Tìm hiểu lịch sử thế giới cổ đại (tập 1) phần 1

Đai hoc ViIII ho;í và nhúm’ Trunu tàm imliicn cứu vé lịch sư và vãn hoá moi líti liệu qu\ ciá.. Di nhiên so VOI thời kì xà hội cộim san nguyên thuý thì lịch sử thời kì chiếm hữu no lệ c

CHIÊM ТЕ

с I I I к м l í :

TÂPI

N HẢ XUẤT B Ả N D Ạ I HỌC Q ư ố c G IA HẢ NỘ] - 2 0 0 0

C hill iì á c/ì n h iê m xuctt bait:• •

Tỏng bicn tụp: NG UYẺN THI !■;N GI л p

NGUYỀN \4ỈỢC (•()

LỊCH SỬ THÊ' GIỚI CỔ ĐẠI,„TẬP 1

In J 50 cuốn, tại Xi nghiệp in 15

Sỏ xuất oản: 133/746/CXB sỏ trích ngang 129 KH/XB

L Õ I < ; i ( ) ỉ T I I I K I

( IKK) si! ( ' hicm l c ( i c > 2 П - I^SO) l;i moi Iioiil: n I ì ủ I ì u

Ỉ Ị ‘M()| cLiu ỈICIÌ \ a \ с ỉ m ì LZ h o I 1 H II I iclì MI ĩ ho LÍIÕỈ c u a ỉ ì i í a n h

N i ỉ l ĩ í v \ ic i N i i i ì ì \ à h o i c l ì i i ĩ ì i i i ì L L ( l ic i t ) su vlii ( l u m íiia i i i a n ev^ с V».

d a ho mo n l k h sư the iihíị lư ỈKIIÌI 1 9 5 1 kill hill clan thanh

I ;|| И п о п и D i r hi { ) л \ h o c \ ICỈ N u n ( d a l Kn \ 111 IL! k h á n i i c h i ê n

Ỉ 1 n к h 11 l \ ) l i e n t h a n с 11 a т ю п и t X n h o c Sir p h ; i m \ ; t 1 1 n o n e

t )i! h o c T o n u h o p I hi \ o i M ì i Ì D i ! hài si ià iii i c u a i i i i í o Mỉ lạ i

l i n i n g D u hi f ) ; i i h o c ỈOI l a i 1 1 lie > 1 Ì Li D a i h o c Su' p h ạ m và Đ ạ i

h o Г о й и h o p I Li \ o i \ ; i n l ì ử n u СОПЦ iw I ^ с 11 m i l U u K i h o c с и л LZiiioс

Ml là clIIос l;ip hop L)I Пои»: các l.ic pi Kill 1 /./( // SÌÍ ihe ( ()

</</ r i i f f t o r ' /)<Ч1^ SiiH ( \ l i il f i l i l l i " l i n i n g M i l vV/\ D a i m í ớ i

( '<////>//< h i d III ii ЛII \ <7 \ c/// / / m i l l .

l i o n / /< // N//■ f / / c <'/>>'/ ГО ( A/ / с и л IIKIO Mỉ < » «H. ( ' h i c m Т е CO t h e

^ () la CIIOI1 sacli thill Hen ve lịclì su I he ill ới \ ict thco quail

Hk’11 cua d ill nizlihi Mac - Lenin và nr iii'oim Ho Chí Minh.4_ e

\ (I mot kicn I lure \;m lion sail 14)11 li (шло sir đã tỏí nuliiep cừ*w I с * I

1111;n Inal lìám l cM4) và mọi lònụ đi theo cấch mạng (giáo sư с!1Г» 11 ì a m с 1ZI ;i cách 11К1ИЦ Iiuay sau kill Cadi mail <z thấm: Támс с » СГ

1 hình còn ị: và clà rời bo que hươni! - thành phô Huê - và gia cTim đi theo kluini» chiên), cho nõn máo sư tiếp llìii chủ nghĩa

\l c - Lẽnin và tư tướníi Mô ( 111 Minh lât sâu sãc và được thêc *

3

hiện cu the Iron Lĩ сноп lj(ìì sư the iịiới cô (tụi !Kì> Cuỏn Siích

n à y d e n n a y v a i l c ó m á t r i liií l o n v ề k h o a h o e v à III Ỉ ƯƠIJ J * • 1сH, \ I

thế cluínu toi ràt vui 111ỪI1U khi được biết Nhà xiiãí ban t);n học Quốc ilia Hà Nội cho tai ban cuốn sách này dó ki niệm xo

n ă m n e à y s i n h v à 2 0 n ă m 1ÌUÌIN m ấ t c u a u i i í o MI ( l u i n u ỈÒIJ с.- с , с.

hàn IkmìIi đươc vièt Lời \>iới ỉhiciỉ tzIIị tỏi him tloc la nliÙỊHĩ

thày liiáo và sinlì viên cùa các tmòriii Đai lì(K Su plnmi t);ii hoc Khoa hoc Xã hội - Nhân vun Đai hoc ViIII ho;í và nhúm’ Trunu tàm imliicn cứu vé lịch sư và vãn hoá moi líti liệu qu\ ciá bổ ích và hấp dán cùa mộ! iiiáo sư đáu ntiành vc bỏ môn Lịch sư thế uiới

P(vS.Đãng Đức An

Khoa Lịch sii\ trường tìHSP - ĐHQG Hò Xoi

L O I N O I Đ A I

( n o n s.ícli 11 ,'tv n h ; m i I1HIC clícli k l i m cứu d a i e u ơ n e vẽ l ị c h

M! í ho UIOI c o d ạ i lức l i c l ì sir p l u í i ÍIICIÌ с na \ ; ì h ộ i l o à i 11 ì! ười

4 1 1 1 ф и k ỉ ! c h e đ o CÔI11! Siiiì n i i u y é n í l u i v v à c h i ế m h ữ u n ó l ệ

N o c o с 1 M I Ì Ìс 2 th ê h i ê n () nuIV d o lìh at đ i n h n l ì ữ n n t h à n h u m m ớ i♦ •

Iih it c u n k h o a h o c l i c h SƯ (V t r o n с 11 ƯỚC v à ở t r ê n t h e i i i ớ i , n h ă m

C-Iiuie clíclì pho bio'll rộng rãi đen cấc dộc nia nhữnc kiên thức cơ

km ve lịch sư thế uiởi theo quan điếm duy vật cua chu nghĩa

\1;ic - Lemn

Liclì SƯ ihe íiỉới cổ đai hao liòm lịch SƯ của hai phương thức 4an \imt dâu tien troim num phươnn ílìức san xuất mà xã hội

l o à i Iì i i irời d ã k i n h q u a : p l ì ư ư i m t h ứ c s a n x u ấ t c ỏ i ì g s a n n g u y ê n

thII\ \a plìưonn thire san xuất clìicm hữu no lệ Di nhiên so VOI

thời kì xà hội cộim san nguyên thuý thì lịch sử thời kì chiếm

hữu no lệ có tlie và cần dược lìiihién cứu tường tận hơn Bơi vậy

с non sách nay cilia làm ba phan chính:

1 Lịch SƯ xã hội nguyên tlìIIV, Hat đấu từ khi loài người Xuàt hiện trên trái đất cho đốn khi loài ncười tiến lên íĩiai

tio.m ЧЛ hội có mai Cc\\x

2 Lịch SƯ phương Đong cổ dại, bao gốm lịch sư các nén

Vãn minh cổ dai Ai Cập Lưỡng Hà, Tnum Cận Đông, Âiì Độ,

h un Lĩ Ọuoc;

.V I je ll 41'ph ươn lí IVi\ CO dill b;io 120111 liclì Ml h;n пси \ ,I|I

minli I li Lap \ it I a Wi\ CO tiai.

I li(>I ki \à hoi ninivcn Ihuy Id ỉhoi ki C|II,I klui \ii \iini, 111(1

m i l ! 14 >11 u l ị c h SƯ, i h o i ki n ù i 111 \ ọ I chli h o ph I l l ItKii liLMioi COM

o' I roil V, 12 Irani! llini liic hail, chifil lion I i > I ‘ji;ii ilo;m \,IIV - V 1 minli \;t chc Jo \ft hoi CO Liiai c;ip KIhki hoc III S.UÌ \;‘| 11 clio 1,1111! Iicli sir 11 till veil 11111 \ hi t li HOC lĩnh VIỈV liKi lliioK IK đoán và khónv conn lìlìân no hi đoi uro'iiii cim vicc million cứu lịch sư chanч • с с chính KIhkỉ hoc lư sail cho liiiiL' cló la thòi kì lien sư", cònc. như lịch sử chân chính I hì chi bill đau từ к lì ì bill chiu t hòi dai vân minh, lức thời đại \ã hoi có LI 1 a 1 Clip có sư liệu "chân chinh” iihi chop ЬГтн vãn tư Việc imhicn cứu lịch sư xã hôiс I с с . imuvcn thuy một cách к hoa hoc chi nuVị thật sự hat đàu lư siữa the ki XIX VỚI SU' ra đời cua chu nulììa Mác CVk nh;i

sấim lap ra clìti Iinhiii Mác kni dấu lien đã clira lỉmi kỉ (ló 1*1 khoi chon mit mu toi lãm ura ho khõni! 11« v_ 10 tìm lìièu đươc cỉc đãt nó vào nham vi thonu sứ Antiííhen đà nói: "Có loài IiuườiI с с i с

là cluíim ta bát (Jail co licli sứ” 1с Nói mõi cách khác, liclì sư• •

xà hội loài nmrời bãt đáu cìmu với su \tial hiên cua loài ntiiioiС с с. trên trái đất

Hàng bao nhiêu vạn năm trước đn\ tu đời này qua đời khác, tronc lao tlôim vái và nàn*! nô liu ười imuyên tlìiiỳ (là dốc toàn lực klìăc phục khỏnẹ biếỉ hao nhiêu khó khăn <ỊÌ;m

( I ) HI) Allgghcil ( (II / l ò I Ihi 1(10 tlónạ l i ni n ; 1/11(1 li ii i l i h i t ’ll lio d lữ \ Ill'll

(It'll n y ư ờ i T r o n i ỉ M i k - A n u u h e n m \ i n l á p T ậ p I N X B S ự T h ậ t H; i

N ộ i 1 9 6 1

k i l o , t i c ( l ; m (l«m c h m h p h i If ( l i HK 111 n l i i c i K hill 111 l i h i c n pliiii

p l u i i \ и 11 и f 1 lì k h i c n c h o n e n \ ; m h o i l o i l n m r o i bi hK ( l ; m phi i i I n c h H o ’I \ I \ l n \ I r o n i i l u l l Ml \ ; i 1)01 n L! 1 1 \ CM l h i i \

k h o i i i i I i m t h i ! \ CD t e n h m i C I U n h a n \ n k h o n i i O ' l l i i ml hi!4 ,• k ■ ■ Nil Ill' ll с 1 1 1 ; m h I l i u m c ũ n 12 k l i o n t : c n ulíỉ c h o p 1 1 , 1 1 1 1 lliiiHL! \ i i y

l it nhirnii Ml \ ICC loll, soni: no Lỉlìi dã\ nhìVniỉ sir nnhiệp VC VÌIDIỈ С И cl chu MLỉhiii anil him 4 V 12 c h a n dnnỈ K do hi clili ỉìulìĩa anh«w

hunti cua quân с lì 11 lì u Siínu lao vo (lanh vìt \ \ đại cua nen vãn

h(KÍ l ì i i u x c i ì t l ì u \ t i ê n t ! ẽ \л\ \ e u c h o x à h ô i l o à i n i i ư ơ i p h á t

tnén lén tho'1 dai ván minh Việc mỉhien cứu lịch sư xã Iìoi

i H u i v c n i h u \ d o đ o c o V n i z h i a k h o a h o c v à V n e h i a m á o d u e^ V V ■ V* с

ỉo lon cua no

L i c l ì sir th e ni (Vi с о (ỉaI t u y c o b a o i i ó m cà t h ờ i k i xà h o i

l U u t v c n t h i i \ I i l i ư n u c à n h i ii ì v a n là l i c l i sư c u a th ờ i kì c h i ế m

ỉ u r u n o lộ íư k i l l \ ã h ỏ i l o à i I i e ư ờ i p h à n c h ì a t h à n h i i i a i c á p ( k l ì o á n e 4 0 0 0 - 3 0 0 0 n a m t r ư ớ c c ỏ n u n e С- с 11 y e n ) c h o đ é n k l ì i

plìươim t hire s;uì xuâl chiêm lì ũ II I1Ò lê vê căn bản chấm dứt

t lon thè giời (the kỉ V) Vì sao ch LÍ II u ta phái nglìiẽn cứu, học lặp IỊch sư xà hội chiêm hữu nò lệ? ( he đỏ chiêm hữu nỏ lệ

đã co VỊ Irí và vai trò sì quan trong trong quá trình phát triển ciia xà hỏi loài Iimrời từ xưa đến nay? ('luiiìi! ỉ;i hay xem câuс с ^ trà lời dưới đây cua Ảngghen trong CUỎIÌ Chòmi Đuyrinh thì

r ò : " ( l u c ó c h ê đ ộ I1Ỏ l ệ m ớ i c o t h e c o s ư p h à n c ó n g l a o đ ộ ĩ ì í i

Inên mót quy mỏ kha rộn2 lớn ciữa nonu nghiệp va côntz nghiệp, và do đó, mới có thế có thời kì lurnư thịnh nhàt cua

( 1 ) VI ().Ko/\vn Ị.K h \H \ i)n h()(/ mfitxt r! ỉlì,,\ N\b Sir lu» Hu Nội I960

7

I lie giới CO đại, lức là lìén vãn minh Ui l.iip khoniĩ co clìL ilo

nỏ lê ĩ ill к hon II có UUOC iliil III Lap klìoiìii cỏ che do IÌO lc ilìi• с I • I с klìỏnu có đè qiioc La Mã, Mà khonu có cơ S C ) Viin minli III Lạp và đê quóc La Mì» thì kliỏim cổ chilli An lìiẹ!> lai đirơc’ 1 Do đỏ việc nehicn cứu học tạp lịch sư 111 Lap và 1.Л

Mà cổ đai là điéu rat cán ílìici dê tìm hiên ntuion uõc v;i co soe С cua nén văn minh cấc dân lộc cháu Au nuày nay Hơn nửa, như moi nmrời đêu biết, đối với các tác ilia kinh điên cua chuс с

ng Ỉ11 i.1 \1 ít С - Leiìin к icn tlurc ỉ I с Ỉ1 su 11\ - l.ti CO dill ỉii 1 ì lì 1111Ц chát liệu cần thiết dê xây clinm nên lí luàiì cách manc cua giai cấp Vỏ sàn Trong những tác plìám cua mình, nhữim đoạn Mác, Angehen, Lcnin bàn vể xà lìội cổ đại Hy - La dà như một bộ phận hữu cơ đi vào hệ thoim lí luận cua chù neliỉa Mác - Lên in Cho nên việc nsihièn cứu lịch sư cổ đai Hy - La với thái độ khách quan khoa học cỏ tác chum góp phẩn làm sáng tỏ thêm những nguyên lý cơ ban cua chu imhĩa Mac - Lẻnin, những vấn để thuộc vé lí luận cách mạnu cua giai cap

vò sản

Việc nghiên cứu, học tập lịch sir các xã hôi cổ đại phương Đông cũng có ý nghĩa lí luận và ý nghĩa thực tiền to lớn cua

nó Đó là vì phương Đỏng cổ dại là nơi chôn rau cát rốn cua những nền vãn minh tối cổ cứa nhân loại, là nơi đặt nén móng cho một nén vãn hoá vạt chất và tinh thán mà những thành tựu rực rỡ của nó là những СОПЦ hiến vô cùng quý báu và phong phú cho kho tàng vãn hoá cùa thế giới cổ kim Hơn

( 1 ) F Ả n g g l i e n C h ố n g D i i v r u i h N x b S ự T l i ậ i , H ù N ộ i I M 6 0

HIM ilOliL' llloi с ỉ Л ị n < i \ plì<)|)‘J l l m 111,11 plioniỉ С ỉ И n 1(K

J.IM'J CIIOIÌ CIIOI 1 ( 1 , 11 ì L’ len о к ỉ ì 11 \ik \ Hì L M\ 1 ; 1 1 i 1 ì h III Siiii

( l ì i c n l i i i i h ỉ h c LĩhVi 1,111 t h u Ihii ( l e n m ; i \ I i h ư n u \ i i n cỉc \ c

dnoiiLĩ loi phai I ỉicii kinlì k' \<I с lì m lì l!ỉ ciỉ.t c a c lìưov d.m loc

Um HLĩhu \ lú IIIOI Lỉ IV111 ỉ ì tỉưnv doc lap SIÍ C.III llìict pỈKt! tliinlì

1!I.| cho dime clan Hill] hình \<I (I.К diem etui CHOC clan Irani] UU! tap () CiIC 111ÍOV do Ill 14 Ус \a sau khi Liunh с ỉ 114 Ус doc Lip, Ilium” \an lie ve chien luov \ a Scicli ill'ov each n Km u lie I'ii с hoс • • L4.II e.ip com: lìlìân va nlum dan lao tionu о các nước do phai

l i e n h à n h tâl ca sư I ' m h đ o h u o c c h i m e ía p h á i h o c l ậ p

11 LI I ì 1 с n CỨU l i e l ì m i ì i é u m o i c á c h d ú m : d a n l í n h с Ill'll v à d á c

d i o m c u a CÍÍC \ à h ô i c ổ đ a i p l u r ơ n u Đ o ỉ ì u t u n i u i ỏ n ЦОС c h o I с с с.

d e w (I HOC t h ờ i kỉ x a m n h ậ p c u a d i l l n L! lì I a t u h i m I h ự c d à n

Xcm the t111 (III rò \ ICC million ciru hoc lập lịch sư the iZio'1

c o cỉai là \ ICC làm c ó \ liiihia troim veil hict d u o i m nào.с v_ с

( ’h ì n h VI \ l ì uhi i ỉ l o l ớ n d ó m à I r o n t i b u ổ i n ó i c h u v ệ n n h â n

tlip ih;mh lập l у han khoa hoc \ã hội Việt Nam đổmi chí Lê Diun Bi thu í lui' lìhâl B;m с I ì a p hciii lì Trimí» ưitim Đanu Lao cb>nL! Yict Nam, đã nhác nhớ lìhữnt: 11 ill rời hoc lap lìiihiên cứu V.» Iiỉcinti day lịch sư là "phái litỏíi luỏn lìluV num mọi cái cũ

с и л t h ò í i i ớ i đ c i i c ỏ t h e v à p h a i p h ụ c VII c l ì ( ) c á i h i ệ n t ạ i c u a

\ 1C! N a m ” v à SO' d ĩ c h ú n e t a t r ớ v e VỚI q u á k h ứ l à đ ô " d ự n g

lai nu ười đã chét clứiìL! clíiv cùmi với nmrời dane sónc thamv- I ■ » s» i с С

UI a c á i l a o x ã h ộ i "

( lion sách imhiẽn cứu 1 ịch sử thê iiiới cổ dai này tự đật cho

no nhiệm vụ tliưc lìiện mục đích, yêu can nói trôn Sorni do

9

tI Inil do khii lùiiìii cua chimu toi с c CO hail, chac chăn r;mu nlìioniL VII do chưa được hoàn thanh mol cách thật tốt đẹp

Tham gia Ц(>р V kièiì cho sách này cỏ các đổnti chí: Đ;)nỉi Đức An Phạm Hổim VịẹK nlìửníi II LI I rò ị belli done nuliiẹp cùii

chillis loi cíìng t lìa V cán nêu lêĩì ờ đây phán dóns góp с и а

done chí Lươim Ninh, nmrời đà C Ỏ I Ì Í I tác với chúng tòi Irani: việc hicn soạn các tập bài iziamz VC lịch sir thế giới cổ đại tron с những năm 1963 - 1964 mà cuốn sách nà V là kết quả cúa sư hổ sung, sửa chữa, hoàn chỉnh những tập bài uiáim đó.с с • I V- С Xin các bạn đổng пцЫёр đó nhạn ơ đáy lời cam ƠI1 chan thành của chúng tòi

I ác gia CHIÊM TỂ