BAI GIANG HUONG NOP TRƯỜNG DỰ BỊ ĐẠI HỌC DÂN TỘC SẦM SƠN CHỦ ĐỀ 6 TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ GIÁO VIÊN NGUYỄN THỊ HƯƠNG CHỦ ĐỀ 6 TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ CHỦ ĐỀ 6 TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ Cự[.]
Trang 1TRƯỜNG DỰ BỊ ĐẠI HỌC DÂN TỘC SẦM SƠN
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ HƯƠNG
Trang 2CHỦ ĐỀ 6: TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Trang 3CHỦ ĐỀ 6: TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Trang 4Cực quang là gì?
Cực quang là hiện tượng quang học được hình thành do
bức xạ từ, tạo ra những vệt sáng đủ màu sắc cao hàng trăm mét trên bầu trời Cực quang xảy ra tại những miền có vĩ độ lớn
Nguyên nhân của hiện tượng cực quang là do lực
Lo-Ren-Xơ tác dụng lên các hạt mang điện
CHỦ ĐỀ 6: TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Trang 5CHỦ ĐỀ 6: TỪ TRƯỜNG VÀ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
NỘI DUNG 2: LỰC LO-REN-XƠ
Giáo viên: Nguyễn Thị Hương
Tổ: Lí-Tin-RLSK
Trang 6I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Phát biểu được định nghĩa lực Lo-ren-xơ
- Nêu được các đặc trưng về phương, chiều và viết được công thức tính lực Lo-ren-xơ
- Nêu được các đặc trưng cơ bản chuyển động của hạt mang điện tích trong từ trường đều
- Giải được các bài tập về lực Lo-ren-xơ
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 7I MỤC TIÊU
2 Kỹ năng
- Vận dụng kiến thức về lực Lo-ren-xơ để giải các bài tập
- Giải thích được các hiện tượng liên quan đến lực Lo-ren-xơ
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 8Nội dung kiến thức đã học:
Nội dung 1: Đặc điểm của lực từ tác dụng lên đoạn
dây dẫn mang dòng điện đặt trong từ trường
Điểm đặt:
Phương:
Chiều:
Tại trung điểm của đoạn dây.
Vuông góc với mặt phẳng chứa đoạn dây
và cảm ứng từ
Tuân theo quy tắc ‘Bàn tay trái’.
Độ lớn: F = BIlsin
Trang 9Nội dung 2: Quy tắc ‘ Bàn tay trái ’
Đặt bàn tay trái sao cho:
Các đường sức từ xuyên vào lòng
bàn tay
Chiều từ cổ tay đến các đầu ngón
tay trùng với chiều dòng điện
Khi đó ngón tay cái choãi ra 90o
chỉ chiều của lực từ
I B
F
Trang 10Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 11Sơ đồ thí nghiệm: Chuyển động của êlectron trong từ trường.
Vòng dây Hem-hôn
Sợi dây đốt
Trang 121 Thí nghiệm
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 131 Thí nghiệm
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Vòng dây Hem-hôn
Bình thuỷ tinh trong có chứa khí trơ
Sợi dây đốt
Vòng tròn
sáng
Trang 14Tại sao ta thấy trong bình xuất hiện một vòng sáng?
Do bị đốt nóng, sợi dây phóng ra các êlectron Các êlectron này chuyển động và va chạm với các phân tử khí trong bình Khi va chạm các êlectron ion hóa các phân tử khí và làm phát sáng.Vòng tròn sáng trong bình cho ta biết điều gì?
Vòng tròn sáng trong bình cho biết hình dạng quỹ đạo của êlectron trong từ trường
Êlectron không chuyển động thẳng mà chuyển động tròn chứng tỏ từ trường tác dụng lên êlectron
Không những từ trường tác dụng lực lên êlectron mà nó cũng tác dụng lực lên bất kì hạt mang điện nào chuyển động đặt trong nó
1 Thí nghiệmNội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 152 Lực Lo-ren-xơ
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 16a Phương của lực Lo-ren-xơ
Lực Lo-ren-xơ có phương vuông góc với mặt phẳng chứa vectơ vận tốc của hạt mang điện tích và vectơ cảm ứng từ tại điểm khảo sát
Quan sát hình bên về phương
của lực Lo-ren-xơ?
2 Lực lo-ren-xơ
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 17b Chiều của lực Lo-ren-xơ
Chiều của lực Lo-ren-xơ được xác định:
Theo “ Quy tắc bàn tay trái ”
2 Lực Lo-ren-xơ
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 18b Chiều của lực Lo-ren-xơ
* Quy tắc xác định chiều của lực Lo-ren-xơ:
Để bàn tay trái mở rộng sao cho:
Từ trường hướng vào lòng bàn tay
Chiều từ cổ tay đến ngón giữa trùng với chiều vận tốc của hạt điện tích
Khi đó, ngón tay cái choãi ra 90o chỉ chiều của lực ren-xơ tác dụng lên hạt mang điện tích dương, chiều ngược lại với hạt mang điện tích âm
Lo-2 Lực Lo-ren-xơ
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 19b Chiều của lực Lo-ren-xơ
Trang 23- Nếu một hạt mang điện tích q o, khối lượng m chuyển động với tác dụng duy nhất của Lực Lo-ren-xơ Khi đó lực Lo-ren-xơ luôn vuông góc với vận tốc của hạt thì tốc độ của hạt không đổi, chuyển động của hạt là chuyển động đều.
Chú ý:
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
3 Chuyển động của hạt mang điện trong từ trường đều
Trang 24- Xét điện tích q>0 có khối lượng m chuyển động trong từ
trường đều có vận tốc ban đầu v0 vuông góc với B, hạt chịu tác dụng duy nhất của từ trường, ta có phương trình chuyển động: ma = f
3 Chuyển động của hạt mang điện trong từ trường đều
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 253 Chuyển động của hạt mang điện trong từ trường đều
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 26- Chuyển động của hạt điện tích là chuyển
động phẳng trong mặt phẳng vuông góc với
từ trường Lúc này lực Lo-ren-xơ đóng vai
trò là lực hướng tâm:
Bán kính quỹ đạo R của hạt là:
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
3 Chuyển động của hạt mang điện trong từ trường đều
q B
Trang 27A
B
D
C
+
Br
A2
M
4 Ứng dụng
Ống phóng điện tử:
Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 28Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
CỦNG CỐ
Trang 29Câu 4 Một electron bay vào trong
một từ trường đều có cảm ứng từ B =
0,5 T với vận tốc ban đầu v o = 10 6
m/s, theo phương vuông góc với
f e
o
90sin
.5,0.10.10
.6,
Trang 30Nội dung 2: LỰC LO-REN-XƠ
Trang 31TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lương Duyên Bình, Vũ Quang, Nguyễn Thượng Chung, Tô Giang, Trần
Chí Minh, Ngô Quốc Quýnh: “ Vật lí 10” ; “ Vật lí 11” ; “ Vật lí 12”
2 Lưu Đình Tuân: “Bài tập vật lí 11 nâng cao”, NXBGD.
3 Giáo trình môn Vật lí, trường Dự bị Đại học Dân tộc Sầm Sơn.
4 Vũ Thanh Khiết: “121 bài tập vật lí nâng cao lớp 11”, NXBĐHQG.
5 Nguyễn Đình Toàn : “Chuyên đề bồi dưỡng vật lí 11”, NXBGD.
6 Trần Trọng Hưng: “423 bài toán vật lí 11”, NX ĐH sư phạm Hà nội.
7 Đào Văn Phúc: “Học tốt vật lí 11”, NXBGD.
8 Phạm Đình Cương: “Thí nghiệm vật lí ở trường phổ thông”, NXBGD.
9 Đào Văn Phúc: “Truyện kể về các nhà bác học vật lí”, NXBĐHQG.