Tuy nhiên xuất phát từ yêu cầu và mục tiêu của Cách mạng vô sản ở Châu Âu, cácông vẫn tập trung nhiều hơn vào vấn đề giai cấp, vẫn “đặt lên hàng đầu và bảo vệ những lợi íchkhông phụ thuộ
Trang 1Câu 1:Vì sao CN Mac-Lenin khẳng định: chỉ có CNXH mới giải quyết được vấn đề dân tộc?Trình bày tư tưởng HCM về vấn đề dân tộc?Vì sao HCM khẳng định CN dân tộc là động lực lớn ở những nước đang đấu tranh giành chính quyền?
Dân tộc là một vấn đề rộng lớn, bao gồm những quan hệ về chính trị, kinh tế, lãnh thổ,pháp lý, tư tưởng và văn hóa giữa các dân tộc, các nhóm dân tộc và bộ tộc.Theo quan điểm củaMac-Lênin, dân tộc là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của lịch sử.Trước dân tộc lànhững hình thức cộng đồng tiền dân tộc như thị tộc, bộ tộc,bộ lạc và tiếp đó là sự ra đời và pháttriển của các Nhà nước dân tộc Tư bản chủ nghĩa Khi Chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đọan tự
do cạnh tranh sang giai đọan Đế quốc chủ nghĩa, các nước Đế quốc thực hiện chính sách xâmlược, cướp bóc, nô dịch các nước nhược tiểu, vấn đề dân tộc trở nên gay gắt từ đó xuất hiện vấn
đề dân tộc thuộc địa Sau CMT10 Nga, phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh, hệ thốngthuộc địa của Chủ nghĩa đế quốc tan rã,nhiều Nhà nước thuộc địa trở thành các Quốc gia độc lập
Khi bàn về sự phát triển của vấn đề dân tộc, V.I Lênin cũng đã đề cập 2 xu hướng pháttriển:
+ Xu hướng 1: là sự thức tỉnh của ý thức dân tộc, của phong trào đấu tranh chống áp bức dân tộc
sẽ dẫn tới việc thành lập các Quốc gia độc lập
+ Xu hướng 2: việc tăng cường và phát triển các mối quan hệ giữa các dân tộc dẫn tới việc pháhủy hàng rào ngăn cách dân tộc, thiết lập sự thống nhất Quốc tế của Chủ nghĩa tư bản, của đờisống kinh tế, chính trị khoa học, v v
Xu hướng 1 chiếm ưu thế trong thời kì Tư bản chủ nghĩa mới phát triển, còn xu thế thứ 2 là đặctrưng của Chủ nghiã tư bản già cỗi sắp chuyển sang xã hội XHCN, cả hai đều phát triển trongđiều kiện đối kháng giai cấp gay gắt Tuy nhiên CNTB và Chủ nghĩa dân tộc tư sản không thểgiải quyết được vấn đề dân tộc mà chỉ làm cho mối xung đột dân tộc ngày càng tăng lên Chỉ cóCách mạng vô sản và CNXH, trên cơ sở thủ tiêu ách áp bức giai cấp và áp bức dân tộc mới tạođiều kiện để thực hiện sự bình đẳng dân tộc và xây dựng tình hữu nghị giữa các dân tộc ngàycàng xích lại gần nhau
Tư tưởng HCM về vấn đề dân tộc trong thời đại Cách mạng vô sản được thể hiện trongmấy luận điểm cơ bản sau:
a) Độc lập tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của tất cả các dân tộc:
Lịch sử VN là lịch sử không ngừng đấu tranh dựng nước và giữ nước Tinh thần yêu nướcluôn đứng ở hàng đầu của bảng giá trị tinh thần truyền thống Việt Nam.Đối với một người dânmất nứơc, cái quý nhất trên đời là độc lập của Tổ quốc, tự do của nhân dân HCM đã từng nói:
Trang 2“Cái mà tôi cần nhất trên đời là: Đồng bào tôi được tự do,Tổ quốc tôi được độc lập…” Trong quátrình tiếp cận chân lý, Hồ Chí Minh đã tìm hiểu Tuyên Ngôn Độc Lập 1776 của nước Mỹ, Tuyênngôn Nhân quyền và Dân quyền 1791 của Pháp Từ đó Người đã khái quát lên chân lý bất di bấtdịch về quyền cơ bản của dân tộc: Tất cả dân tộc trên thế giới đều sinh ra được quyền bìng đẳng,dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.
b) Kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc và CNXH,Chủ nghĩa yêu nước vàChủ nghĩa Quốc tế
Các cuộc vận động yêu nước, chống Pháp cuối thế kỉ 19, đầu 20 đều được dẫn dắt bởi ýthức hệ phong kiến hoặc tư sản.Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam vẫn chủ yếu dừng lại ở Chủ nghĩayêu nước truyền thống Đến Hồ Chí Minh, vấn đề dân tộc và giải phóng dân tộc được tiến hànhdưới ánh sáng của Chủ nghĩa Mac-Lênin, giành độc lập dân tộc để tiến lên xây dựng CNXH, mốiquan hệ giữa dân tộc và giai cấp được đặt ra Đây là một vấn đề lý luận quan trọng, có ý nghĩathực tiễn to lớn trong thời đại Cách mạng vô sản Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Mac vàAngghen đã đề cập mối quan hệ giai cấp và dân tộc, Theo Mac và Anghen, trong thời đại hiệnnay, chỉ có giai cấp vô sản mới thống nhất được lợi ích của nhân dân lao động và của cả dân tộc.Chỉ có giai cấp vô sản với bản chất cách mạng và sứ mệnh lịch sử của mình mới có thể thực hiệnđược điều này Chỉ có cuộc cách mạng do chính đảng của giai cấp vô sản lãng đạo mới thực hiện
sự thống nhất giữa giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người
Bước sang thời đại Lênin, Chủ nghĩa đế quốc trở thành một hệ thống thế giới, cách mạng
và giải phóng dân tộc đã trở thành một bộ phận của cách mạng vô sản Lênin mới có cơ sở thựctiễn để phát triển vấn đề dân tộc thuộc địa thành một hệ thống lý luận được coi là học thuyết vềcách mạng thuộc địa.Theo Lênin,cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản ở chính quốc sẽ không giànhđược thắng lợi nếu nó không biết liên minh với cuộc đấu tranh của các dân tộc bị áp bức ở thuộcđịa.Từ đó, Người đã bổ sung khẩu hiệu của Mac thành: “Vô sản thế giới và các dân tộc bị áp bứcđòan kết lại” Tuy nhiên xuất phát từ yêu cầu và mục tiêu của Cách mạng vô sản ở Châu Âu, cácông vẫn tập trung nhiều hơn vào vấn đề giai cấp, vẫn “đặt lên hàng đầu và bảo vệ những lợi íchkhông phụ thuộc vào dân tộc và chung cho tòan thể giai cấp vô sản”
Nguyễn Ái Quốc_Hồ Chí Minh từ một người yêu nước đang đi tìm đường cứu nước đếnvới Chủ nghĩa Mac-Lênin đã tìm thấy con đường giải phóng cho dân tộc mình theo con đườngCách mạng vô sản tức là tiếp thu lý luận về giai cấp và đấu tranh giai cấp của Chủ nghĩa Mac-Lênin, đã nhận thức được mối quan hệ chặt chẽ giữa dân tộc và giai cấp trong cách mạng theocon đường Cách mạng vô sản Nhưng tiếp thu lý luận Mac-Lênin lại phải biết vận dụng sáng tạo
lý luận ấy vào việc giải quyết nhiệm vụ cụ thể của cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa, phù
Trang 3hợp với đặc điểm lịch sử xã hội Vấn đề đặt ra phía trước cho các nước thuộc địa phương Đôngkhông phải là làm ngay một cuộc cách mạng vô sản mà trước hết là đấu tranh giành lại độc lậpcho dân tộc, có độc lập cho dân tộc,mới có địa bàn để tiến lên làm cách mạng XHCN Hơn nữa
sự nghiệp đấu tranh không cho phép ỷ lại ngồi chờ thắng lợi của cách mạng vô sản ở Châu Âu đểđược trả lại nền độc lập cho các dân tộc thuộc địa
Từ thực tiễn đó, Nguyễn Ái Quốc đã đưa ra luận điểm:các dân tộc thuộc địa phải dựa vàosức của chính mình đồng thời biết tranh thủ sự đòan kết, ủng hộ của giai cấp vô sản và nhân dânlao động thế giới để giành lại độc lập cho dân tộc rồi từ thắng lợi của cách mạng tiến lên làmcách mạng XHCN và đóng góp thiết thực vào sự nghiệp Cách mạng vô sản thế giới
Qua đó có thề khẳng định: ngay từ khi trở thành người cộng sản, Hồ Chí Minh đã thực hiệnđược sự kết hợp đúng đắn dân tộc với giai cấp, Chủ nghĩa yêu nước với Chủ nghĩa Quốc tế, độclập dân tộc với Chủ nghĩa xã hội
Năm 1924, Nguyễn Ái Quốc viết: ở các nước thuộc địa “Chủ nghĩa dân tộc là một độnglực lớn của đất nước” Khái niệm Chủ nghĩa dân tộc mà Nguyễn Ái Quốc dùng ở đây, như Macnói: “không phải theo cái nghĩa theo tư sản hiểu” Chủ nghĩa dân tộc bản xứ mà Nguyễn Ái Quốcnói ở đây chính là Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chân chính của nhân dân Việt Nam đãđược hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử, vốn là một động lực tinh thần vô giá trong các cuộcđấu tranh chống ngọai xâm, bảo vệ độc lập dân tộc, nó khác về bản chất so với Chủ nghĩa dân tộc
vị kỷ của giai cấp tư sản đã bị lịch sử phê phán Theo phân tích của Nguyễn Ái Quốc, do kinh tếcòn lạc hậu chưa phát triển nên sự phân hóa giai cấp ở Đông Dương chưa triệt để,cuộc đấu tranhgiai cấp ở đây không diễn ra giống như ở phương Tây.Trong báo cáo về Bắc Kỳ, Trung Kỳ vàNam Kỳ gửi Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc viết: “Cuộc đấu tranh giai cấp không diễn ragiống như ở phương Tây” bởi vì xã hội ở Đông Dương, Ấn Độ hay Trung Quốc, xét về mặt cấutrúc kinh tế,không giống các xã hội phương Tây thờiTrung cổ cũng như thời cận đại và đấu tranhgiai cấp ở đó không quyết liệt như ở đây…” “nếu nông dân gần như chẳng có gì thì địa chủ cũngkhông có vốn liếng gì lớn,nếu thợ thuyền không biết mình bị bóc lột bao nhiêu thì chủ lại không
hề biết công cụ bóc lột của họ là máy móc,…Sự xung đột về quyền lợi của họ được giảmthiểu.Điều đó không thể chối cãi được” Mặc dù vậy, giữa họ vẫn có sự tương đồng lớn: đều là nô
lệ mất nước.Chính vì thế mà có cuộc nội dậy chống thuế năm 1908, có phong trào Đông Du và cóviệc Duy Tân mưu tính khởi nghĩa năm 1917 v.v
Từ sự phân tích đó Nguyễn Ái Quốc khẳng định: Đối với các dân tộc thuộc địa ở phươngĐông “Chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn của đất nước Cũng vì vậy mà Nguyễn Ái Quốc kiếnnghị về cương lĩnh hành động của Quốc tế cộng sản.Qua đó có thể thấy xuất phát từ vị trí của
Trang 4người dân thuộc địa mất nước, từ truyền thống dân tộc Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã đánh giácao sức mạnh của Chủ nghĩa dân tộc với nghĩa là Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chânchính, coi đó là một động lực lớn mà những người cộng sản phải nắm lấy và phát huy, không đểngọn cờ dân tộc rơi vào tay giai cấp nào khác, phải nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc trênlập trường của giai cấp vô sản, kết hợp Chủ nghĩa dân tộc với Chủ nghĩa quốc tế.
Câu 2: Dựa trên cơ sở nào Hồ Chí Minh cho rằng cách mạng giải phóng dân tộc phải theo con đường cách mạng vô sản và phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo ?
Về mặt lý luận Lênin cho rằng: khi Chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn Chủ nghĩa đếquốc tiến hành xâm chiếm thuộc địa thì vấn đề dân tộc trở nên gay gắt, từ đó xuất hiện vấn đềdân tộc thuộc địa Phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân thuộc địa trở thành một
bộ phận của Cách mạng vô sản, độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộngsản
Tình hình nước ta vào cuối thế kỉ XIX , đầu thế kỉ XX các phong trào yêu nước đều thất bại
là do chưa có đường lối và phương pháp đấu tranh đúng đắn khi chủ nghĩa đế quốc đã thành hệthống Thế Giới Chủ nghĩa đế quốc vừa tranh giành nhau trong việc xâu xé thuộc địa vừa liên kếtnhau trong việc đàn áp phong trào đấu tranh giành độc lập của các dân tộc thuộc địa Trong cuộcđấu tranh tự giải phóng, giai cấp vô sản ở chính quốc và nhân dân các dân tộc thuộc địa có chungmột kẻ thù vì vậy phải phối hợp hành động và cổ vũ lẫn nhau
Trong quá trình tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã tìm hiểu bản chất của chủ nghĩa
đế quốc, tình cảnh của các nước thuộc địa, các cuộc cách mạng lớn Cuối cùng Nguyễn Ái Quốc
đã tiếp cận được với chủ nghĩa Mac-Lênin và rút ra kết luận: “Muốn cứu nước và giải phóng dântộc không có con đường nào khác con đường Cách mạng vô sản” Đặt cách mạng giải phóng dântộc theo con đường cách mạng vô sản là một sự lựa chọn đúng đắn và sáng suốt của Hồ ChíMinh Từ đầu những năm 20 của thế kỉ của thế kỉ XX Nguyễn Ái Quốc đã chỉ rõ Chủ nghĩa đếquốc là con đỉa 2 vòi, 1 vòi bám vào chính quốc, 1 vòi bám vào thuộc địa Muốn đánh bại chủnghĩa đế quốc phải đồng thời cắt cả 2 cái vòi của nó đi, tức là phải kết hợp cách mạng vô sản ởchính quốc với cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa, phải xem cách mạng ở thuộc địa như “Một trong những cái cánh của cách mạng vô sản” phát triển nhịp nhàng với cách mạng vô sản.Mặt khác cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vôsản Quan trọng hơn người còn cho rằng “ Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa khôngnhững không phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc mà có thể giành thắng lợi trước”
Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo
Trang 5Nguyễn Ái Quốc đã sớm khẳng định muốn giải phóng dân tộc thành công “ Trước hết phải
có Đảng cách mệnh … Đảng có vững cách mệnh mới thành công … Đảng muốn vững thì phải cóchủ nghĩa làm cốt … Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa chân chínhnhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin” Như vậy Nguyễn Ái Quốc đã khẳngđịnh : Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng của giaicấp công nhân Đảng đó phải được xây dựng theo các nguyên tắc Đảng kiểu mới của Lênin ,được
vũ trang bằng chủ nghĩa mac Lênin
Các lãnh tụ yêu nước tiền bối cũng đã bước đầu nhận thức được tầm quan trọng và vai tròcủa chính đảng cách mạng Phan Chu Trinh đã nói “ Ngày nay muốn độc lập tự do phải có đoànthể, nhưng ông chỉ nói mà chưa kịp làm Phan Bội Châu đã tổ chức ra Đảng Việt Nam QuangPhục hội, sau dự định cải tổ nó thành Việt Nam Quốc Dân Đảng theo kiểu Tôn Trung Sơn nhưngông cũng chưa kịp thực hiện đã bị bắt và giam lỏng tại Huế
Dù thành lập hay chưa thì các Đảng kiểu đó không thể lãnh đạo Cách mạng giải phóng dântộc đi đến thành công vì nó thiếu một đường lối chính trị đúng đắn và một đường lối tổ chức chặtchẽ lại không có cơ sở rộng rãi trong chúng nên sớm muộn gì cũng rơi vào tan rã
Câu 3: Dựa trên cơ sở nào HCM cho rằng: Cách mạng giải phóng dân tộc phải là sự nghiệp đúc kết của tòan dân, trên cơ sở liên minh công nông và phải thực hiện bằng con đường bạo lực cách mạng?
Cách mạng giải phóng dân tộc như Nguyễn Ái Quốc viết “ là việc chung của cả dânchúng chứ không phải việc một, hai ngừơi, vì vậy phải đòan kết tòan dân sĩ,công,nông, thươngđều nhất chí chống lại cường quyền” Nhưng trong sự tập hợp rộng rãi đó, Người nhắc nhở khôngđược quên cái cốt của nó là công nông Phải nhớ “ Công nông là người chủ cách mệnh Côngnông là gốc cách mệnh”
Trong phạm vi của cách mảng giải phóng dân tộc mà đối tượng cần đáng đổ trước hết là bọn đếquốc và đại địa chủ phong kiến tay sai dành lại độc lập dân tộc và dân chủ cho nhân dân, trướchết là nông dân nên Nguyễn Ái Quốc chủ trương vận động, tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhândân Việt Nam đang mất nước,đang bị làm nô lệ trong một mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãinhằm huy động sức mạnh của tòan dân tộc, đấu tranh dành độc lập tự do
Ngay từ đầu năm 1924, trong báo cáo về Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ, NAQ đã đề cập khảnăng một cuộc vũ trang khởi nghĩa ở Đông Dương Để có cơ hội thắng lợi, theo Người, cuộc khởinghĩa vũ trang đó:
+ phải có tính chất một cuộc khởi nghĩa quần chúng chứ không phải một cuộc nổi lọan…phảiđược chuẩn bị trong quần chúng, nổ ra trong thành phố, theo kiểu các cuộc cách mạng Châu Âu
Trang 6+ phải được nước Nga ủng hộ
+ phải trùng hợp với Cách mạng vô sản Pháp
+ phải gắn mật thiết với sự nghiệp vô sản thế giới
Tháng 5/1941 Hội nghị lần VIII Ban chấp hành TW khóa I do Người chủ trì đã đưa ra nhận định:Cuộc cách mạng Đông Dương kết liễu bằng một cuộc khởi nghĩa vũ trang, mở đầu có thể là bằngmột cuộc khởi nghĩa từng phần trong từng địa phương…mà mở đường cho một cuộc khởi nghĩa
to lớn
Câu 4: Dựa trên cơ sở nào Hồ Chí Minh cho rằng cách mạng giải phóng dân tộc cần tiến hành chủ động ,sáng tạo và có thể thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc?
Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động ,sáng tạo:
Trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc , chủ nghĩa thực dân ,cách mạng thuộc địa
có tầm quan trọng đặc biệt Nhân dân các dân tộc thuộc địa có khả năng cách mạng to lớn Theo
Hồ Chí Minh , phải làm cho các dân tộc thuộc địa hiểu biết nhau hơn và đoàn kết lại tạo một khốiliên minh thuộc địa , là một trong những cái cánh của cách mạng vô sản
Hồ Chí Minh khẳng định công cuộc giải phóng nhân dân thuộc địa chỉ có thể thực hiệnđược bằng sự nỗ lực tự giải phóng
Vận dụng công thức của C.Mác :”Sự giải phóng của giai cấp công nhân phải là sự nghiệpcủa bản thân giai cấp công nhân” , Người đi đến luận điểm: “ Công cuộc giải phóng anh em chỉ
có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em “
Người đánh giá rất cao sức mạnh của một dân tộc vùng dậy chống đế quốc thực dân Người chủtrương phát huy nỗ lực của dân tộc , tránh tư tưởng trông chờ vào sự giúp đỡ bên ngoài
Người nói:”Kháng chiến trường kỳ gian khổ đồng thời lại phải tự lực cánh sinh Trôngvào sức mình…Cố nhiên sự giúp đỡ của các nước bạn là quan trọng , nhưng không được ỷ lại ,không được ngồi mong chờ người khác Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ dântộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập”
Quan hệ giữa cách mạng thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc:
Theo Hồ Chí Minh, giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vô sản
ở chính quốc có mối quan hệ mật thiết với nhau , tác động qua lại lẫn nhau trong cuộc đấu tranhchống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc
Nhận thức đúng vai trò , vị trí chiến lược của cách mạng thuộc địa và sức mạnh dân tộc ,Nguyễn Ái Quốc cho rằng cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa có thể giành thắng lợi trướccách mạng vô sản ở chính quốc
Trang 7Đây là một luận điểm sáng tạo, có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn ; một cống hiến rấtquan trọng của Hồ Chí Minh vào kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, đã được thắng lợicủa phong trào cách mạng giải phóng dân tộc trên toàn thế giới trong gần một thế kỷ qua chứngminh là hoàn toàn đúng đắn.
Câu 5 : Vì sao trong điều kiện hiện nay để xây dựng và bảo vệ thành công CNXH thì
phải khơi dậy mạnh mẽ Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc , phải nhận thức và giải quyết các vấn đề dân tộc trên quan điểm của giai cấp công nhân
Trước hết , theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, những đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội (CNXH)bao gồm:
Một là, CNXH là một chế độ do nhân dân làm chủ, Nhà nước phải phát huy quyền làm chủ của
nhân dân để huy động được tính tích cực và sáng tạo của nhân dân vào sự nghiệp xây dựngCNXH
Hai là, CNXH có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công
hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, nhằm không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần chonhân dân, trước hết là nhân dân lao động
Ba là, CNXH là một xã hội phát triển cao về văn hóa, đạo đức, trong đó người với người là bè
bạn, là đồng chí, là anh em, con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, có cuộc sống vậtchất và tinh thần phong phú, được tạo điều kiện để phát triển hết mọi khả năng sẵn có của mình
Bốn là, CNXH là một xã hội công bằng và hợp lý, làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không
làm không hưởng, các dân tộc bình đẳng, miền núi tiến kịp miền xuôi
Năm là, CNXH là một công trình tập thể của nhân dân, do nhân dân tự xây dựng lấy dưới sự lãnh
đạo của Đảng
Từ đó , Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy rằng : Xây dựng CNXH là sự nghiệp của toàn dân ,
do Đảng lãnh đạo , phải đem tài sức của dân làm lợi cho dân , nghĩa là phải biết phát huy mọinguồn lực trong dân để xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc cho dân Trong đó , nguồn lực conngười là quan trọng nhất
Và biện pháp để phát huy nhân tố con người là : khơi dậy mạnh mẽ Chủ nghĩa yêu nước
và tinh thần dân tộc , phải nhận thức và giải quyết các vấn đề dân tộc trên quan điểm của giai cấpcông nhân
1) Khơi dậy mạnh mẽ Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc
Trang 8Chủ nghĩa yêu nước vốn là một tình cảm rất thiêng liêng, nó ăn sâu bám rễ trong lòng dântộc Việt Nam qua hàng nghìn năm lịch sử Lòng yêu nước của mỗi con người Việt Nam tạo thànhchủ nghĩa yêu nước Việt Nam
Từ thời xa xưa cho đến hiện đại ,con người Việt Nam vốn có truyền thống yêu nước , gắnkết cộng đồng , có ý chí kiên cường bất khuất , không chịu làm nô lệ , không cam phận hèn …Trong đấu tranh giải phóng dân tộc , nước ta đã từng đánh bại những thế lực xâm lược vô cùnghùng mạnh và trong hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng vàBác Hồ , tinh thần yêu nước ấy đã được phát huy cao độ , biến thành chủ nghĩa anh hùng cáchmạng vô song , đưa đến thắng lợi vĩ đại ở Điện Biên Phủ và Đại thắng Mùa Xuân 1975, giảiphóng miền nam , thống nhất Tổ quốc , đưa nước ta đi lên con đường xã hội chủ nghĩa
Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh : “ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyềnthống quý báu của ta , chúng ta phải ra sức phát triển tinh thần yêu nước ấy , làm cho nó đượcthực hành vào công việc kháng chiến.”
Trong công cuộc đổi mới xây dựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay , truyền thống quý báu ấycần được tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ , biến nó thành nội lực vô tận để đưa đất nước vượt qua mọikhó khăn thử thách Hồ Chí Minh nhận định chủ nghĩa yêu nước Việt Nam có ý nghĩa đặc biệttrong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và nó cũng giữ nguyên giá trị trong thời kỳ xây dựng lạiđất nước Người nhận định, nhân dân lao động là những người yêu nước chân chính, nhữngngười biểu hiện lợi ích dân tộc thật sự Vì vậy, nhiệm vụ của chúng ta là phải chuyển chủ nghĩayêu nước từ thời chiến sang chủ nghĩa yêu nước thời bình
Chủ nghĩa yêu nước thời bình được thể hiện bằng sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội,dân giàu, nước mạnh, đạt nhiều thành tựu trên lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, về lối sống xãhội chủ nghĩa, những giá trị đạo đức và những ý tưởng mới Nó phát sinh hằng ngày, hằng giờtrong mỗi con người chân chính, trong phong trào thi đua của những người lao động tiên tiến,trong cuộc đấu tranh cho sự công bằng và tiến bộ xã hội, cho sự tổ chức công việc một cách khoahọc Nó biểu hiện sự không khoan nhượng đối với những khuyết điểm, thiếu sót
Môi trường kinh tế, xã hội, chính trị, văn hoá thay đổi theo lịch sử, cho nên chủ nghĩa yêunước ở mỗi thời đại khác nhau cũng có nội dung khác nhau, nó được quy định bởi những điềukiện kinh tế - xã hội Một dân tộc tràn đầy chủ nghĩa yêu nước là một dân tộc mạnh Một dân tộcthiếu chủ nghĩa yêu nước là một dân tộc yếu
Hồ Chí Minh không phải là người Việt Nam đầu tiên yêu nước, nhưng công lao chínhcủa Người là đã nâng chủ nghĩa yêu nước Việt Nam lên tầm cao mới khi những vấn đề mới củathời đại tác động vào dân tộc Việt Nam và những vấn đề mà dân tộc Việt Nam đòi hỏi
Trang 92) Nhận thức và giải quyết các vấn đề dân tộc trên quan điểm của giai cấp công nhân
Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề dân tộc , đề cao sức mạnh của chủ nghĩa yêu nướcnhưng Người cũng luôn luôn đứng vững trên quan điểm giai cấp để nhận thức và giải quyết vấn
đề dân tộc :
+ Luôn luôn khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân , vai trò độc quyền lãnh đạo củaĐảng , của giai cấp công nhân trong quá trình cách mạng Việt Nam từ giải phóng dân tộc đi tớichủ nghĩa xã hội
+ Chủ trương đại đoàn kết dân tộc rộng rãi nhưng phải dựa trên nền tảng giai cấp liên minhcông – nông và tầng lớp trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng
+ Trong đấu tranh giành và giữ chính quyền cần thiết phải biết sử dụng bạo lực cách mạng củaquần chúng để chống lại bạo lực phản cách mạng của kẻ thù
+ Mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
Đó là những quan điểm có tính nguyên tắc , bất biến mà chúng ta cần vận dụng quán triệt trongbất kỳ tình huống nào
Trong phong trào cách mạng thế giới , có lúc đã từng diễn ra khuynh hướng chỉ nhấn mạnh mộtchiều quan điểm giai cấp , coi nhẹ vấn đề dân tộc Gần đây lại chuyển sang cực đoan ngược lại ,
từ bỏ đấu tranh cách mạng , từ bỏ chủ nghĩa quốc tế vô sản Nhưng dù tình hình thế giới có biếnđộng tới đâu ,thì vẫn tồn tại nét cơ bản của thời đại : “ Đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấpvẫn diễn ra với nhiều hình thức ”
Khi xã hội còn đấu tranh giai cấp mà bỏ rơi quan điểm giai cấp , chỉ nhấn mạnh bảo vệ sựsống , bảo vệ lợi ích toàn nhân loại , kết quả tai hại là đã làm suy yếu phong trào cách mạng thếgiới, dẫn đến sự tan rã hệ thống xã hội chủ nghĩa đã từng tồn tại hàng ngàn thế kỷ Khuynhhướng chỉ nhấn mạnh lợi ích dân tộc , từ bỏ chủ nghĩa quốc tế chân chính đã dẫn đến sự pháttriển của chủ nghĩa dân tộc sôvanh , để cho kẻ thù lợi dụng , kích động , làm cho tình hình một sốkhu vực trên thế giới mất ổn định kéo dài ,các cuộc chiến tranh sắc tộc tôn giáo , tranh chấp lãnhthổ … diễn ra liên miên , gây đau thương tan tóc cho nhân dân, làm giàu túi tiền cho bọn tài phiệt, lái súng
Những quan điểm trên ở nước ta cũng được bộc lộ ở nhiều hình thức song tư tưởng HồChí Minh đã khắc phục quan điểm sơ cứng, giáo điều trong việc nhìn nhận vấn đề giai cấp trongthời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội , thoát ly bối cảnh và điều kiện lịch sử cụ thể của dân tộc Phải thấy chúng ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội nhằm mục tiêu “ dân giàu nước mạnh , xã hộicông bằng , dân chủ , văn minh ”, nhân dân ấm no , hạnh phúc …mục tiêu đó không phải chỉ làvấn đề giai cấp mà còn là vấn đề dân tộc Nó chứng tỏ ở Việt Nam chỉ có Đảng cộng sản và giai
Trang 10cấp công nhân mới là lực lượng đại biểu chân chính cho lợi ích của dân tộc , mới xây dựng đượcmặt trận đại đoàn kết dân tộc để thực hiện được những mục tiêu trên
Vì vậy cần làm cho tư tưởng Hồ Chí Minh về sự kết hợp dân tộc và giai cấp , chủ nghĩaquốc tế và chủ nghĩa yêu nước , độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội được quán triệt sâu sắc trongtoàn Đảng , toàn dân , lấy đó làm định hướng cho việc nhận thức và giải quyết các vấn đề của dântộc , thời đại hiện nay
Câu 6: Vì sao trong điều kiện hiện nay, phải chăm lo xây dựng khối đại đòan kết dân tộc, giải quyết tốt mối quan hệ giữa các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam?
1)Chăm lo xây dựng khối đại đòan kết dân tộc trong điều kiện hiện nay
- Khẩu hiệu “ Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công” đã trởthành một phương châm của cả Đảng, Nhà nước, nhân dân ta qua biết bao thế hệ Đòan kết tạothành sức mạnh vô biên.Trong cuộc chiến lâu dài không kém phần oanh liệt chống lại những thứ
hư hỏng,lạc hậu để xây dựng xã hội mới tốt đẹp càng cần tới sự đồng tâm hiệp lực của khối đạiđòan kết tòan dân.Lịch sử nước nhà và lịch sử thế giới cho thấy rằng,thời kì nào dân tộc khôngđòan kết thì thời kì đó không phát triển lên được thậm chí còn mất nước bởi các thế lực ngoại
bang xâm chiếm Trong tác phẩm Nên học sử ta, viết vào đầu năm 1942, Bác đã viết: “Sử ta dạy
cho ta bài học này: lúc nào nhân dân ta đoàn kết muôn người như một thì đất nước ta độc lập tự
do Trái lại, lúc nào nhân dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn Vậy nay ta phải biếtđoàn kết, đoàn kết mau, đoàn kết chắc chắn thêm lên mãi ” Bài học lớn của cách mạng ViệtNam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hơn 70 năm qua là Khi nào Đảng nắmvững và giương cao ngọn cờ đại đoàn kết dân tộc, củng cố và mở rộng Mặt trận dân tộc thốngnhất thì phát huy được sức mạnh của dân tộc, khó khăn mấy cũng vượt qua và cách mạng đi từthắng lợi này đến thắng lợi khác
Ngược lại, khi nào buông lỏng ngọn cờ dân tộc, coi nhẹ vấn đề đại đoàn kết dân tộc, thậm chí sailầm về chính sách dân tộc thì cách mạng gặp khó khăn
Điều kỳ diệu của cách mạng Việt Nam là ở chỗ: dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam,
tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và Mặt trận dân tộc thống nhất đã thấm nhuần mộtcách tự nhiên và sâu sắc trong tư tưởng, tình cảm, biến thành hành động tự giác của hàng triệu,hàng triệu con người Việt Nam và trở thành một yếu tố quyết định thắng lợi của Cách mạng ViệtNam
Trang 11- Xây dựng khối đại đòan kết dân tộc để tòan thể các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam cùngthực hiện thắng lợi sự nghiệp trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốcViệt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa
- Xây dựng khối đại đòan kết dân tộc để khơi dậy và phát huy đến mức cao nhất sức mạnh dântộc Xây dựng khối đại đòan kết dân tộc để lợi ích dân tộc, lợi ích đất nước lên hàng đầu từ đó xâydựng được chủ trương, chính sách kinh tế xã hội trong khi đó nền kinh tế thị trường và sự phânhóa giàu nghèo đang ảnh hưởng sâu sắc đến sự đòan kết ấy Chính sức mạnh đại đòan kết dân tộcgiúp nhân dân ta vượt qua kẻ thù gây cản trở con đường hội nhập kinh tế thế giới của chúng ta đó
là sự nghèo nàn lạc hậu
- Âm mưu và hành động chống phá kẻ thù của những thế lực phản cách mạng đối với khối đạiđòan kết dân tộc ngày càng tinh vi quyết liệt vì vậy khối đại đoàn kết phải thật sự vững mạnh.Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nội lực, tạo nên sức đề kháng trướcmọi âm mưu thủ đọan của kẻ thù Xây dựng khối đại đòan kết dân tộc phải dựa trên nền tảng khốiliên minh công -nông- trí dưới sự lãnh đạo của Đảng.Thực hiện đại đòan kết phải rộng rãi lâu dài
- Các hình thức, biện pháp xã hội hóa các hoạt động và chính sách xã hội như: xóa đói, giảmnghèo, đền ơn đáp nghĩa, từ thiện nhân đạo, cứu giúp đồng bào những vùng bị bão lụt, thiên taiv.v đã góp phần củng cố niềm tin của đại bộ phận nhân dân đối với Đảng, với chế độ, củng cố
và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân
- Khối đại đòan kết dân tộc giúp dân tộc Việt Nam có đầy đủ thế và lực trên trường thế giới, giúpdân tộc ta ngày càng thắt chặt tình cảm vượt qua những cơn nguy khó và sức mạnh đã được mởrộng, đã huy động được sức người của đồng bào ở trong nước và kiều bào ở nước ngòai đóng gópvào thành tựu và công cuộc đổi mới Tiếp tục đường lối đổi mới, nhờ đoàn kết một lòng, kiêncường phấn đấu, nhân dân ta đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, tiếp tục giành được nhữngthành tựu quan trọng: kinh tế tiếp tục phát triển nhanh; văn hóa-xã hội có những tiến bộ mới; đờisống nhân dân tiếp tục được cải thiện; chính trị-xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh quốc giađược giữ vững; quan hệ đối ngoại được mở rộng thêm; việc chủ động hội nhập kinh tế quốc tếđạt kết quả tốt.Những thành tựu nêu trên là điều kiện hết sức quan trọng để tăng cường và tiếp tục
mở rộng hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân và tạo điều kiện thuận lợi để chủ trương đại đoàn kếtdân tộc của Đảng tiếp tục đi vào cuộc sống và đã thu được những kết quả tốt đẹp Đó là: sự nhấttrí về chính trị và tinh thần trong nhân dân tăng lên, trở thành một nhân tố căn bản đảm bảo sự ổnđịnh chính trị-xã hội, tạo điều kiện cho kinh tế phát triển và tiếp tục nâng cao đời sống của đại bộphận nhân dân; liên minh công-nông-trí được mở rộng và mang nội dung mới là chủ động, tích
Trang 12cực hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau để cùng phát triển Sự hợp tác giữa lao động trí óc và lao động chântay chặt chẽ để cùng sản xuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều với chất lượng cao hơn cho xãhội Lợi ích căn bản và thiết thân của mỗi thành viên và của cộng đồng xã hội - động lực mạnh
mẽ nhất thúc đẩy tính tích cực, sáng tạo của nhân dân, được đáp ứng tốt hơn nữa
Đại đòan kết là một nhân tố quan trọng trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước “Vấn đề dân
tộc và đòan kết dân tộc luôn luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng”1
2) Giải quyết tốt mối quan hệ giữa các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam
Nước ta là một nước đa dân tộc, nhờ sức mạnh của các dân tộc anh em mà nước ta mới cóthể giành được độc lập, do đó cần phải đền ơn đáp nghĩa cho đồng bào miền núi mau chóngđuồi kịp miền xuôi Đa phần đời sống kinh tế- văn hóa- xã hội của đồng bào miền núi vẫn còntrong tình trạng nghèo nàn lạc hậu: thiếu đất canh tác, mù chữ, tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan…
So với đồng bằng và vùng đã phát triển tương đối thì miền núi và vùng dân tộc thiểu số còn làvùng khó khăn nhất, hãy còn nhiều kẽ hở để bọn phản động dễ lợi dụng, khoảng cách còn khá
xa, tỷ lệ đói nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số còn cao; đã xuất hiện những hiện tượngchệch hướng, nếu trong thời gian tới không có những giải pháp hữu hiệu có thể khoảng cách đócòn xa hơn nữa sẽ không có lợi cho sự ổn định phát triển bền vững của đất nước Chính sáchcủa Đảng và Nhà nước hiện nay là: xóa được đói, giảm được nghèo xuống, ổn định và cải thiệnđời sống một cách rõ rệt, nhiều dịch bệnh như sốt rét, bướu cổ đã giảm xuống mức đáng kể,sức khỏe được chăm sóc tốt hơn, phổ cập giáo dục tiểu học, xóa được mù chữ, nâng cao dântrí; bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc được giữ gìn và phát huy tốt hơn; xây dựng được cơ
sở chính trị, đội ngũ cán bộ và đảng viên của các dân tộc, ở các vùng, các cấp trong sạch vàvững mạnh; quốc phòng và an ninh được đảm bảo về khoảng cách giữa các vùng và các dântộc được thu hẹp
Để lọai trừ những nguyên nhân có thể dẫn đến căng thẳng trong mối quan hệ giữa các dântộc có thể bị kẻ thù lợi dụng chống lại chính quyền,chống lại cách mạng.Thủ đọan lợi dụng cácvấn đề dân tộc đề chống phá cách mạng Việt Nam của những thế lực thù địch rất thâm độc,tinh
vi, xảo trá dễ làm người ta tin và làm theo Chúng thường sử dụng chiêu bài “nhân quyền”,
“dân chủ”, “tự do” và đang đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, những vấn đề lịch sử đểlại, những đặc điểm văn hóa,những vấn đề tâm lý của những đồng bào dân tộc, những khókhăn trong đời sống đồng bào các dân tộc, những thiếu sót trong thực hiện chính sách kinh tế-
xã hội,chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước để chống phá cách mạng Việt Nam
1 Đảng cộng sãn Việt Nam: Văn kiện Đại Hội đại biểu tòan quốc lần IX.Nxb Chính trị Quốc gia,Hà Nội 2001 tr127
Trang 13 Nền văn hoá Việt Nam là nền văn hoá của tất cả các dân tộc anh em, ngày nay cần giữ gìn
và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc Văn hóa dân tộc có được bảo tồn và pháthuy thì dân tộc mới phát triển Giữ gìn và làm giầu tiếng nói của mỗi dân tộc là cốt lõi của vănhóa, phát triển văn học nghệ thuật của các dân tộc đóng góp vào nền văn hóa Việt Nam tiêntiến đậm đà bản sắc dân tộc
Phát huy tinh thần tự lực, tự cường của các dân tộc, củng cố tăng cường đoàn kết các dântộc xung quanh Đảng Cộng sản Việt Nam, thi đua giúp đỡ nhau cùng phát triển, chống tưtưởng ỷ lại, nơi nào, bộ phận nào, dân tộc nào trong cộng đồng mà ỷ lại thì sẽ tụt hậu vì khôngthể sử dụng có hiệu quả sự đầu tưu hỗ trợ của Nhà nước và sự giúp đỡ của các dân tộc anh em
Phải phát huy dân chủ, công khai, minh bạch trong việc thực hiện các chương trình pháttriển kinh tế-xã hội ở vùng dân tộc thiểu số để nhân dân biết, giám sát chặt chẽ việc thực hiệncác chủ trương chính sách đó thì chắc chắn sẽ phát huy được hiệu quả đầu tư của các chươngtrình dự án
Nếu giải quyết tốt các vấn đề dân tộc thì sự đòan kết sẽ không bị phá vỡ và làm khơi dậy đượctìm năng cách mạng của tòan dân tộc, đồng bào sẽ đòan kết, tin tường vào Đảng vào Nhà nước,thực hiện tốt nghĩa vụ công dân đưa đến thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước
Văn kiện Đại Hội X chỉ rõ quan điểm,chính sách dân tộc của Đảng,Nhà nước ta hiện nay là:
“Vấn đề dân tộc và đòan kết dân tộc có vị trí chiến lược lâu dài trong sự nghiệp cách mạng nướcta.Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng đòan kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùngtiến bộ, cùng nhau thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa Đất nước, xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa Phát triển kinh tế, chăm lo đời sống vậtchất và tinh thần, xóa đói giảm nghèo, nâng cao trình độ dân trí,giữ gìnvà phát huy bản sắc vănhóa, tiếng nói, chữ viết và truyền thống tốt đẹp của các dân tộc.Thực hiện tốt chiến lược pháttriển kinh tế-xã hội tốt công tác định canh định cư và xây dựng vùng kinh tế mới.Quy hoạch,phân bổ, sắp xếp lại dân cư, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm an ninh,quốc phòng, củng cố vànâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Thực hiện chínhsách ưu tiên trong đào tạo,bồi dưỡng cán bộ, trí thức người dân tộc thiểu số Cán bộ công tác ởvùng dân tộc thiểu số và miền núi phải gần gũi,hiểu phong tục,tập quán,tiếng nói của đồng bàodân tộc,làm tốt công tác dân vận Chống các biểu hiện kì thị, hẹp hòi, chia rẽ dân tộc” 2
Câu 7: Trình bày quan niệm của Hồ Chí Minh : đạo đức là gốc của người cách mạng và phân tích những phẩm chất đạo đức cơ bản của người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay?
Đạo đức là gốc của người cách mạng
2 Đảng cộng sản Việt Nam,Văn kiện Đại Hội đại biểu tòan quốc lần X, Nxb Chính trị Quốc gia,Hà Nội 2006,tr121
Trang 14Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống , Hồ Chí Minh đã khẳng định đạo đức lànguồn nuôi dưỡng và phát triển của con người Người cách mạng không có đạo đức thì dù tài giỏimấy cũng không lãnh đạo được nhân dân , phải có đạo đức mới hoàn thành nhiệm vụ cách mạng
vẻ vang Nó đòi hỏi sự phấn đấu không ngừng của mỗi người ,mỗi thế hệ ,hơn nữa còn của nhiềuthế hệ nối tiếp nhau
Đạo đức là gốc , là nền tảng vì liên quan tới Đảng cầm quyền , nếu cán bộ , đảng viên củaĐảng không tu dưỡng về đạo đức cách mạng thì có thể làm tha hóa con người Vì vậy , Hồ ChíMinh yêu cầu Đảng phải “là đạo đức, là văn minh “ Người cũng thường nhắc lại ý của Lênin :Đảng cộng sản phải tiêu biểu cho trí tuệ , danh dự , lương tâm của dân tộc mình và của thời đại
Vai trò của đạo đức cách mạng còn thể hiện ở chỗ đó là thước đo lòng cao thượng của conngười Theo quan điểm của Hồ Chí Minh , mỗi người có công việc , tài năng, vị trí khác nhaunhưng ai giữ được đạo đức cách mạng đều là người cao thượng
Đạo đức không chỉ phụ thuộc vào xã hội , những điều kiện vật chất kinh tế , nó có khảnăng tác động tích cực trở lại , cải biến xã hội Giá trị đạo đức tinh thần khi được con người tiếpnhận sẽ biến thành một sức mạnh vật chất
Có đạo đức cách mạng thì khi khó khăn , thất bại cũng không lùi bước , chán nản ; khigặp thuận lợi và thành công cũng vẫn giữ tinh thần khiêm tốn Chính vì vậy , cùng với việc giáodục nâng cao trình độ hiểu biết của cán bộ , đảng viên và các tầng lớp nhân dân , Hồ Chí Minh đãthường xuyên quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cho mọi người
Quan điểm lấy đức làm gốc của Hồ Chí Minh không có nghĩa là tuyệt đối hóa mặt đức ,coi nhẹ mặt tài Đức là gốc , nhưng đức và tài , hồng và chuyên phải kết hợp , phẩm chất và nănglực phải đi đôi , không thể có mặt này , thiếu mặt kia Có đức phải có tài , nếu không sẽ khôngmang lại lợi ích gì mà còn có hại cho dân Mặt khác , phải thấy trong đức có tài Tài càng lớn thìđức phải càng cao , vì đức – tài là nhằm phục vụ nhân dân và đưa cách mạng đến thắng lợi
Những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới :
a) Trung với nước , hiếu với dân:
Về phẩm chất đạo đức thì trung với nước , hiểu với dân là phẩm chất quan trọng nhất ,bao trùm nhất Đây là chuẩn mực đạo đức có ý nghĩa quan trọng hàng đầu
Từ chỗ trung với vua , hiếu với cha mẹ đến trung với nước , hiếu với dân là một cuộccách mạng trong quan niệm về đạo đức , Hồ Chí Minh không những thừa kế giá trị của chủ nghĩayêu nước truyền thống của dân tộc , mà còn vượt qua những hạn chế của truyền thống đó , điềunày càng làm cho tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vượt xa lên phía trước
Trang 15Theo quan điểm Hồ Chí Minh , nước là nước của dân và dân là người chủ của nước Vìvậy , “ trung với nước , hiếu với dân” là thể hiện trách nhiệm với sự nghiệp dựng nước và giữnước , với con đường đi lên và phát triển của đất nước
Đối với cán bộ Đảng viên phải:
Tuyệt đối trung thành với Đảng , với nhân dân , biết đặt lợi ích của Đảng ,của Tố Quốc , của cách mạng lên trên hết , trước hết
Quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu cách mạng
Thực hiện tốt mọi chủ trương , chính sách của Đảng và Nhà nước
Phải biết thương dân , phục vụ hết lòng , phải gần dân , gắn bó với dân,kính trọng và học tập dân , lấy dân làm gốc
Phải nắm vững dân tình , hiểu rõ dân tâm , cải thiện dân sinh , nâng caodân trí
Có được cái đức ấy thì người cách mạng , người lãnh đạo sẽ được dân tin yêu , quý mến ,kính trọng , nhất định sẽ tạo ra được sức mạnh to lớn cho cách mạng
b) Cần kiệm , liêm, chính , chí công vô tư:
Đây là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hàng ngày của mọi người , là yêu cầu vềđạo đức và yêu cầu của sự phát triển kinh tế
Theo Hồ Chí Minh thì :
Cần là lao động cần cù , siêng năng ; có kế hoạch , sáng tạo , có năng suất cao với
tinh thần tự lực cánh sinh , không lười biếng , không ỷ lại
Kiệm là tiết kiệm sức lao động , thì giờ , tiền của của dân , của nước , của bản
thân mình ; không xa xỉ , không hoang phí , không bừa bãi , không phô trương , không chè chén
lu bù
Liêm là luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân ; phải trong sạch , không tham
lam , không tham địa vị ,không tham tiền tài , không tham sung sướng ; chỉ ham học , ham làm ,ham tiến bộ
Chính nghĩa là không tà , thẳng thắn , đứng đắn.
Đối với mình : không tự cao, tự đại , luôn chịu khó học tập , tự kiểm điểm.Đối với người: không nịnh hót người trên , không xem khinh người dưới ;luôn giữ thái độ chân thành , khiêm tốn
Đối với việc : để công việc công lên trên , đã phụ trách việc gì thì làm cho
kỳ được , đến nơi đến chốn , không sợ khó khăn , nguy hiểm , cố làm lợi cho nước cho dân
Cần , kiệm , liêm , chính cần thiết đối với tất cả mọi người Hồ Chí Minh viết :
Trang 16“Trời có bốn mùa : Xuân , Hạ , Thu , ĐôngĐất có bốn phương : Đông, Tây , Nam ,BắcNgười có bốn đức : Cần , Kiệm , Liêm , ChínhThiếu một mùa , thì không thành trời
Thiếu một phương, thì không thành đấtThiếu một đức , thì không thành người”
Về Chí công vô tư là công bằng , công tâm , không thiên tư, thiên vị ; làm việc gì
cũng không nghĩ đến mình trước , chỉ biết vì Đảng , vì dân tộc , “lo trước thiên hạ , vui sau thiênhạ” Chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập thể ,nâng cao đạo đức cách mạng , trừ bỏ chủ nghĩa
cá nhân
Chí công vô tư , về thực chất là nối tiếp Cần , Kiệm , Liêm , Chính Cần kiệm liêmchính , chí công vô tư có quan hệ mật thiết với nhau Cần , kiệm ,liêm , chính sẽ dẫn đến chícông vô tư , vì nước , vì dân , vì Đảng thì sẽ thực hiện được cần , kiệm , liêm , chính và nhiều đứctính tốt khác
Bồi dưỡng phẩm chất cần kiệm liêm chính , chí công vô tư sẽ làm cho con ngườivững vàng trước mọi thử thách Nhưng lại là vấn đề phức tạp , nói dễ làm khó Vì nó đụng chạmlợi ích cá nhân ,theo Hồ Chí Minh , chủ nghĩa cá nhân là chỉ muốn “ mọi người vì mình “ Nó làbạn đồng minh của chủ nghĩa đế quốc là thứ vi trùng rất độc , đẻ ra bệnh quan lieu , mệnh lệnh,
bè phái , chủ quan , tham ô ,….,là mối nguy hại cho cá nhân con người , cho một đảng và cả dântộc , là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội Nếu không vượt qua được chủnghĩa cá nhân thì ai cũng có thể sa vào những hành vi vô đạo đức
c) Yêu thương con người:
Hồ Chí Minh thương yêu con người với một tình cảm sâu sắc , bao la , gần gũi thânthương đối với từng số phận con người Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thương con người làmột trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất
Tình yêu thương trước hết dành cho những người cùng khổ , những người lao động bị ápbức bóc lột
Tình yêu thương còn được thể hiện trong mối quan hệ bạn bè , đồng chí , với mọi người ,đòi hỏi mọi người phải luôn luôn chặt chẽ nghiêm khắc với mình , rộng rãi , độ lượng với ngườikhác , thái độ tôn trọng con người Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người ở cương vịlãnh đạo , bất cứ ở cấp nào
Tình yêu thương con người còn được thể hiện đối với những người có sai lầm khuyếtđiểm sai lầm và cố gắng sửa chữa Trong Di chúc , Người căn dặn Đảng phải có tình đồng chí
Trang 17thương yêu lẫn nhau Tình thương yêu con người ở Hồ Chí Minh luôn gắn liền với hành động cụthể , phấn đấu vì độc lập của Tổ quốc , tự do hạnh phúc cho con người
d) Tinh thần quốc tế trong sáng :
Đó là tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản , đoàn kết với các dân tộc bị áp bức , với nhândân lao động các nước , đoàn kết của nhân dân Việt Nam với những người tiến bộ trên thế giới vìhòa bình , công lý và tiến bộ xã hội , nhằm mục tiêu lớn của thời đại là hòa bình , độc lập dântộc , dân chủ và tiến bộ xã hội , là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội , là hợp tác và hữu nghị vớitất cả các nước , các dân tộc , chống lại sự chia rẽ , hằn thù , bất bình đẳng và phân biệt chủng tộc
Hồ Chí Minh đã góp phần to lớn , có hiệu quả xây đắp tình đoàn kết quốc tế , tạo ra mộtkiểu quan hệ quốc tế mới : đối thoại thay cho đối đầu , kiến tạo một nền văn hóa hòa bình trên thếgiới
Câu 8: Trình bày quan niệm của Hồ Chí Minh về nguyên tắc xây dựng đạo đức mới.Phân tích tác hại khi cán bộ Nhà nước không thực hiện đúng nguyên tắc “nói phải đi đôi với làm,phải nêu tấm gương đạo đức”
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy rõ phải nhanh chóng đào tạo , bồi dưỡng nhằm hình thànhmột đội ngũ cán bộ , viên chức nhà nước có trình độ văn hóa , am hiểu pháp luật thành thạonghiệp vụ hành chính và nhất là phải có đạo đức cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, một tiêuchuẩn cơ bản của người cầm cân nảy mực cho công lý
Trong việc dùng cán bộ, Người nhắc nhở phải tẩy sạch óc bè phái Khác với những cán
bộ của các cơ quan dân cử, làm việc theo nhiệm kì bầu cử, công chức theo chế độ chức nghiệp, vìvậy cần phải qua một kì thi tuyển để bổ nhiệm vào các ngạch, bậc hành chính Nội dung thi tuyểnyêu cầu khá toàn diện , bao gồm 6 môn thi:chính trị , kinh tế , pháp luật , địa lí , lịch sử và ngoạingữ.Điều đó thể hiện tầm nhìn xa, tính chính quy, hiện đại, tinh thần công bằng dân chủ,… của tưtưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng nền móng cho pháp quyền Việt Nam
Nhưng trong vấn đề cán bộ, đặc biệt là với cán bộ quản lí nhà nước, điều quan tâm thườngxuyên của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn là phẩm chất đạo đức và tinh thần phục vụ nhân dân, phục
vụ Tổ quốc, bởi thiếu điều cơ bản này thì dù có năng lực mấy cũng không dùng được Nóichuyện trước cuộc mittinh của hơn hai vạn cử tri Hà Nội ủng hộ cuộc bầu cử Quốc hội (ngày 5-1-1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:”Làm việc nước bây giờ là hy sinh, là phấn đấu, quên lợi riêng
mà nghĩ lợi chung Những ai muốn làm quan cách mạng thì nhất định không nên bầu”
Người hiểu rõ khó tránh khỏi xu hướng quan liêu hóa của cán bộ quản lí Nhà nước, nênluôn nhắc nhở họ phải thân dân , gần dân , trọng dân, không dược lên mặt “quan cách mạng” với