SIÊU ÂM CẤP CỨU BỤNG pptx

Đau bụng cấp kèm truỵ mạch Chảy máu sau phúc mạc: Phình mạch, u vỡ  Chảy máu trong ổ bụng: + Phình mạch vỡ; u vỡ chảy máu + Nữ: Chửa ngoài tử cung vỡ; kén thể vàng  Viêm phúc mạc c

SIÊU ÂM CẤP CỨU

BỤNG

+ Viêm ruột thừa

+ Viêm hồi manh tràng

+ Chảy máu thể vàng

 Đau hạ sườn trái

+ Thận: Đau quặn thận, nhồi máu thận + Đau đại tràng

+ Nhồi máu lách

+ Viêm vùng đuôi tuỵ

 Đau vùng hố chậu trái:

+ áp xe vòi- buồng trứng

+ Xoắn buồng trứng, chảy máu thể vàng + Chửa ngoài vỡ

+ Viêm đại tràng

 Đau vùng thượng vị hoặc lan toả + Loét dạ dày

+ Viêm tuỵ cấp

+ Phình mạch vỡ

+ Tách động mạch

Đau lan toả: + Tắc ruột

+ Nhồi máu mạc treo + Thủng tạng rỗng

Đau bụng cấp kèm truỵ mạch

 Chảy máu sau phúc mạc: Phình mạch, u vỡ

 Chảy máu trong ổ bụng:

+ Phình mạch vỡ; u vỡ chảy máu

+ Nữ: Chửa ngoài tử cung vỡ; kén thể vàng

 Viêm phúc mạc cấp do thủng tạng rỗng

BIẾN CHỨNG:

- VTM MỦ TRONG THÀNH

- VTM HOẠI TỬ

- THỦNG TÚI MẬT

 Dấu hiệu Murphy trên SA

 Dịch quanh túi mật

Có 2-3 dấu hiệu: 90% VTM cấp

VIÊM TÚI MẬT CẤP

Dày thành túi mật phân biệt với

VIÊM TÚI MẬT CẤP:

VTM cấp khí thũng:

- VK sinh khí, gặp ĐTĐ

- Khí trong thành

VIÊM TÚI MẬT CẤP:

VTM cấp khí thũng:

- VK sinh khí, gặp ĐTĐ

- Khí trong thành

 Có khí trên thành túi mật

 SA : Hình đồng âm

 Thường trên BN suy giảm miễn dịch

VIÊM TÚI MẬT CẤP VTM CẤP SINH HƠI

:

VIÊM TÚI MẬT CẤP

BIẾN CHỨNG

- VTM mủ trong thành

VIÊM TÚI MẬT CẤP

BIẾN CHỨNG:

- VTM hoại tử: bóc nm

- Thủng TM:

VIÊM TÚI MẬT CẤP

BIẾN CHỨNG:

áp xe túi mật: SCANNER

Viêm túi mật cấp không do sỏi

 Thường khó chẩn đoán

 Trên BN: + Sau mổ

+ Đường ăn ngoài kéo dài

VIÊM TÚI MẬT CẤP

Không do sỏi:

Sau chấn thương, sau mổ, nuôi

dưỡng bằng đường TM…

VIÊM TÚI MẬT CẤP

Không do sỏi:

Sau chấn thương, sau mổ, nuôi

dưỡng bằng đường TM…

Giun trong túi mật

 Ký sinh trùng

→ Đường mật →

Viêm đường mật

→ có thể áp xe gan

BỆNH LÝ SỎI ĐƯỜNG MẬT

LS: đau-sốt-vàng da

Sỏi trong gan

 Nguyên phát

 Thứ phát

 Xác giun

 Viêm đường mật vi khuẩn sinh mủ hoặc sỏi trong gan

 Sỏi Túi mật hoặc OMC (Do di chuyển)

 Bệnh lý Caroli

 Viêm xơ đường mật nguyên phát, hẹp đường mật

 Nối mật ruột

Sỏi trong gan

Biến chứng Cholangiome = 2 - 6%

Sỏi trong gan

Sỏi đường mật chính

Trên bệnh cảnh nhiễm trùng = angiocholite

BIẾN CHỨNG SỎI-GIUN ĐƯỜNG MẬT

 ÁP XE GAN ĐƯỜNG MẬT

 VIÊM TUỴ CẤP

 TẮC MẬT CẤP: THẤM MẬT PHÚC MẠC

 VIÊM ĐƯỜNG MẬT

ÁP XE GAN

 áp xe gan amip

 áp xe gan đường mật

LS: Đau-sốt

ÁP XE GAN

VIÊM RUỘT THỪA

CẤP

VIÊM RUỘT THỪA CẤP

 Viêm nhiễm khuẩn: do bít tắc trong lòng ruột

thừa (mủ, sỏi phân, ) hoặc nhiễm khuẩn huyết

+ Tăng bạch cầu máu

Thể không điển hình: Đau vùng lưng, hạ sườn phải

VIÊM RUỘT THỪA CẤP

 Chẩn đoán: Khám lâm sàng và xét nghiệm sinh hoá máu

 Vai trò SA

- VRT không điển hình: LS-Vị trí

- Biến chứng

 ASP: Đa số bình thường

Đôi khi: sỏi phân, hội chứng tắc ruột

HÌNH ẢNH SA VRT CẤP

 Dấu hiệu trực tiếp

+ Đường kính > 6mm

+ ấn không xẹp

+ Tăng sinh mạch trên Doppler

 Dấu hiệu gián tiếp: Dịch bao quanh

H ch ạ

HÌNH ẢNH SA VRT CẤP

 Độ nhạy 80-94%

 Đặc hiệu 90-97%

áp xe sỏi phân

SA Chẩn đoán phân biệt VRT

 Bệnh lý viêm phần phụ: Viêm-áp xe vòi buồng trứng

Viêm mủ vòi trứng

áp xe buồng trứng

áp xe thận

VIÊM RUỘT THỪA CẤP

BN nam 32T đau HCP 3 ngày, dung KS

CẤP CỨU BỤNG KHÔNG CHẤN

THƯƠNG KHÔNG SỐT

 Giun chui ống mật chủ: GCOM

GIUN ĐƯỜNG MẬT

GIUN ĐƯỜNG MẬT:

- Hai đường đậm âm song song trong đường mật, không bóng cản

- Đmật giãn nhiều hay ít,

có thể có hơi.

- Khi giun chết lâu -> đứt thành từng đoạn -> lắng đọng vôi có bóng cản như sỏi

GIUN ĐƯỜNG MẬT:

- Hai đường đậm âm song song trong đường mật, không bóng cản

- Đmật giãn nhiều hay ít,

có thể có hơi.

- Khi giun chết lâu -> đứt thành từng đoạn -> lắng đọng vôi có bóng cản như sỏi

BN đau HSP và

thượng v t ng c n, ị ừ ơkhông s tố

CẤP CỨU BỤNG KHÔNG CHẤN

THƯƠNG KHÔNG SỐT

 Giun chui ống mật chủ: GCOM

VIÊM TUỴ CẤP

Viêm cấp tính: Với nhiều tình huống lâm sàng khác nhau

Hai thể lâm sàng

 Viêm tuỵ cấp thể phù nề

 Viêm tuỵ cấp hoại tử

Tỉ lệ tử vong chung 5-6% và với thể nặng tử vong 10-20%

VIÊM TUỴ CẤP

NGUYÊN NHÂN VTC

 Đường mật: sỏi đường mật 50-60%

 Rượu 40-50%

 Nguyên nhân khác: 10-20% + Sau phẫu thuật, chấn thương

+ Chuyển hoá, nhiễm độc

PA phá huỷ nhu mô tuỵ do chính enzyme tuỵ: + enzymes tiêu Protein

+ Trypsine và Chymotrypsine: phù nề, hoại

tử, chảy máu do tổn thương thành mạch

+ Phospholipase: phá huỷ màng tế bào

+ Lipase: hoại tử mỡ

+ Bradykinine và kallidine: đau, phù nề và

viêm.

SINH LÝ BỆNH PA

2 giả thuyết giải phóng men tuỵ:

- Tăng áp lực trong ống tụy do trào ngược dịch mật hoặc do alcoolisme (cơ chế trực tiếp),

- Tổn thương nội mạc thành mạch và tế

bào nang tuỵ do các nguyên nhân khác

nhau : viêm nhiễm, nhiễm độc, miễn

dịch (Cơ chế gián tiếp)

+ Tng Amylase máu sau vài giờ và mất đi sau vài ngày:

Phân biệt: loét thủng, nhồi máu mạc treo, tắc ruột, bệnh lý đường mật, GEU

+ Tăng Amylase niệu

+ định lượng lipase máu khá đặc hiệu.

+ Tăng đường máu và đường niệu, hạ Canxi máu (tiên lượng nặng vì gợi ý nhiều ổ hoại tử).

CHẨN ĐOÁN SINH HOÁ

YẾU TỐ TIÊN LƯỢNG

 Lan rộng quá trình hoại tử xung

quanh tuỵ

 Mức độ hoại tử nhu mô tuỵ

 Chảy máu và bào mòn mạch máu

 Nhiễm trùng kết hợp phần tuỵ viêm hoại tử

+ Độ D : Viêm tấy hoặc tụ dịch quanh tuỵ

+ Độ E : Viêm tấy hoặc tụ dịch nhiều ổ và/hoặc xuất hiện khí quanh tuỵ

 Theo dõi tiến triển và biến chứng

 Hướng dẫn can thiệp

VAI TRÒ SA CHẨN ĐOÁN VTC

 Chẩn đoán xác định

 Chẩn đoán nguyên nhân: Bệnh lý đường mật

 Chẩn đoán phân biệt: Viêm túi mật, áp xe gan, tắc ruột

 SA Doppler tìm biến chứng mạch máu

 Theo dõi

+ Tuỵ phù nề: Tăng kích thước và giảm âm

+ Hoại tử tụy-chảy máu: Cấu trúc âm không đồng nhất:

ổ tăng-giảm âm

+ Tràn dịch: Quanh tuỵ, khoang Morrison, khoang

trước thận trái, rãnh cạnh đại tràng, Douglas

CT-Scanner> SA trong chẩn đoán những giờ đầu và

đánh giá mức độ nặng trong 72h (lan rộng hoại tử và tràn dịch)

CT-Scanner là cần thiết

9 10

đường lan dịch tuỵ

1 : Khoang cạnh thận phía trước

2 : Khoang hậu cung mạc nối

3 : Mạc treo đại tràng ngang

Hình ảnh SA

Tuỵ bình thường

VTC

Viêm tuỵ cấp hoại tử chảy máu

VAI TRÒ SÂ CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN

 Tìm kiếm sỏi đường mật là bắt buộc

+ Nguy cơ tái phát 30% nếu bỏ sót sỏi

+ Hoại tử gặp 20% trường hợp

+ VTC đường mật ‘lành tính’ trong 80% trường hợp

 Giun đường mật

VAI TRÒ SÂ CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN

Siêu âm ban đầu

Làm lại sau 1th nếu bình thường, siêu âm nội soi tìm sỏi nhỏ

8d-Bùn túi mật

BIẾN CHỨNG VIÊM TUỴ CẤP

BIẾN CHỨNG SỚM

 Sock: Truỵ tuần hoàn

 Viêm mủ tuỵ: Nhiễm trùng dịch viêm

Tử vong: 50%

 Nang giả tuỵ: Sau 4 tuần

 Biến chứng nang giả tuỵ:

BIẾN CHỨNG VTC

NANG GIẢ TUỴ

 Hoại tử sau viêm tuỵ cấp rồi được khu trú

+ Do hình thành sỏi hoặc xơ hoá chít hẹp ống tuỵ

gây giăn ống tuỵ phía sau rồi rách

 Tiến triển tự nhiên:

1/4 trường hợp thoái triển tự nhiên

1/2 Không cần thiết điều trị

Nguy cơ khi nang >4cm và phát triển ra ngoài tuỵ

Biến chứng: đau, nhiễm trùng, chảy máu, vỡ và chèn ép

Nang dịch bên trong có cặn tăng âm do viêm và chảy máu thoái triển

Vỡ giả phình mạch

BIẾN CHỨNG VTC

HẸP ĐƯỜNG MẬT

 Do xơ, viêm, nang giả tuỵ

 SA phát hiện giãn đường mật

 Nguy cơ của hẹp đường mật

+ Viêm đường mật

+ Xơ gan đường mật thứ phát

CẤP CỨU BỤNG KHÔNG CHẤN

THƯƠNG KHÔNG SỐT

 Giun chui ống mật chủ: GCOM

LỒNG RUỘT CẤP

 Tự phát: 90% gặp ở trẻ bú sữa Bụ bẫm: + < 2T: đỉnh 4th-9th

+ Giới: 2 nam/ 1nữ

+ Liên quan mùa

+ Vị trí hay gặp: Hội lưu hồi manh tràng

LỒNG RUỘT CẤP

LỒNG RUỘT CẤP

DỊCH TỄ

TMH Virus/ Hô hấp / Tiêu hoá

(25-50%)

Viêm hạch mạc treo

Tăng nhu động khu trú đoạn ruột

 Thứ phát: 10% trẻ lớn

+ > 2T

+ Không liên quan giới

 Nguyên nhân: Bít tắc cơ học nhu động ruột

+ Túi thừa Meckel 50%

+ Khối U: Polype/ ống tiêu hoá đôi/ Lạc chỗ/ U máu/ Lymphome và Lymphome sarcome

+ Sau phẫu thuật

 Không liên quan mùa

 Vị trí: Thường ngoài vị trí hội lưu hồi mạnh tràng Ngoại trừ Lymphomesarcome tại van Bauhin

LỒNG RUỘT CẤP

LỒNG RUỘT CẤP

DỊCH TÊ

Phần ruột chui vào càng

sâu thì mạc treo ở trong

càng dày

+ Hạn chế ruột chui vào

+ Nguy cơ thiếu máu

Ngẹt vùng cổ -> Chảy máu dưới niêm mạc -> Hoại tử

LỒNG RUỘT CẤP

LỒNG RUỘT CẤP

VỊ TRÍ GIẢI PHẪU

 Bất kỳ vị trí nào của ống tiêu

hoá: Nhưng 90% vùng góc hồi

THỂ LÂM SÀNG LRC

 Theo triệu chứng: LRC có ỉa chảy

Phân biệt với: Viêm dạ dày ruột chảy máu

SIÊU ÂM LRC

 Độ nhạy-đặc hiệu cao: Chẩn đoán các dạng LRC

 An toàn: Không có chống chỉ định, không tai biến

 Phụ thuộc: Kinh nghiệm, máy móc (đầu dò tần số cao: 7,5-10 MHZ)

SIÊU ÂM DOPPLER LRC

CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH LRC

CHỤP ĐẠI TRÀNG

Chẩn đoán và điều trị

CẤP CỨU BỤNG KHÔNG CHẤN

THƯƠNG KHÔNG SỐT

 Giun chui ống mật chủ: GCOM

GEU

- Đau hạ vị cấp tính

- Rong huyết

BỆNH CẢNH LÂM SÀNG

 Tỉ lệ : 1,8 % các ca có thai

 Yêú tố thuận lợi : tiền sử phẫu thuật , viêm (tiểu khung, lạc nội mạc), viêm vòi trứng, triệt sản vòi trứng, DIU, điều trị vô sinh, tabac.

Vị trí :

- Vòi trứng : Phễu 60%, loa 10%, eo 25%

- Trong thành tử cung (hiếm)

- Buồng trứng

- ổ bụng

GEU Chẩn đoán

⇒Lâm sàng : chậm kinh, rong huyết, dấu hiệu

nghén, đau,.

 Vỡ : Sốc mất máu, đau vùng túi cùng Douglas.

⇒ Sinh hoá : βHCG > 1000 UI/ml Progestộrone ≥

25 mg/ml GEU.

⇒Hình ảnh : Siêu âm đầu dò.

Siêu âm đầu dò có thể biết trước 10 ngày so với SA đường trên bụng

GEU Dấu hiệu trong buồng tử cung

 Dấu hiệu chính : Không thấy túi thai trong tử cung.

 Nội mạc dày (> 15 mm).

 Giả túi phôi : nội mạc tách khỏi thành tử cung Túi dịch trong buồng tử cung

Pseudo-sac gestationnel

GEU Dấu hiệu phụ

 Buồng trứng :

 Thể vàng cùng bên với GEU, đôi khi nang chảy máu.

 Chảy máu trong vòi trứng:

 Vòi trứng giãn chứa máu cục, khối cạnh tử cung.

Dấu hiệu trực tiếp :

- Túi phôi ngoài tử cung (5% trường hợp) Khối không

đồng nhất (90 - 100 %)

(dịch, viền tăng âm, +/- noãn hoàng, phôi và hoạt động tim thai)

+ Hoạt động tim thai (6 %)

+ Khối chửa tăng sinh mạch ng sinh mạch xung quanh với sức cản giảm.

- Bất thường phần phụ: ít đặc hiệu

G.E.U.

GEU

G E U

GEU Máu trong phúc mạc

 GEU vỡ: máu thoát ra qua vòi trứng hoặc rách vòi trứng.

 Dịch Douglas.

 Đau khi đặt đầu dò SA.

 Dịch tăng âm, sợi Fibrin.

Máu trong phúc mạc

Utérus

Không thấy túi phôi, giả túi phôi cạnh tử cung

Có thể GEU Nội soi Kiểm tra hCG SA đầu dò lại

Siêu âm đầu dò âm đạo

Điều trị : Nội soi, Mở vòi trứng, Cắt vòi trứng

mộthotrexate IV

XOẮN PHẦN PHỤ

 Xoắn buồng trứng, phần phụ: Không điều trị nguy cơ hoại tử chẩy máu

 Bệnh cảnh lâm sàng: Đau cấp, +/- sốt

 Thăm khám cấp cứu đầu tiên= SÂ

CLVT và MRI có lợi ích trong chẩn đoán

XOẮN PHẦN PHỤ

SÂ: khối âm vang không đồng nhất, cạnh tử cung, tràn dịch.

 Nang buồng trứng :

 Tăng nhanh kích thước tổn thương

 Cấu trúc âm không đồng nhất, máu cục

Xoắn phần phụ

CẤP CỨU BỤNG KHÔNG CHẤN

THƯƠNG KHÔNG SỐT

 Giun chui ống mật chủ: GCOM

Dấu hiệu doạ vỡ:

Huyết khối thành

Máu tụ sau phúc mạc

Cấp cứu bụng Bệnh lý mạch

Nhồi máu

U VỠ CHẢY MÁU

 U gan: Vỡ trong ổ phúc mạc

 U thận: Chảy máu sau phúc mạc

CHẤN THƯƠNG BỤNG

VỠ TẠNG ĐẶC

VỠ TẠNG RỖNG

 Phát hiện tổn thương tạng đặc: Gan, lách, thận, tuỵ

Khi có bất thường trên SA-> chỉ định CT-Scanner

Bilan đánh giá chính xác tổn thương

VỠ TẠNG ĐẶC:

- ĐỤNG DẬP NHU MÔ:VÙNG ÂM KHÔNG ĐỀU, ĐẬM

VÀ ÍT ÂM XEN KẼ

- TỤ MÁU DƯỚI BAO: HÌNH THẤU KÍNH DƯỚI BAO,

ĐÈ ĐẨY NHU MÔ, CẤU TRÚC ÂM THAY ĐỔI THEO THỜI GIAN

- ĐƯỜNG VỠ: TỔN THƯƠNG NHU MÔ KÈM THEO

MÔ VÀ THAY ĐỔI

CẤU TRÚC ÂM THEO

THỜI GIAN.

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

CLVT trước và sau khi tiêm thuốc cản quang:

Là phương pháp tốt nhất để làm đánh giá

tổng thể tổn thương chấn thương bụng nói

chung và chấn thương gan hoặc lách nói

riêng

Đồng thời nó cho phép phân độ tổn thương giúp cho định hướng điều trị.

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN28t, chấn thương bụng khi lái xe môtô

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN nữ 21t, đau bụng do chấn thương

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN nam18t, đánh nhau, đau giữa bụng

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN nam 22t, tai nạn xe máy

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN nam 19t, tai nạn giao thông, cắt thuỳ gan phải.

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN nam 15t, assault, điều trị bảo tồn.

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN nam, chấn thương lách.

Chấn thương gan-lách:

VỠ TẠNG ĐẶC:

BN nam 41t, đâm xe môtô đau bụng và tụt huyết áp.

Chấn thương gan-lách:

- Bờ ngoài cơ đái chậu mờ hoặc bị xoá.

- Các quai ruột giãn,đầy hơi do liệt ruột

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

SIÊU ÂM:

- ĐỤNG DẬP-TỤ MÁU TRONG NHU MÔ

- VỠ THẬN VỚI HÌNH ẢNH MẤT LIÊN TỤC NHU MÔ KÈM THEO MẤT LIÊN TỤC ĐƯỜNG VIỀN BAO THẬN

VÀ TỤ MÁU CÁC KHOANG SAU PHÚC MẠC

- MÁU TRONG ĐƯỜNG BÀI XUẤT TRÊN SIÊU ÂM LÀ DẤU HIỆU GIÁN TIẾP CÓ TỔN THƯƠNG CÁC ĐÀI, BỂ THẬN.

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

SIÊU ÂM:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CHỤP NIỆU ĐỒ TĨNH MẠCH (UIV):

LÀ PHƯƠNG PHÁP TỐT ĐỂ ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẬN BỊ CHẤN THƯƠNG VÀ THẬN ĐỐI DIỆN.

- CẮT CỤT CÁC ĐÀI THẬN: ĐỤNG DẬP-TỤ MÁU

TRONG NHU MÔ

- THOÁT THUỐC RA NHU MÔ: TỔN THƯƠNG

ĐƯỜNG BÀI XUẤT

- THOÁT THUỐC RA QUANH THẬN: VỠ THẬN.

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CLVT:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CLVT:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CLVT:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CLVT:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CLVT:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CLVT:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

VỠ TẠNG ĐẶC:

Chấn thương thận:

CLVT:

THỦNG TẠNG RỖNG

 Sau chấn thương đau toàn bộ ổ bụng

 Dấu hiệu nhiễm trùng: sốt, môi khô, lưỡi bẩn

 Phản ứng thành bụng, cảm ứng phúc mạc

THỦNG TẠNG RỖNG:

Dấu hiệu Xquang:

Bn nam 34t, tai nạn XM-OT

CĐ: Vỡ hỗng tràng

Vỡ cơ hoành

Gãy xương đòn trái

dày với những đường phản

hồi song song vào trong sâu

BN nam, đau bụng 1 ngày, phản ứng thành bụng.

THỦNG TẠNG RỖNG:

Hơi bao quanh thận

THỦNG TẠNG RỖNG:

CLVT:

Xin cảm ơn