Phát triển bền vững chapter 5

3 DHBK-Khoa Mơi trường _ Mơn học: Con người & mơi trường Chương 5: Phát triển bền vững Quan niệm về phát triển  Các mâu thuẫn giữa môi trường và phát triển KTXH đã dẫn đến một số sự thừ

Trang 1

CHƯƠNG 5 PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Khoa Mơi trường _ ĐH Bách Khoa Mơn học: Con người mơi trường

1 DHBK-Khoa Mơi trường _ Mơn học: Con người & mơi

trường Chương 5: Phát triển bền vững

Quan niệm về phát triển

lượng cuộc sống, tạo lập cuộc sống công bằng và bình

đẳng giữa các thành viên.

đặt mục tiêu kinh tế quá cao,

xem sự tăng trưởng về kinh tế

là thước đo duy nhất của sự

phát triển.

Trang 2

thế giới, vào các năm 1950 – 1980, loài người nhận thức

được rằng: thước đo kinh tế không phản ánh được đầy đủ

quan niệm về phát triển.

quốc gia là GDP, xuất hiện các chỉ tiêu khác như HDI,

HFI.

3

DHBK-Khoa Mơi trường _ Mơn học: Con người & mơi trường

Chương 5: Phát triển bền vững

 Các mâu thuẫn giữa môi trường và phát triển KTXH đã

dẫn đến một số sự thừa nhận: nguồn tài nguyên của trái

đất không phải là vô tận mà con người có thể khai thác

hoặc thống trị theo ý mình, thừa nhận các giới hạn của tự

nhiên và sự cần thiết phải sống hài hòa với tự nhiên, cần

thiết phải tính toán đến lợi ích chung của cộng đồng, của

các thế hệ tương lai và các chi phí môi trường cho sự phát

triển…

 dẫn đến sự xuất hiện một khái niệm mới: “phát triển bền

vững”

Trang 3

LỊCH SỬ PTBV

DHBK-Khoa Môi trường _ Môn học: Con người & môi trường

5

4/1968

LỊCH SỬ PTBV

• 4/1968

Tổ chức The Club of Rome được sáng lập, là

một tổ chức phi chính phủ hỗ trợ cho việc

nghiên cứu “Những vấn đề của thế giới"

-nhằm diễn tả những vấn đề chính trị, văn hóa,

xã hội, môi trường và công nghệ trên toàn

cầu với tầm nhìn lâu dài.

Trang 4

6/1972 4/1968

LỊCH SỬ PTBV

• 6/1972

Hội nghị của Liên Hợp Quốc về con người

và môi trường được tổ chức tại Stockholm,

Thụy Điển, được đánh giá là hành động đầu

tiên có sự nỗ lực chung của toàn thể nhân

loại nhằm giải quyết các vấn đề về môi

trường.

7

6/1972 4/1968

1984

LỊCH SỬ PTBV

• 1984

Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã ủy nhiệm

cho bà Gro Harlem Brundtland, khi đó là

Thủ tướng Na Uy, quyền thành lập và làm

chủ tịch Ủy ban Môi trường và Phát triển

Thế giới (World Commission on

Environment and Development - WCED),

nay còn gọi là Ủy ban Brundtland

Trang 5

4/1968

1987 1984

LỊCH SỬ PTBV

• 1987

Bản báo cáo có tựa đề "Tương lai của

chúng ta" (Báo cáo Brundtland), lần đầu tiên

công bố chính thức thuật ngữ “Phát triển

bền vững“_ Sự định nghĩa và cái nhìn mới

về cách hoạch định các chiến lược phát triển

lâu dài

9

6/1972

4/1968

1987 1984

1989

LỊCH SỬ PTBV

• 1989

Sự phát hành và tầm quan trọng của

“Tương lai của chúng ta” dẫn đến sự ra đời

của Nghị quyết 44/228 - tiền đề cho việc tổ

chức Hội nghị về Môi trường và Phát triển

của Liên hiệp quốc.

Trang 6

4/1968

1992

1987 1984

1989

LỊCH SỬ PTBV

• 1992

Rio de Jainero, Brasil là nơi đăng cai tổ chức

Hội nghị thượng đỉnh về Trái Đất, tên chính

thức là Hội nghị về Môi trường và Phát triển

của Liên hiệp quốc (UNCED) Tại đây, các đại

biểu tham gia đã thống nhất những nguyên tắc

cơ bản và phát động một chương trình hành

động vì sự phát triển bền vững có tên

Chương trình nghị sự 21

11

6/1972

2002 4/1968

1992

1987 1984

1989

LỊCH SỬ PTBV

• 2002

Hội nghị thượng đỉnh Thế giới về PTBV

Những mục tiêu bao gồm xóa nghèo đói,

phát triển những sản phẩm tái sinh hoặc

thân thiện với môi trường, bảo vệ và quản lý

các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Đề cập tới chủ đề toàn cầu hóa gắn với các

vấn đề liên quan tới sức khỏe và phát triển.

Trang 7

2002 4/1968

1992

1987 1984

1989

LỊCH SỬ PTBV

13

Định nghĩa PTBV

• Phát triển bền vững là "sự phát triển có thể

đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà

không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả

năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương

lai" _1987- Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới - WCED (nay là Ủy

ban Brundtland)

Trang 8

Thước đo về PTBV

15

• Vấn đề phức tạp hơn vì con cháu của chúng ta không chỉ

thừa kế tình trạng ô nhiễm và cạn kiệt tài nguyên mà

chúng ta để lại, mà cũng thừa hưởng các thành quả giáo

dục, kỹ thuật và kiến thức (vốn con người) cũng như vốn

vật chất Chúng cũng có thể được lợi từ những đầu tư

vào tài nguyên thiên nhiên, thí dụ như làm tăng sự màu

mỡ của đất và trồng lại rừng.

Trang 9

Thước đo bền vững về Kinh tế

Thước đo bền vững về Môi trường

Thước đo bền vững về Xã hội

17 Thước đo về PTBV

• Thước đo bền vững về Kinh tế:

– Yếu tố kinh tế đóng một vai trò không thể thiếu trong

PTBV

– Đòi hỏi sự phát triển của hệ thống kinh tế trong đó cơ

hội tiếp xúc và quyền sử dụng với những nguồn tài

nguyên thiên nhiên cho các hoạt động kinh tế được chia sẻ bình đẳng

Trang 10

• Thước đo bền vững về Kinh tế (tt):

– Tạo ra nhiều thị trường mới để phát triển

– Giảm chi phí bằng cách nâng cao hiệu suất, giảm

tiêu hao năng lượng và nguyên liệu đầu vào

– Tạo ra giá trị thặng dư cho sản phẩm _ Thước đo này được tính trên giá trị GDP

• Thước đo bền vững về Kinh tế (tt):

– Thước đo này được tính trên giá trị GDP

– Phải tính đến sự hạn chế tối đa nhu cầu tiêu thụ tài

nguyên và tăng cường khả năng tái sinh chất thải

– Cần quan tâm tới sự thay đổi các giá trị GDP ở các tầng

lớp dân cư khác nhau nhằm hạn chế sự chênh lệch thu

nhập giữa các tầng lớp.

Trang 11

21

• Thước đo bền vững về Môi trường:

Khía cạnh môi trường trong PTBV đòi hỏi duy trì sự

cân bằng giữa bảo vệ môi trường tự nhiên với sự

khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên

nhằm mục đích duy trì mức độ khai thác ở một giới

hạn nhất định cho phép môi trường tiếp tục hỗ trợ

điều kiện sống cho con người và các sinh vật sống

trên trái đất

• Thước đo bền vững về Môi trường:

– Giảm lượng chất thải vào môi trường, loại bỏ các

chất độc

– Sử dụng các nguyên liệu thân thiện với môi trường

– ứng dụng các công nghệ thân thiện với môi trường

trong các lĩnh vực khác nhau

– Tập trung khai thác các nguồn năng lượng sạch, có

khả năng tái tạo như năng lượng gió, năng lượng

mặt trời, năng lượng sinh học, năng lượng địa nhiệt

Trang 12

Vd Sự

quan

tâm

đến

các

khía

cạh

môi

trường

trong

một dự

án phát

triển

kinh tế

Thước đo bền vững về Xã hội:

Khía cạnh xã hội của PTBV cần được chú trọng vào

sự phát triển sự công bằng, cho tất cả mọi người cơ

hội phát triển tiềm năng bản thân và có điều kiện

sống chấp nhận được.

• Sức khỏe cộng đồng được cải thiện

• Chất lượng cuộc sống được nâng cao

• Chú trọng tới các lợi ích của người khuyết tật

Trang 13

Thước đo thông tin

• PTBV đảm bảo thông tin về chất lượng cuộc sống của ngừoi dân

phải được công bố công khai minh bạch về các vấn đề:

• – Các kế hoạch phát triển của Chính phủ có ảnh hưởng đến cuộc

sống của người dân?

• – Chất lượng môi trường không khí, nước, đất nơi người dân đang

sống có bảo đảm như quy định hay không? (Nhiều Chính phủ cố

tình không công bố thông tin thực về môi trường cho mọi người

dân).

• – Chất lượng lương thực, thực phẩm người dân hiện đang sử dụng ở

tình trạng như thế nào?

Thước đo về phong cách cuộc sống

 Phát triển bền vững đòi hỏi phải thay đổi các thói quen và

phong các sống có hại cho môi trường chung của trái đất

 Thay đổi các quan niệm về đạo đức sống

 Mỗi người là một thành viên của cộng đồng sinh vật.

 Mỗi người đều có quyền cơ bản ngang nhau.

 Mỗi một dạng sống đều phải được đảm bảo quyền tồn tại, bất kể nó

có giá trị như thế nào đối với con người.

 ý thức sự phân chia công bằng những phúc lợi và tổn phí của việc sử

dụng nguồn tài nguyên giữa những vùng nghèo và những vùng giàu,

giữa thế hệ hiện tại và tương lai.

Trang 14

Bộ chỉ số phát triển bền vững có thể áp dụng

cho Việt Nam

27

Phát triển kinh tế

 Tăng sản phẩm quốc nội (GDP) trên đầu người.

 Các chính sách và công cụ kinh tế trở thành các nguyên

tắc bắt buộc trong thực hiện các mục tiêu PTBV và BVMT.

 Chi phí về bảo vệ môi trường tăng theo % GDP

 Chi phí ODA cho phát triển bền vững

Phát triển xã hội

Phát triển môi trường tự nhiên

 Mức độ gia tăng dân số

 Tỷ lệ dân số cả nước sống dưới mức nghèo đói

 Tỷ lệ biết chữ của người lớn

 Tỷ lệ tử vong khi sinh

 Mất mát kinh tế và con người do thiên tai

 Tăng quyền lực và dân chủ cho Quốc hội

 Tham gia tích cực các diễn đàn và cam kết thực hiện các thỏa thuận quốc tế

 Hệ thống hành chính đủ năng lực, trong sạch và cởi mở

 Các cơ quan BVMT được kiện toàn, thực hiện có hiệu quả

 Thực hiện hiệu quả cơ chế hòa nhập các nhân tố kinh tế, xã hội và môi trường trong các giai đoạn

và quy mô của quá trình quy hoạch phát triển

 Các chiến lược và kế hoạch hành động môi trường được tiến hành định kỳ theo các thời kỳ (giai

đoạn) quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội và phải được các ngành của chính phủ thực hiện hiệu

quả.

 Thiết lập hệ thống tổng hợp giám sát việc thực hiện công tác môi trường và chất lượng của các

chính sách và dự án phát triển hiện nay và tương lai.

 Tái sinh và tái sử dụng chất thải.

Trang 15

Bộ chỉ số phát triển bền vững có thể áp dụng

cho Việt Nam

29

Phát triển môi trường tự nhiên

 Tăng tổng độ che phủ, mật độ và chất lượng rừng.

 Mức hạ thấp hàng năm của nước ngầm và nước bề mặt.

 An toàn nước sinh hoạt.

 Xử lý nước thải.

 Mức tiêu thụ năng lượng hàng năm trên đầu người.

 Tiêu thụ năng lượng từ nguồn tái tạo (tính theo % tổng mức tiêu thụ năng

lượng).

 Số loài bị đe dọa (tính theo % tổng loài bản địa).

 Số lượng các kế hoạch quản lý khu bảo tồn và tổng mức kinh phí đầu tư

cho bảo tồn.

 Sản lượng khai thác thủy sản ổn định.

Mô hình PTBV“4 chân”

Kinh tế Môi

trường

Xã hội Văn

hóa

Lập luận này cho rằng nếu các mục tiêu kinh tế, xã hội và sinh thái của nhiều nước có

thể tương tự nhau, thì mục tiêu

văn hóa là nét khác biệt cơ bản nhất để phân biệt chiến lược phát triển bền vững của mỗi nước “Ghế 4 chân” mới là bền vững.

Trang 16

 Sau 1980, khi các hoạt động kinh tế của đất nước đã có

những kết quả tiến bộ, chính phủ Việt Nam quan tâm tới

công tác điều tra tài nguyên đất nước và tìm hiểu các biện

pháp sử dụng hợp lý tài nguyên hiện có

 Năm 1988, quốc hội, hội đồng bộ trưởng Việt Nam đã ban

hành hàng loạt các văn kiện quan trọng như Luật Đất đai,

luật bảo vệ sức khỏe cho nhân dân, luật khoáng sản, luật

bảo vệ rừng v.v

31

TIẾP CẬN PTBV Ở VIỆT NAM

 Sự kiện nổi bật: 12/1990, với sự giúp đỡ của UNDP và UNEP,

Việt Nam đã đăng cai và tổ chức thành công hội nghị quốc tế

về môi trường và PTBV

 Đây là một trong các hội nghị quốc tế đầu tiên về PTBV được

tổ chức ở một nước thuộc thế giới thứ ba

 Tại hội nghị, với gần 100 đại biểu quốc tế đại diện cho 40 tổ

chức khác nhau, Việt Nam đã đưa ra bản Dự thảo kế hoạch

quốc gia về môi trường và PTBV 1991 – 2000, được các nhà

khoa học và đại biểu quốc tế đóng góp ý kiến, trở thành nội

dung của Kế hoạch quốc gia về môi trường và PTBV giai

đoạn 1991 – 2000

TIẾP CẬN PTBV Ở VIỆT NAM

Trang 17

 Tháng 12/1993, quốc hội nước Việt Nam đã thông qua luật

bảo vệ môi trường về công tác BVMT và PTBV đất nước.

 Tháng 4/1995, với sự giúp đỡ của World Bank, tổ chức CIDA

Canda, VN hoàn thành bản phác thảo kế hoạch hành động

quốc gia về môi trường (National Environmental Action Plan

viết tắt là NEAP) Nội dung chủ yếu gồm 3 phần:

 Phần 1 – Các vấn đề chính của môi trường Việt Nam hiện nay và xu thế biến

động trong tương lai

 Phần 2 – Đề cập các hành động cần phải được tiến hành

 Phần 3 – Các chỉ dẫn làm thế nào để thực hiện được các chương trình.

33

TIẾP CẬN PTBV Ở VN

• Bản kế hoạch đã xác định ba lĩnh vực lớn cần thảo

luận để xây dựng kế hoạch hành động quốc gia là:

– các nguồn tài nguyên thiên nhiên,

– ô nhiễm đô thị và khu công nghiệp,

– xây dựng thể chế.

TIẾP CẬN PTBV Ở VN

Tiêu đề	Phát Triển Bền Vững
Trường học	Đại Học Bách Khoa
Chuyên ngành	Môi Trường
Thể loại	Chương
Năm xuất bản	2012
Thành phố	Thành Phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	4,9 MB