MỤC LỤC MỞ ĐẦU 3 Lý do chọn đề tài 3 CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG 5 1 1 Một số khái niệm cơ bản 5 1 1 1 Khái niệm dân 5 1 1 2 Khái niệm dân vận, công tác dân vận của Đảng 5 1 2 Vai trò công tác dân vận của Đảng 7 1 2 1 Công tác dân vận phát huy hết vai trò của nhân dân trong cách mạng 7 1 2 2 Công tác dân vận quyết định đến sự sống còn của Đảng 8 1 2 3 Công tác dân vận quyết định đến lợi ích của nhân dân 9 1 3 Nội dung, phương thức công tác dân vận của Đảng 10 1 3 1 Nội du.
Trang 2trình quá độ lên xã hội chủ nghĩa Dân vận là đường lối chiến lược, nhiệm vụchiến lược, là phương pháp cách mạng của Đảng nhằm xây dựng khối đại đoànkết toàn dân, huy động mọi tiềm lực trong nhân dân để thực hiện nhiệm vụ trongtừng giai đoạn cách mạng Dân vận là lĩnh vực hoạt động rộng lớn liên quan đếnmọi người, mọi lĩnh vực hoạt động khác trong đời sống văn hóa.Trong thời kỳmới, những thời cơ và thách thức, đòi hỏi công tác vận động nhân dân phải có
sự phát triển mới Đại hội XI đã yêu cầu: “Triển khai thực hiện tốt quy chế dân vận trong hệ thống chính trị; đổi mới và nâng cao chất lượng công tác vận động nhân dân”.
Công tác dân vận của Đảng nhằm đạt được mục tiêu của cách mạng ViệtNam là: Thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổ quốc ViệtNam xã hội chủ nghĩa Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.Công nghiệp hóa, hiện đại hoá Công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiếnlược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta là điều kiện quan trọng đảmbảo cho sự lãnh đạo của Đảng và sự củng cố, tăng cường mối quan hệ máu, thịtgiữa Đảng, Nhà nước và nhân dân Thực hiện công tác dân vận là trách nhiệmcủa tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị, của mỗi cán bộ, đảng viên, đoànviên, hội viên, công chức, viên chức, chiến sĩ, lực lượng vũ trang
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nêu trên, việc nghiên cứu đề tài: “Thực trạng
và giải pháp tăng cường công tác dân vận của Đảng trong tình hình hiện nay” làhết sức cần thiết Tiểu luận này sẽ tập trung nghiên cứu, nhằm đánh giá nhữngthành tích, những khuyết điểm, rút ra những bài học kinh nghiệm trong công tácdân vận của Đảng Trên cơ sở đó xác định những nội dung, biện pháp chủ yếucho nhiệm vụ công tác vận động quần chúng nhân dân của hệ thống chính trịtrong giai đoạn mới, đáp ứng mục tiêu cách mạng của Đảng là: Xây dựng xã hội
“Của dân, do dân, vì dân” làm cho “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dânchủ, văn minh”
Trang 3CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1. Khái niệm dân
Dân là khải niệm rất cơ bản trong tư tưởng chính trị - xã hội phương Đông,được sử dụng trong các văn kiện chính thức của Đảng và nhà nước ta Trong giaotiếp cũng được dùng khá phổ biến, tuy nhiên nội hàm của khái niệm dân khôngthuần nhất, bao gồm nhiều nghĩa:
Dân dùng để chỉ dân cư, gồm toàn bộ những người đang ở trong một khu vực địa lý hoặc hành chính nào đó (dùng dân kèm theo một địa danh cụ thể để
gọi chung những người trong một nước, một vùng, một địa phương nhầm khubiệt với những người nước khác, vùng khác, địa phương khác Ví dụ: dân ViệtNam, dân khu Bốn, dân Hà Nội ) [1]
Dân chỉ những người cùng hoàn cảnh, cùng nghề nghiệp tạo thành một lớp người có những điểm riêng biệt Ví dụ: dân chài, dân thợ, dân làm báo [1] Dân chỉ những người lao động bình thường, đông đảo không có chức quyền và đối diện với người cầm quyền cai trị ở các địa bàn, lãnh thổ, các nghiệp khác nhau trong lĩnh vực sản xuất vật chất và hoạt động tinh thần của một xã hội nhất định [1]
Trang 4Khái niệm dân nghĩa thông thường phổ biến nhất, chủ yếu nhất, đồng nghĩavới khái niệm nhân dân, dân chúng, quần chúng nhân dân [1]
1.1.2. Khái niệm dân vận, công tác dân vận của Đảng
Theo nghĩa thông thường, dân vận là hoạt động tuyên truyền, vận động, thuyết phục các tầng lớp, giai cấp trong xã hội nhằm phục vụ mục tiêu chính trị,
xã hội nhất định Bất cứ tổ chức nào, nhà nước nào, dưới chế độ nào cũng đều
phải quan tâm đến vấn đề dân vận Dân vận còn được hiểu là hoạt động của các
cơ quan làm công tác dân vận của Đảng, chính quyền, đoàn thể trong hệ thốngchính trị ở nước ta Dân vận cũng có nghĩa là cán bộ, đảng viên phải làm gươngtrước nhân dân, lôi cuốn quần chúng hoạt động theo mình [1]
Công tác dân vận của Đảng là toàn bộ những hoạt động của Đảng nhằm tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục, hướng dẫn, tập hợp và tổ chức mọi người dân thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước, phát huy vai trò, tiềm năng to lớn của nhân dân trong
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thực hiện thắng lợi mục tiêu lý tưởng của Đảng [1]
Chủ thể công tác dân vận là Đảng Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị làmcông tác dân vận, đồng thời mọi tổ chức Đảng từ Trung ương đến chi bộ, cấp ủyđảng các cấp, mỗi cán bộ, đảng viên đều phải trực tiếp làm công tác dân vận
Nghị quyết hội nghị trung ương lần thứ 7 khóa XI nêu: “Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Trong đó, đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt” [2]
Đối tượng công tác dân vận của Đảng là các giai cấp, tầng lớp nhân dân.Mục tiêu công tác dân vận của Đảng là mục tiêu chung của cách mạng theo từngthời kỳ; là làm cho mọi người dân hiểu rõ và tự giác phấn đấu thực hiện thắng lợinhiệm vụ cách mạng do Đảng đề ra [1]
Trang 51.2. Vai trò công tác dân vận của Đảng
1.2.1. Công tác dân vận phát huy hết vai trò của nhân dân trong cách mạng
Vận dụng và phát triển sáng tạo quan điểm của C.Mác, Lênin, kế thừanhững nhân tố tinh hoa của dân tộc và nhân loại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu
ra quan niệm của mình về phát huy vai trò của nhân dân với những nội dung cơbản:
Người luôn đánh giá cao vai trò và sức mạnh của nhân dân: Dân là quýnhất, là quan trọng hơn hết, “trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân Trongthế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” [3] Đánh giá caovai trò của nhân dân và tầm quan trọng của công tác dân vận, Chủ tịch Hồ ChíMinh khẳng định: “Lực lượng của dân rất to Việc dân vận rất quan trọng Dânvận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [3].Ngày nay, vai trò làm chủ của dân đối với sự phát triển đất nước được xácđịnh cụ thể ở 4 khâu: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và được cụ thểhóa ở quy chế dân chủ ở cơ sở và pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thịtrấn do chính phủ ban hành [1]
1.2.2. Công tác dân vận quyết định đến sự sống còn của Đảng
Từ lý luận đến thực tiễn đều khẳng định, ai nắm được nhân dân người đó sẽchiến thắng Đảng Cộng sản Việt Nam muốn có sức mạnh thực sự thì phải thuphục được nhân dân, tập hợp được lực lượng của các tầng lớp nhân dân, phảiđược sự tín nhiệm của cả dân tộc Để đạt tới yêu cầu đó, Đảng phải làm tốt côngtác dân vận
Mặt khác, Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân,Đảng có nhiệm vụ bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và
cả dân tộc, đòi hỏi Đảng phải thực hiện công tác dân vận Làm tốt công tác dânvận tức là Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo nhân dân, đất nước Ngược lại, nếu
Trang 6Đảng không làm dân vận, hoặc làm dân vận kém thì những cơ sở để Đảng tồn tại
sẽ biến mất Lúc đó, Đảng sẽ gặp khó khăn, thậm chí sụp đổ [1]
1.2.3. Công tác dân vận quyết định đến lợi ích của nhân dân
Đem sức dân mà giải phóng nhân dân Không ai có thể giải phóng đượcnhân dân bằng chính họ Nhưng nhân dân chỉ có thể đứng lên giải phóng mình,đấu tranh bảo vệ lợi ích của chính mình khi họ được tuyên truyền giác ngộ, được
tổ chức lại Công tác dân vận của Đảng đảm nhận trọng trách và nhiệm vụ đó.Lợi ích của nhân dân chính là mục tiêu đường lối của Đảng Nhưng mụctiêu, đường lối của Đảng chỉ có thể trở thành thực tiễn trong đời sống của nhândân khi Đảng huy động được mọi nguồn lực trong nhân dân, được nhân dânđồng tình và tự giác thực hiện Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền.Năng lực cầm quyền của Đảng có ảnh hưởng đến lợi ích của nhân dân Lợi íchcủa nhân dân chỉ có thể đảm bảo khi Đảng làm tốt công tác dân vận [1]
1.3. Nội dung, phương thức công tác dân vận của Đảng
1.3.1. Nội dung công tác dân vận của Đảng
Công tác dân vận của Đảng thể hiện ở 4 nội dung lớn:
Thứ nhất, vận động nhân dân thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm là xây
dựng và bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Thứ hai, chăm lo lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân; điều chỉnh hài
hòa lợi ích giữa các giai tầng xã hội, các vùng miền, các lĩnh vực
Thứ ba, phát huy dân chủ, đảm bảo quyền làm chủ thực sự của nhân dân Thứ tư, phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.
Bằng công tác dân vận, Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thểnhân dân đều phải góp phần chăm lo, bảo vệ lợi ích của các tầng lớp nhân dân,đảm bảo công bằng xã hội Tôn trọng và phát huy vai trò gương mẫu, dẫn dắt củanhững điển hình tiên tiến, những người tiêu biểu, có uy tín trong cộng đồng dân
cư, các dân tộc, các tôn giáo [1]
1.3.2. Phương thức công tác dân vận của Đảng
Trang 7Phương thức công tác dân vận của Đảng bao gồm: Đảng trực tiếp tiến hànhcông tác dân vận; Đảng lãnh đạo nhà nước tiến hành công tác dân vận; Đảnglãnh đạo tổ chức và hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân tiến hànhcông tác dân vận.
Đảng tiến hành công tác dân vận
Bản thân các tổ chức Đảng trực tiếp tiến hành công tác dân vận Các tổchức và các cấp ủy đảng có quyết định đúng đắn về công tác dân vận nói chunghoặc các quyết định vận động từng đối tượng và các quyết định thực hiện cácNghị quyết của Trung ương và tổ chức đảng cấp trên về công tác dân vận Tất cảcác quyết định đó phải được thể hiện bằng văn bản nghị quyết Sau khi có nghịquyết phải coi trọng việc tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát việc thực hiện.Các tổ chức đảng, đảng viên đều phải làm công tác dân vận theo chức tráchcủa mình Coi trọng việc bồi dưỡng về mọi mặt văn hóa, chính trị, nghiệp vụcông tác dân vận và đảm bảo chế độ chính sách đối với những cán bộ, đảng viênchuyên trách làm công tác dân vận của Đảng Chi bộ đảng có trách nhiệm phâncông, đôn đốc và kiểm tra đảng viên làm công tác dân vận
Phương pháp công tác dân vận của Đảng là phải tiến hành trước hết từ cơ
sở, vận động quần chúng ngay từ cơ sở, qua đó Đảng nắm được tâm tư, nguyệnvọng của nhân dân và giải quyết những vấn đề bức xúc của nhân dân ngay từ cơ
sở, đồng thời thu thập sáng kiến, sáng tạo của quần chúng góp phần làm cơ sở bổsung và hoàn thiện đường lối đổi mới của Đảng [1]
Đảng lãnh đạo nhà nước tiến hành công tác dân vận
Thông qua Đảng đoàn Quốc hội, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Ban cán sựđảng chính quyền các cấp, các ngành và thông qua đảng viên hoạt động trongcác cơ quan chính quyền mà các cấp ủy đảng lãnh đạo hệ thống chính quyền làmcông tác dân vận trên những mặt cơ bản sau đây:
Một là, nhanh chóng thể chế hóa và cụ thể các nghị quyết của Đảng về công
tác dân vận hoặc liên quan đến nhân dân thành luật, các văn bản pháp quy, tạo
Trang 8điều kiện thuận lợi mọi mặt cho nhân dân làm ăn, sinh sống, học hành, nâng caođời sống vật chất và tinh thần.
Hai là, lãnh đạo việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham
gia và kiểm tra công việc nhà nước, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Các cấpchính quyền cần có chế độ tiếp dân, giải quyết kịp thời đơn thư khiếu nại, tố cáocủa công dân
Ba là, Đảng lãnh đạo chính quyền tăng cường mối quan hệ với Mặt trận Tổ
quốc và các đoàn thể nhân dân, xây dựng và hoàn thiện quy chế phối hợp giữachính quyền với Mặt trận và các đoàn thể từ Chính phủ đến chính quyền cơ sởtrong việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng và giảiquyết các vấn đề mà nhân dân quan tâm
Bốn là, Đảng kiểm tra các cấp chính quyền nâng cao năng lực, trình độ văn
hóa, nghiệp vụ, nâng cao đạo đức phục vụ nhân dân của nhân viên và bộ máychính quyền; xây dựng và hoàn thiện quy chế phục vụ nhân dân của viên chức và
bộ máy chính quyền; tiến hành cải cách nền hành chính nhà nước, kiên quyết bàitrừ tệ nạn quan liêu, tham nhũng, cửa quyền, ức hiếp dân [1]
Đảng lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tiến hành công tác dân vận
Sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dântrước hết là định hướng chính trị, giúp các tổ chức này xác định mục tiêu, chứcnăng, nhiệm vụ, xây dựng các nguyên tắc tổ chức, định ra các chương trình hoạtđộng trong mỗi thời kỳ
Đảng lãnh đạo Mặt trận và các đoàn thể thông qua Đảng đoàn (cấp trungương và các tỉnh, thành); thông qua cấp ủy viên, đảng viên được Đảng phân cônghoạt động trong Mặt trận và các đoàn thể (ở các cấp) Riêng Đoàn thanh niêncộng sản Hồ Chí Minh có vị trí đặc biệt, là đội hậu bị của Đảng, gắn chặt vớicông tác xây dựng Đảng, do đó Đoàn do Đảng trực tiếp lãnh đạo
Công tác quần chúng có vai trò đặc biệt quan trọng, trực tiếp tổ chức và vậnđộng nhân dân ta vượt qua khó khăn và thử thách, tạo nên bước tiến nhanh và
Trang 9vững chắc, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Cần quán triệt sâusắc quan điểm phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm; xây dựng Đảng là nhiệm
vụ then chốt; xây dựng văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội; vận động và tổ chứcnhân dân biến đường lối, chủ trương của Đảng thành hiện thực có ý nghĩa quyếtđịnh công cuộc đổi mới của cách mạng Việt Nam [1]
CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC DÂN VẬN HIỆN NAY CỦA ĐẢNG
2.1. Tình hình công tác dân vận hiện nay của Đảng
Trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảngkhóa XI: “Về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dânvận trong tình hình mới” Đảng ta nêu rõ: “Trong quá trình lãnh đạo cách mạng,Đảng ta luôn xác định công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đốivới sự nghiệp cách mạng của đất nước; là điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnhđạo của Đảng, củng cố và tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhànước với nhân dân” [4]
2.1.1. Tích cực
Trang 10Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư các khóa đã ban hànhnhiều chủ trương về công tác dân vận Trên cơ sở đó, công tác dân vận đã đạtđược những kết quả quan trọng:
- Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với côngtác vận động nhân dân được đổi mới; đã có nhiều chủ trương, chính sách pháttriển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, xóa đói, giảm nghèo; nâng cao đời sống vậtchất, tinh thần; phát huy quyền làm chủ của nhân dân
- Hệ thống tổ chức Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội được kiệntoàn, củng cố, đổi mới phương thức hoạt động; giữ vai trò nòng cốt trong xâydựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
- Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, hội viên được chăm lo,bảo vệ; công tác tập hợp, phát triển đoàn viên, hội viên được chú trọng; công tácgiáo dục thế hệ trẻ được quan tâm
Công tác dân vận thời gian qua đã góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội,phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổimới, bảo đảm quốc phòng, an ninh, ổn định chính trị, nâng cao đời sống vật chất
và tinh thần của nhân dân [4]
2.1.2. Hạn chế
Việc xây dựng và triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng vềcông tác dân vận còn chưa kịp thời, kém hiệu quả, chưa đánh giá và dự báochính xác những diễn biến, thay đổi cơ cấu xã hội, thành phần dân cư, tâm tư,nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân để có chủ trương, chính sách phù hợp Việc thể chế hoá chủ trương, quan điểm của Đảng về công tác dân vận chưakịp thời, nhất là cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”.Công tác kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị củaĐảng về công tác dân vận chưa được quan tâm đúng mức Một số chính sáchchưa đáp ứng nguyện vọng, lợi ích của nhân dân, nhiều bức xúc chưa được giảiquyết; quyền làm chủ của nhân dân ở nhiều nơi bị vi phạm, làm giảm lòng tincủa nhân dân đối với Đảng, Nhà nước [4]
Trang 11Ngoài những mặt hạn chế còn tồn tại thì còn có những vấn đề gây khó khăncho công tác dân vận của Đảng: âm mưu của các thế lực thù đich, những tiêu cựccủa xã hội, sự tha hóa, suy thoái về đạo đức, lối sống, vô cảm, xa dân, thờ ơ vớinhững khó khăn của nhân dân của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên vàmột số tiêu cực, sai phạm mới nổi lên gần đây như: gian lận kết quả thi cử, bổnhiệm “người nhà”, “thần tốc” trong công tác cán bộ, sai phạm trong quản lý đấtđai ở một số nơi, tham nhũng của một số cán bộ cấp cao đã tác động không tốtđến công tác dân vận.
Vụ gian lận thi Trung học phổ thông Quốc gia 2018 là vụ sai phạm trongcông tác tổ chức, chấm thi ở Kỳ thi THPT quốc gia năm 2018 đã gây ảnh hưởnglớn đến niềm tin của nhân dân về tính minh bạch trong công tác tổ chức, chấmthi, gây bức xúc cho phụ huynh và học sinh học thật, thi thật, là gánh nặng chongành giáo dục
Những “khúc mắc” trong các dự án đầu tư BOT giao thông “sai vị trí” và sựphản ứng của người dân trên 20 trạm BOT toàn quốc đã làm cho chính sách đầu
tư theo hình thức “xây dựng - kinh doanh - chuyển giao” bị méo mó, ảnh hưởngđến thu hút nguồn lực xã hội cho đầu tư, phát triển,
Nhiều vụ tham nhũng được xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không
có ngoại lệ đã tạo niềm tin vào Đảng trong cuộc đấu tranh chống “giặc nội xâm”này, nhưng đồng thời cũng làm cho một bộ phận người dân băn khoăn, lo lắngkhi có khá nhiều cán bộ từ cấp thấp đến cấp cao của Đảng, chính quyền vi phạmpháp luật nghiêm trọng
Trong bối cảnh thế giới và trong nước hiện nay, bên cạnh những cơ hội,thuận lợi thì chúng ta cũng đang đối mặt với không ít thách thức Tình hình vànhiệm vụ mới đòi hỏi công tác dân vận của Đảng phải thật sự đổi mới theophương châm: sáng tạo, thiết thực, hiệu quả
2.2. Nguyên nhân