X quang lồng ngực potx

Viêm phổi • Nguyên nhân : vi khuẩn, virus, nấm, xạ trị,… • Tổn thương thường tăng đậm độ • Trên phim X quang không thể chẩn đoán tác nhân gây bệnh từ hình ảnh các bóng mờ.. • Trước khi m

• Tiêu chuẩn kỹ thuật

• Trình tự đọc phim

Gi ả i ph ẫ u

3

Chi ề u th ế

Thế thẳng sau-trước

Thế thẳng trước-sau

Thế nghiêng trái

Tiêu chu ẩ n k ỹ thu ậ t

• Toàn bộ lồng ngực bệnh nhân nằm trọn trên

phim?

• Tư thế bệnh nhân

• Bệnh nhân thở vào đủ sâu?

• Đậm độ phim (độ xuyên thấu tia X) phù hợp?

• Loại bỏ hết các dị vật ra khỏi lồng ngực

• Đảm bảo toàn bộ lồng ngực bệnh nhân

nằm trọn trên phim

• Tư thế bệnh nhân

• Đảm bảo bệnh nhân thở vào đủ sâu

• Đảm bảo đậm độ phim phù hợp

• Loại bỏ hết các dị vật ra khỏi lồng ngực

Gi ả i ph ẫ u X quang

13

Trình t ự phân tích phim X quang

• Nơi chụp phim (khoa, phòng, bệnh viện).

• Ngày, tháng, năm chụp phim

• Đánh dấu trái hay phải

• Kỹ thuật:

• Toàn bộ lồng ngực bệnh nhân nằm trọn trên

phim?

• Tư thế bệnh nhân

• Bệnh nhân thở vào đủ sâu?

• Đậm độ phim (độ xuyên thấu tia X) phù hợp?

• Loại bỏ hết các dị vật ra khỏi lồng ngực

28

B ấ t thư ờ ng

Viêm phổi

Viêm phổi

• Nguyên nhân : vi khuẩn, virus, nấm, xạ trị,…

• Tổn thương thường tăng đậm độ

• Trên phim X quang không thể chẩn đoán tác

nhân gây bệnh từ hình ảnh các bóng mờ

• Nếu điều trị tốt, các dấu hiệu X quang thường

giảm dần sau các dấu hiệu lâm sàng hai đến ba

tuần lễ Nó giảm dần từ ngoại vi vào trung tâm

32

Áp xe phổi

• Tổn thương dạng đông đặc, tạo hang do nhiễm trùng

• Một hoặc nhiều tổn thương

• Vi khuẩn (Staphylococcus aureus, Klebsiella, Proteus, Pseudomonas, vi khuẩn kỵ khí), hay nấm là những tác nhân thường gặp

• X quang có thể bình thường trong 72 giờ đầu

• Thường hiện diện mực khí – dịch trong hang

• Trước khi mủ thoát:

• Hình mờ đậm nhiều hay ít, kích thước đa dạng, có bờ

viền giới hạn không rõ, thường gợi ý một bệnh phổi

thông thường.

• Sau khi mủ thoát:

• Hình mực nước - hơi nằm ngang khi chụp ở tư thế

đứng Thành hang mỏng và mặt trong đều Nếu được

điều trị, thể tích của hang giảm dần và hình ảnh tổn

thương quanh hang biến mất.

• Lao sơ nhiễm:

• phức hợp lao nguyên thủy (phức hợp Ranke)

• Lao sau sơ nhiễm:

• Các tổn thương lao phổi thường có đặc

điểm:

• ởcả hai phổi, tập trung ở đỉnh nhiều hơn đáy

phổi (thường ở phân thùy đỉnh hay phân thùy

sau thùy trên hoặc phân thùy đỉnh thùy dưới),

• nhiều "lứa tuổi tổn thương",

• có thể có vôi hóa,

• có thể có hạch to

37

Viêm phế quản mạn

• Lúc đầu:

• không có dấu hiệu trên X quang

• Về sau:

• dày thành phế quản và hình phù nề mô kẽ

quanh phế quản- mạch máu (hình phế quản

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Khí phế thủng

và nhỏ

• khí phế thủng trung tâm tiểu thủy,

• khí phế thủng toàn bộ tiểu thùy,

• khí phế thủng cạnh vách,

• khí phế thủng cạnh sẹo.

chỉ phân biệt được trên CT

• thường do nhiễm khuẩn.

• bẩm sinh,, tắc nghẽn, xơ hóa phổi,…

• X quang:

• Phổi tăng sáng.

• Vòm hoành hai bên hạ thấp, dẹt.

• Chiều cao trên – dưới của phổi > 27 cm.

• Các khoang gian sườn giãn rộng.

• Đôi khi xuất hiện các bóng hơi ở vùng đỉnh hoặc đáy

phổi.

• Vùng phổi bất thường giảm số lượng mạch máu.

• Mạch máu phổi ngoại vi không có hoặc thưa thớt.

• Hình ảnh bẫy khí, tăng thông khí: vòm hoành dẹt,

gia tăng khoảng sáng sau xương ức.

• Giới hạn biên độ cử động vòm hoành.

• Dày thành phế quản (hình đường ray xe lửa):

là một dấu hiệu không đặc hiệu

• Những khối u nguyên phát của các phế quản

lớn thường được phát hiện do rối lọan về thông

khí (xẹp phổi) hoặc do bội nhiễm Lúc đầu

không có dấu hiệu X quang điển hình khi khối u

chưa gây hẹp phế quản

• Các u nguyên phát của các phế quản nhỏ, ở xa

Lành tính

Lành tính hoặc

ác tính

• Những dấu hiệu chính của tính chất ác tính:

• Khối hoặc nốt: bờ không đều, tủa gai

• Rốn phổi phì đại một bên

• Hang:

• Phần lớn ở thùy trên hay phân thùy trên thùy dưới.

• Thành hang dày chỉ điểm cho độ ác tính.

• Những dấu hiệu phụ của tính chất ác tính:

• Xẹp phổi (dấu chữ “S” ngược khi xẹp thùy

trên phổi phải, thùy trên phổi trái)

• Chụp cắt lớp vi tính:

• thấy rõ sự lan tỏa bạch huyết quanh khối u,

hình di căn của các hạch rốn phổi, sự xâm lấn

ra cơ quan lân cận

• hướng dẫn chọc dò, sinh thiết, góp phần

đánh giá bệnh nhân có chỉ định phẫu thuật

Tràn dịch màng phổi (tự do)

• Phim X quang thẳng:

• Bệnh nhân đứng hoặc ngồi:

• Lượng ít: tù góc sườn hoành bên khi lượng dịch

khoảng > 175ml.

• Lượng nhiều: mờ vùng thấp, xóa bờ vòm hoành,

đường cong Damoiseau, xẹp nhu mô phổi do đè

ép, đẩy lệch trung thất.

• Bệnh nhân nằm nghiêng bên nghi ngờ tràn

dịch, tia X song song bàn chụp:

• Dịch trải rộng theo khoang màng phổi vùng thấp.

• Nhạy nhất: có thể phát hiện ít nhất 25 ml dịch.

51

Tràn dịch màng phổi (tự do)

• Phim X quang nghiêng:

• Dấu hiệu tù góc sườn hoành phía sau khi lượng dịch khoảng > 75 ml

53

Tràn dịch màng phổi (khu trú)

• Tràn dịch màng phổi dưới đáy phổi:

• Đáy phổi bị đẩy lên cao

• Điểm cao của bờ cong đáy phổi bị lệch ra ngoài

• Không có đường cong Damoiseau

• Tràn dịch màng phổi rãnh liên thùy:

• hình ảnh "bướu ma"

• Tràn dịch màng phổi áp trung thất.

55

Tràn khí màng phổi

• Phim thẳng bệnh nhân đứng:

• Vùng sáng vô mạch

• Thấy được lá tạng của màng phổi

• Nhu mô phổi xẹp lại

• Phim thẳng bệnh nhân nằm ngửa:

• Dấu khe sâu: góc sườn hoành trước rất rõ

57

Khối choán chỗ trung thất

U nguồn gốc thần

kinh Thoát vị hoành Dãn thực quản Phình ĐMC xuống

Hạch Kén phế quản Phình cung ĐMC Dãn tĩnh mạch

Trung thất trước

Các khối choán chỗ trung thất thường gặp

59