BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN ĐỀ TÀI Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận “Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” đ[.]
Trang 1BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN : TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN
ĐỀ TÀI :Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận “Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” để lý giải một
vấn đề của thực tiễn ở Việt Nam hiện nay.
Hà Nội 2022
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 2
NỘI DUNG 2
I Nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của “quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” 2
1 Nội dung quy luật 2
1.1 Mâu thuẫn, hình thành và giải quyết mâu thuẫn 2
1.2 Sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập 3
1.3 Sự đấu tranh và chuyển hóa của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự phát triển 3
2 Ý nghĩa phương pháp luận 4
II Vận dụng nội dung “Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” để lý giải về mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay 4
1 Khái niệm 4
2 Thực trạng vấn đề phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường Việt Nam hiện nay 4
3 Phát triển kinh tế và bảo vệ một trường hiện nay là hai mặt đối lập của mâu thuẫn 5
4 Sự thống nhất và đấu tranh của phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường… 5
4.1 Sự thống nhất 5
4.2 Sự đấu tranh 6
5 Sự đấu tranh và chuyển hóa của phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là nguồn gốc động lực của sự phát triển 8
III Vận dụng ý nghĩa phương pháp luận của “Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” để giải quyết mâu thuẫn về mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay 9
1 Những đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn để giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường ở Việt Nam 9
2 Giải pháp dựa trên ý nghĩa của phương pháp luận 9
KẾT LUẬN 10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Triết học có vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống xã hội Trong đó “quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập” hay còn gọi là “quy luật mâu thuẫn” là một trong ba quy luật cơ bản của sự phát triển, là hạt nhân của phép biện chứng duy vật Với quy luật này, nguyên nhân, nguồn gốc và động lực của sự tự vận động và phát triển, được giải quyết triệt để trong triết học Mác Ngày nay, quy luật thống nhất
và đấu tranh của các mặt đối lập vẫn là công cụ triết học hữu hiệu giúp con người kiểm soát được động lực của sự phát triển và tiến bộ xã hội Tuy nhiên, vận dụng đúng và có hiệu quả quy luật này vào đời sống xã hội bao giờ cũng không giản đơn Trong đó xã hội luôn luôn tồn tại những mâu thuẫn, những mặt đối lập với nhau, chúng vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau và thực tiễn ở Việt Nam cũng đang tồn tại vô vàn những mâu thuẫn, một trong những mâu thuẫn đó là sự mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường Để có thể nắm vững được “quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” và có những kiến thức cũng như sự hiểu biết sâu rộng hơn về các hoạt động phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ta cùng nhau
đi vào vận dụng nội dung và ý nghĩa của “ quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” để lý giải và giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay
NỘI DUNG
I Nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của “quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập”
1 Nội dung quy luật
1.1 Mâu thuẫn, hình thành và giải quyết mâu thuẫn
Mặt đối lập là những mặt những thuộc tính có khuynh hướng phát triển trái ngược
nhau, tồn tại trong cùng một sự vật hiện tượng tác động biện chứng với nhau Hai mặt đối lập nằm trong mối liên hệ tác động qua lại lẫn nhau trong cùng một sự vật sẽ tạo thành mâu thuẫn
Mâu thuẫn là hiện tượng khách quan và phổ biến Mâu thuẫn là những liên hệ tác
động qua lại giữa các mặt đối lập trong cùng một sự vật Mâu thuẫn bao gồm có 3 tính chất:
Thứ nhất: Mâu thuẫn mang tính khách quan là mâu thuẫn là cái vốn có ở mọi sự
vật hiện tượng Mâu thuẫn hình thành phát triển là do cấu trúc tự nhiên bên trong của
sự vật quy định nó không phụ thuộc vào bất kì một lực lượng siêu nhiên nào và không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của con người
Trang 4Thứ hai: Mâu thuẫn mang tính phổ biến có nghĩa là mâu thuẫn tồn tại trong tất cả
các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy Mâu thuẫn tồn tại từ khi sự vật xuất hiện cho đến khi kết thúc Mâu thuẫn tồn tại ở mọi không gian thời gian, thời gian, mọi giai đoạn phát triển Mâu thuẫn này mất đi thì mâu thuẫn khác sẽ lại hình thành
Thứ ba: Mâu thuẫn mang tính đa dạng là sự vật hiện tượng khác nhau sẽ có những
mâu thuẫn khác nhau; mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài; mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản; mâu thuẫn chủ yếu và mâu thuẫn thứ yếu; mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng
Khi mới hình thành, mâu thuẫn thường chỉ biểu hiện ở hai mặt khác nhau, chỉ có hai mặt khác nhau nào có liên hệ hữu cơ với nhau có khuynh hướng phát triển trái ngược nhau thì mới bắt đầu hình thành nên mâu thuẫn Và mâu thuẫn chỉ được giải quyết khi các mặt đối lập chuyển hóa cho nhau
1.2 Sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập
Sự thống nhất giữa các mặt đối lập là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời nhau giữa các mặt đối lập, sự tồn tại của mặt này phải lấy sự tồn tại của mặt kia làm tiền đề Các mặt đối lập tồn tại không tách rời nhau nên giữa chúng bao giờ cũng có những nhân tố giống nhau
Đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động qua lại theo hướng bài trừ và phủ
định lẫn nhau giữa các mặt đó Hình thức đấu tranh của các mặt đối lập hết sức phong phú, đa dạng, tuỳ thuộc vào tính chất, vào mối liên hệ qua lại giữa các mặt đối lập và tuỳ điều kiện cụ thể diễn ra cuộc đấu tranh giữa chúng
Thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập tất yếu sẽ dẫn đến các mặt đối lập chuyển hóa cho nhau dẫn đến sự phát triển mới Là nguyên nhân, động lực bên trong của sự vận động và phát triển làm cho cái cũ mất đi và cái mới ra đời
1.3 Sự đấu tranh và chuyển hóa của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của
sự phát triển
Đấu tranh của các mặt đối lập gây ra những biến đổi của các mặt đối lập Khi cuộc đấu tranh của các mặt đối lập trở nên quyết liệt và có điều kiện chín muồi thì sự thống nhất của cái cũ bị phá huỷ, các mặt đối lập chuyển hoá lẫn nhau Sự chuyển hoá của các mặt đối lập chính là lúc mâu thuẫn được giải quyết, sự vật cũ bị mất đi,
sự vật mới xuất hiện Các mặt đối lập có thể chuyển hoá lẫn nhau với ba hình thức:
Thứ nhất: Các mặt đối lập chuyển hoá lẫn nhau mặt đối lập này thành mặt đối lập kia
và ngược lại nhưng ở trình độ cao hơn về phương diện vật chất của sự vật
Thứ hai: Cả hai mặt đối lập đều mất đi và chuyển hoả thành mặt đối lập mới
Trang 5Thứ ba: Các mặt đối lập thâm nhập vào nhau, cải biến lẫn nhau.
Trong sự vật mới lại có mâu thuẫn mới, các mặt đối lập trong mẫu thuẫn mới lại đấu tranh với nhau, làm cho sự vật ấy lại chuyển hoá thành sự vật khác tiến bộ hơn, chính vì vậy mà các sự vật hiện tượng thường xuyên biển đổi và phát triển không ngừng Vì vậy mâu thuẫn là nguồn gốc động lực của mọi quá trình văn động phát triển của sự vật hiện tượng
2 Ý nghĩa phương pháp luận
Thứ nhất: Thừa nhận tính khách quan của mâu thuẫn trong sự vật, hiện tượng Từ
đó giải quyết mâu thuẫn phải tuân theo quy luật, điều kiện khách quan Muốn phát hiện mâu thuẫn cần tìm ra thể thống nhất của các mặt đối lập trong sự vật hiện tượng
Từ đó tìm ra phương hướng, giải pháp đúng cho hoạt động nhận thức và thực tiễn
Thứ hai: Phân tích mâu thuẫn cần bắt đầu từ việc xem xét quá trình phát sinh, phát
triển của từng loại mâu thuẫn Xem xét vai trò, vị trí và mối liên hệ giữa các mâu thuẫn và điều kiện chuyển hóa giữa chúng Phải biết phân tích cụ thể một mâu thuẫn
cụ thể và đề ra được phương hướng giải pháp giải quyết mâu thuẫn đó
Thứ ba: Phải nắm vững nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn bằng đấu tranh giữa các
mặt đối lập, không điều hòa mâu thuẫn cũng không nóng vội hay bảo thủ, bởi giải quyết mâu thuẫn còn phụ thuộc vào điều kiện đã đủ chín muồi hay chưa
II Vận dụng nội dung “Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập”
để lý giải về mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay.
1 Khái niệm
Phát triển kinh tế là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền kinh tế Nó bao
gồm sự tăng trưởng kinh tế và đồng thời có sự hoàn chỉnh về mặt cơ cấu, thể chế kinh
tế, chất lượng cuộc sống và công bằng xã hội
Bảo vệ môi trường là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp,
cải thiện môi trường, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn, khắc phục các hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường, khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên
2 Thực trạng vấn đề phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường Việt Nam hiện nay.
Trang 6Hiện nay nền kinh tế Việt Nam đang ngày càng phát triển(1) trong các hoạt động kinh tế cũng đang làm cho môi trường bị ảnh hưởng, những khu công nghiệp ngày càng mọc lên trong khi đó các khu công nghiệp lại chưa được đầu tư đúng cách, hiệu quả, làm cho tình trạng ô nhiễm môi trường trở nên trầm trọng hơn do các hoạt động
xả thải, có thể thấy hiện nay nồng độ bụi ở đô thị vượt quá nhiều lần chỉ tiêu cho phép, nồng độ khí thải CO2 nhất là ở các thành phố lớn, khu công nghiệp vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 đến 2,5 lần Bên cạnh đó, vấn đề khai thác mỏ, vật liệu xây dựng, vàng đá quý… chính thức và tự do cũng đã và đang làm hủy hoại môi trường sinh thái Việc sử dụng mìn khai thác ở nhiều lĩnh vực đang làm phá hoại sự cân bằng
về hệ sinh thái môi trường
3 Phát triển kinh tế và bảo vệ một trường hiện nay là hai mặt đối lập của mâu thuẫn.
Có thể thấy rằng hoạt động phát triển kinh tế là nhu cầu tất yếu của con người khi xã hội phát triển phát triển ở một mức độ nhất định Trong khi đó hoạt động phát triển kinh tế là những hoạt động tập trung khai thác tài nguyên nhiên nhiên, nguyên liệu cho sản xuất để sản xuất những của cải vật chất phục vụ nhu cầu của mỗi cá nhân trong xã hội và những nguồn nguyên liệu đó lại chủ yếu được lấy từ
tự nhiên Trong khi đó hoạt động bảo vệ môi trường là việc đảm bảo cho các nguồn tài nguyên thiên nhiên tránh những hoạt động gây hại đến thiên nhiên của con người, khắc phục và giảm thiểu những hậu quả mà con người gây ra
Như vậy có thể thấy việc phát triển kinh tế và việc bảo vệ môi trường là hai mặt đối lập tạo thành mâu thuẫn Mâu thuẫn ở đây là mâu thuẫn khách quan tồn tại phụ thuộc vào hiện thực khách quan, và là mâu thuẫn bên ngoài giữa các sự vật hiện tượng với nhau
4 Sự thống nhất và đấu tranh của phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường
4.1 Sự thống nhất
Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường có sự thống nhất với nhau nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời nhau Có thể thấy phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường
là hai yếu tố quan trọng, bắt buộc đối với một quốc gia, đem đến sự ổn định và bền vững trong phát triển đất nước từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân, giúp đất nước ngày càng phát triển và lớn mạnh Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi
GDP đầu người năm 2020 đạt mức 3.500USD/năm đã đưa Việt Nam vươn lên top 10 quốc gia tăng trưởng kinh tế cao nhất thế giới, là một trong 16 nền kinh tế mới nổi thành công nhất thế giới hiện nay
Trang 7trường, lấy bảo vệ môi trường làm tiền đề, tiêu chí để nâng cao chất lượng hoạt động, bảo đảm cho sự tăng trưởng ổn định, khi chất lượng môi trường được bảo đảm sẽ giúp hoạt động kinh tế được phát triển vững mạnh, những nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào từ đó cung cấp nguyên liệu sạch để phát triển kinh tế ngoài ra cũng sẽ giảm thiểu chi phí sản xuất trong các khu công nghiệp Và phát triển kinh tế sẽ hỗ trợ chi phí cho hoạt động bảo vệ môi trường, máy móc thiệt bị hiện đại trong các hoạt động bảo vệ một trường và từ đó nâng cao chất lượng môi trường Từ đó có thể thấy hai hoạt động này thống nhất với nhau bổ trợ cho nhau cùng phát triển hoạt động này làm tiền đề cho sự phát triển kia và ngược lại, và hai hoạt động này tồn tại với một mục đích chung đó là làm cho đất nước phát triển lớn mạnh, bảo đảm cho người dân
ấm no hạnh phúc, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân
4.2 Sự đấu tranh
Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường có sự đấu tranh với nhau trong đó hoạt
động phát triển kinh tế diễn ra tác động đến môi trường theo hướng bài trừ phủ định lẫn nhau Trong đó việc phát triển kinh tế càng làm cho môi trường bị ô nhiễm, có thể thấy hiện nay chất lượng môi trường nhiều nơi đã bị suy giảm mạnh, không còn khả năng tiếp nhận chất thải, đặc biệt ở các khu vực tập trung nhiều hoạt động phát triển
Cụ thể trong hoạt động nông nghiệp khi kinh tế ngày càng phát triển thì các thiết bị phục vụ cho hoạt động cũng được tối ưu từ đó nó đang cũng đang có những tác động tiêu cực đến với môi trường, ngoài ra các chất hóa học trong nông nghiệp như thuốc trừ sâu, trừ cỏ, kích thích phát triển nhanh,… đang được sử dụng một cách tràn lan, đang bị lạm dụng rất nhiều trong lĩnh vực nông nghiệp từ đó tác động đến môi trường tự nhiện gây suy thoái đất, ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí,… Đối với lĩnh vực công nghiệp lĩnh vực làm kinh tế có sự tăng trưởng tỉ trọng lớn và nhanh chóng nhất trong những ngành khác nhưng đồng thời cũng là hoạt động làm gây ảnh hưởng lớn nhất đến môi trường, những hoạt động sản xuất trong công nghiệp sản sinh
ra một lượng lớn chất thải trong khi đó những chất thải này khi thải ra môi trường vẫn chưa được qua xử lí mà đã thải ra môi trường gây ảnh hưởng đến môi trường, nước thải từ các nhà máy làm ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước, đất đai bị thoái hóa bạc màu, mất chất dinh dưỡng , và những khói bụi từ các nhà máy thải ra gây ô nhiễm không khí Ngoài ra trong lĩnh vực khai khoáng diễn ra ngày càng nhiều làm cho tài nguyên ngày càng cạn kiệt cùng với đó là sự chưa hoàn thiện, đồng bộ kĩ thuật công nghệ trong các nhà máy gây làm cho lãng phí tài nguyên môi trường Trong lĩnh vực
Trang 8dịch vụ, ảnh hưởng lớn nhất đến môi trường ở đây là ngành du lịch, việc mở các khu
du lịch sinh thái, các bãi biễn, những danh làm thắng cảnh phục vụ cho hoạt động dụ lịch làm cho kinh tế phát triển đã gây nên những sự ô nhiễm môi trường, từ việc phát triển du lịch kéo theo những người tham quan du lịch kéo đến những địa điểm đó để vui chơi, sinh hoạt trong khi đó ý thức không cao, xả rác thải ra ngoài môi trường mà khi đó công tác quản lí trong hoạt động này chưa cao làm cho môi trường bị ô nhiệm, suy thoái Có thể thấy rằng việc phát triển kinh tế tác động theo hướng bài trừ, phủ định đối với môi trường, khi kinh tế phát triển làm cho môi trường bị tổn hại nghiêm trọng
Khi môi trường bị tàn phá đến một mức giới hạn nhất định sẽ tác động trở lại hoạt động kinh tế Cụ thể khi môi trường càng ô nhiễm khéo theo sự suy giảm tài nguyên thiên nhiên phục vụ cho nhu cầu làm nguyên liệu cho phát triển kinh tế sẽ dẫn cạn kiệt tài nguyên, nguyên liệu khan hiếm từ đó kinh tế sẽ có sự suy thoái Môi trường ô nhiễm dẫn đến tình trạng biến đổi khí hậu, thời tiết trở nên khắc nghiệt thất thường, những thiên tai như bão, lũ xảy ra ngày càng nhiều hơn phá hoại mùa màng, công trình,… Ngoài ra ô nhiễm môi trường là nguyên nhân chủ yếu gây ra thiệt hại đối với ngành thủy sản, ô nhiễm môi trường không khí, mặt đất gây ảnh hưởng đến năng suất nông nghiệp và cây trồng Ô nhiễm môi trường là nguyên nhân quan trọng gây thiệt hại cho ngành nuôi trồng thủy sản Chất lượng môi trường nước biển suy giảm do ô nhiễm dẫn đến nơi trú ngụ tự nhiên của các loài bị phá hủy, gây tổn thất lớn về đa dạng sinh học vùng bờ, hiệu suất khai thác hải sản giảm, nguồn lợi hải sản
có xu hướng giảm dần về trữ lượng, sản lượng và kích thước loài đánh bắt Từ đó khi tài nguyên thiên nhiên bị ô nhiễm ta sẽ phải bỏ ra rất nhiều chi phí cho các hoạt động bảo vệ môi trường(2)
Như vậy có thể thấy hoạt động phát triển kinh tế và bảo vệ môi có sự đấu tranh tác động với nhau theo hướng bài trừ phủ định, hoạt động kinh tế tác động đến môi trường tự nhiên làm suy giảm môi trường, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trong khi đó khi môi trượng bị hủy hoại tàn phá đến một mức nhất định làm cho các hoạt động kinh tế bị ảnh hưởng như thiên tai bão, lũ làm cho các công trình bị phá hủy, môi trường ô nhiễm làm cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên từ đó hoạt động phát triển kinh tế bị suy giảm
xử lý nước thải đô thị, dự tính từ năm 2015 đến năm 2025 cần đầu tư khoảng 8,3 tỷ USD Mỗi năm tình trạng vệ sinh yếu kém đã làm thiệt hại cho Việt Nam 1,3% GDP dưới dạng các khoản chi phí hoặc thu nhập bị mất đi do vệ sinh môi trường kém gây ra
Trang 95 Sự đấu tranh và chuyển hóa của phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là nguồn gốc động lực của sự phát triển
Khi sự đấu tranh giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường trở nên quyết liệt và
có điều kiện chín muồi sự thống nhất sẽ bị phá hủy, các mặt đối lập chuyển hóa cho nhau Sự chuyển hóa ở đây là hai hoạt động này thâm nhập vào nhau cải biến lẫn nhau, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường cụ thể trong hoạt động kinh tế, cụ thể các doanh nghiệp phải vận hành thường xuyên và có hiệu quả các trạm
xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, không để phát sinh cơ sở gây ô nhiễm môi trường mới, có giải pháp thu hút đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và trạm xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp, cùng với đó khi phát triển kinh tế cân đối được việc khai thác và tái tạo tài nguyên, nghiêm cấm được các hoạt động khai thác trái phép tài nguyên thiên nhiên, gắn hoạt động khai thác đi đôi với phục hồi, đẩy mạnh việc sử dụng những nguyền nguyên liệu có thể tái tạo, những nguồn năng lượng sạch như năng lượng gió, năng lượng mặt trời trong phát triển kinh tế sẽ giúp hạn chế việc cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, tích cực thực hiện những hoạt động nhằm tái tại lại môi trường tự nhiên từ đó dung hòa được giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường Sự chuyển hóa ở đây là lúc mà mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường được giải quyết và hoạt động phát triển kinh tế sẽ không gây ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên, chi phí kinh tế phải bỏ ra cho hoạt động bảo vệ môi trường cũng được giảm thiểu Khi mâu thuẫn này được giải quyết cũng là mâu thuẫn khác được sinh ra, mâu thuẫn mới sẽ lại được hình thành và đấu tranh với nhau làm cho sự vật trong mâu thuẫn mới chuyển hóa thành sự vật khác tiến bộ hơn, chính vì vậy mà các sự vật hiện tượng thường xuyên biến đổi và phát triển không ngừng Trong đó khi mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường được giải quyết đồng thời sẽ lại sản sinh ra những mâu thuẫn mới chẳng hạn như đó là sự mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế với bảo đảm an sinh xã hội, phát triển kinh tế với công bằng xã hội,… Như vậy ta có thể thấy rằng mâu thuân giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là nguồn gốc, động lực cho sự phát triển không ngừng của xã hội Việt Nam
Trang 10III Vận dụng ý nghĩa phương pháp luận của “Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” để giải quyết mâu thuẫn về mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay
1 Những đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn để giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường ở Việt Nam
Có thể thấy thực tiễn Việt Nam hiện nay hoạt động phát triển kinh tế và bảo vệ môi
trường đang có sự đối lập, tác động qua lại với nhau từ đó yêu cầu có những đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn để giải quyết mâu thuẫn ở đây bao gồm:
Thứ nhất: Xây dựng văn hóa ứng xử thân thiện với môi trường trên cơ sở đổi mới
tư duy, cách làm, hành vi ứng xử, ý thức trách nhiệm với thiên nhiên, môi trường trong xã hội đối với mỗi người dân và các chủ doanh nghiệp Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao hiểu biết, xây dựng các chuẩn mực, hình thành ý thức, lối nghĩ, cách làm, hành vi ứng xử thân thiện với thiên nhiên, môi trường Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, xử lý quyết liệt, giải quyết dứt điểm các vụ việc
về môi trường, các vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường Cần tạo bước chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức sang hành động cụ thể
Thứ hai: Coi trọng yếu tố môi trường trong tái cơ cấu kinh tế, tiếp cận các xu thế
tăng trưởng bền vững và hài hòa trong phát triển ngành, vùng phù hợp với khả năng chịu tải môi trường, sinh thái cảnh quan, tài nguyên thiên nhiên và trình độ phát triển
Đã đến lúc “nói không” với tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá; Tăng trưởng kinh tế phải đồng thời với bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cũng phải thay đổi theo hướng có lợi cho tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra công ăn việc làm, hỗ trợ để đất nước phát triển nhanh hơn, bền vững hơn
2 Giải pháp dựa trên ý nghĩa của phương pháp luận
Trước hết ta phải nhận ra được mâu thuẫn ở đây là gì, là sự mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, trong hoạt động kinh tế làm ảnh hưởng đến môi trường xung quanh làm cho môi trường bị ô nhiễm trong khi đó hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động làm cho môi trường trọng lành, sạch sẽ hai mặt đối lập này xảy ra mâu thuẫn với nhau Từ đó khi ta nhận thấy mâu thuẫn giữa hai hoạt động này đòi hỏi việc ta phải đưa ra những giải pháp để giải quyết mâu thuẫn trên đó là phát triển kinh
tế phải gắn với bảo vệ môi trường chỉ khi trong hoạt động kinh tế môi trường được đảm bảo không bị ô nhiễm thì lúc đó mâu thuẫn sẽ được giải quyết và để thực hiện được điều ta cần thực hiện một số giải pháp như sau: