Câu Hỏi Môn Triết Học.docx

Câu hỏi môn triết học ***** Câu 1 Tính tất yếu của sự ra đời triết học Mác và vai trò triết học Mác Lenin trong đời sống xã hội và sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam Trả lời Tính tất yếu của sự ra đời triết[.]

Câu hỏi môn triết học

*****

Câu 1.Tính tất yếu của sự ra đời triết học Mác và vai trò triết học Mác-Lenin trong đời sống xã hội và sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.

Trả lời:

Tính tất yếu của sự ra đời triết học Mác

a, Điều kiện kinh tế xã hội:

– Trong những năm 40 của thế kỉ XIX, cách mạng trong công nghiệp thành công,năng suất lao động tăng cao, làm xuất hiện phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa (chiến thắng phương thức sản xuất phong kiến), giúp chủ nghĩa tư bản ra đời và phát triển (Anh, Đức, Pháp) “Chủ nghĩa tư bản ra đời chưa được

100 năm nhưng sản xuất ra được khối lượng hàng hóa bằng tất cả những thế kỉ trước cộng lại”

– Trong chủ nghĩa tư bản xuất hiện 2 giai cấp đối lập về lợi ích vô sản và tư sản, mâu thuẫn vô cùng gay gắt dẫn đến đấu tranh giai cấp nhưng giai cấp vô sản lại thất tại (do thiếu lí luận cách mạng đúng đắn soi đường) (Phong trào hiến chương Anh)

– Xuất hiện do nhu cầu thực tiễn của cuộc cách mạng vô sản đang cần lý luận cách mạng để soi đường thì sự xuất hiện triết học Mác nói riêng, chủ nghĩa Mác nói chung đã đáp ứng được nhu cầu và trở thành vũ khí lý luận cho giai cấp vô sản giải phóng mình

b Nguồn gốc lý luận:

– Kế thừa những tinh hoa của nền triết học cũ, đặc biệt là triết học cổ điển Đức

Kế thừa có chọn lọc phép biện chứng của Hêghen nhưng lại bác bỏ thế giới quan duy tâm của Hêghen, kế thừa chủ nghĩa duy vật trong lĩnh vực tự nhiên của Phơbách nhưng lại bác bỏ yếu tố duy tâm trong lĩnh vực xã hội và phương pháp siêu hình Qua đó ông xây dựng nền chủ nghĩa duy vật biện chứng

– Kế thừa kinh tế chính trị học ở Anh (D.Ricácđô và A.Smít) tìm ra giá trị thặng

dư, tư hữu tài sản, phân chia giai cấp, qua đó xây dựng nên chủ nghĩa duy vật lịch sử

– Kế thừa chủ nghĩa xã hội không tưởng ở Pháp (Xanh Ximông, Phuriê, Ôwen)

để hình thành nên xã hội cộng sản chủ nghĩa, tìm ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và biến chủ nghĩa xã hội không tưởng thành khoa học

c Tiền đề khoa học tự nhiên:

– Định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng: chứng minh tính thống nhất trong thế giới vô cơ và chứng minh thế giới vật chất luôn vận động, các dạng vận động và chuyển hoá lẫn nhau

– Thuyết tế bào: chứng minh tính thống nhất trong thế giới hữu cơ, bác bỏ quan niệm duy tâm và tôn giáo về nguồn gốc sự hình thành của thế giới thực vật và động vật

– Thuyết tiến hóa của Đác-uyn: là bằng chứng khoa học chứng minh về nguyên

lý về sự tiến hóa trong học thuyết của Mác, sự tiến hóa đi từ thấp đến cao và có tính kế thừa

Tóm lại, sự ra đời của triết học Mác nói riêng và chủ nghĩa Mác nói chung là 1 tất yếu Nó là kết quả của 1 nền kinh tế xã hội đương thời, là sản phẩm của tri thức nhân loại, là thực tiễn cách mạng của giai cấp công nhân và đồng thời là sản phẩm của sự sáng tạo và tính nhân văn trong Mác và Ăngghen

Vai trò của triết học Mác - Lênin trong đời sống xã hội và trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay

- Triết học Mác - Lênin là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng cho con người trong nhận thức và thực tiễn

- Triết học Mác - Lênin là cơ sở lý luận khoa học của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên thế giới và sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

+ Kể từ khi cách mạng Tháng Mười Nga thành công, chủ nghĩa xã hội hiện thực

đã tỏ rõ tính ưu việt của một mô hình xã hội mới do con người, vì hạnh phúc con người Tuy nhiên, mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan đã bộc lộ những hạn chế của nó mà nổi bật nhất là một cơ chế quản lý kinh tế - xã hội mang tính tập trung, quan liêu, bao

cấp. Chính trong tình trạng hiện nay, cần phải có một cơ sở thế giới quan,

phương pháp luận khoa học, cách mạng để lý giải, phân tích sự khủng hoảng, xu thế phát triển của chủ nghĩa xã hội thế giới và phương hướng khắc phục để phát triển

+ Sự nghiệp đổi mới toàn diện ở Việt Nam tất yếu phải dựa trên cơ sở lý luận khoa học, trong đó hạt nhân là phép biện chứng duy vật. Công cuộc đổi mới toàn diện xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa được mở đường bằng đổi mới tư duy lý luận, trong đó có vai trò của triết học Mác - Lênin. Triết học phải góp phần tìm được lời giải đáp về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đồng thời qua thực tiễn để bổ sung, phát triển tư duy lý luận về chủ nghĩa

xã hội

+ Bên cạnh mặt tích cực không thể phủ nhận, việc nhận thức và vận dụng lý luận Mác - Lênin, trong đó có triết học Mác - Lênin, sau một thời gian dài mắc

phải giáo điều, xơ cứng, lạc hậu, bất cập, là một trong những nguyên nhân của

sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội thế giới Nhiều vấn đề lý luận, do những hạn chế của điều kiện lịch sử mà các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác - Lênin chưa luận giải một cách đầy đủ hoặc chưa thể dự báo hết Do đó, việc tiếp tục bổ sung, đổi mới là nhu cầu tự thân và bức thiết của triết học Mác - Lênin trong giai đoạn hiện nay

+ Vai trò thế giới quan, phương pháp luận của triết học Mác - Lênin thể hiện đặc biệt rõ đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam đó là đổi mới tư duy Nếu không có đổi mới tư duy, nhất là tư duy lý luận, thì sẽ không có sự nghiệp đổi mới. Triết học Mác - Lênin là nền tảng, cơ sở cho quá trình đổi mới tư duy ở Việt Nam Một trong những điểm nhấn của thế giới quan, phương pháp luận triết học Mác - Lênin chính là vấn đề thực tiễn, đó là phương pháp biện chứng,

đó là sự vận động biến đổi không ngừng của thế giới

+ Thế giới quan triết học Mác - Lênin đã giúp Đảng Cộng sản Việt Nam nhìn nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn mới, bối cảnh mới, trong điều kiện, hoàn cảnh chủ nghĩa xã hội hiện thực sụp đổ ở Liên Xô và các nước Đông Âu, chủ nghĩa tư bản không những không sụp đổ mà còn có sự phát triển mạnh mẽ hơn thế. Thế giới quan triết học Mác - Lênin đã chỉ ra lôgíc tất yếu của sự phát triển xã hội loài người là chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa tư bản trước sau cũng sẽ được thay thế bởi một chế độ tốt hơn, công bằng hơn; con người được phát triển toàn diện. Thế giới quan triết học Mác - Lênin đã giúp xác định tính đúng đắn của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

+ Nếu như thế giới quan triết học Mác - Lênin giúp chúng ta xác định con

đường, bước đi, thì phương pháp luận của triết học Mác - Lênin giúp chúng ta giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực tiễn đổi mới hơn 30 năm qua Đó không chỉ là những vấn đề, điều kiện cụ thể của Việt Nam, mà còn là những vấn đề, thực tiễn chung của thế giới, của toàn cầu hóa, của phát triển khoa học công nghệ, của kinh tế tri thức, của hội nhập quốc tế Dựa trên cơ sở phương pháp luận của triết học Mác - Lênin, chúng ta

đã giải quyết tốt các mối quan hệ cơ bản của quá trình đổi mới như mối quan hệ giữa kinh tế thị trường với chủ nghĩa xã hội; mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế

và đổi mới chính trị, đây là mối quan hệ cốt lõi, mang tính nền tảng cho việc giải quyết các mối quan hệ khác

Như vậy, bước vào thế kỷ XXI, những điều kiện lịch sử mới đã quy định vai trò của triết học Mác - Lênin ngày càng tăng Điều đó đòi hỏi phải bảo vệ, phát triển triết học Mác - Lênin để phát huy tác dụng và sức sống của nó đối với thời đại và đất nước

Câu 2:Thế giới quan duy vật biện chứng khác thế giới quan duy tâm ở những điểm cơ bản nào? Vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam hiện nay?

Trả lời:

So sánh thế giới quan duy vật biện chứng khác thế giới quan duy tâm

Thế giới quan duy tâm Thế giới quan duy vật Quan điểm Ý thức có trước, vật chất có sau Ýthức sản sinh ra giới tự nhiên. Vật chất có trước, ý thức có sau.Vật chất quyết định ý thức.

Phương pháp

luận

Phương pháp luận siêu hình: Xem xét sự vật, sự việc, hiện tượng một cách phiến diện, chỉ thấy chúng tồn tại một cách cô lập, không vận động, không phát triển Áp dụng một cách máy móc đặc tính của sự vật, sự việc, hiện tượng này lên một

sự vật, sự việc, hiện tượng khác

Phương pháp luận biện chứng: Xem xét sự vật, sự việc, hiện tượng trong sự ràng buộc lẫn nhau giữa chúng Đồng thời trong sự vận động và phát triển không ngừng của sự vật, sự việc,

hiện tượng

Vai trò

Là điểm tựa về lý luận cho các lực lượng xã hội lỗi thời Kìm hãm sự

phát triển xã hội

Đóng vai trò tích cực trong việc phát triển khoa học, nâng cao vai trò, vị thế của con người đối với giới tự nhiên cũng như sự tiến bộ của xã hội

Vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng đối với đội ngũ cán bộ lãnh

đạo, quản lý ở Việt Nam hiện nay

Đào tạo, bồi dưỡng là khâu có ý nghĩa quyết định đến trình độ, chất luợng cán

bộ Công việc này gồm nhiều nội dung khác nhau, trong đó việc đào tạo, bồi

dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng đóng một vai trò cực kỳ quan trọng

Bởi vì, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho người cán bộ có phương pháp nhận thức đúng đắn sự vật, đề ra kế hoạch, định hướng và biện pháp thực hiện khoa học và hiệu quả Vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng đối với học viêncủa trường chính trị, đồng thời cũng là người cán bộ, công chức, viên chức thể hiện một số mặt cơ bản sau đây:

    Thứ nhất, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho học viên nâng cao năng

lực nhận thức; vận dụng sáng tạo đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc đề ra chủ trương, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển ở địa

phương, đơn vị

   Thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho học viên có phương pháp biện

chứng trong nhìn nhận, đánh giá các sự vật hiện tượng Nó tạo lập niềm tin

vững chắc cho lập trường của người cán bộ, bác bỏ những quan điểm sai lầm

của thế giới quan duy tâm và tôn giáo Nó giúp cho học viên có khả năng phát hiện, đi sâu vào các sự vật hiện tượng, nhất là các hiện tượng xã hội; thông qua nhiều hiện tượng phức tạp bên ngoài, phát hiện các quy luật, xu hướng và

phương thức vận động biến đổi của các sự vật hiện tượng Mặt khác, thế giới quan duy vật biện chứng còn tạo cho họ có khả năng phân tích và tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá Nhờ đó, có thể thấy được cơ cấu bên trong, tính chất, chức năng của các bộ phận, yếu tố của hiện thực khách quan, trên cơ sở đó, học viên có thể liên kết, thống nhất các bộ phận, yếu tố đã phân tích nhằm vạch ra mối liên hệ giữa chúng để nhận thức cái toàn thể trong tính muôn vẻ của chúng     Bằng phương pháp phân tích và tổng hợp, giúp học viên nắm bắt sâu sắc bản chất, quy luật của các sự vật hiện tượng, từ đó có được những chủ trương, nghị quyết mang tính khoa học, phù hợp với hiện thực khách quan Năng lực trừu tượng hoá giúp học viên biết gạt bỏ những mặt, những yếu tố không cơ bản trong tổng thể phong phú của sự vật để nắm cái bản chất có tính quy luật của nó, tìm ra những vấn đề mới, những mâu thuẫn mới nảy sinh cần được giải quyết Năng lực khái quát giúp học viên nắm được đặc tính chung từ những vấn đề riêng, tìm ra nguyên nhân cơ bản, chủ yếu Việc nắm vững lý luận chung sẽ là tiền đề, phương pháp tốt nhất để giải quyết những vấn đề cụ thể V.I.Lê nin đã từng chỉ ra rằng: “Người nào bắt tay vào những vấn đề riêng trước khi giải quyết các vấn đề chung, thì kẻ đó, trên mỗi bước đi, sẽ không sao tránh khỏi

“vấp phải” những vấn đề chung đó một cách không tự giác Mà mù quáng vấp phải những vấn đề đó trong những trường hợp riêng, thì có nghĩa là đưa chính sách của mình đến chỗ có những sự dao động tồi tệ nhất và mất hẳn tính nguyên tắc”

   Thế giới quan duy vật biện chứng cũng nâng cao năng lực tư duy biện chứng cho học viên, giúp họ nắm bắt được tình hình một cách nhanh chóng, ra được những quyết định kịp thời Bởi vì người cán bộ, đảng viên mà chỉ dừng lại ở trình độ tư duy kinh nghiệm, tuyệt đối hóa tri thức kinh nghiệm sẽ rơi vào bệnh kinh nghiệm và phương pháp tư duy siêu hình

    Thứ hai, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho học viên có được niềm

tin vào sự tất thắng của chủ nghĩa xã hội, tin vào đường lối chính trị của Đảng, tin vào quần chúng nhân dân

    Niềm tin cộng sản là niềm tin có cơ sở khoa học, nó là yếu tố then chốt trong việc hình thành nhân cách xã hội chủ nghĩa trong mỗi học viên Trong tình hình phức tạp hiện nay, thế giới quan duy vật biện chứng giúp học viên có cơ sở để nhận thức sự phát triển tất yếu lịch sử, đồng thời thấy được bức tranh tổng quát

về thế giới, tính quy luật phổ quát của xã hội - quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

    Niềm tin tất thắng vào chủ nghĩa xã hội của học viên được biểu hiện ở sự tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Tính cách mạng của thế giới quan duy vật biện chứng là cơ sở để hình thành và luận chứng cho đường lối chính trị của Đảng ta Từ đó, giúp học viên tiếp thu, vận dụng sáng tạo và vạch ra đường lối, chiến lược, sách lược nhằm cải tạo hiện thực

   Thế giới quan duy vật biện chứng cũng giúp cho học viên tin vào vai trò to lớn của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Họ là lực lượng cách mạng tiến bộ nhất có thể tạo ra những điều kiện tồn tại cho con người, phù hợp với

quy luật phát triển khách quan của chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung, thế giới quan duy vật biện chứng nói riêng là biểu hiện về mặt lý luận vị trí, lợi ích và nhu cầu cải tạo cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nó là vũ khí tư tưởng cho cuộc đấu tranh xây dựng chủ nghĩa xã hội

    Thứ ba, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho học viên nâng cao năng

lực tổng kết thực tiễn, đúc rút bài học kinh nghiệm, định hướng cho hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn tiếp theo

   Sự thống nhất biện chứng giữa lí luận và thực tiễn, là nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Thế giới quan duy vật biện chứng không chỉ định hướng cho nhận thức mà còn chỉ đạo hoạt động thực tiễn trong cải tạo thế giới khách quan Có thể nói, hoạt động của con người nói chung và học viên là người cán bộ nói riêng rất cần tri thức kinh nghiệm Tri thức kinh nghiệm giúp cho người cán bộ giải quyết được nhiều vấn đề cụ thể Nhưng chỉ dừng lại ở tri thức kinh nghiệm thì sẽ lại khó tránh khỏi lúng túng, bất lực thậm chí sai lầm khi giải quyết những vấn đề phức tạp trước yêu cầu của thời kỳ mới Muốn vậy, người cán bộ khi giải quyết công việc phối kết hợp nhuần nhuyễn, hợp lý giữa kinh nghiệm với lý luận khoa học, đút rút ra bài học kinh nghiệm kết hợp với tri thức lý luận khoa học nhằm giải quyết công việc có hiệu quả Chỉ trên cơ sở thế giới quan duy vật biện chứng người cán bộ mới tổng kết thực tiễn đút rút kinh nghiệm một cách khoa học, kịp thời phát hiện ra cái mới, cái tiến bộ và tạo điều kiện cho chúng phát triển

    Thứ tư, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho học viên trau dồi và nâng

cao phẩm chất đạo đức cách mạng

    Thế giới quan duy vật biện chứng không chỉ là phương thức định hướng con người trong hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực, mà còn là phương thức giúp con người tự ý thức được về bản thân mình Thế giới quan duy vật biện chứng giúp học viên xây dựng nguyên tắc mỗi người vì mọi người, mọi người vì mỗi người Luôn đặt lên hàng đầu lợi ích xã hội, nhưng phải tôn trong lợi ích của mỗi một con người Trong khó khăn, lập trường luôn vững vàng, không dao động trước những tình huống bất ngờ Không dễ bị bên ngoài lôi kéo, tránh được thái độ cực đoan Nhận thức, đánh giá sự vật, hiện tượng một cách khách quan Xác định đúng đắn hành vi, thái độ trách nhiệm đối với xã hội và với chính bản thân mình Xác định mục đích, động cơ học tập, góp phần tạo nên nhân cách người học viên

    Việc thấm nhuần thế giới quan duy vật biện chứng sẽ giúp học viên có được những phẩm chất đạo đức cách mạng, giúp họ hiểu biết sâu sắc sự nghiệp cách mạng của dân, do dân và vì dân Đạo đức ấy không tìm ở đâu khác, mà nền tảng của nó chính là là học tập, nghiên cứu thế giới quan duy vật biện chứng và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

    Tóm lại, thế giới quan duy vật biện chứng có vai trò vô cùng to lớn, tác động đến mọi hoạt động nhận thức và thực tiễn của học viên Để mỗi người cán bộ thực sự lực lượng của Đảng, của Nhà nước và Nhân dân, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao trong mọi tình huống, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện

đại hoá đất nước, đòi hỏi người học viên phải không ngừng ra sức phấn đấu học tập, rèn luyện để nắm vững và trang bị cơ bản, vững chắc thế giới quan duy vật biện chứng./