Tiểu luận phân tích chứng khoán đầu tư

TIỂU LUẬN MÔN PHÂN TÍCH CHỨNG KHOÁN ĐẦU TƯ ĐỀ TÀI THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH CHỌN LỰA CHỨNG KHOÁN ĐẦU TƯ VÀ THỜI ĐIỂM ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH MUA BÁN CHỨNG KHOÁN ĐỐI VỚI NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Hà.

TIỂU LUẬN MÔN PHÂN TÍCH CHỨNG KHOÁN ĐẦU TƯ

ĐỀ TÀI: THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH CHỌN LỰA CHỨNG KHOÁN ĐẦU TƯ VÀ THỜI ĐIỂM ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH MUA BÁN CHỨNG KHOÁN ĐỐI VỚI NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.

Hà Nội – 2022

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán(TTCK) Việt Nam đã ghi nhận nhiều cột mốc đáng nhớ và ghi nhận sự pháttriển mạnh mẽ cùng sự phát triển chung của đất nước. Trong những năm gầnđây, TTCK Việt Nam đã có những bước phát triển vượt, Tính từ cuối tháng 1năm 2020, giá trị vốn hoá thị trường cổ phiếu đạt 4.770.000 tỷ đồng, tươngđương 7% GDP, giá trị giao dịch bình quân trong năm 2020 đạt 6.671 tỷđồng/phiên; thị trường hiện có 759 mã cổ phiếu, chứng chỉ quỹ niêm yết, đăng

ký giao dịch đạt 1.479.000 tỷ đồng Số lượng tài khoản của nhà đầu tư đạtkhoảng 2.7 triệu tài khoản trong đó nhà đầu tư nước ngoài là gần 31 nghìn tàikhoản

Sự bùng phát của đại dịch COVID-19 từ năm 2020 đến nay khiến nền kinh

tế chịu nhiều tác động sâu rộng Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất tiết kiệm duy trì

ở mức thấp, các kênh đầu tư khác hàm chứa nhiều hơn rủi ro là lý do để luậngiải cho sự gia nhập mạnh mẽ của các nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứngkhoán Việt Nam Nhiều nhà đầu tư cho rằng: chứng khoán chính là cơ hội lớnđối với những ai mong muốn làm giàu và bất kỳ ai cũng có thể sở hữu chứngkhoán Tuy nhiên, xu hướng gia tăng liên tục của nhóm nhà đầu tư này sau trênthực tế cũng đã bộc lộ rõ nhiều hạn chế của họ khi tham gia đầu tư vào thịtrường vốn hàm chứa nhiều rủi ro này

Theo các chuyên gia kinh tế, nhà đầu tư cá nhân chính là đối tượng dễ bịtổn thương nhất trên thị trường chứng khoán Họ là đối tượng yếu thế về: nguồnvốn, năng lực và khả năng chịu đựng rủi ro; vì vậy sự tăng mạnh của nhóm nhàđầu tư này đồng thời cũng tạo nên những thách thức cho cơ quan quản lý, cầnphải có các biện pháp nâng cao năng lực của nhà đầu tư cá nhân nhằm bảo vệcho họ và cũng là bảo vệ sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoánViệt Nam

Xuất phát từ vấn đề thực tiễn trên Tiểu luận chọn nghiên cứu đề tài: Thựctrạng phân tích chọn lựa chứng khoán đầu tư và thời điểm đưa ra quyết địnhmua bán chứng khoán đối với nhà đầu tư cá nhân ở Việt Nam hiện nay.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý luận của đề tài về phân tích chọn lựa đầu tư chứng khoán

và thời điểm ra quyết định mua bán chứng khoán Tiểu luận đi sâu nghiên cứuthực trạng đầu tư chứng khoán của các nhà đầu tư cá nhân ở việt nam hiện nay.Chỉ ra những hạn chế về năng lực đầu tư của các nhà đầu tư cá nhân Đánh giácác nguyên nhân chủ quan, khách quan của vấn đề nghiên cứu Từ đó, đề xuấtmột số giải pháp về thời điểm lựa chọn ra quyết định mua bán chứng khoán đốivới các nhà đầu tư cá nhân và giải pháp nâng cao năng lực đầu tư của cá nhântrên thị trường chứng khoán hiện nay

3 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng phân tích chọn lựa chứng khoán đầu tư

và thời điểm đưa ra quyết định mua bán chứng khoán đối với nhà đầu tư cánhân ở Việt Nam hiện nay

Phạm vi nghiên cứu: từ tháng 3 năm 2017 đến tháng 3 năm 2022

4 Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận sử dụng một số phương pháp như: phương pháp phân tích tài liệu,phương pháp logic, phương pháp thống kê, chứng minh, tổng hợp dữ liệu, tổngkết thực tiễn, nhận xét, đánh giá, liên hệ nhằm phục vụ đề tài

5 Kết cấu tiểu luận

Mở đầu

Nội dung

Chương 1: Cơ sở lý luận về phân tích chọn lựa chứng khoán đầu tư và thời điểm

ra quyết định mua bán chứng khoán

Chương 2: Thực trạng đầu tư chứng khoán và năng lực của nhà đầu tư cá nhântrên thị trường chứng khoán ở Việt Nam hiện nay

Chương 3: Các thời điểm lựa chọn, ra quyết định đầu tư thông minh và Giải phápnâng cao năng lực đầu tư của các nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứngkhoán.

Kết luận

Tài liệu tham khảo

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH CHỌN LỰA CHỨNG KHOÁN ĐẦU TƯ VÀ THỜI ĐIỂM RA QUYẾT ĐỊNH MUA BÁN

CHỨNG KHOÁN.

1.1 Đầu tư chứng khoán và các đặc điểm của đầu tư chứng khoán

1.1.1 Đầu tư chứng khoán

Đầu tư chứng khoán là hình thức đầu tư trong đó nhà đầu tư sử dụng cácnguồn vốn để mua chứng khoán nhằm mục tiêu chủ yếu là thu lợi nhuận

Thu nhập mà nhà đầu tư nhận được thông qua hành vi bỏ vốn mua chứngkhoán của một tổ chức phát hành nào đó trước hết là lợi tức do chứng khoánmang lại theo những kỳ hạn nhất định như: cổ tức, trái tức ngoài ra, đầu tưchứng khoán cũng không phải chỉ nhằm mục tiêu hưởng thu nhập từ tổ chứcphát hành mà còn để tìm kiếm những khoản thu nhập từ chênh lệch giá chứngkhoán, thu nhập từ việc mua bán các chứng khoán phái sinh, hoặc để phân tánrủi ro trong đầu tư

1.1.2 Các đặc điểm của đầu tư chứng khoán

Thứ nhất, đầu tư chứng khoán là hình thức đầu tư tài chính linh hoạt do cácchứng khoán thường có tính thanh khoản khá cao Xuất phát từ tính thanh khoảncủa chứng khoán mà các nhà đầu tư có thể linh hoạt hóa trong việc đầu tư và rútvốn đầu tư dưới hình thức mua và bán chứng khoán trên thị trường

Thứ hai, so với việc gửi tiết kiệm, đầu tư chứng khoán thường đem lại mứclợi nhuận kỳ vọng cao hơn nhưng rủi ro tiềm ẩn cũng cao hơn Với đặc trưngnày, đầu tư chứng khoán phù hợp hơn với các nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi

ro để có mức thu nhập kỳ vọng cao

Thứ ba, đầu tư chứng khoán được thực hiện ở kênh tài chính trực tiếpnhưng các giao dịch này thường được thực hiện thông qua các trung gian.

1.2 Các yếu tố cơ bản phải phân tích khi chọn lựa chứng khoán đầu tư 1.2.1 Phân tích tiềm lực kinh tế

1.2.2 Phân tích và tính tỷ suất lợi nhuận dư tính RET* hay lợi tức kỳ vọng 1.2.3 Phân tích mức độ rủi ro của chứng khoán

1.2.4 Phân tích tính lỏng

1.3 Phân tích kỹ thuật xác định thời điểm mua bán chứng khoán

1.3.1 Mục đích và cơ sở của phương pháp phân tích kỹ thuật

1.3.2 Các dạng thức của quy tắc phân tích kỹ thuật

1.3.3 Một số dạng thức đồ thị của phân tích kỹ thuật

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN VÀ NĂNG LỰC CỦA NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG

KHOÁN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 2.1 Thực trạng đầu tư chứng khoán và năng lực của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán hiện nay

2.1.1 Số lượng tài khoản

Trung tâm Lưu ký chứng khoán (VSD), tính đến cuối tháng 5/2021, tổng

số tài khoản nhà đầu tư giao dịch chứng khoán trên thị trường Việt Nam đạt hơn3,25 triệu, trong đó, có gần 99% tài khoản của cá nhân trong nước, tăng hơn742.000 tài khoản so với cùng kỳ năm trước. 

Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tính tới hết tháng 8/2021

đã có 3.566.455 tài khoản chứng khoán đăng ký của nhà đầu tư cá nhân trongnước chiếm ưu thế tuyệt đối với mức đóng góp 98,61% tổng số tài khoản chứngkhoán hiện nay đã đăng ký với VSD.Trong khi đó, số lượng tài khoản của tổchức trong nước là 12.288 tài khoản (chiếm 0,34%), còn nhà đầu tư nước ngoàivới tổng 38.154 tài khoản (1,05%)

Biểu đồ 1: Số tài khoản của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán

Nguồn: Uỷ ban chứng khoán nhà nước

Theo số liệu của Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam (VSD), sốlượng nhà đầu tư cá nhân mới tham gia chứng khoán trong tháng 3/2022 tiếp tụclập kỷ lục mới với 270.000 tài khoản

Tính chung ba tháng đầu năm có 675.000 nhà đầu tư cá nhân tham gia thịtrường chứng khoán, gần bằng phân nửa số lượng tài khoản mở mới của nămtrước Tính đến cuối tháng 3/2022 số lượng tài khoản nhà đầu tư cá nhân trongnước đã đạt 4,93 triệu, tương đương 5% dân số cả nước.

Điều này đồng nghĩa mục tiêu có 5% dân số đầu tư chứng khoán vào năm

2025 trong đề án cơ cấu lại thị trường chứng khoán và bảo hiểm do Thủ tướngban hành đã hoàn thành trước hạn ba năm

Biểu đồ 2: Số lượng tài khoản cá nhân mở từ tháng 1/2020 đến tháng 3/2022

Nguồn Vn Express

Ngoài ra, thị trường cũng ghi nhận một sự gia tăng bình quân của nhà đầu

tư cá nhân trong nước trong hai năm 2021 và 2020 Nếu như năm 2019, bìnhquân mỗi tháng chỉ có thêm 18.000-18.500 tài khoản/tháng thì đến năm 2020con số này đã tăng lên gấp đôi và đặc biệt 8 tháng đầu năm 2021, bình quân mỗitháng có hơn 71.000 tài khoản của nhà đầu tư cá nhân được mở và cao gấp gần

4 lần so với năm 2021

2.1.2 Giao dịch của các nhà đầu tư cá nhân

Tại Việt Nam, nhà đầu tư cá nhân đóng vai trò quan trọng đối với sự pháttriển của thị trường trong suốt 20 năm qua Từ năm 2016 đến năm 2020, khối

lượng và giá trị giao dịch của nhà đầu tư cá nhân luôn xoay quanh mức 80%.Mặc dù năm 2019, tỷ lệ này xuống thấp nhất (79%) nhưng lập tức quay trở lại86% vào nửa cuối năm 2020 và 88% trong tháng 01/2021.

Biểu đồ 3: Khối lượng và giá trị giao dịch của nhóm các nhà đầu tư (Nghìn tỷ đồng)

Nguồn: VietStock.vn

Năm 2019, khối lượng giao dịch trung bình theo tháng của nhà đầu tư cánhân chỉ 5,400 triệu cổ phiếu Tuy nhiên, sang năm 2020, khối lượng giao dịchtrung bình mỗi tháng lên đến 11,700 triệu cổ phiếu - tăng hơn 2 lần, đặc biệtkhi VN-Index tiếp cận đỉnh cũ 1,200 điểm thì khối lượng giao dịch đạt mức kỷlục trên 20,000 triệu cổ phiếu mỗi tháng (tháng 12/2020 và tháng 1/2021)

Thống kê của FiinPro cho thấy nhà đầu tư cá nhân đã thực hiện tổng giá trịmua lên tới 3,04 triệu tỷ đồng trên Sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM trong 9tháng đầu năm, tăng 2,6 lần so với cả năm 2020 và 4,4 lần so với cả năm 2017;xét về đóng góp thì nhóm này chiếm 85% giá trị mua của thị trường so với chỉ75% vào năm 2017 Trong 10 tháng đầu năm 2021 trên thị trường cổ phiếu, cácchỉ số chứng khoán vượt đỉnh liên tiếp và liên tục lập các kỷ lục thanh khoảnvới giá trị giao dịch lên đến trên 1 tỷ USD/phiên nhờ dòng tiền của các nhà đầu

tư trong nước

Biểu đồ 4: Tỷ trọng đóng góp của các nhóm nhà đầu tư trong tổng giá trị giao dịch HSX

Nguồn: Tính toán của tác giả theo dữ liệu của UBCKNN

Tỷ trọng giá trị giao dịch của nhóm nhà đầu tư cá nhân trong nước tăng lênmức cao nhất 87% vào tháng 5/2021; lũy kế từ đầu năm đến nay tỷ trọng giaodịch của khối này ở mức 83,3% Trong năm 2021 giá trị mua ròng qua kênhkhớp lệnh của nhóm các nhà đầu tư cá nhân đã lên đến con số gần 93.079 tỉđồng, tương ứng hơn 4 tỉ USD.

2.1.3 Nhà đầu tư cá nhân và mức độ biến động

Nhà đầu tư cá nhân chấp nhận nắm giữ nhiều cổ phiếu hơn khi thị trườngbiến động mạnh. 

Biểu đồ 5: Mức độ biến động và mức nắm giữ cổ phiếu của nhà đầu tư

Nguồn: VietStock.vn

Khi ATR có xu hướng tăng thì nhà đầu tư sẽ chấp nhận rủi ro nhiều hơn,hay tăng nắm giữ cổ phiếu Điển hình là giai đoạn tháng 3-4/2020, khi ATRtăng và đạt mức cao thì nhà đầu tư cá nhân chấp nhận nắm giữ nhiều cổ phiếuhơn Giai đoạn từ tháng 10/2020-1/2021 cũng chứng kiến điều tương tự.

2.2 Các yếu tố gây hạn chế về năng lực của các nhà đầu tư cá nhân và đánh giá nguyên nhân

2.2.1 Các yếu tố gây hạn chế về năng lực của các nhà đầu tư cá nhân

Nhu cầu đầu tư cá nhân của người Việt Nam rất cao; đặc biệt tiền cá nhâncũng lớn, đây là tiềm năng để tiếp cận đầu tư Tuy nhiên, 80% số nhà đầu tư cánhân Việt Nam là nhà đầu tư cá nhân trực tiếp, còn ở nước ngoài thì 80% nhàđầu tư là đầu tư thông qua những nhà đầu tư chuyên nghiệp Đây chính là điểm

mà thị trường Việt Nam kém chuyên nghiệp hơn thị trường thế giới Chính vìkém chuyên nghiệp hơn nên các nhà đầu tư cá nhân dễ có tâm lý "bầy đàn", rất

dễ bị dẫn dắt

Khi xem xét và ra quyết định mua bán chứng khoán, nhiều nhà đầu tư cánhân chưa thực sự quan tâm đến việc phân tích các yếu tố cơ bản như: tiềm lựckinh tế, phân tích và tính tỷ suất lợi tức dự tính, phân tích mức độ rủi ro và tínhlỏng Đa số các nhà đầu tư cá nhân trên thị trường vẫn còn đầu tư chưa chuyênnghiệp, đầu tư theo tâm lý bầy đàn, ngắn hạn, chưa có chiến lược và phươngpháp hợp lý nên hiệu quả đầu tư không cao, thậm trí là thua lỗ

Các nhà đầu tư cá nhân đa phần do chất “kỷ luật kém”, phương pháp đầu

tư hỗn tạp và thường có khung thời gian đầu tư ngắn hạn nên tâm lý thường bịnhiễu loạn bởi các biến động ngắn hạn của thị trường chứng khoán dẫn tớithường dễ bị tác động tới tâm lý khi thị trường biến động mạnh

Họ chưa thực sự có sự đầu tư chọn lọc, vẫn bị tâm lý chi phối, chưa thực

sự có nhận thức phù hợp về rủi ro của thị trường cổ phiếu, dẫn tới lựa chọnphương pháp giao dịch cổ phiếu mang nặng tính đầu cơ và để lại những hậu quảđang tiếc

Ngoài ra, Rủi ro sợ lỗ: Lối đầu tư “lướt sóng” với thời gian nắm giữ ngắn

và tốc độ xoay vòng vốn cao là một phương pháp giao dịch được ưa chuộng tạiViệt Nam hay còn được biết đến với tên gọi là giao dịch T+ (các giao dịch cóthời gian nắm giữ chỉ vài ngày) Thậm chí có nhưng phương pháp giao dịchthịnh hành trên thị trường như: Đua trần và giao dịch T+3 Chính tâm lý ngắnhạn đã dẫn tới hệ quả là nhà đầu tư thường không có xu hướng nắm giữ cổphiếu dài khi lãi và nắm giữ các khoản đầu tư thua lỗ lâu dài

Trong giai đoạn đầu năm 2022, nhà đầu tư cá nhân trong nước vẫn giaodịch có phần tiêu cực Theo dữ liệu từ FiinPro, các nhà đầu tư cá nhân trongnước bán ròng 506 tỉ đồng trên HoSE trong tuần đầu năm 2022, dù vậy, mứcbán ròng này giảm 70% so với tuần trước Nếu tính về khớp lệnh, giá trị bánròng nâng lên thành 845 tỉ đồng

2.2.2 Đánh giá nguyên nhân dẫn đến hạn chế của các nhà đầu tư cá nhân

Thứ nhất, sự bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khoán

Bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khoán là vấn đề nhức nhối vàgây ra rất nhiều bất lợi cho các nhà đầu tư cá nhân Việt Nam Hiện nay, để nhàđầu tư cá nhân có thể tiếp cận thông tin từ phía doanh nghiệp, họ gặp rất nhiềukhó khăn do nguồn thông tin được công bố rất hạn chế cho dù đối tượng là cáccông ty niêm yết trên HSX vốn phải chịu các tiêu chuẩn niêm yết khắt khe nhất Nhà đầu tư cá nhân vốn đã chịu nhiều bất lợi về mức độ chuyên nghiệp vàhiểu biết nền tảng thì thông qua việc công bố thông tin một cách chọn lọc nàycủa các công ty đã trực tiếp gây bất lợi về khả năng tiếp cận thông tin và trựctiếp gây ra các hệ lụy xấu như: hiện tượng giao dịch theo tin đồn (xuất phát từlợi thế thông tin khác nhau), nhà đầu tư không đủ thông tin để điều chỉnh cáchành vi và tâm lý đầu tư, mất niềm tin vào tính minh bạch và công bằng của thịtrường chứng khoán

Thứ hai, tác động từ các bên tư vấn

Các CTCK cùng đội ngũ môi giới khách hàng cá nhân chính là đối tượngthực hiện tư vấn cho nhà đầu tư và vì thế sẽ có khả năng tác động đáng kể tới

nhận thức của nhà đầu tư cũng như có khả năng trực tiếp hỗ trợ, cải thiện nềntảng kiến thức, kỹ năng đầu tư của khách hàng Thiên hướng giao dịch của nhàđầu tư cá nhân bị tác động đáng kể bởi các chủ thể tham gia tư vấn này.

Một là, việc các CTCK cho thấy những nỗ lực của họ trong việc đưa ra dự

báo biến động thị trường theo ngày dù có tính chính xác rất thấp vẫn sẽ tác độngđáng kể tới tâm lý và cách tiếp cận đầu tư của khách hàng

Hai là, phương pháp tư vấn của CTCK và đội ngũ môi giới có thể tác động

để tư duy đầu tư và phương pháp mà nhà đầu tư sử dụng; đặc biệt hiện nay rấtphổ biến việc tư vấn đầu tư dựa trên các thông tin nội gián, các tin đồn không cócăn cứ

Ba là, sự khách quan của các khuyến nghị đầu tư, đây là hiện tượng còn rất

phổ biến ở Việt Nam khi CTCK không công bố minh bạch các mâu thuẫn lợiích của mình với khách hàng trong các báo cáo khuyến nghị giao dịch

Bốn là, dù nhiều CTCK có các nỗ lực nằm nâng cao kiến thức của nhà đầu

tư cá nhân như tổ chức các chương trình hội thảo trực tiếp hay trực tiếp với cácchuỗi chủ đề nhằm hướng dẫn khách hàng có những kiến thức nền tảng về phântích đầu tư, quản trị rủi ro và giao dịch, tuy nhiên các sự kiện này vẫn chưa thực

sự phổ biến tới số đông các nhà đầu tư và bởi số đông các CTCK trên thịtrường

Thứ ba, Nguyên nhân từ phía các cơ quan quản lý

Thực tế thời gian qua, các cơ quan quản lý lĩnh vực chứng khoán nhưUBCKNN và Sở giao dịch chứng khoán đã thực hiện nhiều giải pháp để nângcao năng lực của nhà đầu tư cá nhân tuy nhiên vẫn còn tồn tại những khoảngcách dẫn đến năng lực thực tế của đa số các nhà đầu tư cá nhân trên thị trường