh tế tư bản tư nhân và tư bản chủ nghĩa tất yếu sẽ làm sự nảy sinh và biến đổi trong cơ cấu giai cấp và cũng từ đó tất yếu làm nảy sinh trong lòng xã hội những quan hệ kinh tế và chính trị rất phức tạp, đồng thời với sự tồn tại của thành phần kinh
tế tư bản chủ nghĩa có thể sẽ dẫn đến sự trượt dài sang quỹ đạo tư bản chủ nghĩa, nếu sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của nhà nước không chặt chẽ, không duy trì được sự phát triển của nó trong quỹ đạo xã hội chủ nghĩa, không bảo đảm được vai trò chủ đạo của nền kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể Xét cho cùng, cái bảo đảm cho thắng lợi của định hướng xã hội chủ nghĩa vẫn là quan hệ so sánh lực lượng cả về vật chất và ý thức tư tưởng Chủ nghĩa Tư bản Nhà nước là chiếc cầu dẫn đến chủ nghĩa xã hội nên Nhà nước phải thực sự mạnh, phải có các chính sách đúng đắn để tập hợp mọi lực lượng xây dựng đất nước Đồng thời phải định hướng sự phát triển của
nó theo đúng quỹ đạo Do đó tiền đề cơ bản đầu tiên cho thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở nước ta phải có một nhà nước mạnh, với cơ sở kinh tế là kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể làm nền tảng, một nhà nước thực sựù dân chủ, nhà nước của dân, do dân, vì dân, một nhà nước pháp quyền, nhà nước quản lý và điều hành xã hội một cách có hiệu quả Cốt lõi để có một nhà nước như vậy là Đảng cộng sản phải được xây dựng ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ, có sức chiến đấu cao, trong sạch, vững mạnh toàn diện,
5 Báo nhân dân thứ tư ngày 07 tháng 6 năm 2006
Trang 8Đảng phải thường xuyên tự đổi mới và chỉnh đốn cho phù hợp với yêu cầu của cách mạng
Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa nhằm tạo ra sự phát triển về lực lượng sản xuất và hoàn thiện quan hệ sản xuất mới, nhanh chóng xây dựng nền kinh tế hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa Trong bối cảnh của thời đại ngày nay chính là con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đó là một nhiệm vụ có ý nghĩa sống còn để nước ta thoát khỏi nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực và thế giới, mở ra vận hội mới đưa nước ta tiến lên Trước những năm đổi mới đất nước, chúng ta đã xác định công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Song do chủ quan duy ý chí, nóng vội muốn xoá bỏ ngay các thành phần kinh tế tư bản, đặt công nghiệp hoá, hiện đại hoá xã hội chủ nghĩa ở vị trí đối lập hoàn toàn với công nghiệp hoá tư bản chủ nghĩa phát triển công nghiệp nặng trong khi trình độ lực lượng sản xuất chưa phát triển, cơ sở vật chất đất nước còn quá nghèo nàn và lạc hậu, ít chú trọng phát triển nông nghiệp và các ngành tiểu thủ công nghiệp Đường lối công nghiệp hoá với quan niệm đơn giản như vậy đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng cả về mục tiêu, nội dung và cách thức tiến hành Trong những năm đó nền công nghiệp nước ta được đầu tư quá lớn song hiệu quả thu được được thấp, tình hình kinh tế xã hội khủng hoảng nghiêm trọng, nhiều nhà máy xí nghiệp quốc doanh làm ăn thua lỗ kéo dài, tỷ trọng đóng góp vào tổng sản phẩm quốc dân không đáng kể Trong những năm đó nền nông nghiệp nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng triền miên, lương thực không đủ ăn phải trông vào sự viện trợ của nước ngoài, công nghiệp nhẹ không được đầu tư đúng mức khiến cho những mặt hàng tiêu dùng thiết yếu của nhân dân không được bảo đảm,
Trang 9nợ nước ngoài chồng chất, tính năng động và khả năng sáng tạo của cá nhân cũng như tập thể người lao động không được khơi dậy Đó là những bài học kinh nghiệm quý báu, là cơ sở để Đảng ta đề ra chủ trương công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay
Ngày nay trên phạm vi toàn thế giới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá vẫn đang được coi là phương hướng chủ đạo, là con đường tất yếu phải trải qua của các nước đang phát triển Đối với nước ta, khi những tư tưởng cơ bản trong học thuyết Mác về hình thái kinh tế xã hội được nhận thức lại một cách sâu sắc, với tư cách là cơ sở lý luận nền tảng cho công cuộc đổi mới đất nước thì công nghiệp hoá, hiện đại hoá được quan niệm
là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động kinh tế xã hội,
từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với hàm lượng trí tuệ ngày càng cao Đó chính là quá trình thực hiện chiến lược phát triển kinh tế- xã hội nhằm cải biến một nước nông nghiệp lạc hậu thành một nước công nghiệp, gắn với việc hình thành từng bước quan hệ sản xuất tiến bộ, thể hiện ngày một đầy đủ hơn bản chất ưu việt của chế độ mới Kinh nghiệm của các nước công nghiệp mới trong khu vực và thực tiễn 20 năm đổi mới đất nước theo định hương
xã hội chủ nghĩa ở nước ta cho thấy, trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế hiện nay Đảng
ta đã xác định: “có thể rút ngăn thời gian, vừa có những bước đi tuần tự, vừa có những bước nhảy vọt để phát huy những lợi thế của đất nước và tận dụng những khả năng vốn có để nhanh chóng đạt trình độ công nghệ tiên tiến đặc biệt là công nghệ tin học và sinh học, đồng thời tranh thủ ứng dụng ngày càng nhiều hơn, ở mức cao hơn và phổ biến hơn những thành tựu mới về khoa học và công nghệ, từng bước phát triển kinh tế tri thức” 6
6 Lênin toàn tập tập 41 Nxb Tiến bộ Matxcơva 1978 tr 189
Trang 10Chỉ có như thế chúng ta mới có thể tận dụng và phát huy được nguồn lực trí tuệ và sức mạnh tinh thần vốn có của người Việt Nam, mới hy vọng biến khoa học- công nghệ thành lực lượng sản xuất trực tiếp
Đối với nước ta hiện nay công nghiệp hoá nhất thiết phải gắn với hiện đại hoá, với việc áp dụng rộng rãi những thành tựu khoa học và công
nghệ tiên tiến của thời đại Đảng ta đã khẳng định: “Công nghiệp hoá thực chất là xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội Đó không chỉ đơn giản tăng thêm tốc độ và tỷ trọng của sản xuất công nghiệp trong nền kinh tế, mà là quá trình chuyển dịch cơ cấu gắn với đổi mới căn bản về công nghệ, tạo nền tảng cho sự tăng trưởng nhanh, hiệu quả cao
và lâu bền của toàn bộ nền kinh tế quốc dân Công nghiệp hoá phải đi đôi với hiện đại hoá, kết hợp những bước tiến tuần tự về công nghệ với việc tranh thủ những cơ hội đi tắt đón đầu, hình thành mũi nhọn phát triển theo trình độ tiên tiến của khoa học công nghệ thế giới” 7
Quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Đảng ta đã định hình mô hình chủ nghĩa xã hội trong tương lai đó là một xã hội mà cơ sở vật chất không nhất thiết phải vượt xa trình độ của các nước tư bản phát triển nhưng tiếp cận được trình độ của phát triển của các xã hội hiện đại và văn minh Năng suất lao động vẫn là tiêu chí kinh tế quan trọng nhất, đó
là một nền kinh tế dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, một chế độ công hữu không hoàn toàn phủ định và gạt bỏ những nhân tố tích cực của chế độ tư hữu mà biết liên kết, dung nạp những nhân tố đó thành một chế độ kinh tế có sức sống dồi dào
Trong báo cáo chính trị trình Đại hội Đảng lần thứ X đã khẳng định:
“Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội dân giầu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hóa
7 Văn kiện Hội nghị đại biểu Đảng toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII, HN 1994 tr 27