TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI đề TÀI CHIẾN TRANH LẠNH

Chiến thắng vĩ đại của Liên Xô trong sự nghiệp tiêu diệt chủ nghĩa phát xít đã dẫn tới đời sau khi chiến tranh kết thúc, cùng với Liên Xô đã tạo thành hệ thống xã hội chủ nghĩa 1.2.. Liê

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN KHOA VĂN HÓA VÀ DU LỊCH



ĐỀ TÀI: CHIẾN TRANH LẠNH

Người hướng dẫn: Nguyễn Vũ Thu Phương

Người thực hiện: Dương Phương Trinh

Mã số sinh viên: 3121540150

M Ở ĐẦU

nghĩa Cuộc chiến giữa phe Hiệp Ước (chủ yếu là Anh, Pháp, Nga và sau đó là Hoa Kỳ,

Nga thành công đánh dấu bước chuyển lớn trong cục diện thế giới Đến chiến tranh thế

Italia Nhưng các cường quốc phương Tây lại dung túng, nhượng bộ, tạo điều kiện cho

Anh) đã chiến thắng Đây là cuộc chiến tranh lớn nhất, khốc liệt nhất và tàn phá nặng nề

được hậu quả nặng nề mà nó đem lại cho người dân cũng như trên khắp thế giới thì một

ý chính đó là nguyên nhân,biểu hiện và tác động của “Chiến tranh lạnh” Để giúp cho

như thế nào và tác động trên những lĩnh vực nào

N ỘI DUNG

Khái niệm “Chiến tranh lạnh”

I NGUYÊN NHÂN

1 Mâu thuẫn Đông-Tây và sự khởi đầu của chiến tranh lạnh

1.1 Thay đổi so sánh lực lượng

đều bị chiến tranh tàn phá Dù là nước thắng trận nhưng Anh, Pháp đều không thể mở

cường khống chế toàn bộ thế giới tư bản chủ nghĩa Khi chiến tranh kết thúc, nước Mĩ

tranh Các nước tư bản châu Âu và Nhật đều phải dựa vào sự giúp đỡ của Mĩ để phục

Chiến thắng vĩ đại của Liên Xô trong sự nghiệp tiêu diệt chủ nghĩa phát xít đã dẫn tới

đời sau khi chiến tranh kết thúc, cùng với Liên Xô đã tạo thành hệ thống xã hội chủ nghĩa

1.2 Phong trào giải phóng dân tộc

• Các cuộc cách mạng giải phóng dân tộc thành công ở Đông Nam Á

• Ấn Độ giành độc lập và ra đời nhà nước Pakistan

• Iran quốc hữu hóa dầu mỏ

• Ra đời nhà nước Do Thái Israel

• Phong trào dân tộc dân chủ ở châu Mỹ Lanhtinh (Argentina, Guatemala, Brazil,…)

đế quốc phải thừa nhận nền độc lập của các dân tộc

1.3 Những lực lượng mới

Liên Hợp Quốc được thành lập vào 24/10/1945, với mục đích ngăn chặn các cuộc xung đột quy mô toàn cầu trong tương lai, và thay thế cho một tổ chức đã giải thể trong quá

trong đại khủng hoảng những năm 1920-1930 Ngoài ra còn có các tổ chức, hệ thống như BIRD, BRETTON WOODS và các Phong trào hòa bình, phong trào phục hưng châu

Âu

1.4 Những vấn đề trong quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai

nước “hạng hai” Chính vì vậy, Mỹ, Anh và Liên Xô đã tiến hành Hội nghị Yalta để thỏa

tranh đã trở thành nền tảng cơ sở cho việc thiết lập một trật tự thế giới mới, thường được

đạt được những mục tiêu mà mình theo đuổi Đối với Liên Xô, lúc này là thời điểm mà

quyền lực giữa hai nước lớn - Liên Xô và Mĩ trong quan hệ quốc tế Chính trật tự thế

Hình 1.1 Từ trái sang phải: Winston Churchill, Franklin D Roosevelt và Joseph

Stalin t ại hội nghị Yalta (Nguồn:

https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_Yalta)

II Nguyên nhân dẫn đến “Chiến tranh lạnh”

1 Nguyên nhân

nhân Môi trường tự do thúc đẩy việc đầu tư kinh doanh, nhưng lại tạo ra sự phân hóa

Thứ hai, là các cuộc cách mạng dân chủ nhân ở các nước Đông Âu và Trung Quốc giành được thắng lợi Cụ thể, là từ năm 1944 - 1945 nhân dân Đông Âu phối hợp Hồng Quân Liên Xô truy kích quân Đức, đã giành chính quyền và thành lập các Nhà nước dân chủ

Đức ra đời tháng 10/1949 Xây dựng bộ máy chính quyền dân chủ nhân dân Trung

nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa chính thức được thành lập, đứng đầu là Chủ tịch

• Quân sự: độc quyền về vũ khí nguyên tử, có 69 sư đoàn ở châu Âu và 26 sư đoàn

ở châu Á

• Kinh tế: chiếm 2/3 GDP của thế giới; chủ nợ của cả thế giới

• Chính trị: lực lượng đánh bại Nhật Bản; xuất hiện “giấc mơ Mỹ”

Ngu ồn hình 1.2.( https://vi.wikipedia.org/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_Truman )

Nguồn hình 1.3 ( https://www.history.com/this-day-in-history/truman-issues-peacetime-draft )

2 Sự kiện từng bước đưa tới “Chiến tranh lạnh”

• Khẳng định Liên Xô là kẻ thù số 1, nguy hiểm của Mỹ

• Viện trợ khẩn cấp cho Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ biến hai nước này thành tiền đồn

Nguồn hình 1.4.( https://vi.wikipedia.org/wiki/K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_Marshall )

Nguồn hình 1.5

( https://www.google.com/search?q=k%E1%BA%BF+ho%E1%BA%A1ch+marshall&rlz=1C1KNTJ_enVN974V N974&sxsrf=AOaemvJRd8_MXMRk8VnXrUMPMEjEq7n4w:1640699837415&source=lnms&tbm=isch&sa=X

&ved=2ahUKEwiXtfeX04b1AhUDTmwGHcZJA6MQ_AUoAXoECAgQAw&biw =1366&bih=625&dpr=1#imgrc

=mZMmct0543qAoM )

Hình 1.6 Tổng thống Truman ký Đạo luật Hỗ trợ Nước ngoài năm 1948, luật của Hoa Kỳ cho phép Kế hoạch Marshall (Ảnh: Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ) Nguồn ( https://useu.usmission.gov/70th-anniversary-marshall- plan/ )

Để đáp trả lại Liên Xô cũng tuyên truyền chống chủ nghĩa tư bản và thành lập Hội đồng tương trợ Kinh tế (SEV, 1/1949) nhằm liên minh kinh tế giữa các nước xã hội

Ngoài ra hai siêu cường còn cạnh tranh nhau trên lĩnh vực khoa học công nghệ không

Xô cũng thành lập khối liên minh quân sự WARSZAWA (5/1955)

Ngu ồn hình1.7

(https://www.bostonglobe.com/opinion/2016/07/04/natonecessa ry/DwE0YzPb8qr70oIT9NVyAK/story.html)

Ngu ồn hình 1.8 ( https://www.historytoda y.com/archive/months-past/wa rsaw-pa ct)

III Biểu hiện “Chiến tranh lạnh”

2.1 Các cu ộc chiến tranh và xung đột

nhau thay vào đó họ cung cấp vũ khí và tiền bạc cho đồng minh của mình để đánh nhau

Ở châu Á, Trung Quốc cũng xảy ra nội chiến giữa Quốc dân Đảng và Đảng Cộng Sản

lẫn nhau, binh sĩ mệt mỏi sau thế chiến thứ hai và kinh tế siêu lạm phát vì tham nhũng Nên sau ba năm chiến tranh Đảng Cộng Sản giao Mao Trạch Đông lãnh đạo, với sự ủng

nên nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa vào 1/10/1950 Phe Quốc dân Đảng do Tưởng

sang châu Á

Hình 2.1 Lãnh đạo Trung Quốc Mao Trạch Đông (giữa) tuyên bố thành lập nước CHND Trung Hoa Ngu ồn ( https://vnexpress.net/mot-the-ky-dang-cong-san-trung-quoc-chan-hung-

trung-hoa-4302789.html )

đi đến đường cùng Liên hợp quốc nhanh chóng thành lập lực lượng khẩn cấp với quân đội đến từ 16 nước để can thiệp vào cuộc chiến Quân đồng minh và Hàn Quốc đồng loạt

nghĩa quân Trung Quốc tràn qua biên giới phối hợp với quân Triều Tiên, phản công như

vũ bão bằng chiến thuật biển người, thành công đẩy lùi Hàn Quốc và phương Tây Khi

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

hai bên giằng co đến vĩ tuyến 38 thì bế tắc Cuộc chiến kết thúc bằng hiệp định ngừng

địa của họ ở Đông Dương, trong đó có Việt Nam Năm 1954, chính phủ Việt Nam dân

thành công đánh bại Pháp trong trận Điện Biên Phủ, buộc Pháp ngồi vào bàn đàm phán

Ngu ồn hình 2.2 ( https://da ngcongsa n.vn/tu-lieu-tha m-khao-cuoc-thi-tra c-nghiem-tim-hieu-90-na

m-lich-su-ve-va ng-cua -da ng-cong-sa n-viet-nam/tu-lieu-cuoc-thi/chien-dich-lich-su-dien-bien-phu-538543.html)

Ngu ồn hình 2.3 ( https://nghiencuulichsu.com/2014/05/10/sukiendicu19541955tronglichsuvietna mva the-gioi/)

-Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

Năm 1956 lấy lý do Ai Cập tuyên bố quốc hữu hóa kênh đào Suez, liên quân ba nước

để hỗ trợ Ai Cập khiến Mỹ lo ngại một cuộc thế chiến mới sẽ xảy ra, nên Mỹ đe dọa và

Ở châu Mỹ Latinh, Mỹ thiết lập một hệ thống sân sau cho mình và đảm bảo rằng sẽ

xâm lược vào vịnh “Con Lợn” nhằm lật đổ chính quyền Cuba CIA cũng triển khai gần

đến đỉnh điểm khi thủy quân hai bên sẵn sàng tham chiến với nhau, mọi người trên thế

Xô đồng ý rút hết các tên lửa khỏi Cuba, đổi lại Mỹ phải hứa không xâm chiếm Cuba

đoan khiến miền Bắc thành lập Mặt trận Dân tộc Giải phòng miền Nam, mở một cuộc

tăng cao và dư luận ngày càng gay gắt, nhận ra cuộc chiến diễn ra theo chiều hướng không như mong đợi Mỹ quyết định rút quân vào năm 1973 Hai năm sau phe Cộng Sản

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

Sau cuộc chiến tranh Việt Nam, Liên Xô nắm lấy cơ hội giành lấy sự ảnh hưởng chính

giai đoạn căng thẳng trở lại Mặt khác Liên Xô đổ quân vào Afghanistan (25 tháng 12 năm 1979) để hỗ trợ Chính phủ cộng sản chống lại phiến quân Mujahideen một tổ chức

Xô là hành động xâm lược khiến biên giới phía Tây bị đe dọa nghiêm trọng Vì thế Trung

này Liên Xô đang suy yếu vì quá bạo chi cho các ngân sách quân sự, Liên Xô bắt đầu

đội khỏi Afghanistan Chiến tranh Afghanistan cũng được ví như là một cuộc chiến tranh

2.2 Chạy đua vũ trang giữa Mỹ - Liên Xô

đua công nghệ và vũ trụ Hai khối quân sự tích cực chạy đua vũ trang được thể hiện qua các vũ khí thông thường, vũ khí hạt nhân (vũ khí giết người hàng loạt), chạy đua giành

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

Ngu ồn hình 2.4 ( https://tha nhnien.vn/nhung-hinh-a nh-khong-the-quen-ve-yuri-ga ga rin-phi-ha nh-gia -da

Nguồn hình 2.8 ( https://tienphong.vn/phao-dai-bay-b-52-va-sam-2-noi-tang-post997670.tpo )

Nguồn hình 2.9 ( Lien-Xo-i486078/ )

https://cand.com.vn/Vu-khi-Chien-tranh/Sau-gan-50-nam-My-van-cay-cu-voi-sieu-pham-cua-Nguồn hình 2.10 (

https://delphipages.live/vi/cong-ngh%E1%BB%87/o-to-ph%C6%B0%C6%A1ng-ti%E1%BB%87n-khac/nautilus-submarine )

Nguồn hình 2.11 ( xo-143265.html )

https://baoquocte.vn/nhung-dieu-it-biet-ve-tau-ngam-nang-luong-hat-nhan-dau-tien-cua-lien-Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

Nguồn hình 2.12 ( https://vi.wikipedia.org/wiki/Tsar_Bomba )

Nguồn hình 2.13 ( https://www.uviet.net/2017/07/nguon-goc-cua-bom-khinh-khi-bom-hydro.html )

Nguồn hình 2.14 ( 7c8e8220-4cd3-4af4-8899-b7dd87834d65 )

https://www.hobbydb.com/marketplaces/hobbydb/catalog_items/nasa-mercury-spacecraft-Nguồn hình 2.15 ( https://nghiencuuquocte.org/2016/10/04/lien-xo-phong-ve-tinh-sputnik/ )

B ảng 2.1 So sánh lực lượng quân sự giữa hai khối NATO và Vacsava (giữa thập kỉ 70)

Vũ khí thông thường Kh ối WARSZAWA Kh ối NATO

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

Quân số 5.373100 3.660200

Theo (T ập san Quốc phòng toàn dân, số tháng 3 năm 1991, tr 89)

2.3 Giai đoạn hòa hoãn Đông-Tây: bắt đầu những năm 1970

hòa Liên bang Đức đã kí kết tại Bon Hiệp định về những cơ sở của quan hệ giữa Đông Đức và Tây Đức Theo đó, hai bên tôn trọng không điều kiện chủ quyền và sự toàn vẹn

đi rõ rệt Việc “Hiệp định về những cơ sở của quan hệ giữa Đông Đức và Tây Đức” được

Đầu tháng 8-1973, 33 nước châu Âu cùng với Mĩ và Canađa kí kết định ước Henxinki Định ước tuyên bố khẳng định những nguyên tắc trong quan hệ giữa các nước như: bình đẳng, chủ quyền, sự bền vững của đường biên giới, giải quyết bằng biên pháp hòa bình

đầu giữa hai khối nước ở châu Âu

2.4 Giai đoạn hòa dịu, kết thúc chiến tranh

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

Cuối năm 1989, tại cuộc họp cấp cao không chính thức trên đảo Manta (Địa Trung Hải)

còn Liên Xô đã cố gắng cải tổ và mở cửa kinh tế những đều thất bại Năm 1991 Liên Xô tan rã và được tách thành 15 nước Cộng Hòa độc lập, kéo theo sự sụp đổ của hệ thống

Hình 2.16 Bức tường Berlin bị sụp đổ Nguồn (

https://vtc.vn/30-nam-buc-tuong-berlin-sup-do-van-nhieu-khac-biet-giua-mien-dong-va-tay-nuoc-duc-ar509280.html )

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

III TÁC ĐỘNG CỦA “CHIẾN TRANH LẠNH”

1 Tích cực

Đối với các nước Tây Âu: các nước tư bản Tây Âu phát triển mạnh mẽ tranh thủ sử

Đối với Nhật Bản: cuộc chiến tranh Triều Tiên được đánh giá “ngọn gió thần thứ

đối trọng ở Mỹ và làm thay đổi cán cân kinh tế Cuộc cách mạng khoa học công nghệ

đã thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa làm tăng nhu cầu hợp tác quốc tế Xu thế hòa bình

2 Tiêu cực

ủy nhiệm trên khắp thế giới Chi phí quân sự Mỹ trong thời kỳ chạy đua vũ trang được ước tính đến 8.000 tỷ USD và tỉ lệ chi phí quốc phòng trên tổng GDP của Liên

Xô còn cao hơn rất nhiều so với Mỹ

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

Thiệt hại về người và của ở các cuộc chiến tranh của các nước đồng minh và đến nay

Hình 2.17 Nhiều thi thể hài nhi do di chứng của chất độc da cam được lưu giữ tại cơ sở nghiên cứu của bệnh viện phụ sản Từ Dũ, TP.HCM Nguồn ̣( https://vietnamnet.vn/vn/suc-khoe/hon-40-nam-sau-chien-tranh-

viet-nam-van-con-hon-3-trieu-nan-nhan-chat-doc-da-cam-494608.html )

dân nước họ phải đấu tranh giành lấy hòa bình chỉ vì một cuộc chiến phi nghĩa nhằm

đất nước mình đang bị xâm chiếm nên đã tạo sức mạnh cho nhân dân trên thế giới cùng nhau đứng lên đấu tranh và phát triển mạnh mẽ các cuộc phong trài giải phóng

kéo dài cho đến hiện nay, làm cho thế giới không ổn định luôn trong tình trạng đề

Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)

bình, ổn định bằng cách cống hiến trong lĩnh vực ngoại giao, để đất nước Việt Nam

 H ẾT

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Anh Thái (2006), Lịch sử thế giới hiện đại, Nxb Giáo dục, Hà Nội

2 Lê Thị Hà - 25/09/2014 - Bài thuyết trình: Chiến tranh lạnh và những vấn đề đặt ra,

từ 1715150.html

ra.htm

https://123docz.net//document/2659201-tieu-luan-vi-sao-chien-tranh-lanh-lai-xay-4 Nguyễn Ngọc Lâm - 07/03/2014 - Bài giảng Lịch sử 12 bài 9: Quan hệ quốc tế trong

và sau th ời kỳ chiến tranh lạnh, từ quan-he-quoc-te-trong-va-sau-thoi-ky-chien-tranh-lanh-1617883.html

https://tailieu.vn/doc/bai-giang-lich-su-12-bai-9-Downloaded by Hei Ut (hut371809@gmail.com)