Văn Hóa trong kinh doanh

Luận văn : Văn Hóa trong kinh doanh

Và kinh doanh đợc hiểu là quá trình đầu t tiền của công sức vào một lĩnh vực nào đó nhằm thu lợi nhuận.

Một thời gian dài trớc đây và cho đến cả ngày nay vẫn tồn tại nhiều ý kiến cho rằng văn hoá và kinh doanh là hai lĩnh vực không những khác biệt mà còn đối lập nhau trong việc định hớng giá trị hành vi của con ngời Mục đích của kinh doanh là lợi nhuận: còn văn hoá thị trờng tới cái đúng, cái tốt cái đẹp trong quan hệ giữa con ngời với con ngời, giữa con ngời với cái tự nhiên và cả với bản thân Làm sao có thể đa các nhân tố văn hoá vào trong kinh doanh làm sao có thể kêu gọi đao đức trong nền kinh tế thị trờng, nơi ngự trị quy luật cạnh tranh nghiệt ngã "Khôn sống mống chết", "Mạnh đợc yếu thua".?

Và trong bối cảnh của nền kinh tế hiện nay ta có thể đa ra những nhận thức chung về văn hoá và kinh doanh nh sau:

Trong điều kiện thế giới ngày cay có thể và cần thiết phải đa các yếu tố văn hoá vào kinh doanh để làm cho kinh doanh trở thành kinh doanh có văn hoá

Kinh doanh có văn hoá không hề loại trừ mục tiêu kiếm lời, mà là tạo ra mối quan hệ mật thiết giữa sản xuất, ngời buôn bán và ngời tiêu dùng để các bên

đều có lợi

Văn hoá nói chung trong kinh doanh, nó có tác dụng nuôi dỡng, củng cố

và phát triển kinh doanh

Ngợc lại kinh doanh phát triển lại tạo ra môi trờng thuận lợi cho phát triển văn hoá Những yêu cầu của phát triển kinh doanh cũng là những "đơn đặt hàng" cho văn hoá và khoa học

Do vậy, phải ngăn ngừa những lối kinh doanh có văn hoá chạy theo lợi nhuận đơn thuần, ích kỷ hại nhân, bỏ qua quyền lợi của ngời tiêu dùng, xem th-ờng đạo đức và nhân dân, coi nhẹ các giá trị nhân văn

Theo đó ta nhận thấy văn hoá và kinh doanh nói riêng và văn hoá và kinh

tế nói chung có sự gắn bó tác động biện chứng với nhau, kinh tế phải đảm bảo

đ-ợc nhu cầu sống tối thiểu của con ngời, sau đó mới đảm bảo điều kiện cho văn hoá phát triển Kinh tế không thể phát triển nếu không có một nền tảng văn hoá,

đồng thời văn hoá không chỉ phản ánh kinh tế mà còn là nhân tố tác động đến phát triển kinh tế Với mối quan hệ đó sự phát triển của mỗi quốc gia dân tộc đủ

có thể năng động hiệu quả của có tốc độ cao chừng nào quốc gia đó đạt đợc sự phát triển kết hợp hài hoà giữa kinh tế và văn hoá

Văn hoá mang tính đặc thù của từng quốc gia, từng khu vực đợc coi là đi sâu quý báu tích luỹ đợc qua nhiều thế hệ, mang đậm bản sắc của quốc gia, dân tộc đó Nhng đồng thời với quá trình phát triển, kế thừa và giữ gìn bản sắc riêng,

nó còn tiếp thu những tinh hoa văn hoá của quốc gia, dân tộc khác, làm cho văn hoá vừa đậm đà bản sắc dân tộc, vừa có tính hiện đại, phù hợp với sự phát triển kinh tế trong điều kiện cách mạng khoa học - kỹ thuật, làm cho vai trò của văn hoá trong hoạt động kinh tế càng đợc nâng cao và thiết thực, khơi dậy mọi tiềm năng sáng tạo của con ngời, đem lại sự phát triển với tốc độ cao và hài hoà cả về kinh tế và văn hoá

Nói tóm lại, điều ta cần làm sáng tỏ là cần thiết thấy đợc vai trò của văn hoá với t cách vừa là mục tiêu, vừa là động lực, và hệ điều tiết của phát triển kinh tế - xã hội nói chung và của sản xuất kinh doanh nói riêng

Đứng trớc một thực tiễn chung là nh vậy thì kinh doanh Việt Nam cần phải xác định tạo sao chúng ta phải xây dựng mối liên hệ chặt chẽ giữa văn hoá

và kinh doanh Chúng ta phải làm gì và nh thế nào để đạt đợc điều đó Đem lại thành công cho mục tiêu chung là đến năm 2020 về bản nớc ta là một nớc công nghiệp

Phần II: Nội dung của đề tài

I- Cơ sở lý luận chung cho đề tài.

1- Vì sao phải giải quyết vấn đề văn hoá trong kinh doanh

Văn hoá, với t cách là những giá trị vật chất và tinh thần do con ngời sáng tạo ra, đơng nhiên nó trở thành di sản, thành tiền đề cho bất kỳ quá trình phát triển nào tiếp theo Những giá trị vật chất đã sáng tạo ra đơng nhiên là cơ sở không thể thiếu đợc sự phát triển ở các giai đoạn kế tiếp, là vấn đề không còn phải bàn luận Vậy còn lại với t cách là những giá trị tinh thần, văn hoá có vai trò gì đối với kinh doanh

ở Việt Nam trớc khi có hệ t tởng của chủ nghĩa Mác thâm nhập vào thị trờng giá trị văn hoá truyền thống và những ảnh hởng của t tởng Khổng giáo, Phật giáo đan xen với nhau

Những giá trị văn hoá này đã có vai trò rất lớn trong hoạt động kinh tế và kinh doanh mà dấu ấn của nó vẫn còn để lại cho đến ngày nay ở cả dạng vật chất và tinh thần, chẳng hạn nh quan niệm 'Buôn có bạn, bán có phờng" Đây thực sự là một điển hình của văn hoá trong kinh doanh, ta có thể hiểu rõ bao hàm các ý nghĩa sau:

- Phải có một mức độ chuyên môn hoá trong kinh doanh

- Phải có quan hệ hợp tác bền chặt trên cơ sở các lợi ích

- Phải có sự tôn trọng và sự bình đẳng trong kinh doanh

Nh vậy trong quá trình lịch sử lâu đời của mình, chính là bản sắc văn hoá của dân tộc đó và có vai trò rất lớn trong hoạt động kinh tế và kinh doanh

Các hoạt động văn hoá tinh thần nhằm phục vụ một nhu cầu không không thể thiếu đợc của con ngời, nó đảm bảo chất lợng của yếu tố con ngời - yếu tố cơ bản trong hoạt động sản xuất kinh doanh từ đó nâng cao năng suất, chất lợng và hiệu quả của con ngời trong sản xuất - kinh doanh

Và khi ta xem xét vai trò của văn hoá với t cách là nững tri thức và kiến thức, là những biểu hiện của trình độ cao trong sinh hoạt xã hội

Các di chỉ văn hoá của một nền văn minh cổ xa cũng có vai trò tạo ra

động lực tinh thần trong hoạt động sản xuất - kinh doanh

Trên đây là vai trò của văn hoá đối với quá trình sản xuất kinh doanh, và

để giải quyết vấn đề này, chúng ta phải xem đến tầm quan trọng của việc đa các yếu tố văn hoá cào sản xuất kinh doanh

Đa yêu cầu yếu tố văn hoá vào kinh doanh là tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển Trong quá trình sản xuất kinh doanh con ngời đợc xem là yếu tố trung tâm Con ngời là con ngời vật chất và con ngời xã hội mà sự phát triển về mặt xã hội phụ thuộc vào việc đa yếu tố văn hoá vào trong hoạt

động cơ bản là sản xuất kinh doanh Điều này đợc thực hiện đã tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh Quá trình sản xuất kinh doanh thực chất là quá trình con ngời sử dụng toàn bộ kiến thức để tạo ra giá trị mới Bản thân kiến thức là các giá trị văn hoá đợc sử dụng trong môi trờng hoạt động văn hoá Nếu không có môi trờng văn hoá trong sản xuất - kinh doanh thì không sử dụng đợc các tri thức, kiến thức đó và đơng nhiên không tạo ra hiệu quả sản xuất, không thể phát triển sản xuất - kinh doanh

Mối quan hệ giữa tri thức và kinh doanh nh vậy, bắt buộc các giá trị văn hoá dới dạng tri thức Kiến thức phải đợc đa vào sản xuất kinh doanh thì mới

đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh phát triển đợc

Đa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh là tạo ra sự phát triển hài hoà, lành mạnh cho mỗi quốc gia

Một nền sản xuất suy cho cùng đều nhằm thoả mãn ngày càng cao, các lợi ích vất chất và tinh thần của con ngời Đó vừa là mục tiêu, vừa là động cơ thúc đẩy hành động của con ngời Nếu không có tác động của yếu tố văn hoá thì cùng với việc tạo ra thuận lợi có thể xẩy ra các hậu quả to lớn:

- Quan hệ kinh doanh mang tính lừa đảo, chụp giật

- Quan hệ kinh doanh mang tính bóc lột và đối kháng

- Vì lợi nhuận con ngời có thể bất chấp tất cả

- Vì lợi nhuận con ngời có thể khai thác tài nguyên thiên nhiên đều cạn kiệt làm cho môi trờng sinh thái bị huỷ hại

Nếu quá trình kinh doanh chỉ cì lợi nhuận đơn thuần nh vậy thì về mặt kinh tế, quốc gia đó sẽ phát triển lệch lạc, những ngành và lĩnh vực ít lợi nhuận

sẽ không phát triển đợc và do vậy sẽ không thể đáp ứng mọi nhu cầu của con ngời Về mặt xã hội, con ngời sẽ mất nhân cách, đạo đức xã hội xuống dốc, tội

ác gia tăng

Việc đa các yếu tố văn hoá vào trong kinh doanh làm cho kinh doanh kết hợp đợc giữa cái lợi và cái đẹp, giữa các giá trị vật chất và giá trị tinh thần, giúp cho mỗi ngời và cộng đồng dân tộc đó có sự phát triển hài hoà, lành mạnh

Đa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ tạ ra sức mạnh cộng

đồng phát triển

Trong sản xuất kinh doanh trí tuệ của mỗi ngời sẽ bổ sung cho nhau tạo

ra trí tuệ tập thể ở một trình độ cao và hoàn thiện

Sự kết hợp đó là nét đẹp văn hoá trong sản xuất kinh doanh và chính nó tạo ra sức mạnh của tập thể, của cộng đồng

Đa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ tạo ra sức sống của sản phẩm hàng hoá và dịch vụ trên thị trờng coi đó là thành công của doanh nghiệp

Hoạt động sản xuất kinh doanh là nhằm đáp ứng những nhu cầu cụ thể của con ngời về sản phẩm hàng hoá và dịch vụ

Những sản phẩm hàng hoá và dịch vụ đó ngoài yêu cầu về số lợng và chất lợng nhất định còn đòi hỏi những yêu cầu về tính thẩm mỹ tính tiện lợi khi sử dụng những yêu cầu về số lợng, chất lợng công dụng, giá cả ở bất kỳ đâu, ai tiêu dùng cũng đòi hỏi cơ bản giống nhau Những yêu cầu về thẩm mỹ và tính tiện lợi nh mầu sắc, kiểu dáng, kích thớc bao gói, cách sử dụng thì tuỳ thuộc

vào lứa tuổi, dân tộc, tôn giáo, giới tính, khu vực ca trù, trình độ văn hoá của

ng-ời tiêu dùng có đòi hỏi về văn hoá tiêu dùng Các sản phẩm hàng hoá dịch vụ nào đáp ứng đợc các đòi hỏi đó là đáp ứng văn minh tiêu dùng và sẽ có sức sống trên thị trờng Để đạt đợc điều đó, sản xuất kinh doanh phải gắn liền với các yếu

tố văn hoá, thông qua việc tiếp cận các yếu tố văn hoá mà chọn lọc và vật chất hoá chúng trong sản phẩm của mình cho phù hợp với thị hiếu tiêu dùng

Đa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh sẽ chống đợc tình trạng vô trách nhiệm

Chỉ khi nào bản thân ngời kinh doanh có văn hoá tiến hành hoạt động kinh doanh trong môi trờng có văn hoá thì anh ta mới hiểu đợc hậu quả của việc chay theo lợi nhuận đơn thuần, mới hiểu đợc ngời tiêu dùng chính là ân nhân, là ngời đem lại lợi nhuận Điều đó cho thấy phải đa các yếu tố văn hoá vào kinh doanh và cả trong tiêu dùng, tạo ra môi trờng văn hoá trong cả hai lĩnh vực này

Đa các yếu tố văn hoá vào trong sản xuất - kinh doanh là tạo điều kiện cho tái sản xuất sức lao động, góp phần nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh

Các yếu tố văn hoá là món ăn tinh thần không thể thiếu đợc của đời sống con ngời, nh những nhu cầu vật chất khác

Đa các yếu tố văn hoá vào sản xuất - kinh doanh từ việc thiết kế nơi làm việc, các thiết bị và dụng cụ làm việc sẽ giảm bớt đợc tần suất của những căng thẳng Đặc biệt da các hình thức hoạt động văn hoá vào trớc giờ làm việc có thể tạo ra sự hng phấn lao động, vào thời gian nghỉ ngơi và cuối giờ làm việc có thể nhanh chóng xoá đi sự căng thẳng và mệt mỏi về tâm lý giúp cho con ngời nhanh chóng phục hồi sức lực hơn

Là một nhà kinh doanh, hiểu đợc vai trò và tâm quan trọng của việc đa yếu tố văn hoá vào sản xuất kinh doanh tức là họ đợc bổ sung thêm hành trang kiến thức trên thơng trờng hay nói cách khác văn hoá và kinh doanh với mục tiêu làm cho "kinh tế sẽ bắt rễ trong văn hoá"

2- Một số vấn đề chung về văn hoá và kinh doanh

a- Quan hệ: Giữa văn hoá và kinh tế trong phát triển

Đề chứng minh thấy mối quan hệ bền chặt giữa văn hoá và kinh doanh, kinh nghiệm thực tế của hàng loạt các nớc trên thế giới trong những thập kỷ qua cho thấy: "Hai mục tiêu tăng trởng kinh tế đợc đặt ra mà tách rời nhau môi trờng văn hoá thì kết quả thu đợc sẽ rất khập khiễng, mất cân đối cả về kinh tế lẫn văn hoá, đồng thời tiềm năng sáng tạo sẽ mỗi dân tộc sẽ bị suy yếu đi rất nhiều"

Quả là nh vậy, văn hoá và kinh tế là hai mặt có quan hệ mật thiết với nhau, quy định và tác động lẫn nhau trong quá trình phát triển của mọi quốc gia

Nền kinh tế Việt Nam hôm nay cũng đã có một bớc tiến đáng kể so với thời kỳ trớc đây khi còn thực hiện nền kinh tế theo lối hành chính quan liêu, bao cấp Nguyên nhân thành công thực ra không chỉ do thúc đẩy cả các nhân tố kinh tế đơn thuần (Nh có thêm vốn, kỹ thuật, công nghệ, thị trờng) mà trớc hết

là nhờ đổi mới t duy trên cơ sở làm sống lại bài học "lấy dân làm gốc" đặt con ngời vào vị trí trung tâm của mọi chủ trơng chính sách, kế hoạch phát triển, khơi dậy và nhân lên các tiềm năng của mọi tầng lớp nhân dân bắt nguồn từ những giá trị truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại, Điều đó có nghĩa rằng chính văn hoá đã là một động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế của

đất nớc ta trong quá trình đổi mới hiện nay

Kinh nghiệm thực tế của Việt Nam và của thế giới cho thấy Kinh tế không thể phát triển lành mạnh và lâu bền nếu thiếu nền tảng văn hoá và văn hoá không phải là sản phẩm thụ động của kinh tế, mà có một sức mạnh tinh thần lớn lao tác động ngợc lại đối với kinh tế Chỉ có trên cơ sở mới quan hệ hài hoà, hợp lý ngữa kinh tế và văn hoá thì mỗi quốc gia mới mong đạt tới sự phát triển năng động có hiệu quả và chất lợng về mọi mặt của đời sống

b- Vai trò và việc đa các nhân tố văn hoá vào trong kinh doanh

Về nhận thức lý luận, nhiều ngời có thể dễ dàng đồng ý với quan điểm kể trên về vai trò của văn hoá trong phát triển Song trong thực tế, cần làm gì và

làm thế nào để có thể kết hợp hài hoà giữa văn hoá và kinh tế, đặc biệt là đa yếu

tố văn hoá vào trong hoạt động kinh doanh (bao gồm 3 nội dung chủ yếu: sản xuất tiếp thị, quản lý tài chính, vốn là những hoạt động cụ thể, sinh động trong mọi nền kinh tế hiện đại thì vấn đề lại không đơn giản chút nào

Nói đến kinh doanh, trớc hết là nói đến việc đầu t cho sản xuất, buôn bán,

và phân phối các hàng hoá và dịch vụ nhằm mục đích kiếm lời Không thu đợc lợi nhuận kể từ đó vừa thực hiện tài đầu t, vừa đảm bảo lợi ích thiết thực cho ngời quản lý và ngời lao động thì kinh doanh không thể tồn tại và phát triển Nh-

ng kiếm lời bằng cách nào thì lại có nhiều cách khác nhau: Nh thực tế của nền kinh tế thị trờng đã phát triển lâu năm ở nhiều nớc trên thế giới, cũng nh nền kinh tế thị trờng còn non trẻ ở Việt Nam cho thấy

- Có cách kiếm lời bằng cách khai thác bừa bãi các tài nguyên thiên nhiên, gây ô nhiễm môi trờng và phải só sự cân bằng sinh thái

- Có cách kiềm lời bằng cách bóc lột của mức sức lao động của ngời làm công, khiến cho ngời này chỉ đủ tồn tại với một mức sống tối thiểu

- Lại có cách kiếm lời bằng việc làm hàng giả, buôn lậu, trốn thuế, lừa

đảo, đầu cơ, ích kỷ hại nhân đối với cả trong nớc

- Nhng cũng có cách kiếm lời bằng nhanh nhạy nắm bắt thông tin ra sức cải tiến kỹ thuật và công nghệ, tiết kiệm, nguyên liệu, quan tâm thích đáng đến

đời sống vật chất, tinh thần của ngời làm công, bồi dỡng và phát huy tiềm năng sáng tạo của họ trong việc tạo ra những hàng rào, dịch vụ và chất lợng tốt, hình thức đẹp và giá cả hợp lý đáp ứng nhu cầu thị trờng, giữ đợc chữ tín với ngời tiêu dùng và bạn hàng trong và ngoài nớc

Rõ ràng 3 cách kiếm lời đầu tiên là những biểu hiện tồi tệ của lời kinh doanh chụp giật, thiếu văn hoá, vô đạo đức, phản tự nhiên và không tồn tại lâu bền, do sự thiển cận sai lầm của bản thân những cách đó và do sự phân đôi của xã hội

Còn cách kiếm lời thì không thể hiện những mặt u việt của phơng thức kinh doanh và văn hoá Nó đảm bảo kết hợp đợc cả cái đúng, cái đẹp - vốn là những giá trị cốt lõi của văn hoá - với cái lợi và mục đích trực tiếp của kinh doanh

c- Văn hoá và triết lý kinh doanh

ở Nhật Bản, một nớc có nền kinh tế thị trờng phát triển vào bậc nhất trên thế giới, ngời ta rất đề cao triết lý: "Cuộc sống hạnh phúc không gì khác hơn là sáng tạo tối đa Sáng tạo ra 3 loại giá trị:

Giá trị của cái đẹp, giá trị của cái lợi, gióa trị của cái thiện ở Việt Nam: Tuy nền kinh tế thị trờng còn sơ khai với không ít các hiện tợng tiêu cực trong buôn bán, giáo dịch hùn vốn Nhng càng ngày có thêm nhiều nhà kinh doanh biết suy nghĩ và hành động vì mục tiêu dân giầu nớc mạnh xã hội cồng bằng văn minh, trong đó có hạnh phúc của bản thân và gia đình mình

d- Văn hoá và cái "tâm" của nhà doanh nghiệp

Việc đa nhân tố văn hoá vào kinh doanh có thành công hay không phụ thuộc thuộc vào điều kiện Trong đó điều kiện quyết định là con ngời, bao gồm tất cả mọi ngời trong dây chuyền sản xuất, phân phối và tiêu thụ các hàng hoá

và dịch vụ làm ra, nhng trớc hết và chủ yếu là ngời tiêu dùng, ngời quản lý doanh nghiệp

Lâu nay, một số nhà kinh tế học Phơng Tây thờng cho rằng: kinh doanh

là kinh doanh, lợi nhuận là mục tiêu tối thợng Để đạt đợc lợi nhuận tối đa, nhà doanh nghiệp có thể sử dụng mọi biện pháp và thủ doạn, kể cả những thủ đoạn xấu xa và tàn ác Không thể hô hào đạo đức trong kinh doanh không thể nói đến cái tâm của nhà doanh nghiệp

Nhng ở các nớc Phơng Đông, vốn có truyền thống tôn trọng các giá trị văn hoá, đạo đức, nhiều nhà doanh nghiệp nổi tiếng lại quan niệm vừa phải đề cao yếu tố trí tuệ, vừa phải hết sức coi trọng nhân tố đạo đức, tức "cái tâm" con ngời trong các hoạt động sản xuất, buôn bán và dịch vụ

Theo quan niện này trớc hết các nhà doanh nghiệp phải là những ngời có tài năng Tài năng trong việc bắt các thành tựu khoa học và công nghệ và vận dụng sáng tạo vào quy trình sản xuất làm cho hàm lợng trí tuệ trong mỗi đơn vị sản phẩm ngày càng cao đồng thời sự tiêu hao năng lợng, nguyên liệu giảm Tài năng trong việc tìm hiểu đánh giá thực trạng thị trờng, dự báo đợc chiều hớng thay đổi của cung - cầu, từ đó có thể đi trớc, đón đầu trong việc vạch kế hoạch hành động của doanh nghiệp Tài năng trong quản lý tài chính đề mỗi đồng vốn

bỏ ra đều mang lại hiệu quả mà không để xẩy ra lãng phí, thất thoát

Những tài năng phải đi đôi với đạo đức, vì đạo đức là nền tảng nhân cách làm cho tài năng của nhà doanh nghiệp đợc nhân lên

Tiêu chuẩn hàng đầu về đạo đức của nhà doanh nghiệp là tính trung thực Trung thực trong việc chấp hàng luật pháp Nhà nớc để không đi vào con đờng trốn thuế, lậu thuế, buôn bán những đồ quốc cấm, hoặc tiến hành những dịch vụ

có hại cho thuần phong mỹ tục của dân tộc nh du lịch tình tục (sex tour) chẳng hạn Đối với những kẻ không lơng thiện, có thể con đờng đó là để "hái" ra tiền, nhng cũng là con đờng ngắn nhất để đi tới nhà tù và sự phá sản

Trung thực trong giao tiếp với bạn hàng và ngời tiêu dùng để đảm bảo chất lợng hàng hoá đúng nh những điều giới thiệu và quảng cáo Không thể dùng cái bóng bẩy hào nhoáng bề ngoài để che đậy cái giả dối, thậm chí cái độc hại bên trong miễn sao thu đợc nhiều lợi nhuận

Cùng với tính trung thực điều không thể thiếu trong đạo đức của nhà doanh nghiệp có văn hoá là thái độ tôn trọng cuộc sống, phẩm giá và quyền lợi chính đáng của những ngời cộng sự và những ngời dới quyền Trong thời đại ngày nay bất cứ 1 doanh nghiệp nào cũng chỉ có thể thành công và thành công lâu bền nếu nhà quản lý biết khởi động và phát huy đợc tinh thần trách nhiệm, ý thức tự giác, niềm say mê sáng tạo của đội ngũ viên chức và những ngời lao

động trực tiếp bằng cách đối xử với họ nh những con ngời hơn nữa những ngời anh em gắn bó với nhau trong một cộng đồng

Tính trung thực, thái độ tôn trọng con ngời và nhiều đức tính quan trọng nữa của Nhà nớc khó có thể chỉ do pháp luật hay bất cứ một chỉ thị, mệnh lệnh nào tạo ra đợc Những đức tính đó cần đợc gieo mầm, vun xới, bồi đắp, rnà luyện suốt đời từ trong gia đình, trờng học và ngoài xã hội

Tóm lại ở nhiều nớc trong khu vực chúng ta triết lý kinh doanh của những con ngời có lý tởng đều mang nét dung nhan bản sắc Vì nó dựa trên những quan niệm đúng đắn về hạnh phúc của cá nhân không tách dời mà gắn bó mật thiết với hạnh phúc của cộng động, phải chăng đó là sự kết tinh những giá trị văn hoá trong kinh doanh

3- Nâng cao văn hoá trong phát triển kinh doanh hàng tiêu dùng

Không thể có sự phát triển nếu không có đợc một tiềm năng văn hoá văn hoá là sản phẩm của quá trình vận động các quan hệ xã hội trong đó có quan hệ kinh tế là nền tảng, song văn hoá không chỉ là kết quả thuần tuý của các quan hệ kinh tế mà còn là cộng sự cho sự phát triển kinh tế

Xét vào thực tiễn nớc ta để công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc bên cạnh sự đổi mới về các hoạt động kinh tế, chuyển từ kinh tế tập trung quan liêusang nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc, chúng ta phải xây dựng đợc một nền văn hoá tơng xứng Nói một cách cụ thể, để đẩy mạnh các hoạt động kinh doanh, chúng ta phải có một nền văn hoá kinh doanh Tức là có

đầy đủ những quan điểm, nhận thức, t duy những kiến thức văn hoá và đạo lý về

sự kinh doanh, đáp ứng đợc những đòi hỏi thực tế

Để nâng cao văn hoá trong việc phát triển sản xuất và lao động hàng tiêu dùng, ta cần tập trung vào những công việc sau:

a- Lựa chọn phơng thức kinh doanh có văn hoá

Kinh doanh phải có văn hoá Trớc hết là xác định phơng hớng cái gì có lợi cho kinh tế và văn hoá thì làm Nếu có ảnh hởng xấu đến thuần phong mỹ tục thì dù cơ lợi nhuận này cũng không làm kể cả quảng cáo)

Nền kinh tế nớc nào cũng vậy có một số lĩnh vực sản xuất và dịch vụ mặc

dù lợi nhuận thu đợc ít hơn các lĩnh vực nhng bù lại có ý nghĩa văn hoá, xã hội cao bởi vậy không thể không làm Nhà nớc cũng nh các tổ chức kinh tế cần có các biện pháp riêng để hỗ trợ và khuyến khích đầu t vào các lĩnh vực kinh tế đó

ở đây chúng ta không đặt duy nhất mục đích lợi nhuận lên cao nhất, phải tính đến những lợi ích về văn hoá - xã hội Trên thực tế về những hàng hoá phục

vụ vui chơi, giải trí, thởng thức nghệ thuật đều có đóng góp vào việc nâng cao

đời sống văn hoá

Nhiều ngành công nghiệp lớn trong thời kỳ phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc sẽ cần phải đến sự hợp tác của nớc ngoài nhng cũng cần phải có sự tính toán, chọn lựa kỹ, không thể vì lợi ích kinh tế trớc mắt mà từ bỏ những chuẩn mực về văn hoá đạo đức dẫn đến việc du nhập văn hoá và lối sống không lành mạnh vào nớc mình

b- Phát triển và bảo trợ những hàng hoá có bản săc văn hoá dân tộc

Trớc hết, cần phải có chính sách phát triển và bảo trợ những hàng nội hoá

có tính truyền thống

Khôi phục và phát triển các làng nghề là một hớng đúng cần đợc khuyến khích

c- Hớng dẫn tiêu dùng và xây dựng tập quán tiêu dùng có văn hoá

Trong lĩnh vực này sự hớng dẫn và định hớng tiêu dùng là nhiệm vụ lớn Chúng ta cần phải có sự chỉ đạo, tổ chức, hớng dẫn phân cách có văn hoá trong

ăn, mặc, ở, trang trí nội thất, xây dựng cảnh quan, trong chế tạo và sử dụng hàng công nghiệp đối với những nhu cầu tiêu dùng trong đời sống của con ngời

d- Giao lu kinh tế đi đối với giao lu văn hoá

Quan hệ quốc tế trong kinh doanh không chỉ có việc tiếp nhận đầu t và chuyển giao công nghệ đề rồi sản phẩm trên thị trờng mang nhãn hiệu nớc khác

Quan hệ quốc tế còn nhằm mục đích giao lu văn hoá và nâng cao văn hoá thông qua đó không chỉ tìm kiếm thị trờng cho các hàng hoá mà còn để giới thiệu những tinh hoa văn hoá của dân tộc.

Nền văn hoá Việt Nam và nền văn hoá đa dân tộc Đó cũng là một u thế của Việt Nam khi hội nhập với cộng đồng thế giới Các dân tộc khác trên thế giới nhìn thấy ở Việt Nam những sự đồng cảm về văn hoá gần gũi với họ cần làm thế nào cho những sự giao lu kinh tế sẽ mở đờng cho những sự giao lu văn hoá và ngợc lại những sự giao lu văn hoá lại thúc đẩy sự giao lu kinh tế

e- Giáo dục văn hoá cho những ngời làm kinh tế

Ngoài luật lệ, chính sách, môi trờng đầu t Sự phát triển kinh tế tuỳ thuộc rất nhiều vào những nhận thức và trình độ văn hoá của đội ngũ những ngời làm kinh tế

Các nhà kinh doanh là những ngời có điều kiện tiếp xúc rộng rãi với các cộng đồng ngời khác nhau có tập quán tiêu dùng và văn hoá khác nhau nếu họ

có trình độ văn hoá (không chỉ là bằng cấp chuyên môn) họ sẽ có nhiều cơ hội

đóng góp vào sự phát triển kinh tế có văn hoá, hạn chế rất nhiều sự phát triển kinh tế không văn hoá

Ngời có văn hoá, hiểu biết lịch sử truyền thống dân tộc mình Hiểu biết văn hoá cao dân tộc khác, lại có nhân bản, chắc chắc sẽ có phong cách giao tiếp

và ứng xử cao đẹp tỏ vẻ là sức hút không nhỏ trong quá trình giao lu quốc tế, vị

sự phát triển kinh tế - văn hoá

Phải bằng cách biện pháp giáo dục, đào tạo kiến thức văn hoá cho các nhà kinh doanh để giúp họ nâng cao nhận thức và hành động Phải thông qua các ch-

ơng trình văn học nghệ thuật để giáo dục những ngời làm kinh tế nhất là những ngời chủ chốt, cũng nh những ngời tiêu dùng Chí có trên một nền tảng văn hoá cao, chúng ta mới tạo điều kiện thuận lợi cho công việc kinh doanh, mở

đờng cho sự tăng trởng kinh tế với việc nâng cao không ngừng đời sống vật chất,

văn hoá tinh thần của con ngời, chúng ta mới có thể tạo ra đợc sự ổn định và phát triển của xã hội, hớng tới công cuộc hiện đại hoá đất nớc.

4- Đạo đức kinh doanh trong nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc

a- Quan niệm về đạo đức và đạo đức kinh doanh

- Đạo đức: Có rất nhiều các quan niệm về đạo đức tựu chung có một số

quan điểm chủ yếu sau:

Theo quan điểm của chủ nghĩa cá nhân: chỉ các hành vi hoạt động vì lợi ích lâu dài của cá nhân con ngời thì mới là hành động có đạo đức

- Đạo đức kinh doanh: Đạo đức kinh doanh chính là đạo đức đợc vận

dụng vào trong quá trình, trong các hoạt động kinh doanh

Tuy nhiên kinh doanh là hoạt động gắn liền với các lợi ích kinh tế, do vậy khía cạnh thể hiện trong ứng xử về đạo đức không hoàn toàn giống các hoạt

động khác

b- Phạm vi của đạo đức kinh doanh

- Phạm vi xã hội: Vấn đề thể chế xã hội, chuẩn mực giá trị của thể chế

đố, quyền và nghĩa vụ của con ngời trong hoạt động kinh doanh

- Phạm vi những ngời có liên quan đến doanh nghiệp

Các nhà cung ứng, khách hàng, ngời bỏ vốn kinh doanh

- Phạm vi doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp đạo đức kinh doanh liên quan trực tiếp đến ngời lao

động trong doanh nghiệp bao gồm quyền và nghĩa vụ trong lao động Các quan

hệ và lợi ích kinh tế của họ trong làm việc, trong kinh doanh

- Quyền và nghĩa vụ

- Sự quan tâm

d- Thực hiện thể chế đạo đức trong kinh doanh

Trong thực tế kinh doanh, đẻ điều chỉnh các hành vi theo các chuẩn mực

đạo đức thì vấn đề đạo đức cần phải đợc thể chế hoá Qua đó mà kiểm soát và chi phối các hoạt động kinh doanh

Nội dung của việc thể chế hoá về đạo đức thờng bao gồm:

- Trong phạm vi xã hội

Tăng cờng phạm vi kiểm soát của luật pháp

Xây dựng những quy ớc, quy tắc chung để thực hiện các hoạt động - kinh doanh

Xây dựng các nhóm bảo vệ đạo đức trên phạm vi xã hội

Xây dựng các nhóm bảo vệ quyền lợi ngời tiêu dùng

- Trong pham vi doanh nghiệp

Thành lập bộ phận chuyên quản lý về đạo đức, bộ phận này làm nhiệm vụ nghiên cứu đề ra các chính sách, quy tắc, về thể chế về đạo đức áp dụng trong một tổ chức kinh doanh Ban này củng cố vai trò nh một ban t vấn cho lãnh đạo doanh nghiệp về phơng diện đạo đức kinh doanh

Xây dựng các quy chế, kiểm tra đạo đức trong kinh doanh Đó là xét xử vi phạm các quy tắc đạo đức trong doanh nghiệp

Giáo dục đạo đức trong kinh doanh: Đó là việc thực hiện các chơng trình giáo dục về đạo đức trong doanh nghiệp qua các hình thức khác nhau: phổ biến các quy chế và quy tắc đạo đức, mở các lớp bồi dỡng về nhận thức và quản lý việc thực hiện các quy tắc đạo đức.v.v

Nói chung, xuất phát từ việc nhìn nhận ra vai trò và tầm quan trọng của nhân tố văn hoá trong hoạt động kinh doanh, để từ đó thấy đợc rằng việc cần phải giải quyết vấn đề văn hoá trong kinh doanh là hết sức đúng đắn Nó làm cơ

sở cho ta có tính xác định đợc Vậy tại sao chúng ta phải xây dựng mối quan hệ

bền chặt giữa văn hoá và kinh doanh? Trả lời đợc câu hỏi chúng ta phải làm gì

và làm nh thế nào để đạt đợc mục đích này

Qua việc xây dựng mối quan hệ đó, chúng ta còn đồng thời phải nâng cao dần yếu tố văn hoá trong kinh doanh Mục đích nói chung là tạo ra những cơ sở

lý luận đứng đầu xác thực cho nhà kinh doanh, các doanh nghiệp, tựu chung cả nhân viên kinh tế

II- Môi trờng văn hoá trong kinh doanh ở Việt Nam

1- Môi trờng văn hoá cho sự phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn hiện nay

a- Xu thế kết hợp tăng trởng kinh tế với văn hoá

Nhận thức cai trò của văn hoá trong phát triển kinh tế thị trờng của các nhà quản lý và các chính khách xuất phát từ thực tiễn hai mặt

- Một là, sự xuất hiện của các chính sách điều chỉnh đối với kinh tế thị

tr-ờng tự do

- Hai là, sự xuất hiện những vấn đề nan giải trong lĩnh vực kinh tế và xã

hội, do tăng trởng kinh tế tách rời văn hoá

Sự phát triển của một quốc gia, không chỉ đơn thuần phụ thuộc vào mức

độ tăng trởng kinh tế với các chỉ tiêu định lợng (GNP, GDP theo đầu ngời ) mà còn phụ thuộc vào chất lợng cuộc sống, dựa vào sự giầu có cả về vật chất và tinh thần

Xu thế kết hợp tăng trởng kinh tế với văn hoá đang và sẽ diễn ra trong bối cảnh hợp tác và đấu tranh vì sự phát triển, xu thế tuy phát triển không đồng đều

ở các quốc gia và khu vực, nhng ngày càng trở thành thách thức sống còn đối với các hệ thống chính trị đơng đại

Trong xu thế này có cả thời cơ lớn và thách thức lớn Đối với mỗi dân tộc, các di sản vật chất và tinh thần cũng chứa đựng hai khả năng Nó có thể góp vào việc nâng cánh bay lên, nhng cũng có thể trói buộc, kìm hãm lại tuỳ theo tầm vóc của hệ thống chính trị và trí tuệ dân tộc

b- Làm gì cho dân tộc ta phát triển theo xu thế kết hợp tăng trởng kinh

- Việc triển khai cơ chế thị trờng không điều chỉnh tốt nên nó đang thúc

đẩy cả hai mặt tích cực và tiêu cực trong mọi lực lợng sản xuất mọi nguồn lực

Muốn đa nhân tố văn hoá hoà vào bồi dỡng và khai thác các lực lợng sản xuất của đất nớc cần có một số giải pháp thiết thực

- Lựa chọn và đổi mới công nghệ sản xuất phù hợp với điều kiện nớc ta chuẩn bị tiến vào giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá

- Đối với phơng thức và phơng pháp, quản lý Nhà nớc và quản lý kinh doanh theo hớng động lực trực tiếp bao gồm cả lợi ích kinh tế và lợi nhuận, lợi ích bộ phận và lợi ích quốc gia

- Tiến hành cải cách hệ thống giáo dục, đào tạo trên cơ sở mạnh dạn làm thí điểm đổi mới đồng bộ về giáo trình, giáo viên

- Xây dựng kế hoạch hoá hợp tác quốc tế đào tạo, trớc hết đối với đội ngũ giáo viên, đội ngũ quản lý, dần dần hình thành đội ngũ có trình độ cao với tấm lòng vì dân, vì nớc

- Để cùng tham gia trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và biến đổi cơ cấu xã hội - dân c

- Từng bớc đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nâng cao tầm vóc và hiệu quả của nó

Bản chất chính trị - nhân văn của hệ thống chính trị phải đợc thể hiện ngày càng đầy đủ trong đảng cầm quyền - Nhà nớc pháp quyền các đoàn thể xã hội Đó là kết quả của sự kết hợp lớn giữa văn hoá với kinh tế và chính trị.

Những giải pháp chủ yếu trên đây đi vào cuốcống sẽ tạo ra khuôn khôt của một môi trờng của sự phát triển Môi trờng văn hoá - kinh tế chính trị

Đối với các nớc Phơng Đông, môi trờng này còn là sự hội tụ các giá trị của nền văn hoá mỗi nớc

Trong môi trờng văn hoá này, nền kinh tế thị trờng sẽ vơn tới tầm cao mới Trên tầm cao ấy, động lực và mục tiêu gắn liền nhau và đạt đến độ cung mãn

2- Nhân tố văn hoá trong nớc chuyển sang nền kinh tế thị trờng ở Việt Nam

a- Hiện tợng đổi mới ở Việt Nam và nhân tố văn hoá đã thể hiện trong

đó nh thế nào.

Công việc đổi mới trong lĩnh vực kinh tế của Việt Nam đã có thành công bớc đầu, mặc dù tình huống đổi mới là rất khó khăn Khi xét nguyên nhân đa tới cuộc đổi mới, thì vai trò của văn hoá đã có gì với t cách vừa là mục tiêu, vừa là

động lực và hệ điều tiết của phát triển kinh tế - xã hội? Đó là câu hỏi không thể lảng tránh, và cũng là rất khó trả lời

Văn hoá, với hàm nghĩa là cái tinh hoa tiềm ẩn trong con ngời và cộng

đồng Việt Nam đã tỏ ra có vai trò là mục tiêu động lực và tiêu chuẩn định hớng cho cuộc đổi mới

Việt Nam đã có thể từ bớc đầu giải thoát khỏi mô hình cũ, nay liệu còn

đủ sức vào quỹ đạo mới và phát triển nhanh bền vững Không" có thể làm đợc thậm chí làm hơn bớc phát triển đã qua của các con rồng (à không! Với định h-ớng xã hội chủ nghĩa, có thể thực hiện đợc ý tởng làm cho văn hoá có vai trò vừa

là mục tiêu, vừa là động lực và hệ điều tiết của kinh tế - xã hội không?

b- Khía cạnh văn hoá trong xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý lao động