Chương 3 lịch sử thế giới

Chương 3 Câu 1 Trình bày chính sách cai trị của chủ nghĩa thực dân phương Tây ở Châu Á, Châu Âu, khu vực Mĩ La tinh (chính trị, văn hóa, kinh tế, giáo dục) áp đặt bộ máy cai tri.

Chương 3

Câu 1 Trình bày chính sách cai trị của chủ nghĩa thực dân phương Tây ở Châu Á, Châu Âu, khu vực Mĩ La-tinh (chính trị, văn hóa, kinh tế, giáo dục)

áp đặt bộ máy cai trị bằng chính trị, vũ lực, bằng sức mạnh thống trị của mình Chia để trị kết hợp với đàn áp bóc lột chia rẽ

Chính sách về kinh tế vơ vét và bám riết thuộc địa

Chủ nghĩa thực dân đặt ra nhiều thứ thuế bóc lột ngày càng nhiều với nhân dân các nước thuộc địa Kiềm hãm kinh tế phát triển thực hiện xuất khẩu tư bản

Chính sách về văn hóa giáo dục hạn chế sự phát triển của giáo dục,

Thực hiện chính sách ngu dân, thủ tiêu những giá trị văn hóa

Khai thác thuộc địa trên quy mô

Xây dựng một số cơ sở hạ tầng

Khuyến khích những tập quán lạc hậu, cổ xưa

Câu 2 Trình bày đặc điểm phong trào cách mạng tư sản ở Mĩ La-tinh đầu thế kỉ

XX

Chế độ bóc lột tư bản chủ nghĩa kết hợp với tàn tích phong kiến

Sự tồn tại của chế độ nô lệ đồn điền – cơ sở của chính thể quân chủ, nền tảng của chế độ kinh tế braxin

Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

Câu 3 Trình bày những nét chính về phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ chống thực dân Anh cuối thế kỉ 19 – đầu thế kỉ 20

Cuối thế kỉ 19

Đấu tranh chống thực dân anh của nhân dân ấn độ từ sau cuộc khởi nghĩa dân tộc 1857-1859 đến thập niên của thế kỉ XX trải qua hai thời kì: nửa sau thế kỉ XX và đầu thế kỉ XX

Ba thập niên cuối thế kỉ XIX, nạn đói lan rộng cả nước nên nhiều cuộc khởi nghĩa của nông dân bùng nổ ở các nơi Mục tiêu đấu tranh của nghĩa quân là tấn công thực dân Anh và phong kiến tay sai Riêng những năm 1870 - 1880 đã có 30 cuộc đấu tranh của nông dân ở Pengiáp, Bengan Mahalaxtora

Mở dấu phong trào là cuộc khởi nghĩa Pengiáp năm 1872 Phong trào mang màu sắc tôn giáo của tổ chức Namhari (có nghĩa là "trang trại bùng cháy"() Những người đấu tranh tự xem mình là "những người được Thượng đế che chở để đấu tranh chống “bộ ba bẩn thiu” thực dân Anh, địa chủ, bọn cho vay lãi nặng Phong trào lan rộng trong nông dân người Sik, do một người thợ mộc, tên là Ram Xinh (R.Singe) lãnh đạo Nghĩa quân chiến đấu rất dũng cảm, tấn công các đồn bốt, nhà ở của địa chủ, bọn cho vay Thực dân Anh đã đàn áp rất dã man và nhanh chóng dập tắt cuộc khởi nghĩa

Vào những năm 1876 - 1878, nhân dân Ấn Độ bị đói kém nặng nên cuộc đấu tranh lan rộng ở nhiều nơi Đáng chú ý là phong trào do Vaxudela Banvăng Pehatua - một trí thức yêu nước - lãnh đạo ở Puna Phong trào lại phát triển mạnh mẽ ở vùng Mahalaxtora, nghĩa quân tấn công vào trại ấp của địa chủ và bọn cho vay nặng lãi, thiêu huỷ văn tự cầm cố, bán ruộng, vay nợ Anh phải điều quân từ nhiều nơi đến mới dập tắt được cuộc khởi nghĩa

Cùng với sự du nhập của chủ nghĩa tư bản từ phương Tây, do thực dân Anh mang vào, chủ nghĩa tư bản dân tộc, đã có mầm mống từ trước nảy sinh và phát triển Trong bối cảnh ấy, phong trào tư sản dân tộc ra đời từ những năm 60 70 của thế kỉ XIX với một số tổ chức chính trị theo chủ nghĩa cải lương Năm 1870, một nhà tư sản trí thức Ấn Độ, M G Ramat (Mahadev Govind Ramade, 1812 - 1901) đã tổ chức “toàn dân đại hội" Những trí thức tham gia tổ chức này đã hệ thống hóa lí luận về kinh tế đã có trước đây thành một thứ lí luận phù hợp với yêu cầu, quyền lợi phát triển của giai cấp tư sản dân tộc Ấn Độ

Năm 1876, Hiệp hội Ấn Độ ra đời, lên án sự áp bức của thực dân Anh dòi thực hiện cải cách từ trên xuống, phổ cập giáo dục kiểu châu Âu, phát triển công nghiệp dân tộc, cải cách chế độ thuế khóa, thực hiện sự bình đẳng về tư pháp, xác lập thể chế tự trị đối với những vùng đất thực dân để quốc Anh

Ngày 28/12/1885, được sự bảo trợ của chính quyền thuộc địa Anh, Đảng Quốc dân đại hội (gọi tắt là Đảng Quốc đại) được thành lập

Biện pháp đấu tranh được đại hội thông qua là sử dụng phương pháp hoà bình, tiến hành trong khuôn khổ hiến pháp Các đại biểu đòi cải cách xã hội chứ không chủ trương bạo lực cách mạng

Đứng đầu phải này là Ban Gandakha Tilắc (1856 - 1920), một trí thức yêu nước” Những người thuộc phái cấp tiến phản đối đường lối "ôn hoà", chủ trương huy động lực lượng của đông đảo quần chúng đấu tranh lật đổ ách thống trị của thực dân Anh Hạn chế của Tilắc và những người cấp tiến Ấn Độ là không gắn liền nhiệm vụ giải phóng dân tộc với cuộc đấu tranh chống phong kiến, tuyên truyền tư tưởng bảo vệ tôn giáo, duy trì chế độ đẳng cấp, các tập quán trung cổ

- vào cuối thế kỉ XIX, phong trào đấu tranh giành độc lập đã có những nét mới; ngoài các cuộc khởi nghĩa nông dân đã nổ ra các cuộc đấu tranh của công nhân và phong trào tư sản

đầu thế kỉ 20

Vào đầu thế kỉ XIX, khi bước vào giai đoạn hoàn thành việc chuyển sang chủ nghĩa đế quốc và chuẩn bị cho chiến tranh đế quốc, thực dân Anh tăng cường khai thác, bóc lột Ấn Độ càng nặng nề hơn thế kỉ trước

Phong trào đấu tranh chống Anh phát triển mạnh mẽ, nổi bật là cuộc đấu tranh chống chia cắt Bengan (thành 2 tỉnh tỉnh phía đông gồm phân lớn nhân dân theo đạo hồi tỉnh phía tây gồm phần lớn là tín đồ Ấn Độ giáo Việc chia cắt này nhằm chia rẽ nhân dân Ấn Độ theo tôn giáo, làm yếu phong trào đấu tranh chống Anh

Để đạt các mục tiêu kinh tế của mình, thực dân Anh tăng cường bóc lột nhân dân Ấn Độ với việc thực hiện các chế độ chính sách riêng cho từng vùng Một tháng sau khi thực dân Anh công bố quyết định chia cắt Bengan (tháng 7/1905), phong trào đấu tranh bùng nổ tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân Ấn Độ, từ từ sản dân tộc, những người phong kiến nhỏ đến nhân dân lao động, chủ yếu là nông dân Ngày 16/10/1905, khi đạo luật chia cắt Bengan có hiệu lực, trở thành “ngày quốc tang" của nhân dân Ấn Độ Các gia đình không nhóm bếp, mọi người ăn chạy, nhà máy, cửa hiệu đóng cửa; chợ không hợp Hàng vạn người hát bài ca "Kính chào Người, Mẹ hiền - Tổ quốc”, kéo ra bờ sông Hằng làm lễ tuyên thệ đấu tranh cho nền độc lập của đất nước Công chức Ấn Độ đỉ chân đất, tay xách giấy đến cơ quan để tỏ thái độ phản kháng thực dân Anh

Cuộc đấu tranh mang tính chất quần chúng là phong trào đòi phát triển nếu sản xuất dân tộc và tẩy chay hàng nước ngoài

Cuộc đấu tranh của quần chúng nhân dân ngày càng mở rộng Từ cuối năm 1905 đã nổ ra nhiều cuộc bãi công của công nhận đường sắt và nhiều ngành khác Các cuộc đấu tranh không chỉ nêu ra yêu sách kinh tế, mà có những khẩu hiệu chính trị chống chính quyền thực dân Cuộc bãi công của công nhân đường sắt Công ti Đông Ấn, tháng 7/1906, được nhân dân cả nước hưởng ứng

Thực dân Anh thẳng tay đàn áp phong trào yêu nước của nhân dân Ấn Độ (cấm biểu tình, mít tinh, đóng cửa các tờ báo tiến bộ, bắt giam các nhà yêu sách ) Mặt khác, chúng lại ra sức lôi kéo các tầng lớp trên của xã hội, hứa hẹn cải cách chính trị, mở rộng quyền của các đại biểu ở hội đồng lập pháp hàng tỉnh, khơi sâu mâu thuẫn về tôn giáo (giữa "Liên đoàn Hồi giáo" và "Liên đoàn vĩ đại của tin đồ Ấn Độ giáo"), về dân tộc, đẳng cấp, nhằm làm yếu phong trào chống Anh.Sự phát triển của phong trào đấu tranh của nhân dân, sự chia rẽ, mua chuộc của thực dân Anh càng làm cho sự chia rẽ, trong nội bộ Đảng Quốc đại thêm sâu sắc, dẫn tới những mâu thuẫn không điều hòa được giữa phái “ôn hòa” và “cấp tiến”

Ngày 22/7, ngày tuyên án Tilắc, công nhân Bornbay kêu gọi “Hãy trả lời mỗi năm

tù của Tilắc bằng một ngày tổng bãi công" Lời kêu gọi được hưởng ứng nhiệt liệt Ngày 23/7 cuộc tổng bãi công ở Bombay đã tập hợp 10 vạn người tham gia và kéo dài trong 6 ngày Công nhân còn dựng chiếm lũy trên đường phố, dùng gây, đá dánh lui nhiều đợt tấn công của quân đội, cảnh sát Anh Đây là cuộc đấu tranh chính trị lớn, đầu tiên của giai cấp vô sản Ấn Độ, chứng tỏ “giai cấp vô sản Ấn Độ đã trưởng thành, có thể tiến hành cuộc đấu tranh chính trị tự giác mang tính chất quần chúng”

vào cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ bước sang thời kì mới: giai cấp tư sản dân tộc, giai cấp công nhân đấu tranh mạnh

mẽ, thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí chống xâm lược của nhân dân Ấn Độ Cuộc đấu tranh của nhân dân Ấn Độ vào thời kì này đã góp phần vào "sự thức tỉnh của châu Á" trong cuộc đấu tranh chống đế quốc, giành độc lập dân tộc Tuy nhiên, phong trào đấu tranh không thành công vì thiếu sự thống nhất dân tộc, sự chia rẽ hiềm khích giữa các dân tộc, tôn giáo, giai cấp ngày một sâu sắc, vì chính sách chia để trị và đàn áp khốc liệt của thực dân Anh ào cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ bước sang thời kì mới: giai cấp tư sản dân tộc, giai cấp công nhân đấu tranh mạnh mẽ, thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí chống xâm lược của nhân dân Ấn Độ Cuộc đấu tranh của nhân dân Ấn Độ vào thời kì này đã góp phần vào "sự thức tỉnh của châu Á" trong cuộc đấu tranh chống đế quốc, giành độc lập dân tộc Tuy nhiên, phong trào đấu tranh không thành công vì thiếu sự thống nhất dân tộc, sự chia rẽ hiềm khích giữa các dân tộc, tôn giáo, giai cấp ngày một sâu sắc, vì chính sách chia để trị và đàn áp khốc liệt của thực dân Anh

Câu 4 Trình bày hoàn cảnh lịch sử và nội dung hoạt động của cuộc Duy Tân Mậu Tuất 1898

* Hoàn cảnh

- Nửa sau thế kỉ XIX nhà Thanh kí nhiều hiệp ước bất bình đẳng với nhiều nước đế quốc Trung Quốc bị các nước đế quốc xâu xé và chia cắt

- Thái độ ươn hèn của nhà Thanh và tình trạng lạc hậu của Trung Quốc là nguyên nhân xuất hiện trào lưu tư tưởng mới muốn cải cách đất nước để thoát khỏi tình trạng phụ thuộc vào đế quốc bên ngoài

- Khang Hữu Vi (1858-1927), Lương Khải Siêu (1873-1929) khởi xướng phong trào Duy Tân (1898)

* Nội dung

- Về kinh tế: Lập ngân hàng, xây dựng đường sắt, khai mỏ, khuyến khích tư nhân kinh doanh, công khai công bố dự án xuất nhập của nhà nước

- Về chính trị: Sửa đổi hiến pháp, cho nhân dân quyền tự do ngôn luận, tự do xuất bản sách bảo, lập hội học, thủ tiêu một số đặc quyền của tầng lớp quý tộc người Mãn.Kinh

- Về văn hóa giáo dục: Sửa đổi lại chế độ thi cử, lập nhiều trường học, mở trường Đại học Bắc

- Về quân sự Trang bị và huấn luyện theo kiểu phương Tây

Câu 5 Trình bày nội dung cuộc cải cách ở Xiêm (cuộc cải cách rama V)

Ở Xiêng, vào cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, Anh và Pháp thổu hiệp nhau biến nước này thành khu đệm Xiêm thật sự trở thành nước phụ thuộc của hai đế quốc Anh, Pháp

Trong hoàn cảnh ấy, các vua Xiêm (Rama V và Rama VI) là những người có tư tưởng cấp tiến đã thi hành các cải cách vào những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ

XX, nhằm canh tần đất nước theo kiểu tư bản chủ nghĩa để bảo vệ quyền lợi của quý tộc, phong kiến, song cũng bảo vệ độc lập dân tộc trong một mức độ nhất định Rama 5 xóa bỏ chế độ nô lệ đã tồn tại lâu đời

1874 thủ tiêu chế độ nô lệ vì nợ

1899 xóa bỏ chế độ lao dịch

Các vua xiêm đẩy mạnh việc trồng lúa và xuất khẩu gạo bằng cách giảm nhẹ thuế ruộng đất

công nghiệp được khuyến khích và giúp đỡ của nhà nước nên phát triển nhanh chóng

1892 tiến hành cải cách hành chính để xây dụng nhà nước quân chủ lập hiến và cải cải cách tài chính, xóa bỏ chế độ thầu thuế, nhà nước trực tiếp nắm giữ

1911 nhà vua thủ tiêu chế độ nô lệ dưới mọi hình thức

Hạn chế xâm nhập của các nước đế quốc

Bãi bỏ quyền lãnh sự tài phấn

Không bảo thủ, tiếp thu cái mới, quyết tâm canh tân đất nước

Bậc 2

Câu 1 Phân tích nguyên nhân chủ nghĩa thực dân phương Tây xâm lược Châu Á, Châu Phi, khu vực Mĩ la-tinh

Về phía các nước thực dân

Do sự phát triển mạnh mạnh mẽ của các nước tư bản đang dần tiến tới toàn thắng và xác lập một phương thức sản suất mới trên thế giới - CNTB

Nền sản suất với quy mô lớn công nghiệp bằng máy tạo ra một lượng sản phẩm hàng hóa dồi dào dẫn đến nhu cầu thị trường tiêu thụ ngày càng lớn Vì vậy các nước đế quốc không ngừng đẩy mạnh xâm lược để bóc lột mở rộng thị trường Nhu cầu nguyên vật liệu cũng rất cần thiết phục vụ cho sản xuất

Do bản chất của chủ nghĩa tư bản trong thời kì cạnh tranh tự do xuất khẩu hàng hóa xâm lược, bóc lột

Về phía c.á, phi, mĩ latinh

Tàn dư phong kiến ở các nước này còn hạn chế Chế độ lạc hậu, chế độ phong kiến bảo thủ, trì trệ còn tồn tại, chế độ phong kiên ở các nước này đang vào thời kì suy yếu, nên cùng đi sâu vào các cuộc khủng hoảng triền miên

chính trị kinh tế khoa học điều kiện này tạo ra phương Tây xâm lược phương Đông

dễ dàng thuận lợi

Diện tích rộng dân số đông nơi tiêu thụ hàng hóa của các nước tư bản

Nơi có nguồn nhiên liệu phong phú dồi dào cung cấp cho châu âu ngay từ thời cổ trung đại

Câu 2 Đánh giá chính sách cai trị của thực dân Anh ở Ấn Độ (tích cực and hạn chế)

Đặt trực tri

Ban bố quyền lợi cho lãnh chúa phong kiến

Tích cực: quyền và lợi ích của lãnh chúa cao hơn phải dựa vào Anh, hạn chế quyền lợi tầng lớp dưới, phải dựa vào Anh

hạn chế: quyền lực tập chung vào lãnh chúa

Áp dung chế độ damuda và baiofaivi

Hợp pháp hóa chế độ đẳng cấp và các tàn dư chế độ phong kiến

Thực hiện chính sách chia để trị cách biệt đẳng cấp, mua chuộc tầng lớp

Kinh tế

Khai thác thuộc đia trên quy mô

Thực dân anh thi hành chính sách thuế quan

Xây dụng một só cơ sở hạ tầng

Văn hóa giáo dục

Thi hành chính sách ngu dân

Thủ tiêu những giá trị văn hóa

khuyến khích những tập quán cổ xưa lạc hậu

Những chính sách trên nhằm mang lại cho pháp điểm tích cực:

- Quần chúng nông dân bị bần cùng hóa: người dân mất ruộng đất, thủ công nghiệp suy sụp, nền văn minh lâu đời bị phá hoại, mâu thuẫn giữa các sắc tộc, tôn giáo Ấn nảy sinh, mang về cho chính quốc nguyên liệu, vật liệu, khoáng sản dồi dào

- điểm hạn chế: làm cho Nhân dân Ấn Độ mâu thuẫn sâu sắc với thực dân Anh, vì thế những cuộc đấu tranh chống thực dân Anh tất yếu sẽ nổ ra

Câu 3 Chứng minh cuộc khởi nghĩa xipay năm 1857 – 1859 cuộc khởi nghĩa của dân tộc Ấn Độ và thực dân Anh

Khởi nghĩa Xipay chính là một cuộc chiến đấu anh hùng giữa binh lính cùng

những người dân Ấn Độ với thực dân Anh Mặc dù cuộc khởi nghĩa thất bại đẫm máu nhưng nó đã giáng một đòn chí mạng vào sự cai trị tàn bạo của thực dân Anh, buộc chúng phải có sự thay đổi chính sách cai trị ở Ấn Độ

lính người Ấn Độ trong quân đội của thực dân Anh. Đó chính là những hạt nhân

đầu tiên châm ngòi cho cuộc đấu tranh oanh liệt này Họ tham gia chiến đấu cho đội quân Anh tuy nhiên lại bị đối xử ngược đãi, bất công nên buộc phải vùng lên Tên g i c a cu c kh i nghĩa Xipay đọ ủ ộ ở ược b t ngu n t tên c a nh ng đ n ắ ồ ừ ủ ữ ơ

vị binh lính người Ấn Độ trong quân đội của thực dân Anh. Đó chính là nh ng ữ

h t nhân đ u tiên châm ngòi cho cu c đ u tranh oanh li t này H tham giaạ ầ ộ ấ ệ ọ chi n đ u cho đ i quân Anh tuy nhiên l i b đ i x ngế ấ ộ ạ ị ố ử ược đãi, b t công nênấ

bu c ph i vùng lên chi n đ u.ộ ả ế ấ  Tên g i c a cu c kh i nghĩa Xipay đọ ủ ộ ở ược b tắ

ngu n t tên c a nh ng đ n v binh lính ngồ ừ ủ ữ ơ ị ườ Ấi n Đ trong quân đ i c a ộ ộ ủ

th c dân Anhự . Đó chính là nh ng h t nhân đ u tiên châm ngòi cho cu c ữ ạ ầ ộ

đ u tranh oanh li t này H tham gia chi n đ u cho đ i quân Anh tuy nhiên ấ ệ ọ ế ấ ộ

l i b đ i ạ ị ố x ngử ược đãi, b t công nên bu c ph i vùng lên chi n đ u.ấ ộ ả ế ấ  Tên

g i c a cu c kh i nghĩa Xipay đọ ủ ộ ở ược b t ngu n t tên c a nh ng đ n v ắ ồ ừ ủ ữ ơ ị binh lính ngườ Ấi n Đ trong quân đ i c a th cộ ộ ủ ự dân Anh. Đó chính là

nh ng h t nhân đ u tiên châm ngòi cho cu c đ u tranh oanh li t này H ữ ạ ầ ộ ấ ệ ọ tham gia chi n đ u cho đ i quân Anh tuy nhiên l i b đ i x ngế ấ ộ ạ ị ố ử ược đãi, b t ấ công nên bu c ph i vùng lên chi n đ uộ ả ế ấ

Cuộc khởi nghĩa Xipay là một cao trào đấu tranh mang đậm tính dân tộc, dân chủ

do một bộ phận giai cấp tư sản lãnh đạo, đồng thời cũng là một cuộc cách mạng dân chủ tư sản mang đậm ý thức dân tộc

 Nguyên nhân sâu xa: Bởi những chính sách thống trị khắc nghiệt của thực

dân Anh, đặc biệt là chính sách “chia để trị” nhằm tìm cách khơi sâu sự khác biệt về chủng tộc, tôn giáo cũng như đẳng cấp trong xã hội đã dẫn đến mâu thuẫn sâu sắc giữa nhân dân Ấn Độ với thực dân Anh

- Xi-pay là tên gọi những đơn vị binh lính người Ấn Độ trong quân đội của thực dân Anh Những binh lính người Ấn Độ vẫn bị sĩ quan người Anh đối xử tàn tệ Tinh thần dân tộc và tín ngưỡng của họ luôn bị xúc phạm nghiêm trọng

Câu 4 Chứng minh cách mạng Tân Hợi là cách mạng không triệt để

(nhiệm vụ, mục tiêu, lãnh đạo, thành phần tham gia)

- Chưa thủ tiêu thực sự giai cấp phong kiến

- Không đụng chạm đến các nước đế quốc xâm lược

- Chưa giải quyết được vấn đề ruộng đất cho nông dân

Đây là cuộc cách mạng đã lật đổ chế độ phong kiến lâu đời ở Trung Quốc, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển Song cuộc cách mạng này không nêu vấn đề đánh đuổi đế quốc, không tích cực chống phong kiến, chưa đụng chạm đến giai cấp địa chủ phong kiến, không giải quyết được vấn đề ruộng đất cho nông dân Câu 5 Nhận xét về cách mạng tư sản Châu Á cuối thế kỉ 19 – đầu thế kỉ 20

(cminh cm là cmts, ván đề ruộng đất không đụng chạm đến các nước đế quốc, tại sao cách mạng không triệt để)

Chứng minh

Ấn độ có sự tham gia của những đại biểu của nền văn hóa tư sản mohan ro và r.tago

- Giai cấp tư sản dân tộc tham gia

- CÁCH mạng này không thành công vì thiếu sự thống nhất dân tộc, sự chia rẽ hiềm khích giữa các dân tộc, tôn giáo, giai cấp một cách sâu sắc,

- Trung quốc

- Phong trào duy tân

- Thành phần tham gia có những phần tử tri thức, quan lại tư sản dân tộc

- Những người lãnh đạo duy tân thỏa hiệp với chiều đình mãn thanh tiến hành cải cách ôn hòa trong phạm vi chế độ phong kiến để phát triển chủ nghĩa tư bản

- Nguyên nhân thất bại của phong trào Duy tân là do giới hạn trong hoạt động của những phần tử trí thức, quan lại, tư sản dân tộc mà không dựa vào nhân dân, không phát động được một phong trào đấu tranh của đông đảo quần chúng Những người lãnh đạo Duy tân thoả hiệp với Triều đình Mãn Thanh, tiến hành cải cách ôn hòa trong phạm vi chế độ phong kiến để phát triển chủ nghĩa tư bản

Cách mạng tân hợi

Do tôn trung sơn lanh đạo

Tôn trung sơn chịu ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ châu âu ngay khi còn nhỏ và trở thành lãnh tụ của phong trào tư sản tq

Thành phần tham gia đông nhất là trí thức tư sản và tiểu tư sản

Tôn trung sơn đã cải tổ trung quốc đồng minh hội thành đảng quốc dân đề ra cương lĩnh mới hướng trung quốc phát triển theo con đường dân chủ tư sản phương tây

*Cuộc Duy tân Minh Trị:

- Đến giữa thế kỉ XIX, chế độ phong kiến Nhật Bản lâm vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng, trong khi đó các nước tư bản phương Tây, đi đầu là Mĩ ra sức tìm cách xâm nhập vào nước này.

- Đầu năm 1868, thiên hoàng Minh Trị đã tiến hành một loạt cải cách tiến bộ.

- Về kinh tế:

+ Thống nhất thị trường, tiền tệ

+ Xóa bỏ sự độc quyền ruộng đát của phong kiến

+ Tăng cường phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa ở nông thôn

+Xây dựng cơ sở hạ tầng, đường sá, cầu cống

- Về chính trị - xã hội:

+ Bãi bỏ chế độ nông nô

+ Đưa tư sản hóa và đại tư sản lên nắm quyền

- Về giáo dục:

+ Thi hành chính sách giáo dục bắt buộc

+ Chú trọng nội dung khoa học – kĩ thuật

+ Cử học sinh ưu tú du học Phương Tây.

- Về quân sự:

+ Tổ chức và huấn luyện quân đội theo kiểu phương Tây;

+ Thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự

- Kết quả là: Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, Nhật Bản trở thành một nước tư bản công nghiệp.

- Tính chất không triệt để của cuộc cách mạng tư sản là do quần chúng nông dân không sử dụng sức mạnh của mình để thúc đẩy cách mạng tiếp tục phát triển đi lên như trong cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII Lãnh đạo cuộc cách mạng không phải là giai cấp tư sản Nhật Bản mà là tầng lớp Xamurai cấp thấp tán thành cuộc cải cách của giai cấp tư sản Điều này cũng là do giai cấp tư sản mới ra đời, còn non yếu, chưa trở thành một lực lượng chính trị độc lập, đủ sức lãnh đạo cách mạng