UBND HUYỆN SA THẦY KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LỚP 9 NĂM HỌC 2019 2020 Môn Ngữ văn 9 Thời gian 150 phút (Không kể thời gian phát đề) Ngày thi 27/12/2019 ( Đề thi có 0[.]
Trang 1UBND HUYỆN SA THẦY KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LỚP 9 - NĂM HỌC 2019 - 2020
Môn: Ngữ văn 9.
Thời gian: 150 phút (Không kể thời gian phát đề).
Ngày thi : 27/12/2019
( Đề thi có 03 câu, gồm 01 trang)
ĐỀ BÀI:
Câu 1 ( 2,0 điểm).
Trong bài thơ Bếp lửa, Bằng Việt viết:
“Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!”…
Hãy chỉ ra và phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ được dùng trong đoạn thơ trên
Câu 2 ( 6,0 điểm)
Nhận xét về bé Thu trong giờ phút chia tay với cha (Trong truyện Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng) có người viết: “Trong giờ phút chia tay với cha, tình yêu và nỗi mong chờ với người cha xa cách đã bị dồn nén bấy lâu, nay bùng ra thật mạnh mẽ và hối
hả, cuống quýt, có xen lẫn cả sự hối hận”
Nếu được viết lên những dòng tâm sự với ba sau khi chia tay, em hãy đóng vai bé Thu viết những dòng nhật ký cho mình hoặc một bức thư ngắn (khoảng hơn một trang giấy thi) gửi cho ba
Câu 3 (12,0 điểm).
Bằng những văn bản đã học trong chương trình Ngữ văn THCS, hãy chứng minh văn học dân tộc ta luôn ca ngợi những ai biết “Thương người như thể thương thân” và phê phán những kẻ thờ ơ, dửng dưng với người gặp hoạn nạn
…………Hết…………
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2UBND HUYỆN SA THẦY KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LỚP 9 NĂM HỌC 2019 - 2020
Môn: Ngữ văn 9.
Thời gian: 150 phút (Không kể thời gian phát đề).
Ngày thi : 27/12/2019.
( Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
I.HƯỚNG DẪN CHUNG:
1 Hướng dẫn chấm chỉ mang tính chất định hướng Người chấm phải chủ động, linh hoạt, tránh cứng nhắc, máy móc, phát hiện và trân trọng những bài làm thể hiện rõ tố
chất của một học sinh giỏi (kiến thức vững chắc, suy nghĩ sâu sắc, cảm thụ tinh tế, kỹ năng làm bài tốt, diễn đạt có cảm xúc, có giọng điệu riêng…)
2 Chấp nhận những kiến giải riêng, cảm nhận riêng song có cơ sở dù không có trong đáp án
II ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM:
1
(2,0 điểm)
- Bằng việc lựa chọn và sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ, hoán dụ, ẩn dụ một cách đặc sắc, đoạn thơ là dòng suy ngẫm sâu sắc của cháu về “bếp lửa” của bà
- Lần lượt chỉ ra và phân tích hiệu quả của từng phép tu từ:
+ Điệp từ nhóm bốn lần lặp lại liên tiếp đầu mỗi câu thơ vừa nhấn mạnh công việc nhóm bếp của bà vừa soi sáng chân dung người
bà tần tảo, nhẫn nại, giàu đức hi sinh Bà không chỉ nhóm lên bếp lửa bằng đôi tay khéo léo để bếp lửa cháy sáng, để có nồi khoai sắn ngọt bùi, có nồi xôi gạo mới Từ công việc nhóm lửa hàng ngày, bà còn nhóm lên cả những nét đẹp tâm hồn tuổi thơ cháu, bồi đắp ước mơ và tình yêu thương cho cháu
+ Hoán dụ: khoai sắn ngọt bùi, nồi xôi gạo mới gợi ra tình cảm gắn bó với những gì giản dị, gần gũi của quê hương Bà bồi đắp cho cháu tình đoàn kết xóm làng
+ Ẩn dụ: bếp lửa vừa tả thực vừa là hình ảnh biểu tượng cho lòng
bà, tình yêu thương bà dành cho cháu, trở thành kỉ vật thiêng liêng của tình bà cháu, là hành trang theo cháu suốt hành trình dài rộng của cuộc đời
=> Các phép tu từ trên đã góp phần thể hiện tình cảm và lòng biết
ơn sâu sắc của người cháu hiếu thảo phương xa với người bà yêu kính và bếp lửa tuổi thơ
* Hướng dẫn chấm: Nội dung trên mang tính định hướng, có thể học sinh diễn đạt khác nhưng làm nổi bật được ý vẫn chấm điểm tối đa, nếu nêu chung chung không cụ thể chấm 50% số điểm.
0,25
0,5 0,5
0,5
0,25 HƯỚNG DẪN CHẤM
Trang 3(6,0 điểm)
Yêu cầu chung:
- Câu này nhằm đánh giá năng lực sáng tạo, khả năng vận dụng
và cảm nhận văn chương
- Bố cục bài viết, cách diễn đạt cần được xây dựng phù hợp với thể loại lựa chọn nhật ký hay thư từ
- Bài viết cần thể hiện rõ cảm xúc, biết vận dụng linh hoạt các các yếu tố như: tự sự, miêu tả, biểu cảm vào trong bài viết
Yêu cầu cụ thể:
Bài viết cần xoay quanh một số nội dung sau:
- Những tình cảm của hai cha con dồn nén bấy lâu
- Những phản ứng của bé Thu trong những ngày ông Sáu về thăm nhà là để bảo vệ và dành trọn tình cảm cho cha
- Sự trăn trở, hối hận muộn màng khi lại phải chia xa ba
- Lên án cuộc chiến tranh phi nghĩa,
- Những mong muốn, khát khao và sự khẳng định tình cảm cha con là thiêng liêng, bất diệt; lớn hơn nữa là tình cảm với gia đình, quê hương, đất nước
6,0
Hướng
dẫn chấm
cụ thể
Bài viết có nội dung hợp lí, có chiều sâu, diễn đạt trôi chảy, ngắn gọn; sáng tạo, hành văn có cá tính; bố cục hoàn chỉnh 6,0 Bài viết có nội dung phù hợp song chưa thật sâu; đúng kiểu bài,
diễn đạt chưa hay nhưng rõ ràng; bố cục mạch lạc 4,0- 5,0 Bài viết triển khai nội dung phù hợp với yêu cầu song còn chung
chung, thiếu cảm xúc, diễn đạt đôi chỗ vụng về 2,0-3,0 Chưa hiểu rõ yêu cầu của đề, viết lan man 1,0
3
(12 điểm) * Yêu cầu về kỹ năng:- Làm đúng kiểu bài văn nghị luận
- Bố cục rõ ràng, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát trôi chảy
- Không mắc lỗi chính tả, lỗi diễn đạt, lỗi dùng từ
* Yêu cầu nội dung:
- Làm sáng tỏ vấn đề: Văn học dân tộc ta luôn ca ngợi những ai biết “Thương người như thể thương thân” và phê phán những kẻ thờ ơ, dửng dưng với người gặp hoạn nạn
- Phạm vi dẫn chứng: Các văn bản trong chương trình Ngữ văn cấc THCS đã được học
* Định hướng triển khai vấn đề: Học sinh có thể bằng nhiều
cách lập luận chứng minh, lấy dẫn chứng khác nhau song cần làm nổi bật được các luận điểm cơ bản sau:
a Mở bài:
- Giới thiệu khái quát vấn đề nghị luận
+ Lòng nhân ái, tình yêu thương giữa con người với con người là đạo lí của dân tộc ta và nhiều dân tộc khác trên thế giới
+ Văn học, với chức năng cao cả của nó, luôn luôn ngợi ca những
1,5
Trang 4tấm lòng nhân ái “thương người như thê thương thân”, đồng thời
cũng lên án những kẻ thờ ơ, dửng dưng hoặc nhẫn tâm chà đạp
lên số phận con người
* Hướng dẫn chấm:
- Người viết có cách mở bài rõ ràng, ấn tượng, hấp dẫn 1,5
- Người viết thực hiện được nhiệm vụ giới thiệu vấn đề song chưa
- Cơ bản đảm bảo yêu cầu của mở bài song chưa hoàn thiện,
- Chưa có mở bài, hoặc mở bài sai lệch. 0
b.Thân bài:
* Mối quan hệ giữa văn học và tình thương
- Theo Hoài Thanh (ý nghĩa văn chương) thì nguồn gốc cốt yếu
của văn chương là lòng thương người )
- Các tác phẩm văn chương thường khơi gợi tình thương và lòng
nhân ái của con người ):
+ Tình yêu với những người thân
+ Tình yêu với những gì gần gũi, bình dị xung quanh
+ Tình yêu quê hương đất nước
- Các tác phẩm văn học cũng luôn lên án, phê phán những kẻ
sống thiếu tình thương (Tương tự như ở phần trên, lấy dần
chứng, phân tích, chứng minh)
* Văn học ca ngợi lòng nhân ái
- Trước hết là những tình cảm ruột thịt trong mỗi gia đình:
+ Ông bà, cha mẹ yêu thương, hết lòng, hi sinh vì con cháu
+ Con cái hiếu thảo, yêu thương, kính trọng cha mẹ
+ Anh chị em ruột thịt yêu thương, đùm bọc nhau
…
Dẫn chứng:
+ Người mẹ trong Cổng trường mở ra, Mẹ tôi
+ Người cha trong Lão Hạc, Mẹ tôi
+ Hai anh em Thành - Thủy trong Cuộc chia tay của những con
búp bê).
+ Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương
+ Thúy Kiều trong Truyện Kiều.
+ Bà - Cháu trong Bếp lửa.
…
- Tình làng nghĩa xóm:
Dẫn chứng: ông giáo với lão Hạc, bà lão láng giềng với gia đình
chị Dậu, Ông Hai trong Làng
- Tình đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè, thầy trò
Dẫn chứng: ba nhân vật họa sĩ trong Chiếc lá cuối cùng, cô giáo
và các bạn của Thủy trong Cuộc chia tay của những con búp bê,
9,0
Trang 5Lục vân Tiên, vợ chồng Ngư Ông, Người lính trong chiến tranh,
…
* Văn học phê phán những kẻ thờ ơ hoặc nhẫn tâm chà đạp lên
số phận con người.
- Những kẻ thiếu tình thương ngay trong gia đình
(Dẫn chứng: bà cô bé Hồng trong Trong lòng mẹ, ông bố nghiện ngập trong Cô bé bán diêm, Trương Sinh chuyện người con gái Nam Xương ).
- Những kẻ lạnh lùng, độc ác ngoài xã hội
Dẫn chứng: vợ chồng Nghị Quế, tên Cai lệ trong Tức nước vỡ bờ,
những người qua đường đêm giao thừa trong Cô bé bán diêm….
* Hướng dẫn chấm:
Thực hiện tốt các yêu cầu, có cảm nhận sâu sắc, phân tích chứng minh lấy dẫn chứng xác đáng, bố cục chặt chẽ, logic, trôi chảy,
có chất văn; phương pháp làm bài nghị luận tốt 8,0-9,0 Đảm bảo 2/3 số ý và triển khai ý khá thấu đáo hoặc đảm bảo ý
song nhiều chỗ diễn đạt chưa sâu; diễn đạt rõ ràng; bố cục mạch
Đảm bảo 1/2 số ý, triển khai các ý chưa sâu; diễn đạt có chỗ còn
Hiểu đề còn mơ hồ, viết chung chung, diễn đạt thiếu mạch lạc 2,0-3,0
Các thang điểm còn lại giám khảo linh hoạt cho điểm
c Kết bài:
- Khẳng định lại vai trò của các tác phẩm văn chương trong việc bồi đắp tình yêu thương trong tâm hồn mỗi người
- Liên hệ thực tế và mong ước của em
* Hướng dẫn chấm:
1,5
Người viết có cách kết bài hấp dẫn, tạo được dư âm 1,5 Người viết thực hiện được nhiệm vụ của kết bài song chưa hay 1,0
* Ghi chú: Trên đây chỉ là gợi ý chung, giáo viên cần căn cứ vào tình hình làm bài cụ
thể của học sinh để đánh giá và cho điểm một cách linh hoạt.
……… Hết………