VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG VÀ VIỆC LUẬT HÓA VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA LUẬT * * * BÀI TIỂU LUẬN MÔN LUẬT HIẾN PHÁP CHUYÊN SÂU VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG VÀ VIỆC LUẬT HÓA VAI T[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
* * *
BÀI TIỂU LUẬN MÔN LUẬT HIẾN PHÁP CHUYÊN SÂU
VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
VÀ VIỆC LUẬT HÓA VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
Cần Thơ, tháng 5 năm 2021
Trang 2VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG VÀ VIỆC LUẬT HÓA VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐẢNG LÃNH ĐẠO - ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 2
1.1 Khái niệm hệ thống chính trị 2
1.2 Khái niệm, vai trò của Đảng Cộng sản 2
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ PHÁP LÝ, HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG 4
2.1 Vai trò lãnh đạo của Đảng qua các bản Hiến pháp 4
2.2 Hình thức và phương pháp lãnh đạo của Đảng 9
CHƯƠNG 3: CƠ CHẾ MỘT ĐẢNG VÀ LUẬT HÓA VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG 12
3.1 Cơ chế một Đảng 12
3.2 Kiến nghị Luật về Đảng 12
KẾT LUẬN 18 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Hiến pháp chuyên sâu
Trang 3MỞ ĐẦU
Hiến pháp là một đạo luật cơ bản, luôn được các quốc gia chú trọng, bởi đây là mộtđạo luật có giá trị và hiệu lực pháp lý cao nhất, được nghiên cứu, xây dựng và ban hành bởi
cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước pháp quyền Với mục tiêu đưa ra những quy định
về việc tổ chức bộ máy nhà nước, cách thức hoạt động và đặc biệt là nêu cao tầm vóc, vai tròcủa cơ quan lãnh đạo Đơn cử là tại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với cơchế xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới ngọn hải đăng soi đường, tổ chứclãnh đạo tài tình suốt 91 năm qua mang tên Đảng Cộng sản Việt Nam
Đảng Cộng sản Việt Nam do đồng chí Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, đã lãnh đạonhân dân tiến hành Cách mạng Tháng Tám thành công, lập nên nước Việt Nam Dân chủCộng hoà (nay là nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam), đánh thắng các cuộc chiếntranh xâm lược, xoá bỏ chế độ thực dân, phong kiến, hoàn thành sự nghiệp giải phóng dântộc, thống nhất đất nước, tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệvững chắc nền độc lập của Tổ quốc1 Qua suốt giai đoạn khó khăn, tự phấn đấu và rèn luyện,được Nhân dân tin yêu, Đảng ta đã từng bước vững mạnh, đi đầu trong đấu tranh, tiên phong
về trí tuệ, gương mẫu trong cuộc sống, là đại biểu trung thành, lãnh đạo mọi thắng lợi củacách mạng Việt Nam
Mỗi giai đoạn, mỗi trang sử khác nhau, dù thời chiến đã qua hay thời bình hiện có, Đấtnước ta đều có những khó khăn thử thách nhất định Song với sự lãnh đạo tài tình của Đảng,hoạt động phối hợp hiệu quả của Nhà nước cùng sức mạnh toàn dân đã đạp bằng mọi chônggai để tiến lên con đường xã hội chủ nghĩa Thấy được thực tế đó, hiểu được tầm quan trọngcủa vai trò lãnh đạo bởi Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Đất nước ta thì việc Luật hóa vaitrò lãnh đạo của Đảng, hợp pháp hóa hơn nữa vai trò lãnh đạo toàn diện sẽ là chìa khóa thenchốt cho sự nghiệp phồn vinh của cả dân tộc Cơ cấu của bài tiểu luận ngoài phần mở đầu,kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung báo cáo gồm 3 chương:
Chương 1 Khái quát về Đảng lãnh đạo - Đảng Cộng sản Việt Nam
Chương 2 Cơ sở pháp lý, hình thức và phương pháp lãnh đạo của Đảng
Chương 3 Cơ chế một Đảng và hợp pháp hóa vai trò lãnh đạo của Đảng
1 Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam: Điều lệ Đảng (do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng thông qua),
quoc-lan-thu-xi-cua-dang-thong-qua-3431 , [truy cập ngày 08-5-2021].
Trang 4https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/dieu-le-dang/dieu-le-dang-do-dai-hoi-dai-bieu-toan-CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ ĐẢNG LÃNH ĐẠO - ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
1.1 Khái niệm hệ thống chính trị
Chính trị hiểu theo nghĩa chung nhất là một lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội,bao gồm các hoạt động và các mối quan hệ giữa các chủ thể trong đời sống xã hội liên quanđến việc nhận diện và giải quyết các vấn đề chung của toàn xã hội, nhất là những vấn đề cótính tranh chấp, xung đột mang tính phổ biến trong các mối quan hệ xã hội Để có thể giảiquyết được các vấn đề trên, một quyền lực chung được thiết lập có sức mạnh cưỡng chếnhằm duy trì trật tự, hòa bình và công lý trong xã hội, đảm bảo các quyền, tự do của côngdân Nhà nước được tổ chức để thực thi quyền lực này Do vậy, quyền lực nhà nước cónguồn gốc từ Nhân dân
Trong các xã hội có giai cấp, các giai cấp tùy vào khả năng và tương quan lực lượngcủa mình đều tìm cách để giành quyền lực nhà nước để hiện thực hóa lợi ích của giai cấpmình, trên cơ sở và nhân danh thực hiện mục tiêu chung của xã hội Chính vì vậy, ở cáchtiếp cận này, chính trị được khái quát là quan hệ giữa các giai cấp, các tầng lớp trong việcgiành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước
Từ đó có thể hiểu, hệ thống chính trị là một chỉnh thể các tổ chức chính trị hợp pháp
trong xã hội, bao gồm các Đảng chính trị, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội đượcliên kết với nhau trong một hệ thống cấu trúc, chức năng với các cơ chế vận hành và mốiquan hệ giữa chúng nhằm thực thi quyền lực chính trị2
1.2 Khái niệm, vai trò Đảng Cộng sản
1.2.1 Khái niệm Đảng Cộng sản
Thuật ngữ đảng cộng sản có thể dùng để chỉ bất kỳ đảng nào theo chủ nghĩa cộng sản.Tuy nhiên, quan điểm về đảng cộng sản của Lenin không chỉ bao gồm việc định hướng tưtưởng mà còn một lĩnh vực về các chính sách có tổ chức Ít nhất theo chủ nghĩa Lenin, đảngcộng sản là đội quân tiên phong của giai cấp công nhân3
Tại Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam được hiểu theo Điều lệ Đảng là đội tiênphong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dântộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động vàcủa dân tộc Đảng Cộng sản Việt Nam với vai trò là đảng cầm quyền, tôn trọng và phát huyquyền làm chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; dựa vào nhân dân để xây dựngĐảng; đoàn kết và lãnh đạo nhân dân tiến hành sự nghiệp cách mạng Đảng lãnh đạo hệthống chính trị, đồng thời là một bộ phận của hệ thống ấy Đảng lãnh đạo, tôn trọng và pháthuy vai trò của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội
2 Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Bình Phước: Bài 3: Hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay,
https://tinhdoanbinhphuoc.vn/4-bai-ly-luan-chinh-tri/bai-3-he-thong-chinh-tri-o-viet-nam-hien-nay-4099.html, [ngày
truy cập 08-5-2021].
3 Wikipedia Tiếng Việt - Bách khóa toàn thư mở: Đảng Cộng sản, https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA
%A3ng_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n , [ngày truy cập 08-5-2021].
Trang 51.2.2 Vai trò của Đảng Cộng sản trong hệ thống chính trị
Trong hệ thống chính trị Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò hạt nhânlãnh đạo hệ thống chính trị và toàn bộ xã hội Vai trò lãnh đạo đó xuất phát từ chính bản chấtcủa một Đảng Cộng sản theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.Bản chất đó được hình thành từ 3 yếu tố quan trọng
Thứ nhất, Đảng Cộng sản khác về chất với các đảng chính trị hiện có (đảng tư sản) ở
chỗ: luôn đại diện cho quyền và lợi ích chính đáng của giai cấp công nhân, Nhân dân laođộng, đấu tranh và phấn đấu cho mục tiêu giải phóng con người, xóa bỏ bất công và áp bứctrong xã hội, xây dựng một xã hội vì con người, vì sự phát triển và hoàn thiện các khả năngcủa con người
Thứ hai, Đảng Cộng sản là tổ chức của những người cộng sản tiêu biểu về mặt trí tuệ,
đồng thời luôn thu hút và tập hợp được những người tài giỏi nhất của giai cấp và xã hội
Thứ ba, Đảng Cộng sản còn có tính tiền phong, tiêu biểu cho những giá trị, tiến bộ và
văn minh của nhân loại4
4
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Bình Phước: Bài 3: Hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay,
https://tinhdoanbinhphuoc.vn/4-bai-ly-luan-chinh-tri/bai-3-he-thong-chinh-tri-o-viet-nam-hien-nay-4099.html, [ngày
truy cập 08-5-2021].
Trang 6và hơn cả là nghiên cứu và cho ra đời một bản Hiến pháp hoàn chỉnh Hiến pháp 1946 làminh chứng rõ ràng nhất cho luận điểm trên, việc tạo lập một bản Hiến pháp với 70 điều vàcách quy định, từ ngữ vẫn còn chưa hay, mang tính thống nhất nhưng với tình hình khó khănthì đây là một thành công lớn của Nhà nước ta
Đặc biệt với tình hình hết sức thử thách, “ngàn cân treo sợi tóc” lúc bây giờ, trước áplực của các thế lực thù địch cùng với việc Đảng phải rút vào hoạt động bí mật để tiếp tụclãnh đạo cách mạng tránh sự “quan tâm thiếu thiện chí” từ kẻ thù và việc hiện hữu với cáitên Đảng Cộng sản Đông Dương là một khó khăn lớn cho việc ghi nhận sự lãnh đạo hay tổchức Đảng trong Hiến pháp nếu không muốn tình trạng ngày càng khó khăn thêm Đó là lí
do cho việc không có sự tồn tại của quy định về Đảng lãnh đạo trong Hiến pháp 1946 Tuynhiên, không có quy định không có nghĩa là mất đi tầm quan trọng vô cùng to lớn lúc bấygiờ có Đảng ta, không có sự ghi nhận trong quy định nhưng mỗi cá nhân đều biết rằng sự tolớn về trí tuệ và đường lối lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt trước mọi tình hình đã nêu lên vaitrò của Đảng trong giai đoạn này của Đất nước ta
2.1.2 Hiến pháp năm 1959
Trong những năm này, nước ta vẫn còn trong tình trạng chiến tranh chia cắt, cuộcchiến bảo vệ dân tộc vĩ đại, bảo vệ miền Nam ruột thịt và thành quả cách mạng đã dày côngbồi đắp thì việc tiếp tục xây dựng Hiến pháp cũng là thử thách lớn Song, nhằm đáp ứng vớitình hình và nhiệm vụ mới, Quốc hội đã nghiên cứu và xây dựng hoàn thành bản Hiến pháp
1959 và lần này với cái nhìn của nhà lập pháp, việc phân biệt rạch ròi giữa tổ chức lãnh đạo
và Nhà nước cùng với tình hình Đất nước không có lợi, việc một lần nữa đưa quy định về sựlãnh đạo và vai trò của Đảng trong Hiến pháp sẽ khó thực hiện
Bởi sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình và công lao to lớn của tổ chức Đảng Chính sự kiêntrì, nỗ lực, khắc phục khó khăn, biến “nguy cơ” thành “cơ hội”, Đảng ta đã lãnh đạo Nhândân vượt qua mọi khó khăn, vì vậy Đảng ta tuy không được quy định trực tiếp trong các quyđịnh của Hiến pháp nhưng đã được ghi nhận gián tiếp hết sức sắc bén qua phần Lời nói đầucủa bản Hiến pháp 1959 Cụ thể tại phần Lời nói đầu của Hiến pháp 1959, Đảng ta đượcnhắc đến rất nhiều lần dưới các câu khác nhau, vô hình trung đã khái quát qua vai trò củaĐảng
“Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, ngày nay là Đảng lao động Việt Nam, cách mạng Việt Nam đã tiến lên một giai đoạn mới Cuộc đấu
tranh bền bỉ đầy gian khổ và hy sinh dũng cảm của nhân dân ta chống ách thống trị của đếquốc và phong kiến đã giành được thắng lợi vĩ đại: Cách mạng tháng Tám thành công, nước
Trang 7Việt Nam dân chủ cộng hoà thành lập, ngày 2 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minhtuyên bố nước Việt Nam độc lập trước quốc dân và toàn thế giới Lần đầu tiên trong lịch sử,nhân dân Việt Nam đã xây dựng một nước Việt Nam độc lập và dân chủ.5”
“Nhưng đế quốc Pháp được đế quốc Mỹ giúp sức lại gây chiến tranh xâm lược hòng
cướp nước ta và bắt nhân dân ta làm nô lệ một lần nữa Dưới sự lãnh đạo của Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam và Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, toàn thể
nhân dân ta đoàn kết một lòng đứng lên đánh giặc cứu nước.6”
“Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng lao động Việt Nam, Chính phủ nước Việt
Nam dân chủ cộng hoà và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân ta đoàn kết rộng rãi trong Mặttrận dân tộc thống nhất, nhất định sẽ giành được những thắng lợi vẻ vang trong sự nghiệpxây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và thực hiện thống nhất nước nhà Nhân dân ta nhấtđịnh xây dựng thành công một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ vàgiàu mạnh, góp phần xứng đáng vào công cuộc bảo vệ hoà bình ở Đông Nam châu Á và thếgiới.7”
Qua các lời nói mà được xem là quy định một cách gián tiếp trên, đã cho thấy đượctầm vóc to lớn, vai trò quan trọng của Đảng ta trong giai đoạn khó khăn lúc bấy giờ Mỗiyếu tố thắng lợi vĩ đại trên của dân tộc ta đều được đi trên con đường mà lá cờ búa lưỡi liềmhùng tráng của Đảng ta tiên phong dẫn đường, chính vì có Đảng - một yếu tố khách quan rõràng nhất, một hạt nhân lãnh đạo cho mọi thắng lợi của dân tộc ta Ngoài ra, còn đề cập đếnvai trò, đường lối và mục tiêu lãnh đạo của Đảng ta “nhất định xây dựng thành công mộtnước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần xứng đángvào công cuộc bảo vệ hoà bình ở Đông Nam châu Á và thế giới”
2.1.3 Hiến pháp 1980
Qua cả một giai đoạn khó khăn, thử thách vừa bảo vệ sự tự do của dân tộc vừa xâydựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, Đảng ta đã ngày càng vững mạnh, Nhà nước ta đã ngàycàng tiến bộ, chiến tranh đã dừng lại và hòa bình được lập lại trên toàn cõi Việt Nam anhhùng Trước một giai đoạn hết sức phấn khởi của toàn quân và toàn dân ta, đối diện với tìnhhình thực tế khách quan, thử thách và cơ hội mới đan xen Yêu cầu cấp bách lúc bấy giờ làxây dựng một bản Hiến pháp tiến bộ và hoàn thiện hơn nữa trước tình hình mới Quốc hộinước ta đã xây dựng và cho chính thức thông qua bản Hiến pháp 1980 vào ngày 18-12-1980.Đánh dấu một mốc son mới cho lịch sử dân tộc nói chung và lịch sử lập hiến nói riêng, mộtbước chuyển mình mới cho cả non sông, dân tộc
Đặc biệt hơn cả, vào lần này bản Hiến pháp 1980 không những tiếp tục ca ngợi và ghinhận công lao to lớn của tổ chức chính trị vững mạnh mang tên Đảng Cộng sản Việt Nam ởphần Lời nói đầu mà đã chính thức hợp pháp hóa thành quy định Điểm tiến bộ này là sự ghinhận cả một lịch sử xây dựng và chiến đấu của Đảng ta, sự công nhận hơn nữa của Nhân dân
ta, nơi tổ chức mà niềm tin của Nhân dân ta gửi gấm Lời nói đầu của bản Hiến pháp 1980này tiếp tục ghi nhận vai trò lãnh đạo của Đảng ta như sau:
5 Lời nói đầu Hiến pháp 1959.
6 Như trên.
7 Như trên.
Trang 8“Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí
Minh sáng lập và rèn luyện, đi con đường của Cách mạng tháng Mười Nga, nhân dân ta đãlần lượt chiến thắng bọn đế quốc Nhật, Pháp, Mỹ và bè lũ tay sai của chúng, hoàn thànhcách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tiến lên làm cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựngchủ nghĩa xã hội Nước ta từ một nước thuộc địa và nửa phong kiến trở thành một nước độclập, thống nhất và xã hội chủ nghĩa, một thành viên của Cộng đồng xã hội chủ nghĩa thếgiới.8”
“Cách mạng Việt Nam liên tiếp giành được thắng lợi to lớn là do Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, vạch ra đường lối đúng đắn
để lãnh đạo cách mạng nước ta; giương cao hai ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;củng cố liên minh công nông do giai cấp công nhân lãnh đạo; đoàn kết chặt chẽ các tầng lớpnhân dân trong Mặt trận dân tộc thống nhất; xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang nhândân; không ngừng củng cố chính quyền cách mạng; kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủnghĩa quốc tế vô sản, phối hợp sức mạnh của nhân dân ta với phong trào cách mạng củanhân dân thế giới; kết hợp đấu tranh chính trị, đấu tranh quân sự và đấu tranh ngoại giao.9”
“Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam cần có một bản Hiến pháp thể chế hoá
đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn mới Đó là Hiến pháp của thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong phạm vi cả nước10”
“Là luật cơ bản của Nhà nước, Hiến pháp này quy định chế độ chính trị, kinh tế, vănhoá và xã hội, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ cấu tổ chức và nguyên tắc hoạt
động của các cơ quan Nhà nước Nó thể hiện mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, nhân dân
làm chủ và Nhà nước quản lý trong xã hội Việt Nam
Toàn thể nhân dân Việt Nam đoàn kết chặt chẽ dưới lá cờ bách chiến bách thắng của
Đảng Cộng sản Việt Nam, ra sức thi hành Hiến pháp, giành những thắng lợi to lớn hơn nữa
trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.11”
Ngoài những ghi nhận và thể hiện đường lối, vai trò lãnh đạo thắng lợi trên mọi lĩnhvực của Đảng, Hiến pháp năm 1980 đã trịnh trọng tuyên bố với thế giới về vai trò, tầm vóclãnh đạo “bách chiến bách thắng” của Đảng ta:
“Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong và bộ tham mưu chiến đấu của giai cấpcông nhân Việt Nam, được vũ trang bằng học thuyết Mác - Lênin, là lực lượng duy nhất lãnhđạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội; là nhân tố chủ yếu quyết định mọi thắng lợi của cách mạngViệt Nam
Đảng tồn tại và phấn đấu vì lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam.Các tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp.12”
Tuy nhiên chúng ta có thể dễ dàng thấy rằng việc chỉ mới lập lại hòa bình chưa lâu,việc vẫn còn tàn dư của chiến tranh, cách quy định của điều luật về Đảng ta lãnh đạo trong
8 Lời nói đầu Hiến pháp 1980.
9 Như trên.
10 Như trên.
11 Như trên.
12 Điều 4 Hiến pháp 1980.
Trang 9bản Hiếp pháp 1980 này vẫn còn từ ngữ cứng nhắc Mặc dù nó sẽ nói lên được sức mạnhchiến đấu, lãnh đạo sáng suốt, khả năng chỉ huy tài tình, “bách chiến bách thắng” của Đảng
ta nhưng nó cũng vô tình khiến người đọc dễ hiểu sai về sức mạnh lãnh đạo của Đảng chỉ tàitình trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc Đảng ta là một Đảng lãnh đạo mãnh mẽ về mọi mặtchứ không đơn thuần là khuôn khổ, duy nhất trong một lĩnh vực
2.1.4 Hiến pháp năm 1992
Trải qua giai đoạn khó khăn ban đầu khi vừa giành hoàn toàn độc lập, thống nhất đấtnước, Đảng ta đã dũng cảm kiểm điểm, đương đầu trách nhiệm, trau dồi hơn nữa kinhnghiệm lãnh đạo Đảng ta đang ngày một tiến bộ hơn với tình hình, diễn biến khách quanmới và tiếp tục nhận được sự tin yêu của Nhân dân, tiếp tục lãnh đạo Đất Nước ta đi lên vàNhà nước ta ngày càng vững mạnh Với việc đã có nhiều hơn kinh nghiệm lập hiến, Quốchội đã có cách diễn đạt hiệu quả và rõ ràng hơn, phần Lời nói đầu đã được tinh gọn vớinhững nội dung trọng tâm cần thiết, chú trọng vào xây dựng quy định để cụ thể hóa nhữngquy định, đưa vào áp dụng hiệu quả thực tiễn cuộc sống, đáp ứng quyền lợi của công dân.Lần này Đảng ta lại tiếp tục được Hiến pháp thừa nhận như một lẽ tất yếu khách quan về vaitrò lãnh đạo của tổ chức chính trị vững mạnh này Tiếp tục ôn lại lịch sử lãnh đạo vẻ vangcủa Đảng Cộng sản Việt Nam:
“Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí
Minh sáng lập và rèn luyện, nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, đầygian khổ hy sinh, làm Cách mạng tháng Tám thành công Ngày 2 tháng 9 năm 1945 Chủ tịch
Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời Tiếp đó,suốt mấy chục năm, nhân dân các dân tộc nước ta đã liên tục chiến đấu, với sự giúp đỡ quýbáu của bè bạn trên thế giới, nhất là các nước xã hội chủ nghĩa và các nước láng giềng, lậpnên những chiến công oanh liệt, đặc biệt là chiến dịch Điện Biên Phủ và chiến dịch Hồ ChíMinh lịch sử, đánh thắng hai cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân và đế quốc, giải phóngđất nước, thống nhất Tổ quốc, hoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân Ngày 2tháng 7 năm 1976 Quốc hội nước Việt Nam thống nhất đã quyết định đổi tên nước là Cộnghoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; cả nước bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, rasức xây dựng đất nước, kiên cường bảo vệ Tổ quốc đồng thời làm nghĩa vụ quốc tế.13”
“Hiến pháp này quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, anninh, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ cấu, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của
các cơ quan Nhà nước, thể chế hoá mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ,
Nhà nước quản lý.14”
Với lời nói đầu đề cập đến Đảng ta lần này, nội dung đã giảm tải đi nhiều nhưng vẫnsâu sắc và nội hàm của vấn đề vẫn được đề cao Vẫn cho thấy được sự thừa nhận vai trò lãnhđạo của Đảng trên mọi lĩnh vực đời sống và xã hội đối với nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam Lãnh đạo trên mọi phương diện và thắng lợi trên mọi phương diện
Dưới góc độ pháp lý, Đảng Cộng sản Việt Nam - Người tổ chức và lãnh đạo mọithắng lợi của cách mạng Việt Nam một lần nữa được đề cao tại điều 4, nhưng với việc tình
13 Lời nói đầu Hiến pháp 1992.
14 Như trên.
Trang 10hình mới, “thể trạng” mới của Đất nước cùng với việc hội nhập với thế giới, rút kinh nghiệm
từ lần xây dựng quy định trước Điều 4 quy định về Đảng ta lần này đã hoàn thiện hơn:
“Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểutrung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội
Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.”
2.1.5 Hiến pháp 2013
Việc nghiên cứu và xây dựng thành công bản Hiến pháp 2013 hiện hành là một thànhcông lớn cho công cuộc lập hiến từ trước đến nay của Quốc hội ta Sự thừa nhận rộng rãi củangười dân về điểm tiến bộ, lối lập hiến từng bước đổi mới Cách quy định, từ ngữ dần đượckhắc phục hoàn thiện, dễ dàng áp dụng thực tiễn hiệu quả hơn Bên cạnh đó, Đảng Cộng sảnViệt Nam lần này đã được thể hiện vai trò lãnh đạo sâu sắc hơn qua cách dẫn Lời nói đầu vàquy định tương đối đầy đủ của bản Hiến pháp tiến bộ nhất hiện nay của nước ta
“Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí
Minh sáng lập và rèn luyện, Nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh lâu dài, đầy gian khổ, hysinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của Nhân dân Cách mạng tháng Tám thànhcông, ngày 2 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ranước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Bằng ý chí
và sức mạnh của toàn dân tộc, được sự giúp đỡ của bạn bè trên thế giới, Nhân dân ta đãgiành chiến thắng vĩ đại trong các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước,bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế, đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sửtrong công cuộc đổi mới, đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội
Thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội, kế thừa Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980 và Hiến
pháp năm 1992, Nhân dân Việt Nam xây dựng, thi hành và bảo vệ Hiến pháp này vì mụctiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.15”
Lần này có thể dễ dàng nhận thấy khả năng và vai trò lãnh đạo của Đảng đã trở nênhết sức quan trọng và cần thiết Mọi đường lối chỉ đạo của Đảng luôn được đảm bảo thi hànhhết hiệu suất nhằm tối ưu hiệu quả, đảm bảo phát huy truyền thống dân tộc, xây dựng thànhcông Nhà nước, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Nhân dân ta đã chọn Khicương lĩnh của Đảng đã trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động, với mục tiêu thể chế hóaCương lĩnh, duy trì và thực hiện hiệu quả cương lĩnh trên, đảm bảo đưa vào pháp luật để ápdụng một cách hợp pháp hóa và đạt thành công tốt nhất thì có thể đảm bảo rằng Đảng tađang có vai trò to lớn trong công cuộc xây dựng con đường đi lên chủ nghĩa xã hội và chủnghĩa Cộng sản phồn vinh mà Nhân dân Việt Nam ta đang mong đợi Ngoài ra, Hiến pháp
2013 hiển nhiên kế thừa và phát huy quy định về Đảng Cộng sản Việt Nam với nội dung rõràng hơn vai trò lãnh đạo của Đảng ta Nhằm đảm bảo phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo chomọi hoạt động của Đảng luôn được thực hiện hiệu quả và trong khuôn khổ pháp luật:
“1 Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời làđội tiên phong của Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích
15 Lời nói đầu Hiến pháp 2013.